Te Reirei I Bon Iroura Ae Katauira Bwa Taan Angareirei

“Ko na botumwaka ni mutiakini baikai; ko na tabe ni baikai; ba e aonga n noraki rikirakem n te raoiroi irouia aomata ni kabaneia. Ko na tarataraiko ao tarataraa te reirei.”​—1 TIMOTEO 4:15, 16.

1. Tera ae kainnanoaki ni kaineti ma te tai ao te ukeuke n reirei i bon iroura?

“IAI te tai i bukini bai ni kabane,” e taekina anne te Baibara n Te Minita 3:1 (BK). E koaua anne ni kaineti ma te ukeuke n reirei i bon iroura. A bati aika e kangaanga irouia kananoan aia iango i aon bwaai n taamnei ngkana e aki nakoraoi ma aia tai ke te tabo are a mena iai. N te katoto, ko namakina kani karaoan am reirei i bon iroum ngkana ko a okira mwengam imwin am mwakuri korakora n te bong teuana, ao riki ngkana ko a rangi n tibutaua ao ko a tabe n tekateka n am kaintekateka ae ko rangi n taatangiria ni mataku n te TV iai? Ko bae n aki. Ngaia are, tera te ibuobuoki iai? E teretere bwa ti riai n rinea te tabo ao te tai ae te kabanea n nakoraoi bwa e aonga ni manena riki ara tai n reirei.

2. Te tai raa ae e kona n rangi n nakoraoi riki iai te ukeuke n reirei i bon iroum?

² A kunea tabemwaang bwa e nakoraoi irouia te reirei n te moan ingabong bwa anne te tai ae a rangi ni marurung riki iai. Ake tabeman a kabongana aia motirawa n te tawanou bwa aia tai n reirei ae uarereke. Nora aron taekinan te tai ni kaineti ma karaoan bwaai n taamnei ni kiibu aikai. E korea ae kangai te Uea ae Tawita i Iteraera ngkoa: “Ko na kaongoraeai n am atataiaomata n te ingabong; ba I onimakiniko. Kaota te kawai ae N na nakonako iai; ba I tabeka tamneiu nako Im.” (Taian Areru 143:8) E kaota te aeka ni kakaaitau ae ai aron anne te burabeti ae Itaia ngke e kangai: “E anganai te Uea ae Iehova neweia akana reireiaki, ba I aonga n ata aroni buokan te aomata ae kua, ae buokana n taian taeka: E kauta taningau n te ingabong ae koraki, e kautia ba e na ongora n ai aroia akana reireiaki.” E mataata iai bwa ti boni kainnanoa te reirei ao te maroro ma Iehova, ao ti riai ni karaoia n te tai are e marurung riki iai ara iango.​—Itaia 50:4, 5; Taian Areru 5:3; 88:13.

3. Baikara waaki aika a kaantaningaki ibukin kanakoraoan raoi te ukeuke n reirei?

³ Te bwai naba ae kakawaki ibukin ara ukeuke n reirei, bwa ti na aki kakaaea te tabo n tekateka ae te kabanea ni kamwengaraoi ke ti na wenewene, bwa te aro anne e na aki kamarurungira nakon te ukeuke n reirei. Ngkana ti ukeuke n reirei, ao ara iango e riai ni mwakuri raoi, ma arora n rangi ni mwengaraoi e na kairira bwa ti na aki kan reirei. Ibukin kanakoraoan am reirei ao kananoan am iango i aon nanon te bwai are ko a tia n reiakinna, ko riai ni kararoako iai man te karongoa ao bwaai tabeua ake a na katabetabea am iango. E na aki materaoi am reirei ngkana ko kaunibetoa n reirei ma tangin te rerio, te TV, ke ataei aika a kaiangatoa ma tauraoin nanom. Ngke e kan iaiangoi reirei tabeua Iesu, ao e kawara te tabo ae rau. E taekina naba kakawakin kakaaean te tabo ae akea kaaina ibukin te tataro.​—Mataio 6:6; 14:13; Mareko 6:30-​32.

