VAIRAA PAPAI NATIRARA Watchtower
Watchtower
VAIRAA PAPAI NATIRARA
Tahiti
ǎ,ě,ǐ,ǒ,ǔ,ˈ
  • ǎ
  • ě
  • ǐ
  • ǒ
  • ǔ
  • ˈ
  • BIBILIA
  • PAPAI
  • PUTUPUTURAA
  • w98 1/6 api 28-31
  • Turuhia i roto i te mau tamataraa riaria mau

Aita e video no teie tuhaa.

Eiaha e inoino, te vai ra te tahi fifi e te video.

  • Turuhia i roto i te mau tamataraa riaria mau
  • Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1998
  • Upoo parau iti
  • Papai tei tuea
  • Te hoê huru oraraa ati Iuda
  • Haamataraa o te mau tamataraa
  • Ta ˈu tamataraa ino roa ˈˈe
  • Te hoê taime hau rii
  • Te oraraa mai i Auschwitz
  • Te oraraa mai i roto i te tahi atu mau aua
  • Tuuraahia e oraraa i muri aˈe
  • Ua haapii au i te turui i nia ia Iehova
    Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1998
  • Ua faaitoitohia vau e te taiva-ore-raa o to ˈu utuafare i te Atua
    A ara mai na! 1998
  • Aita ˈtu e mea maitai aˈe i te Parau mau
    Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1998
  • Hau atu i te 50 matahiti ‘fanoraa’
    Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1996
Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1998
w98 1/6 api 28-31

Turuhia i roto i te mau tamataraa riaria mau

FAATIAHIA E ÉVA JOSEFSSON

Te putuputu ra te hoê pǔpǔ iti o matou i Újpest, te mataeinaa no Budapest, i Honederia, no te hoê farereiraa poto hou e haere ai i roto i te taviniraa kerisetiano. I te matahiti 1939 ra ïa te reira, hou rii noa a haamata ˈi te Piti o te Tamaˈi Rahi, e ua opanihia hoi te ohipa pororaa a te mau Ite no Iehova i Honederia. Mea pinepine te feia e haere e haapii i te Bibilia i mua i te aro o te taata i taua mau mahana ra i te tapeahia.

I TE mea hoi e o te taime matamua a haere ai au i roto i taua ohipa ra, te ite-noa-hia ra paha e te taiâ rii ra vau e ua maheaheahia vau. Ua fariu maira te hoê taeae kerisetiano paari aˈe i nia ia ˈu e ua parau mai nei e: “Éva, eiaha roa ˈtu oe e taiâ. Te taviniraa ia Iehova, te haamaitairaa rahi roa ˈˈe ïa ta te hoê taata e nehenehe e fanaˈo.” Ua tauturu mai taua mau parau maitai e te faaitoito ra ia ˈu i roto i te mau tamataraa riaria e rave rahi.

Te hoê huru oraraa ati Iuda

O vau te matahiapo o te hoê utuafare ati Iuda e pae tamarii. Aita o Mama e mauruuru ra i te haapaoraa ati Iuda, e ua haamata aˈera oia i te hiˈopoa i te tahi atu mau haapaoraa. Mea na reira to ˈna farereiraa ia Erzsébet Slézinger, te tahi atu vahine ati Iuda o tei imi atoa ra i te parau mau o te Bibilia. Ua haafarerei o Erzsébet ia Mama i te mau Ite no Iehova, e ei hopea, ua anaanatae roa atoa vau i te mau haapiiraa a te Bibilia. Aita i maoro, te haamata aˈera vau i te opere na vetahi ê i ta ˈu i haapii.

I te 18raa o to ˈu matahiti i te tau mahanahana o te matahiti 1941, ua faataipe vau i to ˈu pûpûraa ia ˈu no Iehova na roto i te bapetizoraa i roto i te Anavai ra Danube. Ua bapetizo-atoa-hia o Mama i taua taime ra, o Papa râ, aita ïa oia i farii i to mâua faaroo kerisetiano i ite-apî-hia mai. Aita i maoro i muri aˈe i to ˈu bapetizoraa, ua faanaho vau no te riro ei pionie, oia hoi te raveraa i te taviniraa ma te taime taatoa. Te hinaaro ra vau ia noaa mai te hoê pereoo taataahi, no reira vau i haamata ˈi i te rave i te ohipa i roto i te piha maimiraa o te hoê fare hamaniraa ahu rahi.

