Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • od tile 9 m. 87-104
  • Ndenle Mɔɔ Yɛdua Zo Yɛka Edwɛkpa Ne

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Ndenle Mɔɔ Yɛdua Zo Yɛka Edwɛkpa Ne
  • Ahyehyɛdeɛ Mɔɔ Yɛ Gyihova Ɛhulolɛdeɛ
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • AZUA NU DASELƐLILƐ
  • YƐKPONDƐ MENLI MƆƆ FƐTA LA
  • SIA KƆKPƆLA ƐYƐLƐ
  • SUA NU BAEBOLO ƐZUKOALƐ ƐYƐLƐ
  • KILE ANYELIELƐMA GYIHOVA AHYEHYƐDEƐ NE
  • FA BAEBOLO NWO MBULUKU DI GYIMA
  • MEKƐ MƆƆ YƐNLE DASELƐLILƐ NU LA
  • AZƐLƐSINLI
  • BƐYƐ KO BƐHA EDWƐKƐ NE BƐHILE MENLI MƆƆ KA ANEƐ NGAKYILE LA
  • EKPUNLI DASELƐLILƐ
  • Maa Maanle Gyɛne Zo Aneɛ Ɛnyia Anyuhɔlɛ
    Yɛ Belemgbunlililɛ Gyima—2010
  • Mekɛ Mɔɔ Suamenle Ka Aneɛ Gyɛne La
    Yɛ Belemgbunlililɛ Gyima—2008
  • Kɛzi Yɛka Edwɛkɛ Ne Wɔ Azɛlɛsinli Mɔɔ Bɛka Aneɛ Ngakyile Wɔ Nu Anu La
    Yɛ Kilisiene Ɛbɛlabɔlɛ Nee Yɛ Ɛzonlenlɛ—Nyianu Buluku—2018
  • Kpondɛ Menli Ne Kolaa Na Wɔaha Edwɛkɛ Ne
    Yɛ Belemgbunlililɛ Gyima—2012
Nea Dɔɔnwo
Ahyehyɛdeɛ Mɔɔ Yɛ Gyihova Ɛhulolɛdeɛ
od tile 9 m. 87-104

TILE 9

Ndenle Mɔɔ Yɛdua Zo Yɛka Edwɛkpa Ne

GYISƐSE, edwɛkpa ne nolobɔlɛnli mɔɔ bɔ mɔdenle kpalɛ la yɛle neazo maanle ye ɛdoavolɛma. Ɔhɔle menli ne ɛkɛ, ɔhanle edwɛkɛ ne na ɔhilehilele bɛ wɔ bɛ azua nu nee gua zo. (Mat. 9:35; 13:36; Luku 8:1) Gyisɛse nee menli ne dendɛle ngoko ngoko, ɔhilehilele ye ɛdoavolɛma ne wɔ fealeranu yɛɛ ɔdendɛle ɔhilele menli apenle dɔɔnwo. (Maake 4:10-13; 6:35-44; Dwɔn 3:2-21) Ɔvale mekɛ biala mɔɔ ɔnyianle la ɔhanle edwɛkɛ mɔɔ maa anwosesebɛ nee anyelazo la. (Luku 4:16-19) Mekɛ mɔɔ ɛnee ɔwɔ kɛ ɔdie ɔ menle bɔbɔ la, ɔvale nwolɛ adenle biala mɔɔ ɔnyianle la ɔlile daselɛ. (Maake 6:30-34; Dwɔn 4:4-34) Saa yɛkenga Gyisɛse ɛzonlenlɛ gyima ne anwo edwɛkɛ mɔɔ wɔ Baebolo ne anu la a, asoo ɔnga yɛ kɛ yɛzukoa ye ɔ? Nɔhalɛ nu, ɔka yɛ ɔmaa yɛsukoa ye kɛ mɔɔ ɛzoanvolɛ ne mɔ yɛle la.​—Mat. 4:19, 20; Luku 5:27, 28; Dwɔn 1:43-45.

2 Suzu nwolɛ adenle mɔɔ ɛbuke ɛmaa Kilisienema ɛnɛ kɛ bɛbayɛ gyima mɔɔ Gyisɛse Kelaese bɔle ɔ bo kɛyɛ ɛvolɛ 2,000 mɔɔ ɛze ɛhɔ bie la anwo nea.

AZUA NU DASELƐLILƐ

3 Kɛ Gyihova Alasevolɛ la, yɛze nvasoɛ mɔɔ wɔ zo kɛ yɛbaha Belemgbunlililɛ ne anwo edwɛkpa ne wɔ azua nu la. Yɛlua adenle ɛhye azo yɛha edwɛkɛ ne too na yemɔ a menli fa nwu yɛ a. Adenle kpalɛ ɛhye mɔɔ yɛdua zo yɛkɔ menli mgbe dɔɔnwo ɛkɛ wɔ mekɛ ezinra nu la ɛzo ma kpalɛ. (Mat. 11:19; 24:14) Azua nu daselɛlilɛ ne a le adenle kpalɛ mɔɔ yɛdua zo yɛda ɛlɔlɛ mɔɔ yɛlɛ yɛmaa Gyihova nee yɛ gɔnwo mɔ la ali a.​—Mat. 22:34-40.

4 Tɛ Gyihova Alasevolɛ a bɔle azua nu daselɛlilɛ gyima ne abo a. Ɛzoanvolɛ Pɔɔlo hanle menli mɔɔ ɔhilehilele bɛ wɔ azua nu la anwo edwɛkɛ. Ɔka ye ɛzonlenlɛ gyima ne anwo edwɛkɛ yeahile neavolɛma mɔɔ wɔ Ɛfɛsɛse la, ɔhanle kɛ: “Ɔvi mekɛ mɔɔ limoa mɔɔ membale Ehyea maanzinli ne anu la . . . meanva ninyɛne mɔɔ nvasoɛ wɔ zo mɔɔ ɔwɔ kɛ meka mekile bɛ anzɛɛ ɔwɔ kɛ mekilehile bɛ [wɔ] . . . azua nu la meanvea bɛ.” Pɔɔlo luale adenle ɛhye nee ngakyile zo lile “Dwuuma nee Gilikima daselɛ bɔkɔɔ kɛ bɛnlu bɛ nwo, bɛzonle Nyamenle na bɛnyia yɛ Awulae Gyisɛse anu diedi.” (Gyi. 20:18, 20, 21) Mekɛ zɔhane, Wulomu amɛnladoma ne maanle awozonle ɛzonlenlɛ nwo anwosesebɛ na ɛnee menli dɔɔnwo ‘kulo nyamenlezonlenlɛ.’ Ɛnee ɔwɔ kɛ menli kpondɛ “Nyamenle ne mɔɔ yɛle ewiade nee debie biala mɔɔ wɔ nu,” Ahenle mɔɔ ɛnee “ɔlɛka yeahile menli kɔsɔɔti mɔɔ wɔ ɛleka biala kɛ bɛnlu bɛ nwo” la abo zo ndɛndɛ.​—Gyi. 17:22-31.

