Imithwalo Yemfanelo Noma Izinjabulo—Yikuphi Okubeka Kuqala?

UMDALI, uJehova uNkulunkulu, wasenza sakhululeka ukuba sizikhethele. Okusho ukuthi, wasinika ikhono nenkululeko ukuze sikhethe esiyokwenza. Ngezinye izikhathi lokhu kusho ukukhetha phakathi kwemithwalo yemfanelo nezinjabulo.

Ngokwesisho esidumile sesiNgisi, “When duty and pleasure clash, let pleasure go to smash.” Nakuba umthwalo wemfanelo nenjabulo kungqubuzana njalo, akudingekile ukuba kube kanjalo. Kodwa lapho kungqubuzana, yikuphi esikubeka phambili? Umthwalo wemfanelo uchazwa ‘njengalokho umuntu aboshwe izibopho zezimiso zobuqotho ukukwenza noma ukungakwenzi.’ Injabulo ‘iyisimo sokwaneliseka; injabulo; ukwenama,’ umuzwa wokuthokoza.

Imithwalo Yethu Yemfanelo

Njengoba uJesu Kristu abonisa, imithwalo yethu yemfanelo eyinhloko nezibopho yileyo esinayo kuMenzi wethu, uJehova uNkulunkulu. (Marku 12:29, 30) Ephambili phakathi kwezinjongo zikaNkulunkulu ngezikhonzi zakhe namuhla ukufakaza ngegama lakhe noMbuso nokwenza abafundi. (Isaya 43:10-12; Mathewu 10:7; 24:14; 28:19, 20) Ukuze akwazi ukufeza lemithwalo yemfanelo ngokufanele, amaKristu kumelwe angenise ulwazi lweBhayibheli njalo, ahlanganyele njalo nabakhulekeli akanye nabo futhi aphikelele ekukhulekeni. Ngakho imithwalo yemfanelo eyinhloko yomKristu ihlanganisa lena eminye imithwalo yemfanelo.—1 Thimothewu 4:16; Heberu 10:23-25; Roma 12:12; UmShumayeli 12:13.

Sinezibopho futhi kwabanye abantu. Ikakhulu, lezi zingezohlobo lwasemhlabeni. ‘Kumelwe sisebenze uma sifuna ukudla,’ ngoba akumelwe silindele ukuphila ngabanye. Kungokufanelekile ukuba silungisele imikhaya yethu izinto ezidingekile. Kumelwe silalele imithetho yezwe, njengemithetho yomgwaqo, futhi kumelwe sikhokhe intela yethu.—Roma 12:17; 13:1-7; 2 Thesalonika 3:10; 1 Thimothewu 5:8.

Sinemithwalo yemfanelo kuNkulunkulu, imithwalo yemfanelo emikhayeni yethu, umthwalo wemfanelo komakhelwane bethu futhi, yebo, imithwalo yemfanelo kithi ngokwethu. Imithwalo yemfanelo engaka! Ingabe lokhu kusho ukuthi asikho isikhathi noma ithuba lokujabulela izinjabulo zomuntu siqu? Cha, kumane nje kusho ukuthi kumelwe sigcine izinjabulo zisendaweni yazo. Akumelwe sifane nabaningi ‘kulezinsuku zokugcina,’ abantu “abathanda injabulo kunokuthanda uNkulunkulu.”—2 Thimothewu 3:1, 4.

“Izinjabulo” Ezingavunyelwe

Ukuze sigcine izinjabulo zisendaweni yazo, kumelwe siqaphele ukuthi izinhlobo ezithile ngeke zivumelane nemithwalo yethu yemfanelo ngoba azinayo indawo ekuphileni kwethu kobuKristu. Namuhla kunabantu abeqa imithetho yemigwaqo, abebayo noma abenza ezinye izinhlobo zokweqa umthetho ukuze nje “bazijabulise” ngakho, njengoba besho. Ngokusobala zonke izenzo ezinjalo “ziyizinjabulo” ezinqatshelwe.

