Ubye ukakirania abandi nga Yehova

1. Busanaki litolere itwakirania abandi?

ITWE bosi tukahikirawa ‘n’amaligho mbiriri-mbiriri.’ Neryo ndambi silebe tukalagha okw’ikiranibwa n’erisikibwa mutima. (1 Pet. 1:6) Tukatsema omughulu abandi bakatukiranaya. Kwesi netu litolere itwakirania abandi. (Mat. 7:12) Yehova, “oMungu oyukatukiranaya omo byosi,” akatukanganaya ngoko ‘twangakirania abandi abali omo malighe mbiriri-mbiriri.’ Twanganakwama eky’erileberyako kiwe omw’ibya tukakirania abandi. (2 Kor. 1:3, 4) Olwanzo lo lukatukuna erikirania abaghala n’abali betu, butsira kundi tusabirwe erikola tutya. Omo mwatsi ono tukendilangira ebyo eBiblia ikabugha okw’ikirania, ngoko twangakirania abandi, n’ebyo twangakola omughulu tulaghire okw’ikiranibwa.

EBYO EBIBLIA IKABUGHA OKW’IKIRANIA

2. Omo Biblia, ekinywa ekikabindulawa mo “erikirania” kyanganabya n’amaana wahi?

² Omo Biblia, ekinywa ky’Ekigiriki ekikabindulawa mo “erikirania” kiwite amaana mangyi. Kyanganamaanisya “erisikya mutima,” “eritsotsya,” kutse “erihamirya.” (Rom. 12:8) Ekinywa ky’Ekigiriki ekyo, kinywa kwa kinywa kikamaanisaya “erisaba omundu ase imane oho lutambi kw’iwe erikuhambirira.” Neryo twanganalengekania oko mundu oyukasa akatibita erisyawatikya omwira wiwe oyulaghire oko buwatikya. Nomo omundu anganakirania omwira wiwe omo syonzira mbiriri-mbiriri, ekyo akalandamirira rikabya iry’eritulerya omwira wiwe.

3. Barnaba ni ky’erileberyako ekyuwene ati? Teka eky’erileberyako. (Ulebaye n’epitsa.)

³ Tulebaye eky’erileberyako ky’omo Biblia. Omukristo oyukahulawa mo Yozefu iniabeghere erisikya abandi bo mutima n’eribakirania. Kyo kyaleka abakwenda ibamwahula mo Barnaba, ni bugha ambu “omughala w’erikirania.” (Mib. 4:36) Erina eryo muryamutolera ndeke kundi omo mwanya w’erikolesya erina Yozefu, eBiblia ikakolesaya erina “Barnaba.” EBiblia ikatubwira yiti Barnaba iniabeghere eriwatikya abaghala n’abali babo omughulu bamalagha oko buwatikya. Ng’eky’erileberyako, mughulu muke Saulo iniamabibya Mukristo, mwaya e Yerusalema eriyahindana n’abandi Bakristo. Aliwe, mubamusagha kundi ibanasi ngoko kera iniakendereraya kutsibu Abakristo. Aliwe Barnaba iye mwatamusagha. Mwamuwatikya, amamutwala eyiri abakwenda.​—Mib. 9:26-28.

NGOKO TWANGAKIRANIA ABANDI

4. Enguma y’oko syonzira esyuwene sy’erikirania abandi ni yahi? (Abanya Roma 1:11, 12)

⁴ Ubye ukalendererabo kyamatokekana. Yehova akakolesaya abaghombe biwe erikirania abandi. Ng’eky’erileberyako, omughulu Eliya ayowa muhanda, Yehova mwakolesya omumalaika erimusubya mutima. (1 Ab. 19:4-7) N’omukwenda Paulo mwanza erilenderera abaghala n’abali babo eribasikya mutima. (Soma Abanya Roma 1:11, 12.) Omughulu ukalenderera omundu mulebe eriyamukirania, ulabaye naye endambi eyitosire. (1 Kor. 16:7) Wamabya isiwenditoka erilenderera omundu, wanganamubirikira oko telefone, iwamutumira ebaruha, kutse iwamutumira emesaje. Emyatsi eyo iyanganaleka iniayowa ndeke. Unemwendilighira Yehova akukolesaye erikirania abandi?

5. Busanaki ndambi silebe kyanganatukalako erikirania abaghala n’abali betu?

⁵ Engebe ikalola embere erikala kutsibu omo biro by’enduli bino, kyanganakala erilenderera abaghala n’abali betu omughulu balaghire okw’ikiranibwa. Paulo iniane omo ngomo mwe Roma, Onesiforo, omunya Efeso, mwaya e Roma eriyamusondya nomo ekyo kyanganalekire ibamuboha kutse ibamwita. (2 Tim. 1:16-18) Omo Risi, abaghala n’abali betu banemukangania omutima owali ng’owa Onesiforo omughulu abaghala n’abali betu bakendereribawa busana n’obwikirirya bwabo. Omughulu omughuma wa kubo akatwalawa oko tribinali, abandi bakaya omo kyumba ekyo abandu bakatonderamo eriyamusikya mutima n’omo ekyo kyanganaleka nabo ibahambwa. Wangayiteghekania ghuti erikirania abaghala n’abali benyu omo nzira eyiri ng’eyo? Iwanganayighisya oko myatsi eyikakanganaya ngoko abaghombe b’oMungu ba munabwire n’aba kera babirisikania mutima, kandi ngoko sibetaherya obutseme bwabo omw’endereribwa.

6. Twangakwama tuti eky’erileberyako kya Yehova tukakirania abandi? (Ulebaye n’epitsa.)

⁶ Ubye ukahulikirirabo. Omughulu omuminyereri Eliya ayowa engebe yiwe iyiri omo bwiko, mwabwira Yehova y’ebyosi ebiri oko mutima. OMungu wetu w’olwanzo mwahulikirira Eliya yo ndeke nomo anabya inianasi ebyo abya akalabamo n’ebyabya bikaleka iniahangya-hangya kutsibu. Yehova mwamutegha okutu nomo anabya akasubirira omo binywa bighumerera! (1 Ab. 19:9, 10, 14) Kandi Yehova mwahulikirira n’omuminyereri Habakuki akabugha ebyabya bikamuhangya-hangya. Kandi Yehova mwalighira omuminyereri Habakuki eribugha ebyabya bikamuhangya-hangya nomo anabughabyo omo nzira eyabya ikakangania ng’akatika-tikira ehamuli yiwe. (Hab. 1:2, 3) Na mubwire, Yehova akahulikirira emisabe yetu nomo anasi ebyo tulaghireko. Netu litolere itwakwama eky’erileberyako kya Yehova omw’ihulikirira ndeke abaghala n’abali betu bakabugha kandi omw’isikya. “Ubye mwangu erihulikirira” bakabugha, isiwabatwa akalimi nomo bangabugha tabu-tabu kutse nomo bangasubirira omo myatsi mighumerera.​—Yak. 1:19; Omug. 7:9.

7. Twangaminya tuti ebyo mughala kutse mwali wetu alaghireko?

⁷ Uyiteghereraye ebyo mundu alaghireko. Sitwangatoka eriminya ebiri omo mitima y’abandu nga Yehova. Neryo eritoka erikirania omundu litolere itwamuhulikirira ndeke. Isiwalengekanaya uti unasi ebyo omundu alaghireko ukayibwira uti naghu ko ulue omo mibere ng’eyo byo wanganalaghireko. Situsosene. Neryo uhe mulikyetu y’endambi, umuhulikirire ndeke n’erimubulya amabulyo awangaleka iwaminya ebiri omo mutima.​—Misyo 20:5.

8. Yesu mwakirania ati Marta na Maria omughulu Lazaro ahola, nekyo kyamatwighisyaki? (Ulebaye n’epitsa.)

⁸ Tulebaye ngoko Yesu akiranaya Marta na Maria omughulu mughala wabo ye Lazaro ahola. Marta na Maria, abosi babiri babya omo bulighe busana n’oluholo lwa mughala wabo. Aliwe Yesu mwakiraniabo omo syonzira esisighene. Marta abere abikanirya Yesu, Yesu mwamukanirya oko maha w’erilubuka n’erimuwatikya eriyiketera kutsibu amaha ayo. Aliwe omughulu Maria asa akalira, kitokekene Yesu mwatakania okw’ilubuka. Omo mwanya w’ekyo, mwalira haghuma na Maria n’eribulya aho balyata Lazaro. (Yoh. 11:20-35) Ekyo kyamatwighisyaki? Omughulu tukakiranaya abakaghalawa, litolere itwayiteghererya ebyo balaghireko omo mwanya w’erisonda erikirania obuli mundu omo nzira ngumerera.

9. Twangakolesya tuti eBiblia erikirania abandi? (Abanya Roma 15:4, 5)

⁹ Ukolesaye eBiblia. Omughulu ukasomera abakaghalawa b’amasako awakakiranaya, ukawatikayabo eriwatya amaha wabo omo milaghe ya Yehova. (Soma Abanya Roma 15:4, 5.) Amaha ayo anganaleka omundu iniakiranibwa kutse iniasikibwa mutima omo sindi nzira (Isa. 40:31) Wangabana ghuti erisako eryangawatikya omundu mulebe? Abandu balebe bakahandika amasako agho bangakolesya omughulu bakakiranaya abandi. Wanganabana amasako malebe awangakuwatikya omo kitabu “Amasako w’erikolesya omo ngebe y’Ekikristo” omo nzumwa Erikirania. Usabe Yehova akuwatikaye erikolesya Ekinywa kiwe omo nzira eyuwene kutsibu utoke erisikya abandi bo mutima. Ekirimu kiwe kyanganakuwatikya eryibuka amasako awatolere omughulu ulaghire kugho.​—Yoh. 14:26.

10. Busanaki litolere eribugha omo lukogho omughulu tukasikaya omundu mulebe yo mutima?

¹⁰ Ubughe ebinywa ebyuwene. Ndambi silebe kyanganatusaba erikirania abira betu omw’ibawatikya eribindula amalengekania wabo oko mwatsi mulebe owakabahanga-hangaya. Kyamatolera, ulengekanaye ndeke embere sy’eribugha ebinywa byaghu bikasyabuna mutima oyo ukakiranaya. (Misyo 12:18) Twanganakwama eky’erileberyako ekyuwene kya Yehova. Mwawatikya Eliya, oyo wabya akalengekania ati abirisighala iyuwene kandi ati omubiiri wiwe w’obuminyereri syetaleta ebighuma ebyuwene. Yehova mwatalw’inahanda omunwe oko makosa wa Eliya, aliwe mwamuwatikya eribindula amalengekenia wiwe. (1 Ab. 19:15-18) Naghu, wanganawatikya ndeke abaghala n’abali benyu omw’ibakangania olukogho n’erilengekania ndeke embere sy’eribugha. Omughulu ukalabaya ekihindi kutse ukateka ebisubiryo oko mihindano, uyikase eribugha omo lukogho n’omo nzira eyuwene utoke erisikya abaghala n’abali benyu bo mutima.

11. Kangyi-kangyi omughulu abaghala n’abali betu bakalaba omo mighulu eyikalire bakalagha okuki? (1 Yohana 3:18)

¹¹ Uhe abaghala n’abali betu ebyo balaghireko. Omughulu abaghala n’abali betu bakalaba omo mighulu eyikalire, litolere itwakola mwatsi mulebe eriwatikyabo butsira eribwirabo ebinywa by’erikirania bisa. (Soma 1 Yohana 3:18.) Barnaba mwatusighira eky’erileberyako ekyuwene. Mwaghulya oko bindu biwe, n’esyofranga esyo amahasyo abakwenda busana n’eriwatikya abaghala n’abali babo bahya-bahya ababya omo bwagha. (Mib. 4:36, 37) Munabwire, Abakristo bangyi banemukwama eky’erileberyako kya Barnaba omw’iha abaghala n’abali babo ebyo balaghireko. Mwali wetu Gabriela, owe Polonye mwayowa muhanda kutsibu n’erikwa obuba omughulu amaghetse abwaghira omo nyumba yabo, n’eritsandyayo kutsibu. Akabugha ati: “Ingye n’ababuti baghe ababya bikere naghe mutwahangya-hangya kutsibu n’erikwa obuba. Munayibulya nga tukendikokotya tuti enyumba yetu. Aliwe abaghala betu b’omo ndeko ya hakuhi n’ewetu mubasa erisyakokotya enyumba yetu. Mubakokotyayo omo kiro kighuma. Ebyatuhikira ebi mubyaleka inikirirya kundu ngoko Yehova akasondola abandu biwe erikirania abakaghalawa.”

12. Omughulu ukayiyinaya butaleghula omo maligho, ekyo kyangawatikya kiti Abakristo balikyenyu?

¹² Uyiyinaye omo maligho. Paulo mwabwira Abanya Tesalonika ngoko eriyiyinia lyabo likamuletera obutseme n’erimuha akaghala. Mwakola kutsibu eriwatikyabo, neryo mwayowa ndeke omughulu aminya ngoko bakinakolera Yehova. (1 Tes. 3:5-8) Kandi Paulo mwaminya ngoko amatendileghula, abaghala n’abali babo ibanganasyasighala bataleghula, nibya n’abatebatamulolako. (Kol. 2:1, 2) Kutya, omughulu abaghala n’abali betu bakalangira tukasighala bataleghula, bakasikibawa mutima kutsibu; bakayiketera bati Yehova akendiwatikyabo omughulu bali omo maligho ngoko netu analyatuwatikaya.

13. Litolere itwalola embere erikolaki omughulu tukakiranaya abandi?

¹³ Ubye n’omutima w’erilindirira. Twangananza eriwatikya abaghala n’abali betu ababunikire mutima, aliwe kyanganabakalako eriyowa ndeke aho-n’aho. Aliwe Amasako akatubwira ati: “Mubye mukasikania mitima.” Ebinywa ebi bikakanganaya ngoko omubiiri w’erisikania mutima ni w’obuli kiro. (1 Tes. 5:11) Busana n’ekyo, litolere itwabya n’omutima w’erilindirira omughulu tukakiranaya ababunikire mutima. (1 Tes. 5:14) Oko kwenene, itwe bosi hakanayira omughulu itwalagha okw’ikiranibwa. Neryo twangakolaki?

OMUGHULU ULAGHIRE OKW’IKIRANIBWA

14-15. Litolere itwakolaki omughulu tukahanga-hangaya kutse omughulu tukayowa muhanda?

¹⁴ Usabe Yehova. Umusabe uti akukiranaye omughulu ukahanga-hangaya kutse omughulu ukayowa muhanda. (Esy. 94:19) Umubwire ngoko ukayowa. (Esy. 62:8) Ekikatsemesaya, Yehova anasi ngoko ukayowa, nibya isighuliwamusaba. Erimubwira ebiri oko mutima kikakanganaya ngoko uwite obwikiriria. Kandi Yehova syangabula erisubirya oko misabe yetu nomo angasubirya omo nzira eyo tutayilindirireko. (Mar. 11:24) Erisako ly’Abanya Filipi 4:6, 7 likatuhana liti: ‘Mubye mukamuhatikana [oMungu]; n’obuholo bw’oMungu obulengire ebyosi ebyo abandu bangalengekania, ibukenditeya emitima yenyu n’obwenge bwenyu.’

¹⁵ Usabe abandi b’obuwatikya. Ubwire omwira waghu kutse omusyakulu w’endeko oyo uyiketere ngoko ukayowa. Abaghala n’abali benyu banganakukirania, aliwe sibangatoka erikukirania utitabwirabo ngoko ukayowa. (Misyo 14:10) Wanganasababo uti bakuhulikirire omughulu ukakanirayabo ngoko ukayowa. Kutse wanganasababo uti bakusomere erisako rilebe kutse omwatsi mulebe w’omo bitsapo byetu owangakukirania.

16. Niki kyo kyangabya abaghala n’abali betu bakasonda erikukirania, aliwe litolere iwibukaki?

¹⁶ Ubye n’omutima w’erilindirira kandi ubye ukaghanyira. Abaghala n’abali betu banganakola amakosa omughulu bakasondekanaya erikukirania. Ng’eky’erileberyako, banganabugha kutse erikola omwatsi mulebe owanganaleka iwayowa muhanda kutsibu omo mwanya w’eriyowa ndeke. Byamabya bitya, ubye n’omutima w’erilindirira. (1 Kor. 13:4, 7) N’akandi wibuke ebinywa ebikabanika omo Yakobo 3:2, ebikabugha biti: “Omundu amatenditwikala omo binywa, iniahika-hikene.” Isiwibirirawa ngoko abaghala n’abali betu banzire erikuwatikya. Aliwe kandi wibuke ngoko, oko “kwenene, omutima ananzire, aliwe omubiri ni molo.”​—Mat. 26:41.

17. Tutolere itwayisogha erikolaki?

¹⁷ Tuli omo biro by’enduli. N’engebe ikendilola embere erikala kundi esyonzighu sy’oMungu sikendilola embere eritukolera muhanda kutsibu. Busana n’ekyo itwe bosi tulaghire okw’isikibwa mutima n’erikiranibwa. Neryo tuyisoghe erikola ekyosi-kyosi busana n’erikirania abandi.