“Orekma Mwo Kemwa Lun Metu”
“Sangeng sin God a liaung ma sap lal. Tu pa inge orekma mwo kemwa lun metu.”—EKKLISIASTIS 12:13.
“MEA Jeova el suk sum?” Sie met palu in pal meeta el siyuk kusensiyuk inge. Na el aketeye mea Jeova el lungse—in oru ma sumwos, in lungse kulang, a in fwasr wi inse fwokpap yurin God.—Maika 6:8.
2 Ke len se inge su met puspis lungse in nunku sifwanu a moul sukosok, met puspis elos tia pwar in nunku la oasr ma God el siyuk nu selos. Elos srunga in oasr kunokon. Tusruktu fuka kas safla lal Solomon in Ekklisiastis? “Pa inge saflaiyen mao, longyuk tari ma nu kemwa: Sangeng sin God a liaung ma sap lal. Tu pa inge orekma mwo kemwa lun metu.”—Ekklisiastis 12:13.
3 Ke kutena oiyen moul lasr, kut ku in eis ma lane yok kut fwin sramsram a tuni kas safla lal. Togusra Solomon, met sim lun buk inge su etuku ke ngun lun God, el tuni ma puspis su ipen moul lasr ke len nu len. Saap kutu met elos ku in fwak la ma el tuni tianu mwo. Tusruktu ma inge etuku ke ngun lun God a ma inge ku in kasru kut in tuni oiyen orekma a ma se meet ke moul lasr, a fwokin ma inge isemwomwo yok.
In Osun nu ke Me Fosrnga Yok in Moul
4 Solomon ‘el tuni mwo orekma nu kemwa lun mwen nutin met.’ “A Nga sang insiuk in suk a tuni lalmetmet ke ma nu kemwa su orek ye kosrao.” Ke el sramsram ke “orekma” Solomon el tia kalmekin na orekma in suk mani, ku orekma nu sin kutu met, a el sramsram ke orekma nu kemwa su akkafofoye met ke lusen moul lal nu fon. (Ekklisiastis 1:13) Lela kut in tuni ma metu elos nunku yok, ku orekma nu kemwa, a srikeye nu ke ma inge orekma lasr sifwanu a ma se meet ke moul lasr.
5 Arulanu paye mani pa ma se yok meet ke ma metu elos nunku misinge. Wangin kutena met su ku in fwak la Solomon a kutu met kasrup elos tia nunku mani. El akilen enenu ke mani yok; in oasr mani yok mwo liki wangin a muta ke moul sikasrup. (Ekklisiastis 7:11, 12) Tusruktu saap kom liye tari la mani, wikin ma puspis su el ku in moli, ku in yok emeet ke moul lun sie met—el fwinne sikasrup ku kasrup.
6 Esam me pupulyuk lal Jisus ke met kasrup se, su tia pulakin inse misla, a kaifweung in oru orekma yok tu in oasr ma puspis lal. God el nununkel oanu sie met sesumwos. Efu? Meyen ‘moul lun met tia ke ma puspis lasr.’ (Luk 12:15-21) Experience lal Solomon—su yok liki experience lasr—akpayeye kas lal Jisus inge. Rid ma akkalemye in Ekklisiastis 2:4-9. Oasr pal Solomon el orekmakin moul lal in suk me kasrup. El orala loom kato puspis a imae. El ku in moli met kulansap a asrouki nu sin mutan kato. Tusruktu ya me kasrup lal sang nu sel inse misla na paye, insemwomwo na paye, a kalme na paye ke moul lal? El sang topuk lal ke inkanek sumwos: “Na Nga ngetla nu ke orekma nu kemwa su pouk orala, a nu ke orekma su Nga orekma in oru a, Liye! ma nu kemwa ma losrongten a ukweyen engu, a wangin ma laesla ye fwatu.”—Ekklisiastis 2:11; 4:8.