Abanye abantu balandelela injabulo ngemilaliso, babe yizigqila zamanarcotics. Futhi abanye bathola injabulo ngokusebenzisa ugwayi ngezindlela ezihlukene. Imikhuba enjalo nayo iphambene nemithwalo yethu yemfanelo kuNkulunkulu nakomakhelwane bethu. AmaKristu kumelwe abe abantu abakhululekile, kumelwe abe nothando lukamakhelwane futhi alulekwa ukuba ‘azihlambulule ekungcoleni konke kwenyama nokomoya.’—2 Korinte 7:1; Mathewu 22:39; Roma 6:6, 16; 13:10.

Ngokungangabazeki uhlobo oluvame kakhulu lwenjabulo engavunyelwe okuzitikwa kulo namuhla iwubulili obungemthetho. Zonke ‘izinkanuko’ ezinjalo ziphambene nemithwalo yethu yemfanelo kuNkulunkulu nomakhelwane. (Jakobe 4:3; IzAga 6:20-35) Akumelwe sigweme kuphela ukuziphatha okubi kobulili kodwa futhi nokudlala ngakho. Lona kanye iqiniso lokuthi izinjabulo ezinjalo ezonakele zinqatshelwe libonakala lizenza zifiseleka kakhulu futhi zijabulisa, ngisho njengoba isifebe sisho: “Amanzi ebiweyo amnandi nesinkwa sentukuso singesenamisayo.”—IzAga 9:17.

Kungani izinjabulo ezinjalo zilinga enyameni eyonakele? Kungoba “imicabango yomuntu mibi kwasebusheni bakhe.” Ngakho umKristu kumelwe ‘awutube umzimba wakhe, awenze isigqila,’ njengoba umphostoli uPawulu enza. (Genesise 8:21; 1 Korinte 9:27) Akumelwe sihlulwe ilezinjabulo ezingemthetho uma sifisela ukuvunyelwa kwaphezulu.—1 Korinte 6:9-11.

Izimiso Ezibusa Ukujabulela Izinjabulo

Ziningi izinjabulo ezingase zijatshulelwe amaKristu. Kodwa ukuze zigcinwe endaweni yazo efanelekile ukuzijabulela kwethu kumelwe kuvumele izimiso eziqondisayo zesimo sento, ubungako, isikhathi nezindleko. Ngokwesibonelo: Akungabazeki ukuthi into eyande kakhulu nevame kakhulu ukujatshulelwa ngabantu ukudla. Ukukwenza kujatshulelwe ngokuqinisekile kwakuwumusa wothando kaNkulunkulu. Lenjabulo kungashiwo ukuthi ibekelwa umngcele isimiso esithi ‘sidlela ukuphila, asiphileli ukudla.’

Ngokwesibonelo, njengoba izimiso kumelwe zibuse ukudla kwethu, asiyikukhetha nje kuphela ukudla okujabulisa ulwanga lwethu kodwa okunenzuzo kithi. Sizofuna ukuqaphela futhi ukuba singazigxishi, singadli ngaphezu kwalokho okunenzuzo kithi. Ngaphezu kwalokho, kumelwe siqaphele isikhathi sethu. Kuyaziwa ukuthi ukudla okuningi kuthanda ukuphazamisa ukucabanga nomsebenzi odinga ingqondo. Njengoba ngisho nomculi oyingcwethi engeke afune ukudla inyama eningi noma ukudla okunenyama yekalikuni ngaphambi kokuba aqale ikhonsathi, nathi akumelwe senze njalo ngaphambi kokuba siphathe isabelo esinzima noma sinikeze inkulumo yeBhayibheli. Eqinisweni, ukudla okuningi kungase ngisho kuphazamise ukujabulela kwethu inkulumo yomunye yeBhayibheli. Yiqiniso, abantu abanenkinga yokwaliwa ukudla okuthile noma abanesifo sikashukela, noma abakhuluphele kakhulu, banesizathu esengeziwe sokuqaphela lezimiso zesimo sokudla, ubungako nesikhathi lapho bejabulela ukudla. Khona-ke futhi, asifuni ukuba ngabanganaki maqondana nezindleko, sibe abahlaphazayo ngalokho esikukhokhela lenjabulo.