5 Ɛnɛ, edwɛkpa ne mɔɔ yɛka yɛahile menli la anwo hyia ndɛndɛ kpalɛ. Ɛtane ewiade ɛhye awieleɛ ne ɛlɛbikye ndɛndɛ. Ɛhye mɔɔ yɛnwu ye la, ka yɛ maa yɛmia yɛ mɔdenlebɔlɛ ne anu. Azua nu daselɛlilɛ ne mɔɔ yɛdua zo yɛkpondɛ menli mɔɔ nɔhalɛ ne anwo ɛhɔne ɛlɛku bɛ la tɛla adenle gyɛne biala mɔɔ yɛdua zo la. Kɛ mɔɔ ɛnee ɔboa wɔ Gyisɛse nee ɛzoanvolɛma ne mekɛ zo la, zɔhane ala a ɛnɛ noko ɔboa a.​—Maake 13:10.

6 Ɛkola ɛfa ɛ nwo ɛwula azua nu daselɛlilɛ ne anu kpalɛ ɔ? Saa ɛkola ɛyɛ ye zɔ a, ɛnee nwu ye kɛ Gyihova anye sɔ mɔɔ ɛyɛ la. (Yiz. 9:11; Gyi. 20:35) Noko bie a azua nu daselɛlilɛ ne yɛ se maa wɔ. Bie a wɔ kpɔkɛdelɛ ɛnle kpalɛ anzɛɛ ɛka edwɛkɛ ne wɔ azɛlɛsinli mɔɔ menli dɔɔnwo ɛndie la anu. Bie bɔbɔ a arane ne ɛva ɔ sa ɛdo gyima ne azo. Bie a ɛse nyiane, na ɔyɛ se kɛ ɛ nee nyɛvolɛ babɔ adawubɔlɛ bo. Ɛhye ati, mekɛ biala mɔɔ ɛlɛyɛ azua nu daselɛlilɛ la, ɔyɛ wɔ adwenleadwenle. Mmamaa ɛ sa nu to. (Ɛzɛ. 4:10-12) Wɔ tɛnlabelɛ ne le kɛ mediema mɔɔ wɔ ɛleka ngakyile la ɛdeɛ ne.

7 Gyisɛse bɔle ye ɛdoavolɛma ne ɛwɔkɛ kɛ: “Nea! me nee bɛ lua dahuu kɔkpula mekɛ ɛhye awieleɛ.” (Mat. 28:20) Ɛwɔkɛ zɔhane maa yɛ anwosesebɛ wɔ ɛdoavolɛyɛlɛ gyima ne anu. Yɛte nganeɛ kɛ ɛzoanvolɛ Pɔɔlo la. Ɔhanle kɛ: “Melɛ anwosesebɛ wɔ debie biala anu ɔlua ahenle mɔɔ maa me tumi la ati.” (Fel. 4:13) Fa azua nu daselɛlilɛ nwo ngyehyɛleɛ biala mɔɔ asafo ne kɛyɛ la di gyima kpalɛ. Saa ɛ nee awie mɔ kɔ daselɛlilɛ a, bɛbamaa wɔ anwosesebɛ na bɛaboa wɔ. Yɛ asɔne kpondɛ tɛnlabelɛ biala mɔɔ ɛbayia ye la sɔbelɛ, na mia ɛ nwo kpalɛ kɛ edwɛkpa ne nolobɔlɛnli.​—1 Dwɔn 5:14.

8 Saa ɛka edwɛkpa ne ɛkile awie mɔ a, ɛbamaa bɛanwu ‘anyelazo mɔɔ ɛlɛ la.’ (1 Pita 3:15) Ɛbanwu ngakyile mɔɔ wɔ menli mɔɔ lɛ Belemgbunlililɛ ne anu anyelazo nee menli mɔɔ ɛnlɛ anyelazo avinli la kpalɛ. (Aye. 65:13, 14) Saa ɛnwu kɛ ɛlɛtie Gyisɛse edwɛkɛ ne mɔɔ se “bɛmaa bɛ kɛnlaneɛ ɛda” la a, ɛ kunlu badwo ɛ nwo na bie a ɛbanyia nwolɛ adenle bɔbɔ wɔaboa awie mɔ wɔamaa bɛanwu Gyihova nee nɔhalɛ ne mɔɔ kɔ dahuu ngoane nu la.​—Mat. 5:16; Dwɔn 17:3; 1 Tim. 4:16.

9 Bɛyɛ azua nu daselɛlilɛ nwo ngyehyɛleɛ wɔ dapɛne awieleɛ nee dapɛne ne anu. Wɔ ɛleka mɔɔ ɔyɛ se kɛ bɛbado menli wɔ azua nu alehyenlɛ nu la, asafo bie mɔ yɛ ngyehyɛleɛ na bɛkɔ daselɛlilɛ nɔsolɛ nu. Bie a ɔlɛkɔ nɔsolɛ nu anzɛɛ maanle nu ɛlɛmua a, menli die nyɛvolɛ tɛla nwonlomɔ nu.

YƐKPONDƐ MENLI MƆƆ FƐTA LA

10 Gyisɛse zele ye ɛdoavolɛma ne kɛ “bɛkpondɛ” menli mɔɔ fɛta la. (Mat. 10:11) Tɛ azua nu daselɛlilɛ ne angomekye azo a ɔluale ɔkpondɛle menli mɔɔ banyia ngoane la a. Emomu, ɔvale nwole adenle biala mɔɔ ɔnyianle la ɔlile daselɛ, wɔ mekɛ mɔɔ ɔwɔ daselɛlilɛ nu nee mekɛ mɔɔ ɔnle daselɛlilɛ nu la. (Luku 8:1; Dwɔn 4:7-15) Ɛzoanvolɛma ne noko lile menli daselɛ wɔ ɛleka ngakyile dɔɔnwo.​—Gyi. 17:17; 28:16, 23, 30, 31.