7 Ma sikyuk na paye pa inge, sie ma paye su ku in liyeyuk ke moul nu kemwa lun met. Kut insese la fwinne oasr mani pukantan lasr ma inge tia sang topuk nu ke ma upa nu kemwa. Ma inge ku in kasru ke kutu me enenu, oanu nuknuk a mongo fwusesr nu sesr in moli ma inge. Tusruktu sie met el ku in nukom nuknuk siefwunnu ke kais sie pal a engunkin kutu na me mongo a me nim su elos lungse. A saap kom ku in rid ke met kasrup puspis su akkeokyeyuk ke sripen fwasrelik, orekmakin ono koluk ku me srui alukela ma fwal, a amei inmaslon sou. Sie multimillionaire inge pangpang J. P. Getty el fwak: “Mani kom tia ku in kapsreni na paye ke insemwomwo. A ke me asor.” Paenang, lungse ke silfer Solomon el pangon ma losrongten. Ma Solomon el fwak ka siena liki: “Motul lun sie met orekma mwona, el fwin mongo srik ku yok; a sesesla lun met kasrup ma el tia ku in motulla ka.”—Ekklisiastis 5:10-12.
8 Mani a ma puspis tiu ku in ouyepa inse misla ke pal fwasru. Fwin oasr mani pukanten a ma puspis lom, saap kom toeni fornga ke moul lom fuka in kurunganang ma inge, a kom nukin pa mea sikyuk lutu. Saap kom e tula ma inge nu fon, wikin moul lom? (Ekklisiastis 5:13-17; 9:11, 12) Ke sripen mani a me kasrup elos tia ku in wise inse misla, paenang tia upa nu sesr in liye efu moul lasr, ku ma kut oru, pa yok liki, a oasr kalme ma patpat liki mani a me kasrup.
Sou, Pengpeng, a Ku
9 El toeni kafofo ke sou ke lutlut lal Solomon ke oiyen moul lun met. Baibel el sramsram yok ke sou, wekunang insemwomwo su tuku ke kurungin tulik. (Genesis 2:22-24; Sam 127:3-5; Soakas:15, 18-20; 6:20; Mark 10:6-9; Efesus 5:22-33) Ya pa inge ma yok emeet ke moul? Met puspis elos nunku ou inge, paenang elos nunku yok ke moul in payuk, orala fwako, a futoto lun kais sie met in sou. Aok, Ekklisiastis 6:3 el akkalemye la fwinne oasr tulik siefok lom tia pa inge key ke insemwomwo ke moul. Nunku ke papa a nine puspis su kisekin moul lalos ke orekma in kasru tulik nutulos tu elos in mutamwauk fwuser a mwo ke moul lalos. Arulanu mwo na paye pa inge, tusruktu kut etu la tia akmwuk lun Met Su Orekutla in nunku la ma yok emeet ke moul lasr pa in sang moul nu ke fwil toko, oanu kosro elos pala in oru tu in tia tula kain in lalos.
10 Solomon el lalmetmet in srukak kutu ma sikyuk na paye ke moul in sou. Ke sie me pupulyuk, saap sie mokul el ku in loang yok ke kunokon lal in sang ma enenu lun tulik nutul a tulik lun tulik nutul. Tusruktu ya tulik nutul inge elos e fwa ekla met lalmetmet na paye? Ku elos e fwa akkalemye oiye lalfon ke ma el oreni nu selos? Fwin ma se tok pa sikyuk, fuka sie “ma losrongten a ma kuloklanu” pa inge!—Ekklisiastis 2:18-21; 1 Togusra 12:8; 2 Kronikel 12:1-4, 9.
11 Ke kutu oiye upa, met puspis elos filiye moul in sou lalos ke akluo meyen elos lungse in eis pengpeng a in ku liki kutu met. Ma upa se inge ku in liyeyuk pal nu kemwa nu sin mokul. Ya kom ku in liye ma inge ke tulik lutlut su wi kom, met orekma wi kom, ku met tulan lom? Met puspis elos kaifweung na paye tu elos in akilenyuk, tu in siena liki, ku tu in oasr ku lalos nu sin kutu met. Tusruktu ya ma inge oasr sripe na paye?
12 Nunku fuka kutu met elos kaifweung tu in ekla met pengpeng, fwinne ke ma srisrik ku ma lulap. Kut ku in liye oiye se inge ke loom lutlut, ke met tulan lasr, a ke u puspis lun metu. Ma inge ouyepa sie me purakak nu selos nu kemwa su lungse in pengpeng ke arts, me akengun, a politic. Tusruktu, ya ma inge nu kemwa sie kaifweung su wangin sripe? Solomon el sumwos ke pal se ma el pangon ma inge “ukweyen engu.” (Ekklisiastis 4:4) Fwinne sie met fwusr el ekla met pengpeng ke sie u, inmaslon un met sritel, inmaslon un met on—ku sie mokul ku mutan el ekla met pengpeng ke sie company ku ke sie an—tusruktu met ekasr etu ma inge? Ya met ma muta ke an saye fwin fwalu (ku met nu kemwa ke mutanfwal lal) elos etel? Ku elos tafwela na ke moul lalos a nukin ke pengpeng lal? Oiye se inge ku in fwak pa nu sin kutena ku ku mwal su sie met el eis ke nien orekma, ke sie an, ku inkmaslon u puspis.