Haamataraa o te mau tamataraa

Ua haru te mau Nazi ia Honederia, e ua riro te fare hamaniraa ahu i reira to ˈu raveraa i te ohipa i raro aˈe i te faatereraa Helemani. I te hoê mahana, ua titauhia te mau rave ohipa atoa ia tia ˈtu i mua i te mau raatira no te horeo i te patururaa i te mau Nazi. Ua faaarahia mai matou e ia ore matou e na reira, te vai ra ïa te mau faahopearaa ino. Ia tupu teie oroa i reira matou i titauhia ˈi ia faatura ia Hitler, ua tia noa vau ma te huru tura, aita râ vau i rave i te ohipa i titauhia mai. Ua piihia mai au ia haere i roto i te piha ohipa i taua mahana ra, ua horoahia mai ta ˈu moni ohipa, e ua tihatihia vau. No te varavara te ohipa, te ui maere ra vau eaha te huru o ta ˈu mau faanahoraa no te riro ei pionie. I te mahana râ i muri aˈe, ua noaa mai ia ˈu te hoê ohipa apî moni maitai aˈe hoi.

I teie nei, e nehenehe to ˈu hinaaro e riro ei pionie e tupu. E rave rahi mau hoa pionie i apiti mai ia ˈu, te hoa hopea, o Juliska Asztalos ïa. Ua faaohipa noa mâua i te Bibilia i roto i te taviniraa, aita ta mâua e papai e pûpû na te taata. Ia farerei mâua i te feia anaanatae, e rave mâua i te mau hoˈi-faahou-raa e farerei e e horoa mâua i te mau papai na ratou no te hoê taime poto.

E tauiui noa mâua Juliska i te tuhaa fenua ta mâua e rave ra. Te tumu, o te hoê ïa perepitero, tei faaroo e te haere ra mâua e farerei i ‘ta ˈna mau mamoe,’ o tei faaara i roto i ta ˈna fare pure e ia haere mai te mau Ite no Iehova e farerei ia ratou, e tia ia ratou ia faaite ia ˈna aore ra i te mutoi. Ia faaite mai te mau taata maitatai ia mâua i teie faaararaa, e haere ïa mâua i roto i te tahi atu tuhaa fenua.

I te hoê mahana, ua haere mâua Juliska e farerei i te hoê tamaiti apî tei faaite i te anaanatae. Ua faanaho mâua i te hoê hoˈi-faahou-raa e farerei no te horoa i te hoê papai na ˈna e taio, no te hoê taime poto. Ia hoˈi faahou atu râ mâua, tei reira te mutoi, e ua tapeahia mâua e ua faahorohia i te aua mutoi no Dunavecse. Ua faaohipahia te tamaiti ra ei marei no te haru ia mâua. Ia tapae atu mâua i te aua mutoi, ua ite ihora mâua i te hoê perepitero i ǒ e ua papu aˈera ia mâua e o o ˈna atoa te tumu.

Ta ˈu tamataraa ino roa ˈˈe

I ǒ i te aua mutoi, ua hahuhia to ˈu rouru, e ua faahepohia vau ia vai tahaa noa i mua fatata hoê tatini mutoi. Ua titorotoro mai ratou ia ˈu, te hinaaro ra ratou e ite o vai to mâua aratai i Honederia nei. Ua faataa vau e aita ˈtu to matou aratai maori râ o Iesu Mesia. I reira to ratou tupairaa ia ˈu ma te aroha ore e ta ratou mau tâpû raau, aita râ vau i hoo i to ˈu mau taeae kerisetiano.

I muri aˈe, ua taamu ratou i to ˈu mau avae e ua tuu i to ˈu rima i nia ˈˈe i to ˈu upoo e ua taamu atoa i te reira. I reira, te tahi i muri aˈe i te tahi, to ratou maferaraa ia ˈu, ratou pauroa maori râ hoê noa mutoi. I te mea e mea vî maitai to ˈu taamuraahia te vai noa râ te mau tapao i nia iho i to ˈu mau rima e toru matahiti i muri aˈe. No to ˈu hamani-ino-raahia, ua tapeahia vau i te aua mutoi e piti hebedoma i te maoro e ia ora rii to ˈu mau pepe ino roa ˈˈe.