Yɛ bodane a le kɛ yɛbamaa awie biala ade Belemgbunlililɛ edwɛkɛ ne

11 Ɛnɛ noko, yɛ bodane a le kɛ yɛbamaa awie biala ade Belemgbunlililɛ edwɛkɛ ne. Ɛhye kile kɛ ɔwɔ kɛ yɛsukoa kɛzi Gyisɛse nee ɛzoanvolɛma ne yɛle ɛdoavolɛyɛlɛ gyima ne la na yɛnwu kɛzi mekɛ ne ɛlɛkakyi nee tɛnlabelɛ ngakyile mɔɔ yɛ azɛlɛsinli ne anu amra wɔ nu la. (1 Kɔl. 7:31) Kɛ neazo la, nolobɔlɛma ɛhola ɛli menli daselɛ wɔ gyima gyima nu. Awɔdenle zo daselɛlilɛ noko ɛboa kpalɛ wɔ maanle dɔɔnwo anu kɛ mɔɔ daselɛ mɔɔ bɛdi ye wɔ nwɔhoalilɛ ɛleka, kale agyinlaleɛ nee ɛleka biala mɔɔ bɛkɛyia menli la ɛboa la. Wɔ asafo bie mɔ anu, bɛfa ɛkponle anzɛɛ ehwili bɛsiezie ɛleka bie mɔ wɔ bɛ azɛlɛsinli ne anu na bɛfa mbuluku bɛgua zo. Bie a Bɛtɛle noko bayɛ azuamgbole zo daselɛlilɛ nwo ngyehyɛleɛ titili bie yeamaa mediema mɔɔ bɛvi asafo ngakyile nu la ali daselɛ wɔ bagua nu wɔ ɛleka mɔɔ menli dɔɔnwo ta fa ɛkɛ wɔ azua mgbole zo la. Ɛhye maa menli mɔɔ bɛndo bɛ wɔ sua nu la te edwɛkpa ne wɔ ɛleka gyɛne.

12 Saa yɛyia menli wɔ gua zo na bɛ nye die Baebolo nu edwɛkɛ ne anwo a, yɛbahola yɛava buluku mɔɔ fɛta la yɛamaa bɛ. Amaa wɔagugua anyelielɛ ne azo nzule la, ɛbahola wɔava wɔ nɔma wɔamaa anyelielɛnli ne na wɔayɛ sia kɔkpɔla nwo ngyehyɛleɛ, wɔahile ye wɔamaa yeahɔ jw.org ne azo anzɛɛ ɛleka mɔɔ bikye mɔɔ bɛyɛ asafo debiezukoalɛ wɔ ɛkɛ la. Bie a ɛbanwu kɛ menli mɔɔ wɔ gua zo mɔɔ ɛbali bɛ daselɛ la le adenle kɛnlɛma mɔɔ ɛbalua zo wɔadɛlɛ wɔ ɛzonlenlɛ gyima ne anu a.

13 Noko tɛ edwɛkpa ne nolobɔlɛ angomekye a le gyima mɔɔ bɛva bɛmaa Kilisienema ɛnɛ a. Saa ɛbahola wɔaboa awie mɔ wɔamaa bɛanwu nɔhalɛ ne mɔɔ kɔ ngoane nu la a, ɔwɔ kɛ ɛkɔ anyelielɛma ɛkɛ fane dɔɔnwo amaa bɛahola bɛanyia anyuhɔlɛ na bɛayɛ Kilisienema mɔɔ bɛnyi sunsum nu a.

SIA KƆKPƆLA ƐYƐLƐ

14 Gyisɛse hanle hilele ye ɛdoavolɛma kɛ: ‘Bɛyɛ ye alasevolɛ bɛhɔdwu azɛlɛ ye azo ɛleka biala.’ (Gyi. 1:8) Noko eza ɔhanle ɔhilele bɛ kɛ: “Yemɔti, bɛhɔ, bɛyɛ maanle maanle kɔsɔɔti anu menli me ɛdoavolɛma, . . . bɛhilehile bɛ bɛmaa bɛli ninyɛne kɔsɔɔti mɔɔ meha mehile bɛ la azo.” (Mat. 28:19, 20) Sia kɔkpɔla ɛyɛlɛ kola maa yɛ nye die wɔ Gyihova ɛzonlenlɛ nu. Bie a menli mɔɔ bɛ nye liele edwɛkpa ne anwo wɔ mekɛ mɔɔ ɛlimoale ɛhɔle bɛ ɛkɛ la anye la kɛ bɛbanwu wɔ bieko. Saa ɛ nee bɛ kɔka Baebolo ne anu edwɛkɛ bieko a, ɛbahola wɔamaa diedi mɔɔ bɛlɛ ye wɔ Nyamenle anu la anu amia na wɔaboa bɛ wɔamaa bɛanwu bɛ sunsum nu ngyianlɛ. (Mat. 5:3) Saa ɛsiezie ɛ nwo kpalɛ na ɛyɛ ngyehyɛleɛ ɛkɔ bɛ ɛkɛ wɔ mekɛ mɔɔ baboa bɛ la a, ɛbahola wɔabɔ sua nu Baebolo ɛzukoalɛ bo. Baebolo ɛzukoalɛ mɔɔ ɛkpondɛ kɛ ɛyɛ la ati a, dahuu ɛyɛ sia kɔkpɔla la. Yɛdua nɔhalɛ ne anwo ma ne na eza yɛgugua zolɛ nzule.​—1 Kɔl. 3:6.

15 Sia kɔkpɔla ɛyɛlɛ bahola ayɛ se amaa bie mɔ. Bie a ɛkola ɛfa mekɛ ezinra bie ɛka edwɛkpa ne kpalɛ ɛkile awie mɔ yɛɛ ɛ nye die ɛzonlenlɛ gyima ne foa zɔhane anwo. Noko saa ɛdwenle suamenle ne mɔɔ ɛsia wɔahɔ ye ɛkɛ ɛ nee ye azuzu Baebolo ne anwo la anwo a, ɛnee yeyɛ wɔ debie ɛzulolɛ bie. Anwoziezielɛ kpalɛ bamaa wɔanyia anwodozo kpole. Bɔ mɔdenle kɛ ɛbava nzuzulɛ kpalɛ mɔɔ bɛfa bɛmaa wɔ dapɛne avinli debiezukoalɛ ne abo la wɔali gyima. Eza ɛbahola wɔamaa nolobɔlɛnli mɔɔ lɛ anwubielɛ kpalɛ la nee wɔ ahɔ.

SUA NU BAEBOLO ƐZUKOALƐ ƐYƐLƐ

16 Mɔɔ edwɛkpakavolɛ Felepe nee nrenyia bie mɔɔ rabokale Dwuuma ɛzonlenlɛ nwo mɔɔ ɛnee ɔlɛkenga Nyamenle Edwɛkɛ ne ɛlɛtendɛ la, ɔbizale ye kɛ: “Asoo ɛte mɔɔ ɛlɛkenga la abo?” Nrenyia ne buale kɛ: “Saa awie angile me a, kɛ ɔkɛyɛ na meade ɔ bo ɛ?” Gyima ne tile 8 maa yɛnwu kɛ akee Felepe vale Ngɛlɛlera ne anu edwɛkɛ ne mɔɔ ɛnee nrenyia ne ɛlɛkenga la bɔle ɔ bo hanle “Gyisɛse anwo edwɛkpa ne ɔhilele ye.” (Gyi. 8:26-36) Yɛnze mekɛ tendenle mɔɔ Felepe vale lile nrenyia ne daselɛ a, noko ɔhilehilele edwɛkpa ne anu too nrenyia ne liele lile na ɔhanle kɛ Felepe ɛzɔne ye. Ɔrayɛle Gyisɛse Kelaese ɛdoavolɛ.