Te Reirei i Bon Iroura ae Katauira ni Kaekai Titiraki

4, 5. N te aro raa bwa te boroutia ae te Tangiria e a riki bwa te bwai n ibuobuoki?

⁴ E nakoraoi te reirei i bon iroura ngkana ti kabonganai bwaai n ibuobuoki ibukin karekean te ota man te Baibara, n te aro bwa ti na keniken mwaaka n ara reirei are ti ukeria, ao e a moamoa riki ngkana ti na kaekai ana titiraki te aomata ae taua ma nanona ni kan ota. (1 Timoteo 1:4; 2 Timoteo 2:23) A mwaiti aomata ake a boou ake a moana aia reirei man te boroutia ae atuna,Tera ae E Tangiria Mairoura te Atua?,a ae tauraoi ngkai n taetae aika 261 mwaitiia. E rangi ni bebete reiakinan te boki aei ae kamataatai koaua aika boto i aon te Baibara. E ibuobuoki nakoia taan reirei bwa a na waekoa ni mataata ni bwaai ake e tangiri te Atua ibukin te taromauri ae koaua. Ma kioina ngkai e uarereke te boki aei, e aki kona n rangi n ananau kabwarabwaran taian reirei i nanona. Ma ngkana e tabeki titiraki aika a kakawaki i aon am reirei n te Baibara te aomata ae ko reirei ma ngaia, ko na kanga ngkanne ni kakaaei rongorongo riki man te Baibara ake a na ibuobuoki ni kaekai ana titiraki?

⁵ Ibukia te koraki ake iai te Watchtower Library on CD-ROM n aia taetae n aia kombiuta, e baitii irouia karekean te ibuobuoki mai iai nakon aia reirei. Ma tera aroia te koraki ake akea anne irouia? Ti na nori uoua atuu n reirei ake a koreaki n te boroutia ae te Tangiria, bwa e aonga n noraki arora ni kona ni karikirakea otara bwa ti aonga n rabakau riki ni kaekai titiraki iai, ma ai moara ra riki ngkana iai ae tabeka ana titiraki n aron, Antai te Atua, ao tera raoi aroaron Iesu?​—Te Otinako 5:2; Ruka 9:18-​20; 1 Betero 3:15.

Antai te Atua?

6, 7. (a) Baikara titiraki aika a wai ni kaineti ma te Atua? (b) Tera te koaua ae kakawaki ae e aki ota iai mataniwin te Aro temanna ngke e angareirei?

⁶ Reirei 2 n te boroutia ae te Tangiria e kaekaa te titiraki ae kakawaki ae, Antai te Atua? Aio bon te boto n reirei ibukina bwa e aki kona n taromauria te Atua ae koaua te aomata ngkana e aki kinaa ke e nanououa bwa iai Ngaia ke akea. (I-Rom 1:19, 20; Ebera 116) Ma iai bubua ma bubua aia koaua aomata ni katobibia te aonnaba aei, aika koaua aika kakaokoro nako ni kaineti ma kabwarabwaran te Atua bwa antai. (1 I-Korinto 8:4-6) A kakaokoro nako aia kaeka Aaro ni kaineti ma kabwarabwaran te Atua. Angiin Aaro ake aongkoa Kristian ngaiia, a iangoa te Atua bwa te Temanna-n-Teniman. E anga ana reirei temanna mataniwin te Aro ae rangi n tanoata taekana i Amerika ae kangai atuna “Ko Ataa te Atua?” ma bon akea naba n ana reirei aran te Atua ae taekinna, e ngae ngke e wareki naba kiibu man te Baibara n Ebera n tabetai. Ma ni koauana e boni mwanewei kiibu man te Baibara teuana, ae e kabongana te raitaeka ae aki kamataataa raoi bwa antai ae nanonaki ngke e kabongana te taeka ae “Te Uea” n onea mwin Iehova ke Iawe.