Te hoê taime hau rii

I muri aˈe, ua faahorohia vau i te fare tapearaa no Nagykanizsa, e rave rahi mau Ite no Iehova i reira. E piti matahiti huru oaoa rii i mairi noa ˈtu â e tei roto noâ matou i te fare tapearaa. Te faatupu huna noa ra matou i ta matou mau putuputuraa atoa, e te ohipa ra matou fatata mai te hoê amuiraa. E rave rahi atoa to matou mau taime maitai no te faaiteraa faanaho-ore-hia. Tei taua fare tapearaa ra to ˈu farereiraa ia Olga Slézinger, te hoê tuahine pae tino o Erzsébet Slézinger, te vahine i faaite mai i te parau mau o te Bibilia ia mâua to ˈu mama.

Fatata i te matahiti 1944 ra, ua opua te mau Nazi i Honederia e faaore roa i te mau ati Iuda no Honederia, mai ta ratou i taparahi pohe noa ia ratou i roto i te tahi atu mau tuhaa fenua ta ratou i haru. I te hoê mahana, ua haere maira ratou no mâua Olga. Ua hurihia mâua i nia iho i te hoê pereoo auahi utaraa animala, e i muri aˈe i te tere fifi roa na roto ia Tekolovakia, ua tapae matou i te vahi i faataahia i Polonia apatoa—te aua o te pohe no Auschwitz.

Te oraraa mai i Auschwitz

Aita vau e haapeapea ra i to ˈu vairaa i pihai iho ia Olga. E nehenehe ta ˈna e parau i te parau faaata noa ˈtu e tei roto oia i te tamataraa. Ia tae atu mâua i Auschwitz, ua tia ˈtu mâua i mua i te taata roo ino ra te Taote Mengele, ta ˈna ohipa, te maitiraa ïa i te feia i tae apî mai ma te faataa ê i te feia e ore e nehenehe e faaravehia i te ohipa i te feia tino itoito. E hopoihia te feia matamua i roto i te mau piha e tuuhia te mǎhu taero. Ia tae mai i nia ia mâua, ua ani maira o Mengele ia Olga e, “Ehia to oe matahiti?”

Ma te mǎtaˈu ore, e ma te mata ataata, ua pahono atu oia e, “e 20.” Teie râ, e tataipiti to ˈna matahiti. Ua ata râ o Mengele ia ˈna e ua vaiiho e ia haere oia i te pae atau e inaha, ua ora mai oia.

E tapaohia te feia atoa i tapeahia i Auschwitz i te mau tapao i nia iho i to ratou ahu fare tapearaa—o te Fetia a Davida ta te mau ati Iuda, e te poro toru vareau ta te mau Ite no Iehova. I to ratou hinaaroraa e nira i te Fetia a Davida i nia iho i to mâua ahu, ua faataa ˈtu mâua e e Ite no Iehova mâua e te hinaaro ra mâua i te poro toru vareau. E ere ïa no te mea te haama ra mâua i to mâua aiˈa ati Iuda, e Ite no Iehova râ mâua i teie nei. Ua tamata ratou i te faahepo ia mâua ia farii i te taipe ati Iuda na roto i te tueraa e te tupairaa ia mâua. Ua mau maite râ mâua e tae roa ˈtu i te taime a faˈi ai ratou e e Ite no Iehova mâua.

Ia tae i te hoê mahana, ua farerei vau i to ˈu tuahine o Elvira, mea apî aˈe oia ia ˈu e toru matahiti. Ua hopoi-pauroa-hia to mâua utuafare e hitu taata i Auschwitz. O mâua Elvira anaˈe tei fariihia e nehenehe mâua e faaravehia i te ohipa. Ua pohe o Papa, o Mama, e e to mâua e toru na taeae e tuahine i roto i te mau piha i tuuhia i te mǎhu taero. E ere o Elvira i te hoê Ite no Iehova i taua taime ra, e aita mâua e faaea ra i te hoê â vahi o te aua. Ua ora mai oia, e ua haere oia e faaea i te mau Hau amui no Marite, ua riro mai oia ei Ite i Pittsburgh, i Pennsylvania, e i muri aˈe ua pohe oia i reira i te matahiti 1973 ra.