17 Ɛnɛ menli dɔɔnwo ɛnze Baebolo ne anu edwɛkɛ dɔɔnwo, yemɔti ɔbahyia kɛ yɛbava dapɛne, siane anzɛɛ ɛvolɛ dɔɔnwo yɛahɔ bɛ ɛkɛ na yɛahilehile ninyɛne nu kpalɛ yɛahile bɛ kolaa na bɛanyia diedi na bɛafɛta bɛamaa bɛazɔne bɛ. Noko abotane mɔɔ ɛbazi wɔaboa ahonlekpalɛma wɔamaa bɛayɛ ɛdoavolɛma la, bamaa wɔanyia nyilalɛ kɛ mɔɔ Gyisɛse hanle la: “Anyelielɛ dɔɔnwo wɔ ɛmaanlɛ nu tɛla ɛlielɛ.”​—Gyi. 20:35.

18 Ye biala anu, ɛbahulo kɛ ɛbava Baebolo nwo mbuluku mɔɔ bɛyɛ kɛ bɛva bɛyɛ Baebolo ɛzukoalɛ la wɔali gyima. Saa ɛfa adehilelɛ mɔɔ bɛfa bɛmaa wɔ dapɛne avinli debiezukoalɛ ne anu la ɛdi gyima na ɛ nee kilehilevolɛma mɔɔ lɛ anwubielɛ la yɛ gyima a, ɛbahola wɔayɛ debiezukoalɛ kpalɛ na wɔaboa awie mɔ wɔamaa bɛarayɛ Gyisɛse Kelaese ɛdoavolɛma.

19 Saa ɛhyia moalɛ na wɔahola wɔabɔ Baebolo ɛzukoalɛ bo na wɔayɛ a, ka nwolɛ edwɛkɛ kile mgbanyima ne mɔ ko anzɛɛ ɛ gɔnwo Dasevolɛ mɔɔ ze Baebolo ɛzukoalɛ nye zo kpalɛ la. Nzuzulɛ mɔɔ wɔ Yɛ Ɛbɛlabɔlɛ Nee Yɛ Ɛzonlenlɛ Nyianu Buluku ne anu nee yɛkile mɔɔ bɛyɛ ye wɔ debiezukoalɛ ne abo la noko bahola aboa wɔ. Fa ɛ nwo to Gyihova anwo zo na ka mɔɔ ɛkulo kɛ ɛyɛ la kile ye wɔ asɔneyɛlɛ nu. (1 Dwɔn 3:22) Ɔti saa ɔbayɛ boɛ a, fa sie ɛ nye zo kɛ ɛbayɛ Baebolo ɛzukoalɛ ko wɔaboka debie biala mɔɔ ɛ nee wɔ abusua ne anu amra bɛazukoa la anwo. Saa ɛyɛ Baebolo ɛzukoalɛ a, ɛ nye balie kpalɛ wɔ ɛzonlenlɛ gyima ne anu.

KILE ANYELIELƐMA GYIHOVA AHYEHYƐDEƐ NE

20 Saa yɛboa menli yɛmaa bɛbanwu Gyihova Nyamenle na bɛbayɛ Gyisɛse Kelaese ɛdoavolɛma a, bɛba asafo ne anu. Saa Baebolo sukoavoma nwu Gyihova ahyehyɛdeɛ ne na bɛ nee ye yɛ ko a, bɛbanyia anyuhɔlɛ na bɛanyi sunsum nu. Ɔhyia kɛ ɛkilehile bɛ kɛzi bɛyɛ ɛhye la. Bɛziezie vidio ngakyile nee brohyua Nwane Mɔ A Ɛlɛyɛ Gyihova Ɛhulolɛdeɛ Ɛnɛ A? bɛmaa gyima ɛhye. Edwɛkɛ mɔɔ wɔ buluku ɛhye Tile 4 la bie bahola aboa.

21 Saa bɛbɔ ɔ bo kɛ bɛbɔ Baebolo ne anu adawu a, boa sukoavo ne maa ɔnwu ye kɛ Gyihova ɛlɛfa ahyehyɛdeɛ bie ali gyima yeamaa bɛayɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne wɔ azɛlɛ ye azo ɛnɛ. Maa ɔnwu nvasoɛ mɔɔ wɔ ninyɛne mɔɔ yɛfa yɛsukoa Baebolo ne azo la, na kilehile nu kile ye kɛ menli mɔɔ ɛyila bɛ nwo zo ɛmaa Nyamenle na bɛdu bɛ nwo bɛmaa la a yɛ na bɛkyɛ ye wɔ ewiade amuala a. To ɛsalɛ fɛlɛ wɔ Baebolo sukoavo ne kɛ ɔmaa bɛhɔ debiezukoalɛ wɔ Belemgbunlililɛ Asalo. Kilehile kɛzi bɛyɛ debiezukoalɛ ne mɔ la anu kile ye na fa ye kile mediema mɔɔ wɔ ɛkɛ la. Saa ɛ nee ye kɔ nyianu noko a, ɛbahola wɔava ye wɔahile Alasevolɛ gyɛne. Wɔ mekɛ ɛhye mɔ anu, maa anyelielɛnli mumua ne ɛyɛ kɛzi Gyihova menli da ɛlɔlɛ mɔɔ le nɔhalɛ Kilisienema nzonlɛyɛlɛ ali la nzonlɛ. (Dwɔn 13:35) Mekɛ mɔɔ ɔ nye ɛlɛdie Gyihova ahyehyɛdeɛ ne anwo la, ɔbabikye Gyihova kpalɛ.

FA BAEBOLO NWO MBULUKU DI GYIMA

22 Ɛnee alimoa Kilisienema bɔ mɔdenle kpalɛ wɔ Nyamenle Edwɛkɛ ne nolobɔlɛ nu. Bɛhɛlɛle Ngɛlɛlera ne bie bɛvale yɛɛ bɛvale bie bɛlile gyima wɔ asafo ne anu. Bɛhanvole Nyamenle Edwɛkɛ ne mɔɔ le nɔhalɛ la bɛhilele awie mɔ. Mɔɔ bɛhɛlɛle la anzo yemɔti ɛnee bɛnea ye boɛ kpalɛ. (Kɔl. 4:16; 2 Tim. 2:15; 3:14-17; 4:13; 1 Pita 1:1) Ɛnɛ, Gyihova Alasevolɛ fa adwuleso ninyɛne mɔɔ bɛfa bɛyɛ mbuluku la yɛ Baebolo nee Baebolo ɛzukoalɛ nwo mbuluku mgbe ɛya ɛya dɔɔnwo. Ɛhye mɔ bie a le trate, brohyua, mbuluku nee magazine mɔɔ bɛyɛ bɛ wɔ aneɛ dɔɔnwo anu la.