⁷ Ai boni kakawaki ra te koaua are e aki ota iai mataniwin te Aro arei, ngke e mwanewea Ieremia 31:33, 34 ni kangai: “‘Akea ae e na manga reireia temanna ke tarina ni kangai, “Ataa te Uea,” [Te taetae n Ebera, “Ataa Iehova”] bwa a nang bane n Ataai aomata nako, e moa man te mwaiti ae karako ni karokoa ae korakora,’ e taekina anne te Uea [Te taetae n Ebera, Iehova].” Taan raira te Baibara are e wareware iai te mataniwi arei a aki kabongana aran te Atua ae kakawaki ae Iehova.​—Taian Areru 103:1, 2.

8. Tera ae katereterea kakawakin kabonganan aran te Atua?

⁸ E katereterea bukin kakawakin kabonganan aran Iehova Taian Areru 8:9 ngke e kangai: “Iehova, ae ara Uea, ai raoiroi ra aram i aon aaba ni kabane!” Kabotaua anne ma: “TE UEA, ara Uea, ai tamaroa ra aram i aonnaba ni kabuta!” (King James Version; nora naba te Baibara ae The New American Bible, The Holy Bible​—New International Version, Tanakh​—The Holy Scriptures) Ma n aron ae e taekinaki n te kaongora are imwain aei, ti kona ni karekea “atakin te Atua” ngkana ti kariaia ana Taeka bwa e na kaotaira. Ma bokin te Baibara raa are e na katauraoa reken ara titiraki ibukin kakawakin aran te Atua?​—Taeka N Rabakau 2:1-6.

9. (a) Te boki raa ae e na buokira ni kamataataa kakawakin kabonganan aran te Atua? (b) A kanga ni kabwaka taan rairai aika bati ni kaota karinean aran te Atua?

⁹ Ti kona n taraa te boroutia ae The Divine Name That Will Endure Forever, ae e a tia n rairaki nakon taetae aika 69 mwaitiia.b Te mwakoro are e atunaki ni “God’s Name​—Its Meaning and Pronunciation” (iteraniba 6-​11) e kamataataa raoi bwa te Tetragrammaton n Ebera (te taeka ae Tetragrammaton e riki man te taetae n Erene ae nanona “maan aika aua”) e oti ni Baibara n te taetae n Ebera ngkoa n te mwaiti ae kaania 7,000 te tai. Ma e ngae n anne a a tia mataniwin Aaro ao taan rairai n te Aro n Iutaia ao Aaro ake aongkoa Kristian ngaiia, ni kamaunaa aran te Atua man angiin aia rairai n aia Baibara.c A na kanga n taku bwa a ataa te Atua ao iai irouia aia itoman ae kaan ma ngaia ngkana a rawa n taboa arana? Arana ni koaua e kauka te kawai nakon ataakina bwa tera ana kaantaninga ao antai ngaia. Irarikina, tera aroni kakawakin ana tataro Iesu are kangai: “Tamara are i kawara, e na tabuaki aram,” ngkana e aki kakabonganaki aran te Atua?​—Mataio 6:9; Ioane 5:43; 17:6.

Antai Iesu Kristo?

10. N te aro raa ae ti kona ni kabanea iai ongoraara ni maiun Iesu ao ana mwakuri ni minita?

¹⁰ Reirei 3 ae atuna “Antai Iesu Kristo?” n te boroutia ae te Tangiria, e taekina rongorongon Iesu ae kimototo, moan rikina, ao bukin rokona n te aonnaba, ni barakirabe aika tii onoua. Ma ngkana ko kani kababanea ongoraam, ko kona ni kunea rongorongona ae moan te tamaroa riki n taian Euangkerio, ao ai n te boki ae tauraoi n taetae aika 111 mwaitiia ae atuna The Greatest Man Who Ever Lived.* Te boki aei e katauraoa rongorongon maiun Kristo ae karinanaki raoi ao ana reirei, ae aanaki man Euangkerio ake aua. Bon 133 mwakorona ae bwanin iai taekan maiun Iesu ma ana mwakuri ni minita. Ibukin kabwarabwaran nanon bwaai ake e karaoi, ko kona n nora te boki ae te Insight, volume 2, n te atu n reirei ae “Jesus Christ.”

