NGANI JAKULIJIGANYA 20
NYIMBO NA. 7 Yehofa Ali Machili Getu
Yehofa Chachitupa Machili Pandaŵi Jakusawusya
“Achimbichikwe . . . Mlungu jwakusatutendela chanasa soni jwakusatulimbisya mu yosope.”—2 AKOLI. 1:3.
CHAKULINGA CHA NGANIJI
Chitulijiganye yaŵatesile Yehofa pakwalimbikasya Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo ku Babulo.
1. Alondesye muyaŵelele yindu kwa Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo.
KWA YAKA YEJINJI, Ayuda nganampikanilaga Yehofa mwakuwilisyawilisya. Mwamti yakuyichisya yakwe Yehofa jwakundile kuti Asilikali ŵa ku Babulo ayiche ni kugwisya nyumba syawo soni kwajigala Ayudawo kwawula nawo ku ukapolo. (2 Mbi. 36:15, 16, 20, 21) Ayudaŵa ali ayiche ku Babulo ŵakwete ufulu wakutenda yindu ya lisiku ni lisiku. (Yel. 29:4-7) Atamose yaliji myoyo, umi wawo walijipe wakusawusya ligongo nganatendaga yindu mwagopoka. Ana jemanjaji ŵapikanaga uli ni muyaŵelele yindu paumi wawo? Apikane maloŵe gajwaŵechete mundu jwine jwakulupichika juŵaliji nawo ku ukapolo. Jwalakwe jwasasile kuti, “Mungulugulu mwa sulo sya ku Babiloni twatemi pasi tuli mkulila, tuli mkukumbuchila Siyoni.” (Sal. 137:1) Kusala yisyene, Ayudaŵa ŵasosekwaga kwalimbikasya. Nambo ana ŵani ŵakalimbikasisye jemanjajo?
2-3. (a) Ana Yehofa jwatendele chichi Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo? (b) Ana chitukambilane chichi munganiji?
2 Yehofa ali “Mlungu jwakusatulimbisya mu yosope.” (2 Akoli. 1:3) Mlungu akusiŵanonyela ŵakutumichila ŵakwe mwamti akusasaka kwalimbikasya jemanjaji. Yehofa jwamanyililaga kuti Ayuda ŵane ŵaŵaliji ku ukapolo ŵalitendelaga chanasa ligongo lyakuti nganampikanila Yehofa soni ŵaliji ŵakoseka kutandilasoni kumtumichila jwalakwe. (Yes. 59:20) Myoyo, Yehofa ŵamsalile jwakulochesya Yesaya kuti alembe buku jakumanyika ni lina lyakwe kuli kusigele yaka yakupunda 100 Ayuda mkanajawule ku ukapolo. Ana utenga uwaliji m’buku jakweji wakamuchisye chamti uli Ayudawo? Yesaya jwasasile kuti, “Mlungu jwenu akuŵecheta kuti, ‘Mwatulasye mtima, mwatulasye mtima ŵandu ŵangu.’” (Yes. 40:1) Kupitila mu yaŵalembile jwakulochesya Yesaya, Yehofa jwalimbikasisye Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo.
3 Mpela muyaŵelele ni Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo, m’wejisoni ndaŵi syosope tukusasosekwa kutulimbikasya. Mu ngani ajino chitukambilane matala gatatu gaŵakamulichisye masengo Yehofa pakwalimbikasya Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo. Matala gakwe gali, (1) jwalakwe jwasasile kuti chachakululuchila ŵandu ŵagalawiche mtima, (2) ŵapele ŵandu ŵakwe chembecheyo, soni (3) jwakamuchisye kuti akatendaga woga. Patukukambilana matala gelega, chitulolesoni yakusatenda Yehofa pakutulimbikasya masiku agano.