23 Mekɛ mɔɔ ɛlɛka edwɛkpa ne wɔahile awie mɔ la, nea kɛ ɛbava Baebolo ɛzukoalɛ ninyɛne mɔɔ Gyihova ahyehyɛdeɛ ne ɛva ɛmaa la wɔali gyima. Saa ɛnwu kɛzi Gyihova Alasevolɛ mbuluku mɔɔ wɔgenga na wɔzukoa la ɛboa wɔ a, ɔbaha wɔ yeamaa wɔaha nwolɛ edwɛkɛ wɔahile awie mɔ.​—Hib. 13:15, 16.

24 Menli dɔɔnwo noko kɔ Yintanɛte ne azo kɔkpondɛ edwɛkɛ. Ɛhye ati, wɔ Baebolo nwo mbuluku ne mɔ anzi, debie bieko mɔɔ boa ɔmaa yɛtɛlɛ edwɛkpa ne anu la a le yɛ jw.org wɛbsaete ne. Menli mɔɔ wɔ ewiade amuala la kola kenga debie wɔ kɔmpita zo anzɛɛ tie Baebolo nee Baebolo nwo mbuluku nu edwɛkɛ mɔɔ bɛhye la wɔ aneɛ ɛya dɔɔnwo anu. Bɛdabɛ mɔɔ bɛngulo kɛ yɛ nee bɛ kɛdendɛ anzɛɛ bɛde ɛleka mɔɔ Gyihova Alasevolɛ ɛnda ɛngɔ ɛkɛ la kola tɛnla bɛ azua nu kenga yɛ diedi ne anwo debie wɔ jw.org ne azo.

25 Ɛhye ati, yɛfa nwolɛ adenle biala mɔɔ yɛbanyia la yɛka jw.org ne anwo edwɛkɛ yɛkile awie mɔ. Saa suamenle bie biza yɛ diedi ne anwo edwɛkɛ a, yɛbahola yɛahile ye mualɛ ne wɔ mobaele anzɛɛ kɔmpita zo wɔ ɛkɛ ne ala. Saa yɛyia awie mɔɔ ka aneɛ gyɛne mɔɔ mumule aneɛ boka nwo la a, yɛbahola yɛahile ye yɛ wɛbsaete ne yɛamaa yeakpondɛ Baebolo nee Baebolo nwo mbuluku wɔ ye aneɛ nu. Nolobɔlɛma dɔɔnwo ɛva vidio mɔɔ wɔ yɛ wɛbsaete ne azo la ko ɛbɔ Baebolo nu adawubɔlɛ bo.

MEKƐ MƆƆ YƐNLE DASELƐLILƐ NU LA

26 Gyisɛse hanle hilele menli mɔɔ ɛnee bɛlɛtie ye la kɛ: “Bɛmɛ a bɛle ewiade ye kɛnlaneɛ a. . . . Bɛmaa bɛ kɛnlaneɛ ɛda wɔ menli nyunlu . . . amaa bɛanwu bɛ gyima kpalɛ ne na bɛawula bɛ Ze mɔɔ wɔ anwuma la anyunlunyia.” (Mat. 5:14-16) Ɛdoavolɛma zɔhane zukoale Gyisɛse mɔɔ hanle vanenle ɔ nwo kɛ: “Mame a mele ewiade wienyi ne” la na bɛlale Nyamenle ndenle ne mɔ ali. Gyisɛse yɛle neazo maanle Kilisienema ɔmaanle “wienyi ne mɔɔ maa ngoane” la dale amaa yeaboa menli mɔɔ kɛdie la amuala.​—Dwɔn 8:12.

27 Ɛzoanvolɛ Pɔɔlo noko yɛle neazo maanle yɛ kɛ yɛzukoa. (1 Kɔl. 4:16; 11:1) Mɔɔ ɛnee ɔwɔ Atɛnse la, ɔlile menli mɔɔ ɔ sa hanle bɛ wɔ gua zo la daselɛ dahuu. (Gyi. 17:17) Kilisienema mɔɔ wɔ Felepae la zukoale ye neazo ne. Ɛhye ati, Pɔɔlo holale hɛlɛle bɛ kɛ bɛde “awolɛndoazo ɛhye mɔɔ yɛ ɛtane na ɔnyɛ mɔɔ le kpalɛ la anu, na bɛlɛta wɔ bɛ avinli kɛ ahɛnlaneɛ wɔ ewiade.” (Fel. 2:15) Ɛnɛ, yɛdayɛ noko yɛbahola yɛalua yɛ edwɛkɛ nee yɛ nyɛleɛ zo yɛamaa Belemgbunlililɛ nɔhalɛ edwɛkɛ ne ada wɔ mekɛ biala mɔɔ yɛbanyia nwolɛ adenle kɛ ɔwɔ kɛ yɛka edwɛkpa ne yɛkile awie mɔ la. Ɛhɛe, nɔhalɛlilɛ nee tenleneyɛlɛ nwo neazo kpalɛ mɔɔ yɛbayɛ la bahola amaa menli anwu kɛ yɛle ngakyile yɛfi ewiade ne anwo. Noko saa yɛka edwɛkpa ne yɛkile bɛ a, ɔbamaa bɛanwu deɛmɔti yɛle ngakyile la.

28 Gyihova Alasevolɛ dɔɔnwo ka edwɛkɛ ne kile menli mɔɔ bɛ nee bɛ wɔ gyima nu, sukulu nu, kale nu anzɛɛ ɛleka gyɛne wɔ mekɛ mɔɔ bɛlɛyɛ bɛ debie la. Saa yɛlɛtu adenle a, yɛbahola yɛanyia nwolɛ adenle yɛ nee adendulɛma ne noko adendɛ. Ɔwɔ kɛ yɛ nuhua ko biala maa ɔ nye da ɛkɛ wɔ nwolɛ adenle mɔɔ ɔkɛnyia la anwo na ɔkakyi adawubɔlɛ biala ɔyɛ ye daselɛlilɛ. Bɛmaa yɛziezie yɛ nwo kɛ yɛ nee awie mɔ badendɛ wɔ mekɛ kpalɛ biala mɔɔ yɛbanyia la anu.

29 Saa yɛmaa ɔtɛnla yɛ adwenle nu kɛ yɛlɛye yɛ Bɔvolɛ ne ayɛlɛ na yɛamaa anyunlunyia aha ye duma ne a, ɔbaha yɛ yeamaa yɛali daselɛ. Eza yɛbahola yɛaboa ahonlekpalɛma yɛamaa bɛanwu Gyihova amaa bɛdabɛ noko bɛahola bɛazonle ye na bɛalua Gyisɛse Kelaese anu diedi zo bɛanyia ngoane nwo anyelazo ne bie. Gyihova anye die mɔdenlebɔlɛ zɛhae anwo na ɔbu ye kɛ ɔle ɛzonlenlɛ nwuanzanwuanza.​—Hib. 12:28; Yek. 7:9, 10.

