NGANI JAKULIJIGANYA 49
NYIMBO NA. 44 Lipopelo lya Mundu Jwakulaga
Buku ja Yobu Mpaka Jitukamuchisye Patukupeleka Malangiso
“Sambano wawo Yobu, apikane maloŵe gangu.”—YOB. 33:1.
CHAKULINGA CHA NGANIJI
Chitulole mwampaka jijile buku ja Yobu pakutukamuchisya kuti tupelecheleje malangiso gambone.
1-2. Ana achimjakwe ŵatatu ŵa Yobu soni Elihu ŵasimene ni chakusawusya chapi?
MBILI jakwamba Yobu jawandile mnope pasikati pa ŵandu ŵaŵatamaga Kungopokolyuŵa. Jwalakweju jwele pandanda jwaliji jwakumanyika ligongo lya chipanje chakwe, jwaliji ali asigele yalayalape. Achimjakwe ŵatatu ŵele mena gawo galiji Elifasi, Bilidadi, soni Sofali paŵapikene yayamtendecheleyi, ŵapite ku Usi kuti akamlimbikasye mjawoju. Nambo yaŵayiŵeni jemanjaji ali ayiche kweleko yaliji yakuti nganajembecheyaga.
2 Aganichisye yayatendekwe. Yindu yosope yayaliji yakusosekwa mnope kwa Yobu yaliji yili yijasiche. Yilango yakwe yayaliji ngondolo, ng’ombe, ngamila, soni achibulu yajiŵidwe soni yine yawulajidwe. Ŵanache ŵakwe wosope ŵawile nyumba jili jagwilile soni ŵamasengo ŵajinji ŵawulajidwe. Konjechesya pelepa, jwalakwe jwatanditesoni kulwala mnope. Chilu chakwe chosope chakwete yilonda yakupweteka mnope. Mwamti achimjakwe ŵatatu ŵala paŵayikaga, ŵamsimene jwalakwe ali atemi pa liwu soni ali mkuwoneka jwakudandawula. Ana jemanjaji ŵatesile chichi? Kwa masiku gakwana 7, jemanjaji nganaŵecheta chilichose kwa Yobujo jwele pandaŵijo jwaliji ali mkupikana kupweteka mnope. (Yob. 2:12, 13) Kaneko mnyamata jwine lina lyakwe Elihu jwakopochele mwamti jwatemi chiŵandika ni jemanjajo. Kaneko Yobu jwatandite kuŵecheta mwakulitembelela lisiku lyaŵapagwile soni kusala kuti jwasakaga ali agambile kuwa. (Yob. 3:1-3, 11) Yili yangalajila kuwusya kuti jwalakwe jwasosechelaga kumlimbikasya. Nambotu kutenda yeleyi kwaliji kwakusawusya mnope kwa achimjakwe ŵa Yobuŵa. Myoyo, yindu yaŵaŵechete achimjakweŵa soni yaŵatite pakuyiŵecheta chiyilosye naga ŵaliji achimjakwe ŵa Yobu ŵasyesyene soni naga ŵasangalalaga yisyesyene Yobu payamjendelaga chenene.
3. Ana chitukambilane chichi munganiji?
3 Yehofa jwamsalile Mose kulemba yindu yaŵaŵechete soni kutenda Elihu ni achimjakwe ŵatatu ŵa Yobu. Yili yakusangalasya kumanyilila kuti yindu yine yaŵaŵechete Elifasi yikusawoneka kuti msimu wakusakala ni wawamsalilaga. Mwakulekangana ni yeleyi, yaŵaŵechete Elihu yatyochelaga kwa Yehofa. (Yob. 4:12-16; 33:24, 25) Mwamti yili yangasimonjesya kuyiwona kuti atamose kuti m’buku ja Yobu tukusapata malangiso gambone mnope, nambope tukusapatasoni gane gakusakala. Mwamti mfundo jekulungwa jampaka tulijiganye kutyochela m’buku ja Yobu jili yampaka tutende patukusaka kupeleka malangiso kwa mundu jwine. Nambo chandanda chitukambilane kaje yisyasyo yakusakala ya achimjakwe ŵatatu ŵa Yobu. Kaneko, chitukambilane chisyasyo chambone cha Elihu. Pambali jilijose chitukambilaneje yakalijiganyisye Ayisalayeli kutyochela m’buku ja Yobuji soni yampaka tulijiganye m’weji.