11. (a) Tera kaokoroia Ana Tia Kakoaua Iehova n aia koaua ibukin Iesu? (b) Baikara kiibu tabeua man te Baibara aika a katereterea kairuan te Temanna-n-teniman, ao tera te boki ae rangi n ibuobuoki ni kaineti ma aei?

¹¹ Iai te kauntaeka i marenaia Aaro ake aongkoa Kristian ngaiia, ni kaineti ma Iesu bwa boni ngaia “Natin te Atua” ao “Te Atua te Nati” naba, ke n taeka tabeua te kauntaeka i aon te Temanna-n-teniman ae te bwai ae e atongaki n te boki ae te Catechism of the Catholic Church, bwa “te miterio ae moan te kakawaki n te onimaki ni Kristian.” E rangi n raroa aia koaua Ana Tia Kakoaua Iehova ma kaain Aaro ake aongkoa Kristian ngaiia, ibukina bwa a kakoauaa bwa e karikaki Iesu iroun te Atua ao tiaki te Atua ngaia. Te maroro ae rangi ni mataata i aon aei e kuneaki n te boroutia ae atuna: E Riai Bwa Ko na Kakoauaa te Temanna-n-teniman?, ae rairaki nakon taetae aika 95 mwaitiia.d Mareko 13:32 ao te 1 I-Korinto 15:24, 28 boni ngaai naba ake a mena i buakon kiibu aika bati ake a kabonganaki ibukin kaotan kairuan te reirei ae te Temanna-n-teniman.

12. Te titiraki raa ae ti riai n tabeakinna?

¹² Taiani maroro akana a kaineti ma te Atua ao Iesu Kristo akanne, a kaota te kawai ae ti kona iai ni karaoa ara reirei i bon iroura ma n iangoa buokaia te koraki ake a aki bati n ataa ana koaua te Baibara bwa a na karekea te atatai ae eti. (Ioane 17:3) Ma tera aroia te koraki ake a a tia n reitaki ma te ekaretia ni Kristian i nanon ririki aika bati? Kioina ngkai e a tia n reke irouia te atatai ae bati i aon te Baibara, te koaua bwa a boni kainnanoa naba kaakaraoan aia reirei i bon irouia n ana Taeka Iehova?

Bukin Tera Ngkai “Ko na Tarataraiko”?

13. Tera te iango ae kairua are a iangoia tabeman ibukin aia ukeuke n reirei i bon irouia?

¹³ Tabeman ake a a maan ni kaaina te ekaretia i nanon ririki aika bati, e kona n reke irouia are a a tii onimakina naba aia atatai n te Baibara are e reke irouia ngkoa ngke ai tibwa tatabeua aia ririki ni kaaina Ana Tia Kakoaua Iehova. E bebete taekinan ae kangai: “I a aki kainnanoa ae N na manga ukeuke n reirei ni kakorakoraai n aroia ake a boou, bwa I a tia ni wareka te Baibara ao booki aika kabwarabwaraa te Baibara i nanon ririki aika bati.” Titeboo iai ma ko kangai: “I a aki riai n amwarake raoi n taai aikai bwa I a tia n amwamwarake raoi n taai aika a nako.” Ti ataia bwa te rabwata e kainnanoa te marike ae baeranti ae katauraoaki raoi bwa e aonga n teimatoa ni marurung ma ni kakammwakuri. Ai kakawaki ra ngkanne riain kateimatoan marurungira ao korakorara n te aro n taamnei!​—Ebera 5:12-​14.

14. Bukin tera ngkai ti kainnanoa taratarakin raoi arora?

¹⁴ Ngaia are, ngaira ni kabane ngkana ti a maan n reirei n te Baibara ke ti tuai, ma ti kainnanoa irakin nanon ana reirei Bauro nakon te mataniwi ae ikawai n te onimaki ae Timoteo ngke e kangai: “Ko na tarataraiko ao tarataraa te reirei: ko na memena ni baikai; ba ngkana ko karaoa aei, ao ko kamaiuko iai ma ake a ongo i roum.” (1 Timoteo 4:15, 16) Bukin tera ngkai ti riai n ira raoi nanon ana reirei Bauro? Uringa naba are e taekinna ngkoa Bauro bwa ti riai ni buakani “ana bwai n nanowanawana te riaboro” ao “taanga n tamnei aika buakaka ake i aani karawa.” Ao te abotoro Betero e kauringira are te Riaboro e “ukoukora ae e na oongnga” ao akana a na ‘ongaki’ e kona n ae bon tabeman i buakora. Arora n aoaorira e kona ni kauka kawain te Riaboro nakoira.​—I-Ebeto 6:11, 12; 1 Betero 5:8.