AZƐLƐSINLI

30 Gyihova ɛhulolɛdeɛ a le kɛ ɔbamaa bɛaha Belemgbunlililɛ edwɛkɛ ne wɔ ewiade amuala, azuamgbole zo nee namunamu nu. Ɛhye ati, Bɛtɛle maa asafo ne mɔ nee yɛ nuhua ko biala mɔɔ sonle wɔ ɛleka mɔɔ ɛde ɔ nwo la azɛlɛsinli. (1 Kɔl. 14:40) Ɛhye nee adehilelɛ mɔɔ Nyamenle vale maanle wɔ ɛvoya mɔɔ limoa la anu la yia. (2 Kɔl. 10:13; Gal. 2:9) Ɔlua Belemgbunlililɛ gyima ne mɔɔ ɛlɛnyia anyuhɔlɛ ndɛndɛ wɔ awieleɛ mekɛ ɛhye anu la ati, saa bɛyɛ ngyehyɛleɛ kpalɛ bɛyɛ asafo ne azɛlɛsinli ne anu gyima a, yɛkola yɛyɛ dɔɔnwo.

31 Ɛzonlenlɛ gyima zo neavolɛ ne a nea maa bɛyɛ ngyehyɛleɛ ɛhye a. Asafo nu sonvolɛ bahola ahyɛ azɛlɛsinli ne. Azɛlɛsinli ne gua ye ngakyile nwiɔ, ekpunli ɛdeɛ yɛɛ sonla ko biala ɛdeɛ. Wɔ ɛleka mɔɔ azɛlɛsinli ne ɛnle kpole la, bɛbahola bɛava azɛlɛsinli bɛamaa ekpunli zo neavolɛma ne na nolobɔlɛma mɔɔ wɔ ekpunli ne mɔ anu la ayɛ nuhua gyima. Noko saa azɛlɛsinli ne le kpole a, nolobɔlɛnli ko biala bahola alie ɔ ti anwo ɛdeɛ.

32 Nolobɔlɛnli mɔɔ lɛ ɔ ti anwo azɛlɛsinli la banyia ɛleka mɔɔ ɔyɛ a ɔbali daselɛ wɔ mekɛ mɔɔ daselɛlilɛ ayia nwo ngyehyɛleɛ biala ɛnle ɛkɛ anzɛɛ ɔnrɛhola ɔ nee ekpunli ne ɛnrɛyia la. Kɛ neazo la, nolobɔlɛma bie mɔ die azɛlɛsinli mɔɔ bikye bɛ gyima nu la na bɛdi daselɛ wɔ ɛkɛ wɔ ewiazo ɛnwomenlelielɛ mekɛ nu anzɛɛ mekɛ mɔɔ bɛkɛkpɔne gyima la. Mbusua bie mɔ die azɛlɛsinli wɔ ɛleka mɔɔ bɛde la na bɛdi daselɛ wɔ nuhua nɔsolɛ bie mɔ anu. Saa nolobɔlɛma nyia bɛtianwo azɛlɛsinli mɔɔ bikye bɛ la a, ɔboa ɔmaa bɛfa bɛ mekɛ bɛdi gyima kpalɛ wɔ daselɛlilɛ nu. Eza bɛkola bɛmaa ekpunli bie di daselɛ wɔ awie ati anwo azɛlɛsinli nu. Saa ɛkpondɛ ɛ ti anwo azɛlɛsinli a, ɛbahola wɔabiza azɛlɛsinli zo sonvolɛ ne wɔalie bie.

33 Saa ɔle ekpunli ne azɛlɛsinli o, saa ɔle awie ati anwo azɛlɛsinli o, ɔwɔ kɛ ahenle mɔɔ bɛva azɛlɛsinli ne bɛmaa ye la bɔ mɔdenle kɛ ɔ nee awie badendɛ wɔ awuke biala anu. Ɔwɔ kɛ azɛlɛsinli ne anu gyimayɛlɛ nwo ngyehyɛleɛ biala mɔɔ bɛbayɛ la nee applicable data protection ne anwo mɛla ne mɔ yia. Ɔwɔ kɛ ekpunli zo neavolɛ anzɛɛ nolobɔlɛnli biala mɔɔ ɔ sa baha ye azɛlɛsinli la fa siane nna yɛ nuhua gyima wie. Saa ɔyɛ nuhua gyima ɔwie a, ɔwɔ kɛ ɔbɔ azɛlɛsinli zo sonvolɛ ne amaneɛ. Bie a ekpunli zo neavolɛ ne anzɛɛ nolobɔlɛnli ne bava azɛlɛsinli kɛlata ne azie na yeayɛ nuhua gyima bieko anzɛɛ ɔbava yeamaa azɛlɛsinli zo sonvolɛ ne, tɛnlabelɛ ne a bahile a.

34 Saa asafo ne anu amra amuala di boa a, bɛbahola bɛayɛ azɛlɛsinli ne anu gyima bɔkɔɔ. Saa nolobɔlɛnli bie fi suamenle bie ɛkɛ ne ala a ɛnee ko noko ɛlɛkɔ ɛkɛ a, ɔgyegye na ɔwɔ kɛ yɛkoati deɛ ɛhye. Ɔti, yɛkile kɛ yɛdwenle yɛ mediema nee menli mɔɔ wɔ azɛlɛsinli ne anu la anwo.

BƐYƐ KO BƐHA EDWƐKƐ NE BƐHILE MENLI MƆƆ KA ANEƐ NGAKYILE LA

35 Ɔwɔ kɛ awie biala sukoa Gyihova Nyamenle, ɔ Ra ne nee Belemgbunlililɛ ne anwo debie. (Yek. 14:6, 7) Yɛ nye die kɛ yɛbaboa menli mɔɔ vi aneɛ ngakyile kɔsɔɔti anu la yɛamaa bɛabɔ Gyihova duma na bɛanyia ngoane na bɛava Kilisienema subane fofolɛ ne bɛawula. (Wlo. 10:12, 13; Kɔl. 3:10, 11) Ngyegyelɛ boni a yɛyia ye wɔ azɛlɛsinli mɔɔ bɛka aneɛ ngakyile wɔ nu la anu a? Kɛzi yɛbali ɛhye anwo gyima wɔ adenle mɔɔ bamaa menli dɔɔnwo ade Belemgbunlililɛ edwɛkɛ ne bie wɔ aneɛ mɔɔ bɛte ɔ bo kpalɛ la anu ɛ?​—Wlo. 10:14.