YAŴATESILE ACHIMJAKWE ŴA YOBU PAKUMPA MALANGISO
4. Ligongo chichi achimjakwe ŵatatu ŵa Yobu ŵalepele kumlimbikasya jwalakwe? (Alolesoni chiwulili.)
4 Baibulo jikusasala kuti achimjakwe ŵatatu ŵa Yobu ŵapite kwa jwalakwe kuti “akamlimbikasye ni kumtamika mtima pasi” panyuma pakupikana kuti jwalakwe asimene ni yakusawusya. (Yob. 2:11) Nambope jemanjaji ŵalepele kumlimbikasya mjawoju. Tukuŵecheta yeleyi ligongo lya yindu yitatu ayi. Chandanda, jemanjaji ŵagambile kuyichila kum’welusya Yobu mkanaŵe kupikanichisya ngani josope. Mwachisyasyo, jemanjaji ŵaganisyaga kuti Yobu akupochela chilango ligongo lya yindu yakusakala yajwatesile.a (Yob. 4:7; 11:14) Chaŵili, yindu yejinji yaŵaŵechete jemanjaji yaliji yangakamuchisya, yangamganichisya soni yakupweteka mnope kwa Yobu. Mwachisyasyo, wosopeŵa ŵaŵechetaga yindu yayawonekaga yalunda nambo yaliji yangakamuchisya ata panandi. (Yob. 13:12) Mwamti kwa maulendo gaŵili Bilidadi jwamsalile Yobu kuti akuŵecheta mnope. (Yob. 8:2; 18:2) Nambosoni Sofali jwayikene pakumsalila Yobu kuti ali “mundu jwakuloŵela.” (Yob. 11:12) Chatatu, atamose kuti jemanjaji nganaŵechetaga mwaukali, nambo yaŵaŵechetagayo soni yaŵatiga pakuyiŵecheta yamtendekasisye Yobu kulijimba magambo soni kuliwona kuti ali jwangasosekwa. (Yob. 15:7-11) Mwamtitu achalume ŵeleŵa ŵaŵisile nganisyo syawo syosope pakumjimba magambo Yobu mmalo mwakumlimbikasya.
Patukupeleka malangiso tuŵambaleje kumjimba magambo mundujo. Chakulinga chetu chiŵeje kumkamuchisya (Alole ndime 4)
5. Ana yaŵaŵechete achimjakwe ŵatatu ŵa Yobu yakwete yakuyichisya yamti uli?
5 Yili yangasimonjesya kumanyilila kuti yaŵaŵechete achimjakwe ŵa Yobu yila nganiyikola yakuyichisya yambone. Tukuti myoyo ligongo yamtendekasisye Yobu kutenguka mnope. (Yob. 19:2) Mwamti ni ligongo lyakwe jwalakwe jwayiweni kuti akusosekwa kulichenjela msyene. Pambesi pakwe ŵamtendekasisye jwalakwe kuti akaganisyaga chenene ni kutanda kuŵecheta mwangali lunda. (Yob. 6:3, 26) Achimjakwe ŵa Yobuŵa nganaŵecheta yindu yakamulana ni kaganisye ka Yehofa soni nganamlosya Yobujo chinonyelo. Yakuyichisya yakwe, jemanjaji ŵakundile kuti Satana ŵakamulichisye masengo pakumtengusya Yobu. (Yob. 2:4, 6) Ana ngani jeleji jikakamuchisye chamti uli Ayisalayeli, soni ana mpaka jitukamuchisye chamti uli masiku agano?
