AMAGEZI AGASOBORA KUKOONYERA EKA | KUKUZA ABAANA
Abaana n’Emikura ey’Okubalizaaho—Ekicweka 2: Omulingo Osobora Kwegesa Omwana Waawe Kukozesa Kurungi Emikura ey’Okubalizaaho
Abazaire baingi obu bateekerezaaho ebibi ebiri omu kukozesa emikura ey’okubalizaaho, tibaikiriza abaana baabo kugikozesa. Baitu kakuba oikiriza omwana waawe kukozesa emikura ey’okubalizaaho, noosobora ota kumukoonyera kwetantara ebibi ebisobora kurugamu n’okwega kugikozesa kurungi?
Ebiri omu kicweka kinu
Bintu ki omwana waawe ebi arora nk’ebirukukirayo obukuru?
Eki osemeriire kumanya: Habwokuba emikura ey’okubalizaaho ereetera omuntu kwikara naagonza kugikozesa, omwana waawe naasobora kwetaaga obukoonyezi bwawe kuraba omu kumuteeraho obwire obu asemeriire kumara naagikozesa.
Omusingi gwa Baibuli: “Musobole kumanya ebintu ebirukukirayo obukuru.”—Abafiripi 1:10.
Ekyokuteekerezaaho: Omwana waawe akozesa emikura ey’okubalizaaho omu bwire obu asemeriire kuba naabyama, kukora ebi muhairwe ha isomero rundi omu bwire obu musemeriire kumara hamu nk’eka? Abarukuseruliiriza bagamba ngu, ensingato nibeetaaga kubyama kumara nk’esaaha mwenda buli kiro, baitu abo abamara obwire bwingi nibakozesa emikura ey’okubalizaaho nibasobora kuba nibabyama kumara esaaha eziri hansi ya musanju.
Eki osobora kukora: Bazaaho n’omwana waawe ha bintu ebirukukirayo obukuru n’ensonga habwaki kikuru kweteeraho obwire obu araamara naakozesa emikura ey’okubalizaaho. Muteereho ebiragiro ebiramukoonyera, nk’okutakozesa ebyoma byakali magezi obu arukuba agenzere omu kisiika kubyama ekiro. Ekigendererwa kyawe, kisemeriire kuba eky’okukoonyera omwana waawe kwega kwetanga, kandi gunu guli mulingo oguraamukoonyera na hanyuma y’okufooka muntu mukuru.—1 Abakolinso 9:25.
Kiraakwataaho kita enyehurra y’omwana waawe?
Eki osemeriire kumanya: Omwana waawe obu aikara naarora ebisisani ebirukuzooka kurungi banywani be ebi barukuteeka ha mikura ey’okubalizaaho, rundi ebisisani ebirukwoleka ebintu ebirungi banywani be ebi barukukora, nikisobora kumuleetera kwehurra aine amasu, ayetuntwire kandi ayenuubire.
Omusingi gwa Baibuli: “Munage hara . . . ihali.”—1 Petero 2:1.
Ekyokuteekerezaaho: Kukozesa emikura ey’okubalizaaho kiretiire omwana waawe kwerengesaniza n’abandi obu kirukuhika ha mulingo arukuzookamu? Omwana waawe naateekereza ngu abandi nibeegondeza omu bwomeezi baitu uwe aine amasu?
Eki osobora kukora: Bazaaho n’omwana waawe habwaki kitali kirungi kwerengesaniza n’abantu abandi. Ijuka ngu abaisiki nibasobora kukwatwaho muno kukira aboojo, eki nukwo kiri habwokuba abaisiki bakira muno kuteeka omutima ha kuba n’abanywani n’omulingo barukuzooka. Ekindi, noosobora kugambira omwana ngu naasobora kucwamu kuleka kukozesa emikura ey’okubalizaaho kumara akasumi. Omusigazi arukwetwa Jacob naagamba ati: “Kumara akasumi, nkaiha mu simu yange app z’emikura ey’okubalizaaho. Kikankoonyera kuhinduramu ebintu ebi ndukurora nk’ebikuru hamu n’okuhindura omulingo ndukweroramu hamu n’abandi.”
Omulingo omwana waawe akozesaamu emikura ey’okubalizaaho
Eki osemeriire kumanya: Kukozesa emikura ey’okubalizaaho nikirengesanizibwa n’okutwaza obwomeezi bwawe omu mulingo ngu buli omu asobole kukurora. Kandi nikisobora kurugamu obuteetegerezangana n’ebizibu ebindi.
Omusingi gwa Baibuli: “Mweiheho okwahura enzigu okwa buli mulingo, okubiihirwa, ekiniga, kukaayuuka, kubaza ebigambo ebirukujuma . . . Baitu mwolekangane embabazi.”—Abefeeso 4:31, 32.
Ekyokutekerezaaho: Kuba ha mikura ey’okubalizaaho kiretiire omwana waawe kuba n’orugambo, kutunga ebizibu n’abantu abandi rundi kubaza kubi?
Eki osobora kukora: Koonyera omwana waawe kumanya omulingo omurungi ogw’okukozesa emikura ey’okubalizaaho. Ekitabu ekirukwetwa Digital Kids nikigamba kiti: “Nk’abazaire twine obujunanizibwa obw’okukoonyera abaana baitu kukimanya ngu tikihikire kandi tikiri kirungi kubaza kubi rundi kutwaza kubi abantu, kababe nibakozesa emikura ey’okubalizaaho rundi maiso h’amaiso.”
Ijuka ngu tikiri kiragiro kukozesa emikura ey’okubalizaaho kandi tikiri kiragiro ngu abazaire boona basemeriire kwikiriza abaana baabo kugikozesa. Kakuba oikiriza omwana waawe kukozesa emikura ey’okubalizaaho, osemeriire kuba nookigumya ngu omwana waawe akuzire ekirukumara kusobora kweteeraho ahokugarukira, aine abanywani abarungi, kandi naasobora kwetantara kurora ebintu ebibi.