Te oraraa mai i roto i te tahi atu mau aua

I te tau toetoe o te matahiti 1944/1945, ua faaoti aˈera to Helemani e faarue ia Auschwitz, i te mea e te fatata maira to Rusia. No reira matou i hopoihia ˈi i Bergen-Belsen, i te pae apatoerau no Helemani. Aita i maoro i muri aˈe i to mâua taeraa ˈtu i ǒ, ua hopoihia mâua Olga i Braunschweig. I reira ua opuahia e tamâ mâua i te mau huˈahuˈa i faatupuhia e te mau topitaraa puai a te Taatiraa o te mau nuu (Forces alliées). Ua tauaparau mâua Olga no nia i teie tumu parau. I te mea e aita mâua i papu maitai e eita anei teie ohipa e ofati i to mâua tiaraa amui ore, ua faaoti aˈera mâua e piti atoa ra eiaha e amui atu i roto i te reira.

Ua faatupu ta mâua faaotiraa i te arepurepu. Ua huihia mâua i te tairi iri puaa e ia oti hopoihia ˈtura mâua i mua i te hoê pǔpǔ faehau taparahi pohe. Ua horoahia mai hoê minuti ia feruri faahou mâua, e ua faaarahia mâua e ia ore mâua e taui i to mâua manaˈo, e pupuhi-pohe-hia mâua. Ua parau mâua e aita mâua e hinaaro i te taime hau no te feruri no te mea ua oti aˈena ia mâua i te ferurihia. Teie râ, i te mea e aita te raatira o te aua i ǒ i taua taime ra, e tei ia ˈna anaˈe te mana no te faaue i te haapoheraa, ua faataimehia to mâua haapoheraa.

I taua area taime ra, ua faahepohia mâua ia tia noa i roto i te mahora o te aua i te mahana taatoa. E piti faehau e pupuhi ta raua, o te monohia i te mau piti hora atoa, te tiai ra ia mâua. Aita ta mâua maa e horoahia, e te pohe maitai ra mâua i te toetoe, i te mea e tei te avaˈe Febuare taua taime ra. Hoê hebedoma teie huru raveraa i te maororaa, aita râ te raatira e faura maira. No reira, ua tuuhia mâua i muri i te hoê pereoo rahi, e i to mâua maere rahi, ua tapae faahou mâua i Bergen-Belsen.

Mai reira mai to mâua Olga vai-noa-raa i roto i te huru tupuraa ino. Ua erehia vau i te rahiraa o to ˈu rouru e mea puai roa to ˈu fiva. Mea na roto i te rohi-puai-raa e nehenehe ai au e rave rii i te ohipa. Aita e navai ra te tihopu pota e pape te rahiraa e te tâpû faraoa nainai i te mahana taitahi. Mea titauhia râ ia rave matou i te ohipa no te mea e taparahi-pohe-hia te feia eita ta ratou e nehenehe e na reira. Ua tauturu mai te mau tuahine Helemani e rave ra i te ohipa i te fare utuutu e o vau atoa ia roaa mai te tahi maa toe na ˈu. Ia fatata mai te mau tiai e rave ra i ta ratou hiˈopoaraa, e faaara mai te mau tuahine ia ˈu, e nehenehe ïa vau e tia i mua i te iri raveraa ohipa, mai te huru ra e te rave puai ra vau i te ohipa.

I te hoê mahana aita to Olga e puai faahou no te haere i ta ˈna vahi raveraa ohipa, i muri aˈe i te reira aita matou i ite faahou atu ia ˈna. Ua erehia vau i te hoê hoa itoito, te hoê i riro ei tauturu rahi no ˈu i roto i te mau avaˈe fifi mau i roto i te mau aua. Ei pǐpǐ faatavaihia a to tatou Fatu ra o Iesu Mesia, ua noaa oioi noa iho â ïa ia ˈna ta ˈna haamaitairaa i nia i te raˈi.—Apokalupo 14:13.