15. Tera te bwai ni kamanomano n taamnei ae iai iroura, ao ti na kanga ni kona ni kateimatoaa?

¹⁵ Ngaia are tera te bwai ni kamanomano ae mena iroura? E kauringira ni kangai te abotoro Bauro: “Uouoti bwaai ni buaka ni kabane ake mairoun te Atua, ba kam aonga ni kona n tei n ekiia nako n te bong ae buakaka, ao ngkana kam a tia ni karaoi bwaai ni kabane ao kam na tei matoa.” (I-Ebeto 6:13) Aroni bonganan bwaai ni buaka n taamnei aikai e aki tii boto i aon raoiroia n te moan tai, ma e boto naba i aon kateimatoaaia. Mangaia are ara bwai ni buaka teuana mairoun te Atua are ara atatai i aon ana Taeka, e riai ni boraoi ma te atatai ae kaotiotaki n ana Taeka te Atua. E mataata ngkanne bwa e kakawaki kateimatoan otara i aon te koaua are e kaotaki iroun Iehova rinanon ana Taeka ao rinanoia kaain te toro ae kakaonimaki ae wanawana. Te katoatai n ukeuke n reirei i bon iroura n te Baibara ao booki aika kabwarabwaraa te Baibara, a kakawaki ibukin kateimatoan korakoran ara bwai ni buaka n taamnei.​—Mataio 24:45-​47; I-Ebeto 6:14, 15.

16. Tera ae ti kona ni karaoia bwa ti aonga ni kakoauaa bwa e mwakuri raoi ‘otangara are te onimaki’?

¹⁶ E katereterea mwakoron ara bwai ni kamanomano teuana Bauro, ae rangi ni kakawaki ae “te otanga are te onimaki,” are ti kona ni kaoka iai ma ni kamatea uran te kai are e karekareira iai Tatan, are bon ana bukibuki ni kewe ao reirei aika kabwaoua te koaua. (I-Ebeto 6:16) Ngaia are e kakawaki bwa ti na tuoira bwa tera aron korakoran otangara are ara onimaki ao baikara mwaneka aika ti na toui ibukin kateimatoana. N te katoto tao ko na bae n titiraki ni kangai: ‘E kanga arou ni katoa wiki ni katauraoa au reirei n te Baibara ni kabongana Te Taua-n-Tantani? E tau au reirei iai i bon i rou bwa I aonga ni kona “ni karika te tangira ma makuri aika raraoi” n anganga au kaeka n tain te botaki aika I a tia ni katauraoi? I kaakauka te Baibara ma ni wareki kiibu ake a koreaki iai ake a aki koreaki taekaia? I kaungaia aomata n arou n ingainga n anga te ibuobuoki n taiani bobotaki?’ E matoatoa karara n taamnei, ao e kainnanoaki ongakina ma te karaurau bwa ti aonga n rangi ni kakabwaiaki iai.​—Ebera 5:14; 10:24.

17. (a) Tera te boitin are e kabongana Tatan bwa e na kataia ni kamamaaraa iai marurungira n taamnei? (b) Tera bwainnaorakian ana boitin Tatan?

