MBILI JANGU
“Ngondo Jili ja Yehofa”
PA 28 JANUWALE 2010, naliji ku msinda wakusalala mnope wakolanjidwa Strasbourg, ku France. Nambotu nganinjawula kumaloku pakwamba kuja kukulola. Mmalomwakwe, nasimanikwe kweleku mpela jumo mwa ŵa ŵandu ŵaŵaliji mu timu jakulola ya malamusi jajasagulidwe kuti jikaŵichile kunyuma ŵa Mboni sya Yehofa pameso pa Koti Jakulola ya Ufulu wa Ŵandu ja ku Europe. Boma ja France jasasile kuti ŵa Mboni sya Yehofa akusosekwa kupeleka mbiya sya kwa America syakwana madola 89,000,000. Myoyo twapite kweleko pakusaka kuja kulosya kuti yajasalaga bomayo nganiyiŵa yisyene. Nambotu chakulinga chetu pakusaka kuwina magamboga nganichiŵa kwamba kusaka kulupusya mbiyasi. Nambo chaliji kwakamuchisya Aklistu achimjetu kweleko kuti akolesoni ufulu wakumtumichila Yehofa soni kuti akole mbili jambone. Yindu yayatendekwe pandaŵi jakupikanila magamboga yalosisye kuti, ‘ngondojo jaliji ja Yehofa.’ (1 Sam. 17:47) Kwende sambano nalondechesye ngani josope.
Mu 1999, boma ja France jasasile kuti nyambi jetu ja m’chilambocho jasosekwaga kupeleka misongo pa mbiya syaŵapelekaga abale ni alongo kutandila m’chaka cha 1993 mpaka 1996. Twapite kukusuma nganijo ku makoti ga ku France, nambope pangali chachalondekaga. Twalinjile kujitenda apilo nganiji, nambope nganiyikamuchisyasoni. Mwamti boma ja France jajigele mbiya sya kwa America syakwana madola 6,300,000 ku banki ja nyambi jetu. Mwamti pambesi pakwe, meso getu galiji pa Koti Jakulola ya Ufulu wa Ŵandu ja ku Europe. Nambope jemanjaji mkanatande kupikanila magamboga, ŵalinganyisye yakuti mundu jumo jwakwimila Kotiji asimane ni m’weji pampepe ni maloya gakwimila boma ja France kuti alole naga mpaka yikomboleche kukamulana chimpepe magamboga mkanigatande.
Pandaŵiji twaganisyaga kuti jwakwimila Kotiju chatusalile kuti tujilipile mbiya boma ja France. Nambope twamanyililaga kuti atamose kupeleka tumbiya twamnono kwaliji kwakutindana ni mfundo sya m’Baibulo. Yaliji myoyo ligongo lyakuti mbiya syajakwete nyambi jetu ŵapeleche abale ni alongo pakusaka kukamuchisya masengo ga Uchimwene, mwamti nganisisosekwaga kupelechedwa ku boma. (Mat. 22:21) Nambope, twasimanikwe nawo pa msonganowo pakusaka kuchimbichisya malamusi ga Kotijo.
Kagulu ketu kakulola ya malamusi tuli tujimi kusogolo kwa Koti Jakulola ya Ufulu wa Ŵandu ja ku Europe, mu 2010
Twasimene mu chipinda chine chesalale mnope kuti jemanjajo apikanile nganijo. Nambo yakuŵechetanayo nganiyitanda chenene. Jwakwimila Koti ja Europe jwatandite mwakuŵecheta kuti nombenajo jwajembecheyaga yakuti ŵa Mboni sya Yehofa chapelecheje msongo ku boma ja France. Kaneko msimu wa Yehofa watulongolele kumwusya chiwusyo chakuti, “Ana akumanyilila kuti bomaji jijigele kala ku banki jetu mbiya sya kwa America chiŵandika madola 6,300,000?”
Pajwapikene yeleyi jwasimonjile mnope, ligongo nganajembecheyaga kupikana yakuti boma ja France jitesile yeleyi. Kaneko ŵakwimila boma ja France paŵagambile kwitichisya kuti bomajo jatesile yeleyo, ndaŵi jijojo ŵagambile kwimika yakambilanayo. Yeleyi yandendekasisye kuyiwona kuti Yehofa jwajinjililepo, mwamti jwatendekasisye kuti tuwine magambogo. Twaliji ŵakusangalala mnope patwatyokaga pamsonganowo.
Pa 30 Juni 2011, Koti Jakulola ya Ufulu wa Ŵandu ja ku Europe jalamwile kuti boma ja France jaliji jakulemwa. Kotiji jasasile kuti kwaliji kulemwa kutuŵilasya mbiya sya msongosyo. Mwamti ŵajilamwile bomajo kuti jituwuchisye mbiya syetu soni kuti jipeleche mbiya sine syakonjechesya. Yaŵatite pakulamula magamboga yakamuchisye kuti abale ni alongo ŵa ku France amtumichileje Yehofa pali pangali chakwasokonasya mpaka lelojino. Chiwusyo chimpepe chelesoni nganitukosechela chaliji mpela liganga lyalyamwuleje Goliyati. Chiwusyochi chatendekasisye kuti magamboga gatujendele chenene. Nambo ligongo chichi twawinile magamboga? Mpela mwajwaŵechetele Daudi kwa Goliyati, twawinile magamboga ligongo lyakuti, ‘ngondojo jaliji ja Yehofa.’—1 Sam. 17:45-47.
Nambotu ngaŵa kuti keleka kaliji kakumalisya kuwina magambo. Atamose kuti maboma gamachili mnope soni ŵa dini aŵele ali mkutusisya mnope, tuŵele tuli mkuwina magambo gakwana 1,225 m’makoti gekulungwakulungwa ga m’yilambo yakwana 70, soni m’makoti gane. Kuwina kwa magamboga kutendekasisye kuti dini jetu jikole ufulu pa masengo gakulalichila, kola ufulu wakukana kutenda nawo misyungu jakutindana ni mfundo sya m’Baibulo, soni kukana kuŵichidwa myasi.
Ana yakomboleche uli kuti simanikwe nawo mu gulu ja abale ŵakulola ya malamusi pa magambo ga ku Europe panatumichilaga ku Likulu Lyetu lya Pachilambo Chosope lya Mboni sya Yehofa ku New York, U.S.A.?
NALELEDWE NI ACHINANGOLO ŴAKULIPELEKA MNOPE
Achinangolo ŵangu ŵali George soni Lucille, ŵajinjile kalasi nambala 12 ja Sukulu ja Giliyadi soni ŵatumichilaga ku Ethiopia kunapagwilesoni une mu 1956. Jemanjaji ŵambele une lina lyakuti Philip, lyalyalijisoni lina lya jwakulalichila jwine jwa m’yaka 100 yandanda. (Mase. 21:8) M’chaka chakuyichisya boma jalekasisye masengo getu. Atamose kuti pandaŵijo naliji kamwanache, nambope ngusakumbuchila tuli mkusongana mwakusisa. Ligongo lyakuti naliji mwanache, kutenda yeleyo kwasangalasyaga. Kaneko, mu 1960 ŵa boma ŵatutopwele m’chilambocho.
M’bale Nathan H. Knorr (cha kumchiji) ŵalijendele liŵasa lyetu patwatamaga ku dela ja Addis Ababa, ku Ethiopia, mu 1959
Patwasamile kwawula ku Wichita, Kansas, U.S.A., achinangolo ŵangu ŵapitilisye kulipeleka mpela muŵatendelaga paŵaliji amishonale. Jemanjaji ŵatujiganyaga Maloŵe ga Mlungu une ni mlumbugwangu Judy soni mpwanga lina lyakwe Leslie ŵelesoni ŵapagwile ku Ethiopia pekula. Mwamti achinangoloŵa ŵatukamuchisyagasoni kuti tumnonyeleje mnope Yehofa. Nabatisidwe ndili ngwete yaka 13. Kaneko pali papitile yaka yitatu, liŵasa lyetu lyapite kuja kutumichila kudela kukwasosekwaga ŵakulalichila ŵajinji ku Arequipa, ku Peru.
Mu 1974 ndili ngwete yaka 18, ofesi ja nyambi ja ku Peru jambisile kuŵa mpayiniya jwapadela pampepe ni abale ŵane mcheche. Twalalichilaga mmadela gele kwaliji kandanda kulalichilako m’matumbi ga Andes. Nambosoni twalalichilaga ŵandu ŵa Chiquechua soni Chiaymara. Twajendaga pa galimoto jakola nyumba, jatwagambaga kujikolanga kuti Chombo ligongo lya kawoneche kakwe. Ngusasangalala panguganichisya muyaŵelaga yakusangalasya kwalosya ŵandu ŵa mudelaji kupitila m’Baibulo kuti pachangakaŵapa Yehofa chamasye kulaga, yilwele, soni chiwa. (Chiw. 21:3, 4) Mwamti ŵajinji ŵatandite kumtumichila Yehofa.
“Chombo” mu 1974
KUTUMICHILA KU LIKULU LYETU LYA PACHILAMBO CHOSOPE
Mu 1977, M’bale Albert Schroeder jwayiche kuti Peru. M’baleju jwatumichilaga mu Likuga Lyakulongolela, mwamti jwalimbikasisye kuti mbuchisye utumiki wa pa Beteli ku likulu lyetu. Mwamti nawuchisye utumikiwu. Pa 17 Juni 1977, natandite kutumichila pa Beteli ja ku Brooklyn. Kwa yaka yakupunda mcheche, nakamulaga masengo ku dipatimenti jakuswejesya soni jakulinganya yindu.
Palisiku lya ukwati wetu, mu 1979
Mu Juni 1978, nasimene ni Elizabeth Avallone pa msongano wa yilambo wawatendechele mu dela ja New Orleans, ku Louisiana. Mlongoju jwakulile m’liŵasa lyalyanonyelaga kumtumichila Yehofa mpela muyaŵelele ni uneji. Elizabeth jwaliji ali atesile upayiniya wakutamilichika kwa yaka mcheche, mwamti jwakwete chakulinga chakutenda utumiki wandaŵi syosope. Twapitilisye kunguluka, kaneko twatandite kunonyelana mnope. Tuli tulombene pa 20 Okotoba 1979, nombe ŵamkwanguŵa ŵatandite kutumichila pa Beteli.
Twasonganaga mumpingo wa Brooklyn Spanish. Mwamti abale ni alongo ŵa mumpingowu ŵatunonyelaga mnope. Twasongene m’mipingo jine jakwana jitatu jelesoni abale ni alongo ŵakwe ŵatunonyelaga mnope soni kutukamuchisya pa utumiki wetu wa pa Beteli. Kusala yisyene, tukusayamichila mnope yaŵatutendelaga jemanjaji, soni tukusayamichila achimjetu ŵane nambosoni ŵachinasi ŵetu ŵaŵatukamuchisyaga kwasamalila achinangolo ŵetu ŵaŵaliji ŵachikulile.
Ŵakutumichila pa Beteli ŵaŵasonganaga mu Mpingo wa Brooklyn Spanish m’chaka cha 1986
KUTANDA KUTUMICHILA MU DIPATIMENTI JAKULOLA YA MALAMUSI
Mu Januwale 1982, ŵasalile kuti ngatumichileje mu Dipatimenti Jakulola ya Malamusi. Kaneko, panyuma pa yaka yitatu, ŵasalile kuti ngajinjile sukulu jakwiganya ya malamusi kuti mbe loya jwakwitichika. Panaliji ku sukuluku, nasimonjile mnope kupikana kuti ŵandu ŵa ku United States soni ŵa m’yilambo yine, akwete ufulu wakutenda yindu yejinji ligongo lya magambo gaŵawinile ŵa Mboni sya Yehofa. Mwamti patwaliji mkalasi twalijiganyaga gane mwa magambo gelega.
Mu 1986 ndili ngwete yaka 30, ŵambisile kuŵa jwakulolela Dipatimenti Jakulola ya Malamusi. Nasangalele kuyiwona kuti ofesi ja nyambi jikungulupilila mnope. Nambope ligongo lyakuti naliji mwanache nakwete woga mnope ligongo nganimanyililaga yejinji. Nambosoni namanyililaga kuti utumikiwu uli wakusawusya.
Naŵele loya mu 1988. Nambope nganimanyililaga yagatite majiganyogo pakukwaya umi wangu soni unasi wangu ni Yehofa. Majiganyo gapenani mpaka gamtendekasye mundu kuŵa jwakulinonyela soni kuliwonaga kuŵa jwakusosekwa mnope kwapunda ŵane ŵanganatenda majiganyogo. Nambope, Elizabeth jwangamuchisye mnope kuti ndandilesoni kunonyela mnope yindu yakwayana ni kumtumichila Yehofa mpela munatendelaga pandanda. Atamose kuti yanjigalile ndaŵi, nambope mwapanandipanandi natanditesoni kuyiwona yindu yausimu mpela munayiwonelaga pandanda. Apano manyilile kuti kwamba kola lundape nganikuŵa kwakusosekwa mnope paumi wa mundu. Nambo chindu chachikusamtendekasya mundu kola umi wambone chili kuŵa paunasi wambone ni Yehofa, kumnonyelaga mnope soni kwanonyelaga ŵakutumichila ŵakwe.
KUSICHENJELA NGANI SYAMBONE
Ndili malisisye majiganyo gangu ga uloya, natandite kamula masengo gakwayana ni ya malamusi pakusaka kujichenjela gulu jetu. Masengo gangusakamula gakusaŵaga gakusangalasya soni gakusawusya ligongo lyakuti yindu yikusachenga mnope mu gulu jetuji. Mwachisyasyo, munyumamo twasalilaga ŵandu kuti papochele buku apelecheje kanekakwe kuti kakakamuchisye pakulinganya mabuku gane. Nambo kutandila mu 1991, Dipatimenti jetu ŵajiŵendile kuti jikamuchisye nawo pakulinganya yakuti tukakamulichisyagasoni masengo litalali. Kaneko gulu jetu jalinganyisye yakuti tupelecheje mabuku getu mwalulele. Yeleyi yakamuchisye kuti tunandiye masengo ga pa Beteli, soni yakamuchisye kuti tukalagaga patukulalichila. Nambosoni yakamuchisye kuti tukasimanaga ni yakusawusya pangani jakupeleka misongo. Ŵane ŵaganisyaga kuti dongosoloji chijitendekasye kuti gulu jikapataga mbiya syejinji yampaka yitendekasye kuti tukakolaga mabuku gakwanila gaŵila mu utumiki. Nambotu yeleyi nganiyitendekwa. Chiŵalanjilo cha ŵandu ŵaŵamtumichilaga Yehofa kutandila mu 1990 chiŵele chili mkukwela mnope. Mwamti apano jwalijose mpaka alijiganye Baibulo kwalulele. Ndolite ni meso ganguga kuti yindu payichenjile mu gulu jetuji, Yehofa ni jwakusatukamuchisya kuti yipitilisye kwenda chenene. Nambosoni malangiso gatukusapochela kutyochela kwa kapolo jwakulupichika gakusakamuchisya mnope.—Eks. 15:2; Mat. 24:45.
Tukombwele kuwina magambo gejinji ngaŵa ligongo lyakola maloya gambone. Chindu chachikusichatendekasya ŵakulamula magambo soni maboma kuŵa kumbali jetu chili ndamo syambone syakusakola ŵakutumichila ŵa Yehofa. Yeleyi nayiweni mu 1998 pandaŵi jele abale ŵatatu ŵa mu Likuga Lyakulongolela pampepe ni achiŵamkwawo ŵapite kukutenda nawo msongano wapadela ku Cuba. Atamose kuti twaŵele tuli mkuŵechetana kwa maulendo gejinji ni achakulungwakulungwa ŵa boma, nambope chinonyelo soni kutenda yindu mwaulemu kuŵalosisye abaleŵa kwakamuchisye achakulungwakulungwa ŵabomawo kumanyilila kuti ngatukusatendaga nawo yandale.
Nambope ndaŵi sine kwawula ku koti lyaŵaga litala lyambone ‘lyakuchenjela ngani syambone mwa malamusi kuti tukomboleje kulalichila pali pangali chakulekasya.’ (Afil. 1:7) Mwachisyasyo, kwa yaka yejinji achakulungwakulungwa ŵa boma ku Europe soni ku South Korea nganachimbichisyaga ufulu wetu wakukana kwinjila usilikali. Yeleyi yatendekasisye kuti abale ŵetu chiŵandika 18,000 ŵa ku Europe soni abale ŵakupunda 19,000 ŵa ku South Korea aŵe mu ukayidi ligongo lyakukana kwinjila usilikali.
Nambope, pa 7 Julayi 2011, Koti Jakulola ya Ufulu wa Ŵandu ja ku Europe jasasile kuti ŵandu wosope ŵakusatama m’yilambo ya ku Europe akwete ufulu wakukamula masengo gane naga yakusakulupilila ngayikwakunda kwinjila usilikali. Mwamti nombe luŵala lwa magambo lwa ku South Korean lwapeleche chigamulo chakulandanachi pa 28 Juni 2018. Kusala yisyene, yikaŵe kuti abale ŵetu ŵane ŵachinyamata ali ŵangakulupichika pambali jeleji, nikuti yikaliji yakusawusya kuti makotiga gapeleche ufulu welewu.
M’weji pampepe ni ma dipatimenti gakulola ya malamusi mu nyambi sya pachilambo chosope, tukusakamula masengo mwakulipeleka pakuchenjela ufulu wetu wa kumtumichila Yehofa. Tukusayiwona kuti uli upile wetu wekulungwa kwajimilaga abale ni alongo ŵetu ŵakusalagasidwaga ni ŵakulamulila. Chinga tuwinile magambo kapena iyayi, nambope yikusaŵa kuti tutendele umboni kwa achakulungwakulungwa ŵaboma. (Mat. 10:18) Konjechesya pelepa, ŵakulamula magambo, ŵakwimila boma, ŵagulusya ngani, kapena ŵandu ŵane, aŵele ali mkuganichisya malemba gatuŵele tuli mkukamulichisya masengo m’maluŵala ga magambo. Mwamti ŵandu ŵanganisyo syambone amanyilile yisyesyene yakwamba ŵa Mboni sya Yehofa soni papagonile yikulupi yawo. Chakusangalasya mnope chili chakuti ŵane mwa jemanjaji akusatanda kumtumichila Yehofa.
NGUSAMYAMICHILA MNOPE YEHOFA
Kwa yaka yakupunda 40, mbele ndili mkukamuchisya nawo pa ngani syejinji syakwayana ni malamusi mu nyambi sya pachilambo chosope. Nambosoni mbele ndili mkusimanikwa m’maluŵala gejinji ga magambo soni kusimana ni achakulungwakulungwa ŵa boma. Ngusinayamichila mnope achimjangu ŵambele ndili mkukamula nawo masengo mu Dipatimenti Jakulola ya Malamusi ku likulu lya Mboni sya Yehofa lyapachilambo chosope, soni ŵane ŵakusatumichila mu dipatimentiji pachilambo chosope. Mwamti Yehofa ambele upile wejinji soni kungamuchisya kuŵa jwakusangalala.
Ŵamkwangu Elizabeth aŵele ali mkungamuchisya mwakulupichika soni mwachinonyelo kwa yaka 45 yipiteyi. Aŵele ali mkutenda yeleyi pandaŵi jambone kapena jakusawusya. Ngusinayamichila mnope ŵamkwanguŵa ligongo lyakuti aŵele ali mkungamuchisya atamose kuti aŵele ali mkulaga ni yakusawusya ya mchilu.
Tuyiweni ni meso getu kuti nganituŵa tukombwele kupunda mwajika jetu. Nambo mpela mwajwaŵechetele Daudi, tukusapunda ligongo lyakuti “[Yehofa] ali machili gakwegamila ŵandu ŵakwe.” (Sal. 28:8) Kusala yisyene, Yehofa ni jwakusatuputila ngondo.