13 Mea pengpeng a ku inge el ku in oru ke pal fwasru? Ke sripen sie fwil somla a siepa fwil tuku paenang met pengpeng ku met ku inge elos wanginla a mulkunyukla. Ma inge sikyuk na paye nu sin met musa, met on, met kol su ekulla ma se, a met puspis wekunang met kol ke politic a met kol ke solse. Nu selos nu kemwa su wi ke kain in orekma inge nu kemwa, met ekasr kom etu ke met inge su moul inmaslon yiu 1700 a 1800? Solomon el arulanu tuni ma sikyuk inge, a fwak: “Tu soko kosro ngalngal moul mwo liki soko laion mise.” (Ekklisiastis 9:4, 5) Fwin pa inge na oiyen moul, na kaifweung in suk pengpeng a ku ma inge ma losrongten.a
Ma Se Meet ke Moul Lasr a Kunokon
14 Solomon el tia akkalemye ma el nunku ke kain in orekma puspis, nien sun, a me akengun su met puspis elos filiye moul lalos. Tusruktu ma el simusla arulanu fwal. Lutlut lasr ke buk nutul tia enenu in orek ke nunuk sesumwos, meyen kut kalweni sie buk lun Baibel su Jeova el ase nu sesr ke insemwomwo lasr. Ma inge ku in kasru kut in aksumwosye nien sun lasr ke moul a ke ma kut nunku yok. (Ekklisiastis 7:2; 2 Timote 3:16, 17) Ma inge arulanu yok sripe yokna kut fwin tuni kas safla lal Solomon su tuku sin Jeova.
15 Sie me lutlut yok su Solomon el srukak pal puspis pa inge met kulansap lun God paye enenu in konaok insemwomwo ke orekma lalos ye Mutal. “Nga etu tu wangin sie ma mwo nu selos, liki in engun, a in oru ma mwo lusen pal elos moul; a ouyepa tu kais sie met fwa mongo a nim, a engun ke ma mwo in orekma lal nu kemwa, pa inge me sang lun God.” (Ekklisiastis 2:24; 3:12, 13; 5:18; 8:15) Loang nu ka, Solomon el tia kaifwe sie me akengun su wangin sripe; ku el kaifwe kain in oiye oanu ‘Lela kut in mongo a nim, tu lutu kut fwa mise.’ (1 Korint 15:14, 32-34) El lungse in akkalemye la kut enenu in suk me akengun fwal, oanu mongo a nim, oanu ‘kut oru mwo ke kut moul.’ Wangin alollo ma inge filiye moul lasr ke sie orekma, pa inge in oru ma lungse lun Met Orekutla, su etu mea ma mwo na paye.—Sam 25:8; Ekklisiastis 9:1; Mark 10:17, 18; Rom 12:2.
16 Solomon el simusla: “Fwala inkanek lom, mongo ma nom ke engun, a nim wain nimom ke inse engun, tu God el eis tari orekma lom.” (Ekklisiastis 9:7-9) Aok, sie mokul ku mutan su insemwomwo na paye ke moul lal elos inge kafofo ke orekma su Jeova el insemwomwo. Ma inge el siyuk sesr in nunkel pal nu kemwa. Fuka ma inge siena liki nunuk lun met puspis, su moulkin moul fwal nu ke ma metu elos nunku.!