36 Bɛnea aneɛ ne mɔ anwo na bɛahyɛ azɛlɛsinli ne. Ɔti, wɔ ɛleka mɔɔ bɛka aneɛ ngakyile la, nolobɔlɛma mɔɔ wɔ asafo ngakyile nu la di daselɛ wɔ azɛlɛsinli ko ne ala anu. Saa ɔba ye zɔ a, ɔle kpalɛ kɛ nolobɔlɛma mɔɔ wɔ asafo biala anu la fa bɛ adwenle sie menli mɔɔ ka aneɛ fɔɔnwo ne mɔɔ bɛfa bɛyɛ bɛ debiezukoalɛ ne la anwo zo. Saa yɛlɛfa ɛsalɛdolɛ kɛlata biala yɛamaa wɔ ɛvolɛ ne anu a, zɔhane ala a yɛbayɛ a. Noko saa nolobɔlɛma ɛlɛdi daselɛ wɔ bagua nu anzɛɛ mekɛ mɔɔ yɛnle daselɛlilɛ nu la a, bɛbahola bɛ nee awie biala adendɛ na bɛava aneɛ biala anu buluku bɛamaa.

37 Ɔyɛ a asafo bie mɔ mɔɔ ka aneɛ gyɛne la ɛngola bɛ azɛlɛsinli ne mɔɔ wɔ moamoa la anu gyima yɛ kpalɛ. Saa ɔba ye zɔ a, ɔwɔ kɛ asafo ne mɔ anu ɛzonlenlɛ gyima zo neavolɛma ne bɔ nu suzu adenle kpalɛ mɔɔ bɛbalua zo bɛayɛ azɛlɛsinli ne anu gyima la anwo. Ɛhye bamaa awie biala ade Belemgbunlililɛ edwɛkɛ ne mɔɔ menli dɔɔnwo ɛnrɛhɔ suamenle bie ɛkɛ wɔ mekɛ ko ne ala anu a.​—Mrɛ. 15:22.

38 Saa yɛbɔ anlenkɛ nu na ahenle mɔɔ bavinde la ka aneɛ gyɛne a, duzu a ɔwɔ kɛ yɛyɛ a? Ɔnle kɛ yɛnyia adwenle kɛ nolobɔlɛma mɔɔ ka ye aneɛ ne bie la bara ye ɛkɛ. Nolobɔlɛma bie mɔ ɛzukoa kɛzi bɛfa aneɛ gyɛne bɛdi daselɛ la ekyi. Yɛbahola yɛahile ahenle kɛzi ɔbahola yeagenga anzɛɛ yeahwe ye aneɛ ne anu buluku yeavi jw.org wɛbsaete ne azo la, anzɛɛ yɛbahola yɛaha kɛ yɛbava ye aneɛ ne anu buluku yɛarɛlɛ ye.

39 Saa ahenle anye die edwɛkɛ ne anwo kpalɛ a, ɔwɔ kɛ yɛbɔ mɔdenle yɛkpondɛ awie mɔɔ fɛta la yɛmaa ɔboa ye wɔ aneɛ mɔɔ ɔte ɔ bo la anu. Eza yɛbahola yɛahile ye asafo mɔɔ bikye ye mɔɔ bɛyɛ debiezukoalɛ wɔ aneɛ mɔɔ ɔte la anu la. Saa ɔkpondɛ kɛ awie mɔɔ ɔte ye aneɛ ne la nee ye sukoa debie a, yɛbahola yɛahile ye kɛzi ɔbava ɔ nwo edwɛkɛ yeamaa wɔ jw.org ne azo la. Bɛtɛle noko babɔ mɔdenle akpondɛ nolobɔlɛnli, ekpunli anzɛɛ asafo mɔɔ bikye ye mɔɔ ɔbahola yeaboa ye kpalɛ la.

40 Saa anyelielɛnli ne ɛtɛkanle kɛ awie mɔɔ ka ye aneɛ ne bie la ɛra ye ɛkɛ a, ɔwɔ kɛ yɛtoa zo yɛkɔ ye ɛkɛ. Ɔdwu mekɛ ne bie a, Bɛtɛle kola ka kile mgbanyima ne mɔ kɛ bɛnnyia awie mɔɔ ka ahenle ne aneɛ ne bie la. Saa ɔba ye zɔhane a, ɔwɔ kɛ yɛbɔ mɔdenle biala yɛtoa zo yɛkɔ ahenle ne ɛkɛ. Saa ɔbayɛ boɛ a, yɛbahola yɛalua ye aneɛ ne anu buluku bie azo yɛ nee ye azukoa Baebolo ne. Saa yɛfa nvoninli mɔɔ wɔ nu la yɛdi gyima kpalɛ na yɛmaa ahenle ne kenga ngɛlɛlera mɔɔ bɛhwe adwenle bɛhɔ zo la a, ɔbanyia Baebolo ne anwo mɔlebɛbo ndelebɛbo bie mɔ. Ye busuanli mɔɔ te ye aneɛ ne nee sua ne azo aneɛ ne kpalɛ la bahola ahile edwɛkɛ ne abo ahile ye.

41 Amaa yɛahile anyelielɛnli ne adenle yɛahɔ Nyamenle ahyehyɛdeɛ ne anu la, ɔwɔ kɛ yɛto ɛsalɛ yɛfɛlɛ ye wɔ yɛ ayia ne mɔ abo, ɔnva nwo kɛ bie a ɔnrɛde edwɛkɛ ne abo kpalɛ la. Saa bɛlɛkenga ngɛlɛlera bie na ɔlɛ Baebolo wɔ ye aneɛ ne anu a, yɛbahola yɛaboa ye yɛamaa yeabuke. Asafo ne anu amra mɔɔ ɔ nee bɛ badu la bamaa ɔ nwo ayɛ se na yeahɔ zo yeanyi wɔ sunsum nu.

42 Ekpunli mɔlebɛbo: Ekpunli mɔlebɛbo a le nolobɔlɛma dodo bie mɔɔ di daselɛ wɔ aneɛ mɔɔ ɔnle bɛ asafo ne aneɛ anu, ɔnva nwo kɛ asafo nu kpanyinli anzɛɛ sonvolɛ biala ɛnle ɛkɛ ne mɔɔ ɔbanlea yeamaa bɛayɛ debiezukoalɛ wɔ aneɛ zɔhane anu dapɛne biala la. Saa bɛdwu ninyɛne ɛhye mɔ anwo a yɛɛ Bɛtɛle balie asafo bie ado nu kɛ ɔlɛnea ekpunli mɔlebɛbo bie azo a:

  1. (1) Menli dɔɔnwo ekyi wɔ ɛkɛ ne mɔɔ ka aneɛ zɔhane mɔɔ bɛnga asafo ne aneɛ ne a.

  2. (2) Nolobɔlɛma ekyi te aneɛ zɔhane anzɛɛ bɛlɛsukoa.

  3. (3) Mgbanyima eku ne anye die nwolɛ kɛ bɛbayɛ daselɛlilɛ nwo ngyehyɛleɛ wɔ aneɛ zɔhane anu.