Enye injabulo abaningi abayijabulelayo ukubukela izinhlelo zethelevishini. NjengamaKristu sifuna ukuqiniseka ukuthi izinhlelo esizibukelayo ziyajabulisa futhi ziyakha, uma kungezona futhi ezifundisayo. Khona-ke futhi, sifuna ukuqaphela maqondana nobungako, singachithi amahora amaningi sibukela iTV, funa sihluleke ukulala ngokwanele noma ukufeza imithwalo yethu yemfanelo ngokufanele. Isikhathi naso kumelwe sicatshangelwe, ngoba asifuni neze ukuvumela izinhlelo zethelevishini ziphazamise ukuphumula kwethu okudingekayo noma iminako yobuKristu njengokuhlanganyela imihlangano yebandla.

Lokho okusebenza enjabulweni yokubukela iTV kusebenza ngamandla alinganayo ekuyeni emabhayisikobho noma ukuya emidlalweni. Lapho kumelwe ukuba silalele inkulumo yeBhayibheli namanye amaKristu, ngempela akufanele ukuba sibe senkundleni sibukela umdlalo webhola, akunjalo? Futhi akumelwe sivumele ukuthanda kwethu umculo kusibangele senze iphutha elifanayo.

Singathola injabulo eningi ngokulandelela ukuzilibazisa okuthile. Kodwa nalapha futhi, kumelwe sizithibe futhi senze izinto zokuqala zibe ezokuqala. Noma kuthiwani uma ukuzilibazisa kwethu kusihlanganisa nabantu ababi ababhemayo noma abasebenzisa ulimi olungcolile? Kuthiwani uma ukuzilibazisa kwethu kubiza kakhulu, kuyingozi empilweni yethu noma kwenza ubunzima emkhayeni wethu? Uma lokhu kunjalo, ingabe bekungeke yini kube okufanele ukuba sishintshele kokunye ukuzilibazisa?

Kodwa ngisho noma ukuzilibazisa kwethu noma ukuchitha isikhathi kungenazo izici ezisolekayo, kumelwe siqaphele ukuba sikugcine endaweni yakho. Indoda eshadile ingase ithande ukuba idlale ibhola. Kodwa uma umkhaya wayo ungeke ukwazi ukujabulela ibhola nayo, kungaba ukuhlakanipha nothando uma inciphisa kulomdlalo. Futhi ngeke ifune ukuba iye emncintiswaneni webhola uma lokho kuyosho ukudela ukuba semihlanganweni yobuKristu. Lokho okuyiqiniso ngebhola, kusebenza ngamandla alinganayo kweminye imisebenzi yokuzilibazisa njengebhola lombhoxo, ukubhukuda noma ibhola lomphebezo.

Amaholide abhekwa njengezikhathi zenjabulo. Kodwa, njengamaKristu, nalapha futhi ngeke sifune ukuba sibe abanganaki ngokuziphatha kwethu ngoba nje siphakathi kwabantu abangasazi noma sinesikhathi esiningi. Futhi ngeke sifune ukubuka noma sivakashele izindawo ezithile zokuzilibazisa sidele imihlangano emikhulu yoFakazi BakaJehova.

Injabulo Ekufezeni Imithwalo Yemfanelo

Yebo, kungaba nenjabulo enkulu ekufezeni imithwalo yemfanelo. Lapho abantu abaningi becabanga ukuthi imithwalo yemfanelo nezinjabulo kuyaphikisana, lokhu akumelwe kube njalo. Iqiniso liwukuthi singathola injabulo enkulu ekufezeni imithwalo yethu yemfanelo—uma sinombono omuhle. Ngokungangabazeki umuntu wokuqala, uAdamu, wakujabulela kakhulu ukunakekela ikhaya lakhe, ingadi enhle efana nepaki yase-Edeni. Kumelwe futhi ukuba wathola injabulo enkulu ngokujwayelana nazo zonke izilwane kuleyongadi nokuzetha amagama. Futhi lapho uJehova uNkulunkulu enika uAdamu owesifazane uEva, injabulo yakhe nentokozo kwachichima, njengoba kuboniswa uGenesise 2:15, 18-23.