17 Fwinne alu puspis elos luti ke sie moul tukun mise, tusruktu met puspis elos lalalfongi moul inge na pa elos ku in payekin. Saap kom ku in liye orekma lalos fwal nu ke ma solomon el akkalemye: “Tu kai lain sie orekma koluk tia sa orek, ke ma inge insien mwen nutin metu arulanu pulaik in elos in oru ma koluk.” (Ekklisiastis 8:11) Fwinne elos su tia oru orekma koluk elos akkalemye la elos arulanu loang ke ma oasr inge a ke pal inge. Pa inge sripe efu mani, me kasrup, pengpeng, ku liki kutu met, sou, ku kutu ma su akpwaryelos ma inge pa arulanu yok emeet ke moul lalos. Tusruktu Solomon el tia safla ke ma se inge. El tafwela: “Sie met koluk fwinne orek ma koluk pal siefok, a akloesye len lal, tusruktu paye Nga etu tu e fwa mwo yurolos su sangeng sin God, su sangeng ye mutal. A a fwa tia mwo yurin met koluk, a el fwa tia akloesye moul lal, su oanu sie lul, tu el tia sangeng ye mutun God.” (Ekklisiastis 8:12, 13) Arulanu kalem, Solomon el lalalfongi la arulanu mwo nu sesr kut fwin “sangeng sin God paye.” Fuka lupan mwo ka? Kut ku in konaok topuk nu ke kusensiyuk inge ke ma tia oanu sie su el filiye inmaslolos. Jeova el ku ‘akloesye moul lasr.’
18 Elos nu kemwa su srakna fwusr elos enenu in nunku yok ke ma paye se inge la mwo yurolos su sangeng sin God. Oanu ma kom ku in liye na paye, sie met kasrusr su arulanu mui elos ku in ikori a kuf ke akutun. Sie un met solse fukoko elos ku in kuf, Sie met kaka lalmetmet el ku in ekla met sikasrup. A oasr ma sikyuk puspis su orala moul lasr in tia etu ma e sikyuk lutu. Tusruktu kom ku in lalalfongi na paye ke ma se inge: Sie inkanek lalmetmet a sumwos na paye pa in engunkin moul a in pal se na kom oru mwo fwal nu ke ma sap lun God a fwal nu ke ma lungse lal. (Ekklisiastis 9:11) Wikin ma inge pa lultut su tuku ke Baibel ke ma God el lungse, in mwolela moul lal nu sel, a ekla met Kristian baptais.—Mattu 28:19, 20.
19 Met Su Orekutla el tia patokye nu sin met fwusr ku nu sin kutena met in fwasr tukun kai lal. Elos ku in orekmakin moul lalos ke lutlut, saap elos ku in orekmakin lusen moul lal nu fon ke lutlut ke buk puspis lun met su arulanu pukanten. Ma inge me aktotoye ke ikwe. Ku saap elos ku in fwasr tukun inkanek sesumwos lun insielos ku oru kutena me purakak ke mutalos. Ma inge nu kemwa kut etu la ku in wise me asor, a moul su kom orekmakin ka ma losrongten na paye. (Ekklisiastis 11:9–12:12; 1 Jon 2:15-17) Ke ma inge Solomon el siyuk nu sin met fwusr—me siyuk su kut enenu in tuni mwo, fwinne kut fwusr ku matu: “Esam pa Met Orekomla in len in fwusr lom, meet liki len koluk tuku, a yiu apkurun me ke kom fwa fwak: ‘Wangin insemwomwo luk ka.’ ”—Ekklisiastis 12:1.
20 Ke ma inge mea kas safla lasr? Kas safla fuka Solomon el oru? El liye, ku el tuni, Nga liye orekma nu kemwa su orek ye fwatu, a liye! ma nu kemwa ma losrongten a ukweyen engu.” (Ekklisiastis 1:14) Kut tia ku in konaok ke buk lun Ekklisiastis kas lun mokul supwar se. Kas inge nu kemwa ipen Kas lun God paenang arulanu fwal ke lutlut lasr.
21 Solomon el tuni kafofo lun met, ma upa, a nien sun. El akkalemye ma ekla ke ma nu kemwa su ekulla orekma lun met, su ma inge oswela fwako koluk a me asor su met puspis elos pula. El tuni moul sesumwos lun met su oswela mise. El sramsram yok ke lalmetmet su God el wise fwin ke luman met mise a ke fwinsrak ke moul ke pal fwasru. Ma inge nu kemwa lutlutkinyuk sin mokul su oasr lalmetmet su tuku sin God, aok sie met su lalmetmet emeet inmaslon met su moul. Na kas safla su el akkalemye fwal nu ke Ma Simusla Mutal ke insemwomwo lun met nu kemwa su lungse moul paye su oasr sripe. Ya kut tia insese ke ma se inge?
22 “Pa inge saflaiyen mao, longyuk tari ma nu kemwa” Sangeng sin God a liaung ma sap lal. Tu pa inge orekma mwo kemwa lun metu. Tu God el fwa wise orekma nu kemwa nu in nununku, wi ma lukma nu kemwa, fwinne mwo, ku fwinne koluk.”—Ekklisiastis 12:13, 14.
[Footnote]
a The Watchtower el aketeye ke lalmetmet ma inge: “Kut tia enenu in orekmakin moul inge ke ma losrongten . . . Fwin pa inge na oiyen moul lasr, na wangin sripe. Moul lasr inge oanu sie ball su sisyukla nu yen engyengu tukun kitin pal el sifwil putati nu ke foko. Ma inge oanu sie lul su wanginla, sie ros su wanginla, sie maa su akola in imwonla a tok paola. . . . fwin ke me paon lun ma patpat lusen moul lasr oanu sie kutkut su wangin sripe. Fwin kut sramsram ke stream of time ma inge oanu sie tul su munas. Ke sripe se inge [Solomon] el arulanu sumwos ke pal se ma el kalweni kain orekma nu kemwa su metu elos fosrnga ka a pangnolos ma losrongten. Kitin pal lula kut wanginla oanu kut tia tuku in an se inge, sie sin billion su tuku a som, a arulanu supus met etu la kut tuku in se inge. Kain in etauk inge tia me aksangeng. Ma inge sie ma paye, ma sikyuk na paye su kut enenu in tuni, sie nunuk sumwos, fwin pa inge oiyen moul na paye.”—August 1, 1957, sra 472.
Ya Kom Esam?
◻ Mea lutlut lalmetmet su enenu in orek fwin ke ip lun ma puspis ke moul lom?
◻ Efu kut tia enenu in loang yok alukela ma fwal fwin ke orekma in kurungin sou, pengpeng, ku ku liki kutu met?
◻ Oiye mutal fuka fwin ke me akengun Solomon el Kaifwe nu sesr?
◻ Ma lane fuka kom eis su tuku ke lutlut lom ke buk lun Ekklisiastis?
[Study Questions]
1, 2. Efu ku arulanu fwal in tuni kunokon lasr nu sin God?
3. Efu kut enenu in loang mwo ke buk lun Ekklisiastis?
4. Mea Solomon el tuni a sramsramkin ke Ekklisiastis?
5. Mea orekma yok emeet lun metu?
6. Mea kut ku in lotela kut fwin sramsram ke mani ke me pupulyuk lal Jisus a ke experience lal Solomon?
7. (a) Mea experience el akpayeye fwin ke sripen mani? (b) Mea kom liye na paye su akkalemye ma paye ke kas safla lal Solomon?
8. Sripe fuka oasr yurosr su akkalemye la kut tia ku in pilesru saok lun mani?
9. Efu ku moul in sou el wi ipen me lutlut lal Solomon?
10. Efu ku in nunku yok ke moul in sou alukela ma fwal ku in kol nu ke ma losrongten?
11, 12. (a) Met puspis elos loang nu ke mea ke moul lalos? (b) Efu kut ku in fwak la in suk pengpeng ma inge oanu “ukweyen engu”?
13. (a) Fuka Ekklisiastis 9:4, 5 kasru kut in oasr nunuk sumwos fwin ke orekma in suk pengpeng a ku? (b) Ma paye fuka kut enenu in sun fwin pa inge na moul lasr? (Srike liye footnote.)
14. Efu ku buk lun Ekklisiastis el kasru kais sie sesr?
15, 16. (a) Mea nunuk lal Solomon ke insemwowo lun sie met ke moul lal sifwanu? (b) Mea ma enenu su Solomon el fwak nu sin met tu lan engunkin moul lal?
17, 18. (a) Fuka nunuk lun met puspis ke ma sikyuk na paye ke moul lun met? (b) Ma sikyuk fuka kut enenu in esam pal nu kemwa ke nunuk lasr?
19. Fuka met fwusr elos ku in orekmakin moul lalos, tusruktu mea inkanek lalmetmet su elos enenu in oru??
20. Mea nunuk sumwos su fwal in nunku ke me sramsram in Ekklisiastis?
21, 22. (a) Ma yok fuka ke moul Solomon el tuni mwo? (b) Kas safla fuka ke lalmetmet el oru? (c) Fuka lutlut ke koanon Ekklisiastis orekma nu sum?
[Pictures on page 27]
Mani a ma puspis tia kol nu ke inse misla
[Picture on page 29]
Met fwusr elos ku in lalalfongi la arulanu mwo ma e sikyuk nu selos elos fwin sangeng sin God