Tuuraahia e oraraa i muri aˈe

Ia hope te tamaˈi i te avaˈe Me 1945 e ia tae mai te faaoraraa, ua paruparu roa vau e aita vau i nehenehe e oaoa e ua ruri-ê-hia te zugo a te feia faatîtî; aita atoa vau i nehenehe e apee i te feia i faaorahia e faahorohia ra i te mau fenua e hinaaro ra e farii ia ratou. Ua faaea noa vau e toru avaˈe i te maoro i roto i te hoê fare maˈi ia noaa faahou mai te itoito. I muri aˈe ua hopoihia vau i Tuete, o tei riro mai ei aiˈa apî no ˈu. Oioi roa vau i te farereiraa i to ˈu mau taeae e tuahine kerisetiano, e ia tae i te hoê mahana, ua rave au i te ohipa faufaa roa o te taviniraa.

I te matahiti 1949 ra, ua faaipoipohia vau ia Lennart Josefsson, o tei tavini ehia rahiraa matahiti ei tiaau ratere a te mau Ite no Iehova. Ua tapea-atoa-hia oia i te fare tapearaa i te tau o te Piti o te Tamaˈi Rahi no to ˈna mau-maite-raa i to ˈna haapao maitai. Ua haamata mâua i to mâua oraraa amui ei pionie i te 1 no Setepa 1949, e ua tonohia mâua i te oire no Borås. I roto i te mau matahiti matamua i ǒ, ua faatere tamau mâua i na haapiiraa Bibilia hoê ahuru i te hebedoma taitahi e te feia anaanatae. Ua oaoa mâua i te iteraa e ua riro mai te amuiraa no Borås ei toru amuiraa i roto i na matahiti e iva, e i teie nei e pae ïa amuiraa.

Aita vau i nehenehe e tamau noa ei pionie no te mea i te matahiti 1950 ra, ua riro mâua ei metua no te hoê tamahine, e e piti matahiti i muri aˈe, no te hoê tamaiti. Teie râ, ua fanaˈo vau i te haamaitairaa faahiahia i te haapiiraa i ta mâua na tamarii i te parau mau faufaa roa ta te taeae here i Honederia i parau mai ia ˈu i te 16raa o to ˈu matahiti, oia hoi: “Te taviniraa ia Iehova, te haamaitairaa rahi roa ˈˈe ïa ta te hoê taata e nehenehe e fanaˈo.”

Ia hiˈo faahou vau i to ˈu oraraa, te ite ra vau e ua tamata vau e e parau mau iho â ta te pǐpǐ ra o Iakobo i papai i to ˈna faahaamanaˈoraa ia tatou i te faaoromai rahi o Ioba: “Ua î [“Iehova,” MN] i te aroha, e te hamani maitai rahi.” (Iakobo 5:11) Noa ˈtu â e ua roohia vau i te mau tamataraa riaria, ua haamaitai-rahi-hia vau na roto i na tamarii e piti, to raua hoa faaipoipo, e na mootua e ono—e feia haamori anaˈe ratou paatoa ia Iehova. Tapiri mai i te reira, e rave rahi ta ˈu mau tamarii e mau mootua pae varua, te tavini ra te tahi o ratou ei pionie e ei mitionare. I teie nei, to ˈu tiaturiraa rahi, te farerei-faahou-raa ïa i te feia here e taoto ra i roto i te pohe e te aparaa ia ratou ia tia faahou mai ratou mai roto mai i te mau menema haamanaˈoraa.—Ioane 5:28, 29.

[Hohoˈa i te api 31]

I roto i te taviniraa i Tuete i muri aˈe i te Piti o te Tamaˈi Rahi

[Hohoˈa i te api 31]

Mâua ta ˈu tane

    Papai reo Tahiti (1985-2026)
    Haere i rapae
    Haere i nia
    • Tahiti
    • Hapono
    • Ta oe e hinaaro
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Parau no te faaohiparaa
    • Eita e puharahia
    • Maiti eaha te ore e puhara
    • JW.ORG
    • Haere i nia
    Hapono