¹⁷ E ataa mamaaraia aomata aika aki-kororaoi Tatan, ao ana bwai n nanowanawana a kuri kangaanga ataakia. Teuana mai buakon ana anga n rotia aomata n ana mwakuri ae buakaka boni man karaoan bwaai aika bwaitingako bwa a na kai noraki n te TV, te Internet are mena n te kombiuta, taian taamnei, ao ai booki ake a boretiaki. Tabeman Kristian a kariaia te boitin aei bwa e na kamamaaraia, ao e na kairiia nakon buan kakabwaia aika bati n te ekaretia ke ni kariki uaa aika a kakaiaki riki. (I-Ebeto 4:17-​19) Tera bwainnaorakian ana boitin Tatan n te itera n taamnei? Ti riai ni waakina nako ara reirei n te Baibara i bon iroura n taai nako, ti na kaakaei botaki ni Kristian, ao ni kateimatoai ara bwai ni buaka nako ake mairoun te Atua. Karaoan aikai ni kabane, e na anganira te kona n ataa te kaokoro i marenan ae eti ao ae kairua ao n ribai baike e riribai te Atua.​—Taian Areru 97:10; I-Rom 12:9.

18. E na kanga ni buokira “ana kabaang te Tamnei” n ara buaka n taamnei?

¹⁸ Ngkana ti kateimatoa anuara ae te reirei n te Baibara n taai nako, ti na aki tii korakora iai n totokoa te bwai ni kamwane n ara atatai ae eti n ana Taeka te Atua, ma ti boni kona naba n tokanikai n “ana kabaang te Tamnei, ae ana taeka te Atua.” Ana taeka te Atua “e kakang riki nakoni kabaang aika uaitera wiia ni kabane, ao e ewara te nano ma te tamnei ni korouaia, ao taian toma ma kanoan-ri, ao e kai atai raoi ana iango te nano ma baika riki iai.” (I-Ebeto 6:17; Ebera 4:12) Ngkana ti a mwaatai ni kabongana te “kabaang” anne, ti nang kona ngkanne ni korouaa te bwai are e na tutuki bwa kataakira n te aro ae e na taraa n akea angana iroura, ke e ngae ngke e taraa n raoiroi ke n tatangiraki, ma ti na kaotia are bon te bwai ni kamwane nakon te buakaka. Ara atatai n te Baibara ma otara, e na buokira n totokoa karaoan ae buakaka ao ni karaoa ae raoiroi. Ngaia are ti bane ni kainnanoia bwa ti na titirakinira ni kangai: ‘E kakang au kabaang ke e kabubu? I namakinna bwa e kangaanga irou ururingan kibun te Baibara are e kona ni kakorakoraai n au tai ni kataaki?’ Ti na kateimatoai aroarora aika raraoi n ara reirei i bon iroura n te Baibara ao n rawa nakon te Riaboro.​—I-Ebeto 4:22-​24.

19. Baikara kakabwaia aika a kona n reke nakoira ngkana ti kakaonimaki ni karaoa ara ukeuke n reirei i bon iroura?

¹⁹ E korea ae kangai Bauro: “E anganaki te aba te Baibara ni kabanea iroun Tamnein te Atua, ao e manena nakon te reirei, ao nakoni kaotan ana buakaka te aomata nako ina, ao nakoni manga-kaetana, ao nakoni kawanawanana n te raoiroi: ba e aonga ni moan te raoiroi ana aomata te Atua, ao e na kabaneaki ni kataeaki nangina nakoni makuri aika raraoi ni bane.” Ngkana ti taua i nanora ana taeka Bauro nakon Timoteo, ti kona ni kakorakoraira iai n te itera n taamnei ao ti kona naba ni kanakoraoa riki ara mwakuri ni minita. Unimwaane ao tooro ni minita aika korakora n te itera n taamnei a kona ni buoka riki te ekaretia, ao ti kona ngkanne ni bane n teimatoa n nene raoi n te onimaki.​—2 Timoteo 3:16, 17; Mataio 7:24-​27.

[Kabwarabwara ae nano]

Ko Uringnga?

• Baikara aroaro aika buoka kanakoraoan am ukeuke n reirei i bon iroum?

• Baikara kaairua ake a kaakaraoia taan raira te Baibara aika bati ni kaineti ma aran te Atua?

• Baikara kiibu man te Baibara aika ko kona ni kabonganai ibukin kakewean ana reirei te Temanna-n-teniman?

• Tera ae ti riai ni karaoia ibukin kamanoara man ana bwai n nanowanawana Tatan, e ngae ngkana ti a tia n riki bwa Kristian ni koaua i nanon ririki aika bati?