6. Ana achakulungwa ŵa ku Isalayeli akalijiganyisye yamti uli kutyochela pa chisyasyo chakusakala cha achimjakwe ŵatatu ŵa Yobu?
6 Yajikatite nganiji pakwakamuchisya Ayisalayeli. Yehofa ali asagwile mtundu wa Isalayeli, jwasagwile achalume ŵakuŵajilwa kuti awulongoleleje mtunduwu mwakamulana ni mfundo syakwe syakulungama. (Det. 1:15-18; 27:1) Achalume ŵeleŵa ŵasosekwaga kaje kupikanila mwakusamala mkanaŵe kupeleka malangiso kapena kulamula magambo. (2 Mbi. 19:6) Jemanjaji ŵasosekwagasoni kuwusya yiwusyo kuti apikanichisye chenene mmalo mwaganisya kuti akumanyilila chilichose. (Det. 19:18) Jemanjaji ŵasosekwagasoni kuŵambala kuŵecheta mwakalipa kwa ŵandu ŵayiche kwa jemanjajo kukuŵenda chikamuchisyo. Kutenda yeleyi kwaliji kwakusosekwa ligongo lyakuti kuŵecheta mwaukali kukatendekasyaga kuti ŵanduwo akasala mwagopoka yakusawusya yawo. (Eks. 22:22-24) Kusala yisyene, achakulungwaŵa akalijiganyisye yejinji kutyochela pa ngani ja Yobu.
7. Kupwatika pa achakulungwa ŵa ku Isalayeli, ana ni ŵani ŵaŵapelekagasoni malangiso, soni ana ngani ja Yobu jikakamuchisye chamti uli? (Misyungu 27:9)
7 Achalume ŵachikulile nganaŵa ŵelewo pewo ŵaŵapelekaga malangiso ku Isalayeli. Myisalayeli jwalijose chinga jwachinandipile, jwamkalambale, jwamlume kapena jwamkongwe jwakombolekaga kupeleka malangiso kwa mjakwe jwatesile yakusakala. (Sal. 141:5) Mwamti ŵandu ŵali paujakwe usyesyene akusatendaga yeleyi. (Aŵalanje Misyungu 27:9.) Myoyo, chisyasyo chakusakala cha achimjakwe ŵatatu ŵa Yobu, chikakamuchisye Ayisalayeliwo kumanyilila yindu yaŵasosekwaga kuŵecheta soni yanganasosekwaga kuŵecheta pakupeleka malangiso.
8. Ana tukusosekwa kuŵambala chichi patukwapa ŵane malangiso? (Alolesoni yiwulili.)
8 Yampaka jijile nganiji pakutukamuchisya. Aklistuwe tukusasosekwa kwakamuchisya abale ni alongo ŵetu pasimene ni yakusawusya. Nambo patukutenda yeleyi, tukusasosekwa kuŵambala kutenda yaŵatesile achimjakwe ŵatatu ŵa Yobu. Chandanda, tukayichilaga kwawelusya ŵandu soni tulolechesyeje kuti yatukusaka kuŵechetayo yikwete maumboni gasyesyene. Chaŵili, yakuŵecheta yetu yikaŵaga yakutyochela mumtwe mwetu mpela muŵatendele Elifasi, nambo yityocheleje m’Maloŵe ga Mlungu. (Yob. 4:8; 5:3, 27) Chatatu, tuŵambaleje kuŵecheta maloŵe gakupweteka kapena gachipongwe. Akumbuchile kuti Elifasi soni achimjakwe ŵane ŵala ŵaŵechete yindu yine yayaliji yisyesyene, mwamti jwakulemba Baibulo jwine jwakamwile gane mwa maloŵega. (Alandanye yayili pa Yobu 5:13 ni yayili pa 1 Akolinto 3:19.) Nambope, yejinji yaŵaŵechete jemanjaji yakwamba Mlungu yaliji yaunami soni yagambile kumtengusya Yobu. Ni ligongo lyakwe Mlungu jwasasile kuti yaŵaŵechete jemanjaji yaliji yaunami. (Yob. 42:7, 8) Kusala yisyene, malangiso gambone gangamtendekasya mundu kuyiwona kuti Mlungu ali jwakuyikalalisya yindu soni kuti jwanganonyela ŵakutumichila ŵakwe. Kwende sambano tukambilane yampaka tulijiganye kutyochela kwa Elihu.
