Ko A Tia Ni Karina Raoi Te Koaua I Nanom?

“Kam na onikaki n onean nanomi, ba kam na riki n ata Nanon te Atua, are raoiroi, are kakukurei, are koro-raoi.”​—I-ROM 12:2.

1, 2. Bukin tera bwa e kangaanga maiuakinan te maiu ni Kristian ni boong aikai?

E A KANGAANGA te maiu ni Kristian i nanon boong aika kaitira aikai​—aika “tai aika kamamate.” (2 Timoteo 3:1) Ni koauana, bwa ngkana e na kakairi n ana katoto Kristo temanna, e riai moa ni kataea ana kai te aba. (1 Ioane 5:4) Uringa ana taeka Iesu ibukin te aroaro ni Kristian: “Kam na rin n te mataroa are wariki: ba e warebwe te mataroa, ao e rababa te kawai are nako n te mate, ao a uanao akana rin iai. Ba e wariki te mataroa, ao e irariki te kawai are nako n te maiu, ao a karako akana kunea.” E taekina naba ae kangai: “Ane kan ri mwiu, ao ke e kakaakea n taona nanona, ao ke e tabetabeka ana kaibangaki n te bong ae koraki, ao ke e irirai.”​—Mataio 7:​13, 14; Ruka 9:23.

² Ngkana e a tia ni kunea te kawai ae wariki te Kristian are nakon te maiu, te kangaanga are e riai ni manga kaitara ma ngaia ngkanne boni kateimatoan te nakonako i aona. Bukin tera ngkai e kangaanga anne? Ibukina bwa katabuani maiura ao babetitoakira e karikira bwa aomata ake a na bae ni kukumeaki n ana mwakuri n nanowanawana nako Tatan, ke ana kamwane aika nanowanawana. (I-Ebeto 6:11) E atai arora ake ti mamaara riki iai, ao e kataia ni kabonganai mamaarara aikai bwa e na urua arora n tangiri bwaai n taamnei iai. N aron are e kataia ni kabwaka Iesu, te koaua ngkanne bwa e na aki kumeira naba?​—Mataio 4:1-11.

Ana Mwakuri n Nanowanawana Tatan

3. E kanga Tatan ni karina te nanououa n ana iango Nei Ewa?

³ Te anga teuana are e kabongana Tatan, boni karinan te nanououa i nanora. E kakaei itera ake a na mamaara iai ara bwai ni buaka n taamnei. Anne naba ana waaki n te moan tai ngke e titirakina Nei Ewa ni kangai: “E koaua ke e aki ba E kangai te Atua, Kam na tai amarake mani kaai ni kabane aika i nanon te ne n aroka aei?” (Karikani Bwaai 3:1) N taekana riki teuana, titeboo ma e kangai Tatan, ‘E koaua bwa te Atua e kona ni karaoa te aeka n tutuki aei nakoim? E na taua te bwai ae rangi n raoiroi ae aron aei mairoum? Bwa e ataia te Atua bwa n te bong are ko amwarake man te kai aei ao a na bae ni kaukaki matam ao ko na riki n ai aron te Atua, n ataa te raoiroi ao te buakaka!’ Tatan e unika koraan te nanououa, ao e a kakaantaninga bwebwerakena.​—Karikani Bwaai 3:5.

4. Baikara nanououa ake a kona n ituia aomata tabemwaang n taai aikai?

⁴ E kanga Tatan ni kabongana te mwaan aei n taai aikai? Ngkana ti kaakea ara wareware n te Baibara, ara reirei ibon iroura, ara tataro, ara mwakuri ni minita ni Kristian ao ara bobotaki, ao ti kona iai ni kauka nanora nakon taian nanououa ake a tabekaki irouia aomata tabemwaang. N aron anne: “Ti kanga n ataia bwa bon te koaua are e reirei iai Iesu?” “Te koaua bwa bon boong aika kaitira boong aikai? Bwa ni koauana, ti a tia ngkai n rin i nanon te ka 21 n tienture.” “Te koaua bwa ti a uakaan ngkai ma Aremaketon, ke e kiriaria rokona?” Ti na kanga ni kona ni kanakoi nanououa aika a neborake i nanora?