Indoda ingathola injabulo ngokwenza umsebenzi owusizo, kungakhathaliseki isimo sawo, uma iwuqaphela njengosizo lokuhlangabezana nezidingo zokuphila—ekuzinakekeleni ngokwayo nomkhaya wayo. Kungokufanayo nangomfazi onombono omuhle. Angathola injabulo enkulu ngokugcina ikhaya lakhe lihlanzekile, ekulungiseleleni umkhaya wakhe ukudla okumnandi, okwakhayo, nokunye.

Isibonelo esihle kakhulu sokuthola injabulo ekufezeni umthwalo wemfanelo sitholakala koFakazi BakaJehova. Bathola injabulo enkulu ngokutadisha iBhayibheli nokufunda amaqiniso amasha. Kulokhu, bazizwa njengomhubi owathi: “Ngithokoza ngezwi lakho njengozuza impango enkulu.”—IHubo 119:162.

OFakazi BakaJehova futhi bathola injabulo ngokuhlangana ndawonye emihlanganweni yabo yebandla nasemihlanganweni emikhulu eba khona njalo. Ngaphezu kwalokho, lamaKristu athola amazwi kaJesu eyiqiniso: “Kubusisekile ukupha kunokwamukela.” (IzEnzo 20:35) Ngokuya endlini ngendlu beshumayela izindaba ezinhle zoMbuso kaNkulunkulu, ngokuyinhloko bafeza umthwalo wemfanelo abanawo kokubili phambi kukaNkulunkulu nakubantu. Lapho bethola othile ozimisele ukulalela futhi axoxe nabo ngeBhayibheli, futhi ikakhulu lapho lomuntu ebonakala ‘empofu emoyeni,’ bathola ukwaneliseka okujabulisayo emsebenzini wabo.—Mathewu 5:3.

Ukulolonga Umuzwa Wethu Womthwalo Wemfanelo

Yini eyosiza ekulolongeni umuzwa wethu womthwalo wemfanelo futhi sigcine izinjabulo zisendaweni yazo efanele? Ukulunga nokucabanga ngezimo kuyosiza. Ngokwesibonelo, kumelwe sizibonakalise singabalungile ukuze sibe abaphana ngempela. Ngokuqinisekile, akunakuba ukulunga ukusiza abanye kuze kube sezingeni lokuguba imikhaya yethu ngezidingo zayo. Futhi ukucabanga ngezimo kusenza sibone ukuthi izinga esiyekelela ngalo ukufeza imithwalo yethu yemfanelo, yilo lelozinga esizona futhi sizilimaze ngalo thina ngokwethu nabanye. Njengoba singeke sifune abanye abantu ukuba basilimaze, kumelwe sigweme ukubalimaza.—Luka 6:31.

Uthando luyosisiza kakhulukazi ukuba sibeke umthwalo wemfanelo ngaphambi kwenjabulo. Ukuthanda uNkulunkulu kusho ukugcina imithetho yakhe, ukufeza imithwalo yethu yemfanelo kuNkulunkulu. (1 Johane 5:3) Uthando ngomakhelwane wethu luyosenza ukuba sikhathalele inhlalakahle yakhe, hhayi nje eyethu kuphela.—1 Korinte 10:24.

Khona-ke, ngaphandle kokungabaza, kunendawo yenjabulo ekuphileni kwethu. Singathola injabulo enkulu ngokufeza imithwalo yethu yemfanelo. Futhi singajabulela ezinye izinjabulo, uma siziqondisa futhi sigweme lezo eziphambana nemithwalo yethu yemfanelo. Ngakho masiqaphele isimo, ubungako nezindleko zezinjabulo zethu, kanye nesikhathi esisinikela kuzo. Yebo, lokhu, kusho ukubeka imithwalo yemfanelo ngaphambi kwenjabulo.

[Isithombe ekhasini 24]

OFakazi BakaJehova bathola injabulo yeqiniso ekufezeni umthwalo wabo wemfanelo wokushumayela izindaba ezinhle