Pakupeleka malangiso, (1) asaleje yindu yayikwete maumboni gasyesyene, (2) akamulichisyeje masengo Baibulo, soni (3) aŵecheteje mwachinonyelo (Alole ndime 8)
YAJWATESILE ELIHU PAKUMPA YOBU MALANGISO
9. Alondesye ligongo lyakwe Yobu jwasosechelaga chikamuchisyo achimjakwe ŵala paŵamalisisye kuŵecheta soni yaŵatesile Yehofa pakumkamuchisya.
9 Yobu soni achimjakwe ŵatatu ŵakanganile kwa ndaŵi jelewu. Jemanjaji ŵaŵechete yejinji mpaka yakwanile machaputala 28 ga m’Baibulo. Nambosoni yejinji yaŵaŵechete yalosyaga kuti ŵatengwiche soni kutumbila. Mwamti yili yangasimonjesya kuti Yobu jwapikanagape kupweteka mnope. Myoyo jwalakwe jwasosechelagape kumlimbikasya soni kumjongolela. Ana Yehofa jwamkamuchisye chamti uli Yobu? Jwalakwe jwakamulichisye masengo Elihu kuti ampe malangiso. Ligongo chichi Elihu nganaŵecheta chilichose mpaka achalumeŵa ali amalisisye? Jwalakwe jwatite, “Une ndili mwanache jemanja mli achalume ŵachikulile. Myoyo natemi ngaŵecheta pakwapa ulemu jemanja.” (Yob. 32:6, 7) Elihu jwamanyililaga yakusamanyilila ŵandu ŵajinji masiku agano yakuti pakuŵa ŵachikulile atemi kwa ndaŵi jelewu soni alijiganyisye yejinji, akusaŵa ŵalunda mnope soni akusamanyilila yejinji kupunda ŵachinandipile. Nambo ali apikanile mwakuwusimana mtima yaŵaŵechetaga Yobu soni achimjakwe ŵala, Elihu jwasachililaga ali aŵechete. Mwamti jwalakwe jwatite, “Yaka pajika yangamtendekasya mundu kuŵa jwalunda, soni ngaŵa kuti ŵachikulilepe ni ŵakusamanyilila yayili yakuŵajilwa.” (Yob. 32:9) Ana kaneko Elihu jwaŵechete yamti uli soni jwayiŵechete wuli?
10. Ana Elihu jwatesile yamti uli mkanaŵe kumpa malangiso Yobu? (Yobu 33:6, 7)
10 Elihu mkanaŵe kupeleka malangiso kwa Yobu, jwamtendekasisye jwalakwe kuti mtima wakwe uŵe mmalo. Ana jwatesile chamti uli yeleyi? Chandanda, Elihu jwautamiche kaje mtima wakwe pasi. Tukusamayilila yeleyi ligongo Baibulo jikusati pandanda jwalakwe jwatumbile. (Yob. 32:2-5) Nambotu nganaŵecheta atamose liloŵe limpepe lyakumkuŵasya Yobu. Mmalomwakwe, jwalakwe jwaŵechete ni Yobu mwakumganichisya. Mwachisyasyo jwalakwe jwatite, “Apikane! Unetu ndili mpela wawojo pameso pa Mlungu jusyesyene.” (Aŵalanje Yobu 33:6, 7.) Kaneko jwalakwe jwasasile kuti jwampikanilaga chenene Yobu paŵaŵechetaga. Mwamti mkanaŵe kupeleka malangiso kwa Yobu, jwalakwe jwasasilesoni mfundo syekulungwakulungwa siŵasisasile Yobu paŵaŵechetaga. (Yob. 32:11; 33:8-11) Elihu jwatesilesoni yakulandanayo paŵapelekaga malangiso gane kwa Yobu.—Yob. 34:5, 6, 9; 35:1-4.
11. Ana Elihu jwampele chamti uli Yobu malangiso? (Yob. 33:1)
11 Pajwampaga Yobu malangiso, Elihu jwatesile yeleyi mwakumchimbichisya mundu jwakulupichikaju. Mwachisyasyo, Elihu jwamkolangaga Yobujo ni lina lyakwe yele achalume ŵatatu ŵala nganatenda. (Aŵalanje Yobu 33:1.) Komboleka jwalakwe jwakumbuchile mwajwasachililaga kuŵecheta pandaŵi jele Yobu jwakanganaga ni achimjakwe ŵala. Myoyo jwalakwe jwampele Yobu upile ŵakuti aŵechete pandaŵi jaŵampaga malangiso. (Yob. 32:4; 33:32) Elihu jwamkalamwisyesoni Yobu kogoya kwa yindu yine yaŵaŵechete mwamti jwamkumbwisye ya ndamo syambone sya Yehofa mpela lunda, machili, chilungamo, soni chinonyelo chakulupichika. (Yob. 36:18, 21-26; 37:23, 24) Mwangakayichila, malangiso gambone gaŵapeleche Elihu gamkamuchisye Yobu kosechela kupikanila malangiso gane kutyochela kwa Yehofa. (Yob. 38:1-3) Ana chisyasyo cha Elihu chikakamuchisye wuli ŵandu ŵakala soni ana mpaka chitukamuchisye chamti uli m’weji masiku agano?
12. Ana Yehofa jwakamulichisyaga masengo chamti uli ŵakulochesya pakwakamuchisya ŵandu ŵakwe, soni ana chisyasyo chambone cha Elihu chikakamuchisye chamti uli Ayisalayeli?
12 Yajikatite nganiji pakwakamuchisya Ayisalayeli. Mu mbili josope ja Ayisalayeli, Yehofa jwasagulaga ŵakulochesya kuti ŵamanyisyeje Ayisalayeli chakulinga chakwe. Mwachisyasyo, mundaŵi ja Ŵakulamula, Debola jwapelekaga malangiso gakamuchisya ku mtundu wosope wa Ayisalayeliwo soni Samuyele jwatumichilaga mpela jwakumŵechetela Yehofa kutandila ali jwachinyamata. (Ŵak. 4:4-7; 5:7; 1 Sam. 3:19, 20) Kaneko mu ndaŵi ja ayimwene, Yehofa jwaŵele ali mkutumisya ŵakulochesya ni chakulinga chakuti ŵalimbikasyeje ŵandu ŵakwe mwausimu soni kwakamuchisya ŵandu ŵalesile kumtumichila Yehofa kuti awujile. (2 Sam. 12:1-4; Mase. 3:24) Myoyo, ngani ja Elihu jajalembedwe m’buku ja Yobu jikakamuchisye achalume ni achakongwe ŵakulupichika kumanyilila yakusosekwa kuŵecheta soni mwampaka ayiŵechetele pakupeleka malangiso.
13. Ana masiku agano Aklistu mpaka ŵalimbikasye chamti uli ŵakulupilila achimjawo?
13 Yampaka jijile nganiji pakutukamuchisya. Nombe Aklistuwe tukusitwamanyisya ŵandu chakulinga cha Mlungu mwakulalichila yayikusasimanikwa m’Baibulo. Litala line lyatukusatendela yeleyi lili kuŵecheta maloŵe gakulimbikasya kwa Aklistu achimjetu. (1 Akoli. 14:3) Achakulungwa ŵa mumpingo nombenawo akusasosekwa kuŵechetaga “mwakwalimbikasya” abale ni alongo atamose kwa ŵandu ŵampaka aŵechete maloŵe “gangaŵajilwa.”—1 Ates. 5:14; Yob. 6:3.
14-15. Alondesye yampaka atende jwamkulungwa jwa mumpingo pakumsyasya Elihu pandaŵi jakusaka kupeleka malangiso.
14 Aganichisye ya chakutendekwa achi. Jwamkulungwa jwa mumpingo amanyilile kuti mlongo jwine akulagasika nganisyo. Kaneko m’baleju pampepe ni jwamkulungwa jwine akuganisya yakwawula kunyumba ja mlongoju kukumlimbikasya. Payiche kunyumba jakweji, mlongoju akuŵecheta kuti atamose kuti akwawulaga ku misongano soni kukulalichila, nambope ngakusangalala. Ana pelepa achakulungwaŵa mpaka atende chichi?
15 Chandanda, mwine mpaka asosekwe kumanyilila yakusimana nayo mlongojo. Nambo kuti amanyilile yeleyi, mpaka asosekwe kumpikanilaga mlongoju mwakuwusimana mtima. Komboleka jwalakwe atandite kuyiwona kuti Yehofa alesile kumnonyela. Kapena akuyiwona kuti chalepeleje kulipatila yakusosechela ya paumi. (Luk. 21:34) Chaŵili, achakulungwaŵa mpaka asosekwe kumyamichila mlongoju pa yindu yakutenda. Mpaka atende yeleyi ligongo mlongoju akupitilisyape kusongana soni kulalichila atamose kuti pane akulagasikaga nganisyo. Soni chatatu, achakulungwaŵa pamanyilile yindu yayikumlagasya nganisyo mlongoju, mpaka akamulichisye masengo Baibulo pakumsimichisya kuti Yehofa akusamnonyela.—Agal. 2:20.
APITILISYE KUPATA YINDU YAKAMUCHISYA YAYILI M’BUKU JA YOBU
16. Ana mpaka tutende chichi kuti buku ja Yobu jipitilisye kutukamuchisya?
16 Ana mpaka tupate yindu yapi yakamuchisya patukulijiganya buku ja Yobu? Mpela mwatwayiwonele mungani jipite jila, bukuji ngajikusagamba kutusalila ligongo lyakwe Mlungu akusakunda kuti tusimaneje ni yakusawusya, nambo jikusasalasoni yampaka tutende kuti tukomboleje kupilila yakusawusyayo. Nambosoni mungani ajino, tulijiganyisye yampaka tutende kuti tukomboleje kupeleka malangiso gambone mwakuŵambala kusyasya chisyasyo chakusakala cha achimjakwe ŵatatu ŵa Yobu nambo mwakusyasya chisyasyo chambone cha Elihu. Mwine mpaka asosekwe kulijiganyasoni yindu yatulijiganyisye m’buku ja Yobuji mkanaŵe kuja kumpa mundu jwine malangiso. Nambosoni naga pajigele ndaŵi mkanaŵe kulijiganya buku ja Yobuji, mpaka alinganye yakujiŵalangasoni. Pakutenda yeleyi yachiyiwona kuti bukuji jili jakamuchisya mnope mpela muyaŵelele pandaŵi jajalembedwaga.
NYIMBO NA. 125 “Ŵakusangalala Ali Ŵandu Ŵachanasa!”
a Yikuwoneka kuti msimu wakusakala ŵamtendekasisye Elifasi kuŵecheta kuti Yehofa ngakusamwona mundu jwalijose kuŵa jwakulungama mwamti pangali mundu jwampaka amsangalasye Mlungu. Nganisyo syakulemwechekasi syatamilichiche mwa Elifasi. Mwamti jwawilisye maloŵe gelega kwa maulendo gosope gatatu gaŵaŵechete.—Yob. 4:17; 15:15, 16; 22:2.