5, 6. Tera ae ti riai ni karaoia ngkana ti nanououa ni bwaai tabeua?

⁵ E anga te reirei ae manena Iakobo ngke e korea ae kangai: “Ngkana akea ana rabakau temanna i buakomi, ao e na butiia te Atua, ae tituaraoi n angangania aomata ni kabaneia, n aki ngurengureakiniia; ao e na bon anganaki. Ma e na bubuti n onimaki, n aki nanokokoraki teutana: ba ane nanokokoraki ai aron naoni marawa ae kabutaaki n te ang, ao e kaueeaki. Ba e na tai taku te aomata anne ba e na anganaki te bwai teuana mairoun te Uea; bon te aomata ae nanououa, ae aki teimatoa n arona nako.”​—Iakobo 1:​5-8.

⁶ Tera ngkanne ae ti riai ni karaoia? Ti riai n teimatoa ni “butiia te Atua” n te tataro bwa e na anganira te onimaki ao te ataibwai, ma ni boutokoa ara kekeiaki ni karaoa ara reirei ibon iroura ibukin kaetan ara titiraki ke bwaai aika ti nanououa iai. Ti kona naba ni bubutii te ibuobuoki mairouia aomata ake a matoatoa n te onimaki, n aki nanououa bwa Iehova e na bon anganira te ibuobuoki ae ti kainnanoia. E kangai naba Iakobo: “Ma ngaia ae kam na irira nanon te Atua; ma kam na rarawa nakon te riaboro, ao ane e na biri nako mai roumi iai. Kam na kaania te Atua, ao ane E na kaaningkami.” Eng, e na toki nanokokorakira ngkana ti kaania riki te Atua rinanon te reirei ao te tataro.​—Iakobo 4:​7, 8.

7, 8. Baikara kaetieti tabeua aika kakawaki ake a kaota aron te taromauri ae reiakinaki iroun Iesu, ao antai aika a karaoa ae boraoi ma kaetieti aikai?

⁷ N aron anne, iangoa te titiraki aei: Ti kanga n ataia bwa ti waakina te aeka n taromauri are e reirei i aona Iesu? Baikara kaetieti aika a riai n iangoaki ibukin kaekan te titiraki aei? Te Baibara e taekinna bwa Kristian ni koaua a riai n itangitangiri ni koaua imarenaia. (Ioane 13:34, 35) A riai ni katabua aran te Atua ae Iehova. (Itaia 12:4, 5; Mataio 6:9) Ao a riai ni kaotiota te ara anne.​—Te Otinako 3:15; Ioane 17:26.

⁸ Te kanikina riki teuana ibukin te taromauri ae koaua, boni karinean ana Taeka te Atua ae te Baibara. Bon te boki ae kaokoro ae kaota aroaron te Atua ao ana kaantaninga. (Ioane 17:17; 2 Timoteo 3:16, 17) Irarikin anne, Kristian ni koaua a tataekina ana Tautaeka n Uea te Atua bwa bon tii ngaia ae e kona ni kaantaningaki bwa e na karekea te maiu are e aki toki i aon te aonnaba ae te Baretaiti. (Mareko 13:10; Te Kaotioti 21:​1-4) A kaokoroia ma waaki n tautaeka aika buakaka aika a bwainaki n te aonnaba aei, ao te maiu ae kammaira are bwainaki iai. (Ioane 15:19; Iakobo 1:27; 4:4) Antai ni boong aikai aika a karaoa ae boraoi ma kaetieti aikai? Taiani koaua a kaotia bwa bon tii teuana te kaeka nakon te titiraki aei​—bwa Ana Tia Kakoaua Iehova.

Tera Arona Ngkana E a Aki Nako te Nanokokoraki?

9, 10. Tera ae ti kona ni karaoia bwa ti aonga n tokanikai i aon te nanououa ae titiku i nanora?

⁹ Tera ae na karaoaki ngkana ti a taonakinako n taian nanououa? Tera ae ti riai ni karaoia ngkanne? E kaeka ni kangai te uea ae rabakau are Toromon: “Natiu, ngkana ko kaki i nanom au taeka, ma ni kaiko au tua nako i roum; ao ko katanimaia taningam iai nakon te rabakau, ma n raira naba nanom nakon te ataibwai; eng, ngkana ko bon tangira te atatai, ma ni kanenea bwanam nakon te ataibwai; ngkana ko ukoukoria ba kaanga te tirewa, ma n neneria ba kaanga te bwai ae kakawaki ae raba; ao ane ko na ata iai makan Iehova, ao e na reke i roum atakin te Atua.” (Ara bwai man reireiti.)​—Taeka N Rabakau 2:1-5.

¹⁰ Tiaki te iango ae kamimi anne? Ngkana ti kukurei ni mutiakina te rabakau mairoun te Atua, ao e na reke iroura “atakin te Atua.” Eng, te atatai mairoun te Uea ae Moan te Rietata i aon te iuniweeti, e kaan ma ngaira ngkana ti kukurei ni butimwaeia ma ni kawakin ana taeka. E nanonaki iai bwa ti na kawara Iehova rinanon te tataro ao te reirei ibon iroura. Bwaai aika kakawaki aika a raba i nanon ana Taeka, a kona ni kanakoi taian nanououa mairoura, ma ni buokira bwa ti na nora ootan te koaua.

11. Tera aron rootakin nanon ana toro Eritai n te nanououa?

¹¹ Te katoto ae mataata n aron te ibuobuoki ae reke n te tataro mairoun ana toro te Atua temanna ae mamaaku man nanououa, e mena n te 2 Uea 6:11-18. Ana toro Eritai e bon aki oota raoi ni bwaai n taamnei. E aki ota n te koaua ae kaaini karawa aika mwaiti a tauraoi iai ni boutokoa ana burabeti te Atua, are e otabwaniniaki iroun te taanga ni buaka n Turia. E tangitang ni maku te toro arei ni kangai: “Akea ngai, au toka! tera arora ae ti na karaoia?” Tera ana kaeka Eritai? “Tai maku: ba a maiti riki aika mena i roura nakoia ake a mena i rouia.” Ma e na kanga ni kakoauaki anne iroun ana toro? E aki kona n noriia kaaini karawa aika mwaiti.

12. (a) E a kanga ni karauaki nanon te toro ni kaineti ma bwaai ake e nanououa iai? (b) Ti na kanga ni kanakoi taian nanououa ake tao a mena i nanora?

¹² “Ao e tataro Eritai, ao e kangai, Iehova, I butiko ba Ko na kaure matana ba e na noraba. Ao Iehova E kaure matan te rorobuaka arei; ao e noraba: ao noria, e on te maunga arei irouia aoti ma kaa-ni-buaka, aika kanga aai, aika otabaninia Eritai.” N te tai arei, Iehova e kauka matan te toro arei bwa e na nora te taanga ni buaka mai karawa ae kawakina Eritai. Ma ti aki riai ni kaantaninga reken te aeka n ibuobuoki mairoun te Atua ae aekakin anne, ni boong aikai. Uringnga bwa akea iroun ana toro te burabeti arei te Baibara ae bwanin, ae e kona n ukeuke iai bwa e aonga ni kamatoaki riki ana onimaki. Ma ngaira ai bon iai iroura te Baibara. Ngkana ti kamanenaa raoi, ao e kona ni kakorakoraki naba ara onimaki n aron anne. N te katoto teuana, tao ti kona n iangoi rongorongo tabeua n taekan Iehova ngke e mena ni nnena i karawa. Rongorongo aikai a kaotia bwa akea nnen te nanououa bwa bon iai ana botaki Iehova i karawa ae tabe ni boutokaia ana toro n aia mwakuri n reirei ae a waakinna ni katobibia te aonnaba, ni boong aikai.​—Itaia 6:1-4; Etekiera 1:4-28; Taniera 7:9, 10; Te Kaotioti 4:1-11; 14:6, 7.

Kawakiniko man Ana Mwakuri n Nanowanawana Tatan!

13. Tera aron Tatan ni kataia ni kamamaara tauan te koaua iroura?

¹³ Baikara riki ana anga Tatan tabeua ake e kabonganai ibukin kamamaaran tangiran bwaai n taamnei iroura ao tauan te koaua iroura? Teuana mai buakoia bon te wene ni bure, n arona aika kakaokoro nako. Ni boong aikai te aonnaba ae rangirang aei e a tangiraki iai te wene ni bure, ke te bwai ae taekinaki bwa te takaakaro ke te kinano (ae taekan te aki-kakaonimaki nakon te rao ni mare, ke te wene ni bure ae akea nanona) e a riki bwa te bwai ae a taneiai ni kakaraoia kaain te roro aei are a tii iangoa iai katokan kaibwabwarun nanoia ni kukurei, n aki ongea bwa tera uaana. Taian taamnei, kamataku i aon te TV, ao viteo teibi a boutokoa riki te aeka ni maiu aei. E taabangaki kaotan te bwaitingako ni kamataku ake a kaotaki iai, ao e a moamoa riki i aon te Internet. A na bae ni kataaki aomata ake a kani mataku ni bwaai aikai.​—1 I-Tetaronike 4:3-5; Iakobo 1:13-15.

14. Bukin tera ngkai Kristian tabeman a a tia ni mwane n ana mwakuri n nanowanawana Tatan?

¹⁴ Ibukin aki taonan nanoia ni kani mataku n te bwai ae tuai noraki irouia, Kristian tabeman a a tia ni kariaia kabarekan aia iango ao nanoia ngke a mataku n taamnei aika bwaitingako. A kariaia iai kamwaneakia n ana bwai ni kamwane Tatan, ae katika te nano. Ao n angiin te tai e kairiia nakon uruan tangiran bwaai n taamnei irouia. Te koraki aikai a aki tiku n aroia ae a “merimeri nakon te buakaka.” Ao a aki “ikawai nakon te atatai.” (1 I-Korinto 14:20) Ni katoa ririki, ngaa ma ngaa mwaitiia aomata ake a taonaki n te kangaanga ibukina bwa a aki kakaonimaki nakon ana reirei ao ana kaetieti ana Taeka te Atua. A aki karini ma ni kawakini aia “bai ni buaka aika mairoun te Atua.”​—I-Ebeto 6:10-13, BK; I-Korote 3:5-10; 1 Timoteo 1:18, 19.

Ti na Kawakini Baika A a tia n Reke Iroura

15. Bukin tera bwa e kangaanga irouia aomata tabeman tangiran bwaai n taamnei ake a anganaki bwa tibwangaia mairouia aia karo?

¹⁵ “Kam na ata te koaua, ao e na kainaomataingkami te koaua,” e taku Iesu. (Ioane 8:32) Angiia taani Kakoaua aika a a tia ni kitana aroia ni maiu ngkoa ao raoraoia n aia Aro rimoa. Mangaia are a kai ataa riki kakawakin te inaaomata ae reke man te koaua. Ma n te itera teuana, tabeman aomata aika a ataei riki aika a kaikawaaki irouia kaaro aika a kaaina te koaua, a kona n namakina te kangaanga n aron ataakin kakawakin bwaai n taamnei ake a tauraoi imwaia. A aki kaaina te Aro ae kewe rimoa ke te aonnaba aei ae kaatuua riki taekan te kakukurei n taian takaakaro, te tautoronaki ni bwaai ni kamanging, ao te wene ni bure. Ibukin anne, a kona n aki nora te kaokoro ae korakora imarenan ara baretaiti n taamnei ao ana aonnaba Tatan ae buakaka. Tabeman a kona naba n iraraang n te kariri nakon katoongan ana boitin te aonnaba aei, bwa a aonga ni katai bwaai ake a tauaki ngkoa mairouia!​—1 Ioane 2:15-17; Te Kaotioti 18:1-5.

16. (a) Baikara titiraki aika ti kona n titirakinira iai? (b) Tera ae ti reireinaki ma ni kaungaki bwa ti na karaoia?

¹⁶ Te koaua bwa ti kainnanoa moa kabuekan tabonibaira n te ai bwa ti aonga n ataa te maraki ao te karawawataki? Te koaua bwa ti aki kona ni karekea reireiara ni kangaanga ake a riki ni mamaaraia aomata tabemwaang? Te koaua bwa ti riai ni manga okira “te bokaboka” ae aron te aonnaba aei, bwa ti aonga n noria bwa iai te bwai ae raoiroi ae tuai n reke iroura? (2 Betero 2:20-22) Betero e kauringia Kristian ake a maiu n te moan tienture ake a kaaina ana aonnaba Tatan rimoa: “Ba a tau boong aika bwaka nako ba ami bong n toua mwin aia taeka Tientaire, ngke kam nakonako n tamare, ma ni kaibabaru, ma ni kabatian te nim-wain, ma ni maie, ma n nim-manging, ma n taromauri boua aika riai ni bati n ribaki.” Ti bon aki kainnanoa namakinan ‘kabatian te kaibabaru’ n te aonnaba aei, bwa ti aonga n ataa aron buakakan te aeka ni maiu anne. (1 Betero 4:3, 4) N te itera are teuana, ti reireiaki taekan ana kaetieti Iehova ibukin te aroaro ni maiu ae riai n ara Maneaba n Uea, aika tabo ike e wawaakinaki iai te reirei i aon te Baibara. Ao ti kaungaki bwa ti na kabongana wanawanara ni kakoaua bwa e a tia n reke te koaua iroura, ma ni karinna raoi i nanora.​—Iotua 1:8; I-Rom 12:1, 2; 2 Timoteo 3:14-17.

Arara bon Tiaki Tii te Ara ae Akea Nanona

17. Ti na kanga ni kona n riki bwa taani Kaotioti ibukin Iehova aika mwaatai?

¹⁷ Ngkana ti karina raoi te koaua i nanora, ti na kataia naba ni kan tibwatibwaia nakoia aomata tabemwaang n taai nako ngkana e riai. E aki nanonaki iai bwa ti na kataia ni kairoroia aomata ake a aki tabe iai bwa a na butimwaeia. (Mataio 7:6) Ma ti na bon aki maaku ni kaotiira bwa kaain Ana Tia Kakoaua Iehova. Ngkana e kaota nanona ni kan ongora teutana te aomata temanna n te aro are e tabeka te titiraki ni kan ota ke e butimwaea te boki ae kabwarabwara te Baibara, ti na tauraoi n taekina ara kaantaninga nakoina. E noraki iai bwa e raoiroi ngkana iai iroura booki tabeua n taai nako ao n taabo nako ike ti mena iai​—ni mwengara, n ara tabo ni mwakuri, n ara tabo n reirei, ngkana ti kawari titooa, ke n taabo ike ti kaki botura iai.​—1 Betero 3:15.

18. Ti na kanga ni kona ni buokaki ni maiura ngkana ti kakaotira bwa Kristian?

¹⁸ Ngkana ti kateretereira ae Kristian ngaira, ao ti kakorakora riki kamanoara mani buakanakira mairoun Tatan ake a aki ataaki rokoia. Ngkana iai te botaki ibukin te reke ni bong ke te Kiritimati, ke te kabuti tiiketi n ara tabo ni mwakuri, ao a na teimatoa ni kangai raora ni mwakuri, “Tai tabe ma ngaia. Bwa boni kaain Ana Tia Kakoaua Iehova.” Ibukin anne naba, tao aomata a na aki bati ni kan manikangarei bwaai aika bwaitingako ngkana ti mena irarikia. Mangaia are kaotan ara koaua ni Kristian nakoia aomata e rangi ni manena ibukira, n aron naba are e taekinna te abotoro Betero: “Ao ai antai ae na bainikiriningkami, ngkana kam bati n tangira te raoiroi? Ma ngkana tao kam maraki i bukin te raoiroi, ao kam a kabaia.”​—1 Betero 3:​13, 14.

19. Ti kanga n ataia bwa ti a maan ngkai ni mena i nanoni boong aika kaitira?

¹⁹ Te kabwaia riki teuana ae e na reke mani karinan raoi te koaua i nanora, bwa ti na kakoaua raoi bwa boong aikai boni kaitiran bongin te waaki i aon te aonnaba ae ngkai. Ti na ataia bwa a mwaiti taetae ni burabeti n te Baibara ake a na kakoroaki bukiia n ara tai aei.a Ana kauring Bauro are “a na roko tai aika kamamate ni boong aika kaitira,” e kakoauaki raoi ni bwaai aika kakamaaku ake a bon riiriki i nanon te tienture are e a tibwa nako. (2 Timoteo 3:1-5; Mareko 13:3-37) Te kaongora ae taekan te ka 20 n tienture n te nuutibeeba teuana ae tibwa boretiaki, e atunaki n ae “E na Uringaki bwa te Tai n Iowawa ae Tiritiri.” E kangai te kaongora anne: “1999 e a riki bwa te ririki are e bati riki te tiriaomata iai, are ririkin kauouan mwakoron te tienture ae bati te tiritiri riki iai nakon tienture ni kabane.”

20. Te tai ibukin karaoan tera te tai aei?

²⁰ Tiaki ngkai te tai n nanououa. E teretere bwa Iehova e a tabe ni kakabwaia te mwakuri n reirei i aon te Baibara ae te kabanea ni bubura ae e a tia ni karaoaki ni katobibia te aonnaba, bwa te bwai ni kaotioti nakoia botannaomata nako. (Mataio 24:14) Karina raoi te koaua i nanom, ao tibwatibwaia nakoia aomata tabemwaang. Karekean te maiu n aki toki are imwaim, e boto i aon bwaai aika ko kakaraoi naba ngkai. Iehova e na aki kakabwaiaa te aomata ae e kamamaara baina. (Ruka 9:62) Ma aio te tai ae ti na ‘teimatoa, ao n nene, ma n tai toki ni kakorakoraira n ana makuri te Uea ni kamwaiti, ngkai ti ata ara makuri bwa e aki matebuaka iroun te Uea.’​—1 I-Korinto 15:58.

[Kabwarabwara ae nano]

Ko Uringnga?

• Ti na kanga ni karaui nanora ni bwaai aika ti nanououa iai?

• Tera reireiara man ana katoto ana toro Eritai?

• Baikara kariri nakon te wene ni bure ae ti riai ni kawakinira ma iai n taai nako?

• Bukin tera ngkai ti riai ni kateretereira nakoia aomata bwa kaain Ana Tia Kakoaua Iehova ngaira?

[Taamnei n iteraniba 8]

Te katoa tai n reirei n te Baibara ao n tataro e kona ni karaui nanora ni bwaai aika ti nanououa iai

[Taamnei n iteraniba 9]

E karauaki nanon ana toro Eritai n te miitara teuana

[Taamnei n iteraniba 10]

Ti reireiaki taekan ana kaetieti Iehova ibukin te aroaro ni maiu ae riai n ara Maneaba n Uea, aika ai aron aei, ae e mena i Benin