Saa mgbanyima eku ne kpondɛ kɛ bɛbɔ ekpunli fofolɛ bie abo a, bɛbabɔ maangyebakyi zo neavolɛ ne amaneɛ. Bie a ɔze asafo bie mɔ mɔɔ bɛlɛbɔ mɔdenle kɛ bɛdi menli daselɛ wɔ aneɛ zɔhane anu la, na ɔbahola yeava moalɛ mɔɔ fɛta la yeamaa na bɛanwu asafo mɔɔ fɛta kɛ ɔnea ekpunli mɔlebɛbo ne azo la. Mekɛ mɔɔ bɛnwu asafo zɔhane la, mgbanyima ne mɔ bɛahɛlɛ ɔfese ne kɛlata bɛabiza kɛ Bɛtɛle ɛlie ɛdo nu kɛ asafo ne ɛlɛnea ekpunli mɔlebɛbo bie azo.

43 Ekpunli: Bɛtɛle bahola alie asafo bie ado nu kɛ ɔlɛnea ekpunli zo saa bɛdwu ninyɛne ɛhye mɔ anwo a:

  1. (1) Aneɛ bie anu amra dɔɔnwo anye die edwɛkɛ ne anwo yɛɛ bɛlɛ anyelazo kɛ bɛ nwo bazo.

  2. (2) Yeanyɛ boɛ fee la nolobɔlɛma ekyi te aneɛ ne anzɛɛ bɛlɛsukoa.

  3. (3) Kpanyinli anzɛɛ sonvolɛ mɔɔ fɛta la wɔ ɛkɛ mɔɔ yeanyɛ boɛ fee la ɔbanlea dapɛne ne anu debiezukoalɛ ko​—anzɛɛ debiezukoalɛ ne foa ko, le kɛ bagua nu ɛdendɛlɛ anzɛɛ Ɛzinzalɛ Arane Ɛzukoalɛ​—azo wɔ aneɛ zɔhane anu dapɛne biala.

Saa bɛkola bɛdwu ninyɛne ɛhye mɔ anu dɔɔnwo anwo a, mgbanyima eku ne bahɛlɛ ekpunli ne anwo edwɛkɛ ahɔ Bɛtɛle kɛ bɛkpondɛ kɛ bɛte ekpunli fofolɛ bie na bɛ asafo ne nea zo. Bɛbabu kpanyinli ne anzɛɛ sonvolɛ ne mɔɔ li bɛ ti la kɛ “ekpunli zo neavolɛ” anzɛɛ “ekpunli sonvolɛ” mɔɔ nea ekpunli ne azo a.

44 Saa bɛte ekpunli ne a, mgbanyima eku ne mɔɔ wɔ asafo ne mɔɔ ɛlɛnea ekpunli ne azo anu la, bɛanlea saa ɔwɔ kɛ bɛfa asafo debiezukoalɛ ne foa ne mɔ mɔɔ ɛha la bɛboka nwo a, yɛɛ fane dodo mɔɔ ɔwɔ kɛ bɛyɛ debiezukoalɛ ne mɔ wɔ siane ne anu la. Bɛbahola bɛayɛ daselɛlilɛ ɛhɔlɛ ayia noko anwo ngyehyɛleɛ bɛamaa ekpunli ne. Awie biala mɔɔ wɔ ekpunli ne anu la yɛ gyima wɔ mgbanyima eku ne mɔɔ ɛlɛnea ekpunli ne azo la adehilelɛ bo. Mgbanyima ne mɔ bava adehilelɛ mɔɔ fɛta la amaa na bɛanlea bɛali ekpunli ne ngyianlɛ nwo gyima. Saa maangyebakyi zo neavolɛ ne bakpɔla asafo ne na ɔ nee ekpunli ne yɛ gyima wɔ zɔhane dapɛne ne anu a, ɔbahɛlɛ ekpunli ne anyuhɔlɛ nee bɛ ngyianlɛ nwo edwɛkɛ ekyi yeahɔ Bɛtɛle. Mekɛ kpalɛ nu, bie a ekpunli ne bafɛta kɛ ɔwɔ kɛ ɔyɛ asafo. Saa bɛ muala bɛfa teokelase adehilelɛ bɛdi gyima a, Gyihova anye balie.​—1 Kɔl. 1:10; 3:5, 6.

EKPUNLI DASELƐLILƐ

45 Kilisienema mɔɔ ɛyila bɛ nwo zo la di ɛzonle kɛ bɛbaha edwɛkpa ne bɛahile awie mɔ. Yɛdua ndenle dɔɔnwo azo a yɛyɛ ɛhye a, noko menli dɔɔnwo anye die nwo kɛ bɛ nee awie mɔ bahɔ daselɛlilɛ. (Luku 10:1) Ɛhye ati, asafo ne mɔ yia nu wɔ dapɛne awieleɛ nee dapɛne ne anu kɔ daselɛlilɛ. Holiday noko maa ekpunli ne nyia nwolɛ adenle kɔ daselɛlilɛ ɔluakɛ mediema dɔɔnwo ɛngɔ gyima. Asafo Ɛzonlenlɛ Kɔmatii ne yɛ daselɛlilɛ ayia nwo ngyehyɛleɛ wɔ mekɛ kpalɛ nu nee ɛleka kpalɛ wɔ alehyenlɛ ne anu nee nɔsolɛ nu.

46 Ekpunli daselɛlilɛ maa nolobɔlɛma kola bɔ nu yɛ gyima na bɛmaa bɛ nwo “anwosesebɛ.” (Wlo. 1:12) Nolobɔlɛma fofolɛ nee nolobɔlɛma mɔɔ bɛbɔ mɔdenle na bɛlɛ anwubielɛ la bahola alua, amaa bɛaboa bɛ. Wɔ ɛleka bie mɔ noko, bie a anwobanebɔlɛ ti ɔwɔ kɛ bɛmaa nolobɔlɛma nwiɔ anzɛɛ mɔɔ bo zɔ la bɔ nu yɛ gyima. Saa ɛkpondɛ kɛ ɛ ngomekye ɛkɔ daselɛlilɛ bɔbɔ na ɛ nee ekpunli ne bɔ nu yɛ daselɛlilɛ ayia ne a, ɔbaboa bɛ muala. Saa ɛnwu kɛ awie mɔ noko lua daselɛlilɛ nu na bɛlɛyɛ gyima wɔ ɛleka mɔɔ ɛluolua la a, ɔbamaa wɔ anwosesebɛ. Ɔnle kɛ adekpakyelɛma nee menli gyɛne te nganeɛ kɛ ɔwɔ kɛ bɛkɔ daselɛlilɛ ayia biala abo, titili saa bɛyɛ ayia zɛhae kenle ko biala a. Noko bɛbahola bɛahɔ bie mɔ abo dapɛne biala.

47 Ɔrɛla ye kɛ yɛ muala yɛbali Gyisɛse nee ye ɛzoanvolɛma ne neazo ne anzi! Yɛbahola yɛanyia anwodozo kɛ Gyihova bayila mɔdenle mɔɔ yɛlɛbɔ yɛayɛ Belemgbunlililɛ edwɛkpahanlɛ gyima ɛhye mɔɔ anwo hyia la azo.​—Luku 9:57-62.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie