Ya El sie Me Srikasrak Mwo ku Me Sensen Nu Sum?

“God lal Jekob, . . . El fwa luti nu sesr ke inkanek Lal, a kut fwa fwasr inkanek Lal.”​—ISAIA 2:3.

1, 2. Ke inkanek fuka kom ku in eis ma lane mwomwo ke me srikasrak puspus in Baibel?

YA KOM lulalfongi la kom ku in eis me lane yok su tuku ke ma simusla in Baibel? In Baibel, kom ku in liye me srikasrak mwo lun mokul a mutan oaru puspus su kom lungse in etawi inkanek in moul a oiya mwomwo lalos. (Hibru 11:32-34) Kom ku in rid pa ke oiyen nunak a orekma lun mokul a mutan su kom tia enenu in etawi. Me srikasrak lalos oru me sensen nu sum.

² Paye la, kutu sin met su akkalemyeyuk in Baibel ku in oru me srikasrak mwomwo a ku pa in me srikasrak tia mwo su kut in fwasr liki. Nunku kel Devid, el sie met seperd pusisel a tok el ekla sie togusra su ku na paye. El sie me srikasrak mwo su akkalemye lungse nu ke ma paye a el lulalfongi Jeova. Tusruktu Devid el orala pa ma koluk upa, oana ke el orek kosro nu sel Bat-siba a orala akwuk in unilye Uraia. A Devid el oekla pa pisen met su tia fwal elan oru. Ke me lutlut se inge, kut e fwa lutlutkin me srikasrak lal Solomon, wen natul Devid, sie togusra a met sim ke kutu buk lun Baibel. Kut e fwa sramsramkin meet ke inkanek luo su el akkalemye me srikasrak mwo kut in etawi.

“Lalmetmet lal Solomon”

3. Efu kut ku in fwak la Solomon el me srikasrak mwomwo nu sesr?

³ Jisus Kraist su Solomon lulap, el sramsram kel togusra Solomon oana sie me srikasrak mwomwo nu sesr in etawi. Jisus el fwak nu sin kutu met Ju: “Kasra in an eir el fwa tuyuk in len in nununku lain fwil se inge, a fwa luselosla, tu el tuku tafwunyen fwalu me in long lalmetmet lal Solomon, a liye! sie su yok lukel Solomon oasr inge.” (Mattu 12:42) Solomon el pengpeng ke lalmetmet lal a el akkeye kut in lalmetmet pa.

4, 5. Fuka Solomon el eis lalmetmet? Fuka inkanek lasr in eis lalmetmet el siena liki oiya su sikyak nu sel Solomon?

⁴ Ke pal se ma Solomon el ekla togusra, God el sikme nu sel ke sie mwemwe a fwak nu sel elan siyuk ke kutena ma el lungse. Solomon el fwak mu el lungse in eis lalmetmet. El etu la oasr ma puspus el enenu in lotela. (Ridi 1 Togusra 3:5-9.) God el arlanu engan la togusra se inge el siyuk ke lalmetmet. Ke ma inge, God el sang “lalmetmet a etauk” nu sel Solomon a el sang pa ma el tia siyuk ka oana “me kasrup a sunak” ku mwolanu. (1 Togusra 3:10-14) Jisus el fwak la lalmetmet lal Solomon arlanu yok paenang ke pal se kasra lun an Siba el long ma inge, el fwufwasryesr nu an loeloes tu elan osun nu sel Solomon a long ke lalmetmet lal.​—1 Togusra 10:1, 4-9.

⁵ Lalmetmet ma God el sang nu sel Solomon el oana sie mwenmwen. Ke pal inge, kut tia nunku mu kut e lalmetmet oana ke oiya sana su sikyak nu sel Solomon. El fwak la “Jeova El se lalmetmet,” tusruktu el simusla pa la kut enenu in kafweang yok in lalmetmet. El fwak: “Kolang srem nu ke lalmetmet, a sang insiom nu ke etauk.” Solomon el fwak pa la kut enenu in “pang nu ke,” “sokol,” a “tuni” ke lalmetmet. (Soakas 2:1-6) Kalem la, kut ku in eis lalmetmet.

6. Kut ku in etawi fuka me srikasrak mwomwo lal Solomon?

⁶ Mwo kut in siyuk sesr sifwana, Ya nga oana Solomon su lungse in eis lalmetmet? Met puspus elos loang yok nu ke mani a orekma lalos ke sripen oiyen sekasrup ke an selos. Elos lela ma upa ke an selos in kufusla sulela lalos ke lupa a kain in me lutlut elos enenu in eis. Na fuka kom a som lom? Ya sulela lom akkalemye la kom “tuni” akmwoye lalmetmet oana sie ma saok? Ya kom enenu in ekulla nunak lom ke mani a me lutlut tu kom in ku in kafweang in eis lalmetmet? Lalmetmet su kut eis a fwa akinsemwomwoye kut ma patpat. Solomon el simusla: “Na kom fwa etu sumwosmwos a nununku sumwos, a ma fwal, aok, inkanek mwo nu kemwa.”​—Soakas 2:9.

Oasr Misla ke Pal Se Solomon el Oru Meet Alu Paye

7. Ke inkanek fuka tempel mwolanu se musaela nu sin God?

⁷ Tia pat tokin Solomon el ekla togusra, el lungse aolla loom nuknuk in tukeni ma orekmakinyuk mutawauk in pal lal Moses me. Ke ma inge, el sapkin metu in musaela sie tempel mwolanu. (1 Togusra 6:1) Kut pangon ma inge tempel lal Solomon, tusruktu el tia musaela ma inge elan pengpeng. A tia pa nunak lal in musai tempel se. Paye la, Devid pa nunku meet ka. A God pa sang nu sel Devid akwuk nukewa ke tempel a ma nukewa su oasr ka. Devid el sang pa mani yok nu ke orekma in musai tempel. (2 Samuel 7:2, 12, 13; 1 Kronikel 22:14-16) Tusruktu ma kunel Solomon in aksafyela orekma in musai tempel, su orek ke lusen yea itkosr tafwu.​—1 Togusra 6:37, 38; 7:51.

8, 9. (a) Me srikasrak mwo fuka Solomon el akkalemye nu sesr ke el tia fuleak in oru orekma mwo? (b) Mea sikyak ke Solomon el oru meet alu paye ke moul lal?

⁸ Solomon el sie me srikasrak mwo ke el tia fuleak in oru orekma mwo a ke el oru meet ma yok sripe nukewa ke moul lal. Ke pal se ma tempel musaiyukla a tuptup in mwuleang filiyuki lue, Solomon el pre ye mutun met nukewa. Ke pre lal, el siyuk sin Jeova elan long pre lun met kulansap nukewa lal, su pre in tempelu. (1 Togusra 8:6, 29) Met Israel a metsa puspus ku in pre ke tempel se inge, su musaiyukla in sang me akfulat nu ke en God.​—1 Togusra 8:30, 41-43, 60.

⁹ Mea sikyak ke pal se Solomon el oru meet alu paye ke moul lal? Tokin tempel kisekinyuk, metu elos “engun a insemwomwo insielos ke kulang nukewa su Jeova el fwakak nu sel Devid met kulansap lal, a nu sin Israel.” (1 Togusra 8:65, 66) Ke pal se ma Solomon el kol ke lusen yea 40, oasr ma mwomwo puspus lun metu a elos muta in misla. (Ridi 1 Togusra 4:20, 21, 25.) Sam 72 el akkalemye nu sesr ma ka a kasre kut in kalem mwo ke me insemwomwo puspus su e fwa engankin ye kolyuk lun Solomon Lulap, Jisus Kraist.​—Sam 72:6-8, 16.

Me Srikasrak lal Solomon El Sie Me Sensen

10. Ma tafongla upa fuka Solomon el oru?

¹⁰ Efu kut ku in fwak mu moul lal Solomon el sie pa me sensen nu sesr? Saap ma se meet kom ku in nunku ka pa ke metsa puspus su el payukyak nu se a ke konkubain puspus lal. Kut ku in rid: “Ke Solomon el matou, mutan kiel elos kufusla insiel tokin god ngia; a insiel tia sumwosna yurin Jeova God lal.” (1 Togusra 11:1-6) Paye la kom tia lungse in oru ma tafongla upa inge oana ke ma el oru. Tusruktu oasr kutu ma ke moul lal Solomon su kut ku in sa in mulkunla a ku pa in oru me sensen nu sesr. Lela kut in sramsram ke kutu oiya inge.

11. Me lutlut fuka kut ku in lotela ke payuk se meet lal Solomon?

¹¹ Solomon el kol ke lusen yea 40. (2 Kronikel 9:30) Ke ma inge, mea kut ku in lotela ke 1 Togusra 14:21? (Ridi.) In fwal nu ke fus se inge, ke Solomon el mise, mwen se natul su pangpang Rioboam el ekla sie togusra ke pal se el yea 41 matwe. En nine kiel pa “Neama mutan Amon” se. Kalmen ma inge pa meet liki Solomon el ekla sie togusra, el payukyak nu sin metsa lun sie mutunfwal su alu nu sin god kikiap puspus. (Met Nununku 10:6; 2 Samuel 10:6) Kut tia etu fwin mutan se inge el tafwela na in alu nu sin god kikiap, ku el ekla sie met kulansap lun God paye, oana Rehab a Rut oru. (Rut 1:16; 4:13-17; Mattu 1:5, 6) Tusruktu, ke sripen akwuk in payuk se inge, kalem la Solomon el kupasryang nu sin sou lun mutan Amon se kiel inge su tia alu nu sin Jeova.

12, 13. Ma tafongla upa fuka Solomon el orala ke mutaweyen kolyuk lal? Kain in sripe fuka saap el orekmakin?

¹² Oiyen moul lal Solomon upala tokin el ekla sie togusra. Solomon “el oru mwuleung yurol Fero togusra Ijipt, a el eis an natul Fero, a wiselu, nu ke siti sel Devid.” (1 Togusra 3:1) Ya mutan Ijipt se inge el ekla sie met kulansap lun Jeova, oana Rut el oru? Baibel el tia akkalemye la ouinge. A, Baibel el akkalemye la Solomon el musaela sie loom sin mutan se inge likin siti sel Devid a saap mutan kulansap puspus lal su tuku liki an Ijipt muta pa we. Efu? Ma simusla akkalemye la el oru ma inge meyen el tia alu nu sin God paye, a met nukewa su tia alu nu sin God paye tia ku in muta apkurun nu ke an su tuptup in mwuleang oasr we.​—2 Kronikel 8:11.

¹³ Saap Solomon el nunku mu ke el payukyak nu sin mutan kasra se inge el ma na mwomwo se, meyen akwuk se inge ku in akkeye fototo inmasrlon an Israel a an Ijipt. Tusruktu ma inge tia sripe mwo. Pal loes meet liki pal san, God el sapkin nu sin met lal in tia payuk nu sin met Kenan. El sang pa nu selos sie ma simusla ke kain in sruf puspus ma muta fwin an Kenan su elos enenu in fwasr liki. (Exodus 34:11-16) Ya Solomon el nunku mu el ku in payuk nu sin sie mutan Ijipt ke sripen an Ijipt tia wi ke ma simusla se inge? Fwinne el orekmakin sripe se inge, ya God el insemwomwo ka? Solomon el tia loang akmwoye ke ma Jeova el fwak la e fwa arla sensen in payuk nu sin sie met lun mutunfwal saye. Sie met su tia alu nu sin Jeova ku in oru sie met Israel in mutawauk in alu nu sin god kikiap puspus.​—Ridi Duteronomi 7:1-4.

14. Kut ku in oru fuka me srikasrak lal Solomon in sie me sensen nu sesr?

¹⁴ Ya kut e fwa lela me srikasrak lal Solomon in me sensen nu sesr? Saap sie mutan lili el srike in orala sripe puspus in seakos masap lun God in payuk “in Leum mukena.” (1 Korint 7:39) Ku saap kut orala sripe puspus ke kutupa ma saye. Ke sie me pupulyuk, saap sie met lili el orala sripe puspus elan ku in wi ke sritel ku ke kain in u ke loom lutlut fwinne tia eneneyuk elan wi ka. Ku sie met lili el orala sripe puspus elan tia moli takma ke molin orekma nukewa lal, ku el fwak ma kikiap ke pal se ma metu siyuk sel ke ma el oru su ku in akmwekinyel. Ma yok sripe in esam pa kut ku in sun me sensen kut fwin orala kain in sripe puspus in seakos God, oana ma Solomon el oru.

15. Fuka Jeova el pakomutal Solomon? Mea kut enenu in esam?

¹⁵ Sie me lut meyen fwinne Solomon el payukyak nu sin mutan kasra lun mutunfwal saye, God el srakna sang nu sel lalmetmet su el siyuk, a El sang pa me kasrup nu sel. (1 Togusra 3:10-13) Solomon el seakos masap lun God, tusruktu Jeova el pakomutal. Jeova el tia sa in pilesrel ku sang kai upa nu sel. God el oru ma inge meyen el etu la kut met sesumwos a orekla liki kutkut. (Sam 103:10, 13, 14) Tusruktu lela kut in esam la ma kut oru ku in kufuskutla ingena ku ke pal tok u ke moul lasr.

Oasr Mutan Puspus Kiyel!

16. Masap fuka Solomon el kunausla ke el payukyak nu sin mutan puspus?

¹⁶ Ke On lal Solomon, Togusra Solomon el kaksakin sie mutan ke el fwak mu el oaskulanu liki mutan kasra 60 a konkubain 80. (On lal Solomon 6:1, 8-10) Saap pa inge pisen mutan kiyel a konkubain nukewa lal in pal san. Fwinne pus sin mutan inge ku mutan nukewa inge elos met kulansap paye lun God, Solomon el srakna seakos masap lun God. Ke inkanek lal Moses, God el sapkin la sie togusra fwin an Israel el “a fwa tia akpusye mutan kiel nu sel, tu insiel tia kufla.” (Duteronomi 17:17) Tusruktu Jeova el tia pana pilesrel Solomon. Paye la, God el srakna akinsemwomwoyel Solomon a orekmakinul in simusla buk in Baibel inge On lal Solomon.

17. Ma paye fuka kut enenu in esam?

¹⁷ Ya ma inge kalmekin la Solomon el ku in seakos God a tia sun ma upa puspus ka, a ya kut ku in oru pa oana ma el oru? Mo. Ma inge el akkalemye la God el arlanu mongfusrasr. Paye la sie met saap el seakos masap lun God a tia sa in sun ma upa puspus. Tusruktu ma inge tia kalmekin la wangin ma upa e fwa sikyak tok ke moul lal. Esam ma Solomon el simusla: “Tu kai lain sie orekma koluk tia sa orek, ke ma inge insien mwen nutin metu arulana pulaik in elos in oru ma koluk.” El simusla pa: “Nga etu tu a fwa mwo yurolos su sangeng sin God, su sangeng ye mutal.”​—Ekklisiastis 8:11, 12.

18. Me srikasrak lal Solomon el akkalemye fuka la ma simusla in Galetia 6:7 arlanu paye?

¹⁸ Sie me asor, meyen Solomon el tia loang akmwoye nu ke ma paye se inge. El oru ma mwo puspus a el eis pa me insemwomwo puspus sin Jeova. Tusruktu ke pal fwafwala na, el mutawauk in oru ma tafongla puspus. El pala tari in seakos masap lun Jeova. Oana ke ma met sap Poul el simusla: “Komwos in tia kiapeyukla; God El tia aksruksrukeyuk; tu kutena ma sie met el taknelik, ma inge el fwa kosrani.” (Galetia 6:7) Tokin yea puspus Solomon el sun ma upa puspus ke moul lal ke sripen el seakos God. Baibel el akkalemye: “A togusra Solomon el lungse mutan sa puspus, wi an natul Fero, mutan Moab, Amon, Idom, Saidon, a Het.” (1 Togusra 11:1) Saap pus sin mutan inge elos tia na tui in alu nu sin god kikiap puspus lalos, a ma inge kufusella Solomon. El “oru ma koluk ye mutun Jeova” a wanginla yurol insemwomwo lun God lasr su mongfusrasr.​—Ridi 1 Togusra 11:4-8.

Lutlut ke Ma Mwo a Ma Koluk Su El Orala

19. Me srikasrak mwomwo fuka oasr in Baibel?

¹⁹ Jeova el kasrel Poul in simusla: “Tu ma nu kemwa su simusla meet simla in luti kut, tu ke mongfusesr a parak lun ma simusla fwa oasr fwinsrak lasr.” (Rom 15:4) Me srikasrak mwomwo lun mokul a mutan puspus su oasr lulalfongi fokoko weang pa nu ke ma nukewa su simusyukla inge. Poul el fwak ke met kulansap puspus lun Jeova inge: “Mea pa nga fwa fwak? Tu pal luk a fwa srik in srumun kel Gideon, Berak, Samson, Jepta, kel Devid a Samuel a met palu. Tu ke lulalfongi elos kutangla togusrai, elos oru ma sumwosmwos, elos eis mwuleung tari, elos fonosye oalin laion. Elos kunela ku lun e, elos kaengla liki mutun kutlas, elos ekla ku liki munas lalos.” (Hibru 11:32-34) Kut ku a enenu in lutlut ke me srikasrak mwo in Baibel a etawelos.

20, 21. Efu ku kom lungse in kafweang in lutlut ke me srikasrak puspus in Baibel?

²⁰ Tusruktu kutu me srikasrak in Baibel oasr pa me sensen nu sesr. Kutu selos pa mokul a mutan su oasr pal elos kulansapu Jeova a oasr me insemwomwo lal yurulos. Ke pal se kut ridi Baibel, kut ku in lutlut ke ma tafongla lalos tu kut in tia oru oana ke ma elos oru. Kut lotela la kais kutu srisrik kutu selos mutawauk in nunak ke inkanek tia sumwos a orala sulela puspus su oasr fwako koluk ka. Tu kut in lutlut ke me srikasrak inge, kut ku in siyuk sesr sifwana: Fuka met se inge el mutawauk in nunak ke inkanek tia sumwos? Ya ma inge ku in sikyak pa nu sik? Me srikasrak se inge ku in kasreyu fuka in fwasr liki ma tafongla inge?

²¹ Oasr sripe mwomwo lasr in lutlut akmwoye ke me srikasrak nukewa inge. Poul el simusla: “Ma inge sikme nu selos tu in me srikasrak, a simla ma inge in kai kut, su pal safla summu nu fwes.”​—1 Korint 10:11.

Mea Kom Lotela?

• Efu kut ku in fwak mu oasr me srikasrak mwo a koluk in Baibel?

• Efu ku Solomon el orala ma tafongla puspus?

• Mea kom ku in lotela ke ma tafongla nukewa lal Solomon?

[Petsac ke sra 4]

Solomon el orekmakin lalmetmet su tuku sin God

[Petsac ke sra 7]

Ya kom lotela me lutlut yok sripe ke ma tafongla lal Solomon?