YEHOFA AKUSALOSYA CHANASA MWAKUTUKULULUCHILA
4. Ana Yehofa jwalosisye chamti uli kuti ali Mlungu jwachanasa? (Yesaya 55:7)
4 Yehofa ali “Mlungu jwakusatutendela chanasa.” (2 Akoli. 1:3) Jwalosisye ndamo jeleji paŵasalile Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo kuti naga akugalawuka mtima chachakululuchila. (Aŵalanje Yesaya 55:7.) Jwalakwe jwasasile kuti, “Tinjimlosya chinonyelo changu ndaŵi syangamala.” (Yes. 54:8) Ana Yehofa jwalosisye chamti uli chanasa? Atamose kuti Ayuda ŵalagagape ligongo lya yakuyichisya ya yitendo yawo, Yehofa jwasalile jemanjaji kuti ngasatama ku Babulo mpaka kalakala. Mwamti jemanjaji ŵasosekwaga kutama ku ukapolo kwa ndaŵi jamnono. (Yes. 40:2) Maloŵegatu galiji gakulimbikasya mnope kwa Ayuda ŵaŵagalawiche mtima.
5. Ligongo chichi m’weji mpaka tuŵe ŵakusimichisya mnope kwapunda Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo kuti Yehofa akusatukululuchila ulemwa wetu?
5 Ana tukulijiganya chichi pelepa? Yehofa ali jwakusachilila kwakululuchila ŵakutumichila ŵakwe. Mwakulekangana ni muyaŵelele ni Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo, masiku agano tukwete magongo gejinji gakututendekasya kumyamichila Yehofa ligongo lyakutukululuchila. Tukuŵecheta yeleyi ligongo lyakuti tukusamanyilila yaŵatesile Yehofa kuti yiŵeje yakomboleka kutukululuchila yakulemwa yetu. Panyuma pa yaka yejinji, jwakulochesya Yesaya ali aŵechete yeleyi, Yehofa jwamtumisye Mwanache jwakwe jwakunonyelwa kuti apeleche mbopesi jakwawombola ŵandu wosope ŵakulemwa ŵagalawiche mtima. Mbopesi jeleji jikusatendekasya kuti Yehofa ‘atukululuchileje’ yakulemwa yetu. (Mase. 3:19; Yes. 1:18; Aef. 1:7) Kusala yisyene, Mlungu jwatukusamtumichila ali jwachanasa.
6. Ana kuganichisya kuti Yehofa ali jwachanasa mpaka kutulimbikasye chamti uli? (Alolesoni chiwulili.)
6 Maloŵe ga Yehofa gagakusasimanikwa pa Yesaya 55:7 mpaka gatulimbikasye patukulijimba mnope magambo. Ŵane mwa m’weji mpaka tulijimbejepe magambo ligongo lya yakulemwa yatwatesile kala atamose kuti twagalawiche mtima. Yeleyi mpaka yitendekwe mnopemnope naga tukulagape ni yakuyichisya ya ulemwa watwatesile. Nambo naga twagalawiche mtima ni kuleka kutenda yakusakala, mpaka tuŵe ŵakusimichisya kuti Yehofa jwatukululuchile. Mwamti Yehofa patukululuchile, akusasagula kuti akakumbuchilagasoni ulemwa wetuwo. (Alole Yelemiya 31:34.) Myoyo, naga Yehofa jwangakumbuchilasoni ulemwa watwatesile, nombe m’weji ngatukusosekwa kuwukumbuchilagasoni. Chakusosekwa mnope kwa Yehofa chili yatukutenda apano ngaŵaga yindu yatwalemwisye munyumamu. (Esek. 33:14-16) Mwamti pachangakaŵapa, Atati ŵetu ŵachanasa chatugopole ku yakuyichisya ya ulemwa wetu.
Yindu yakusosekwa mnope kwa Yehofa ni yatukutenda apano ngaŵa ulemwa watwatesile munyuma (Alole ndime 6)
7. Ana chichi champaka chitukamuchisye kuŵenda chikamuchisyo naga twasisile ulemwa watwatesile?
7 Ana mpaka tutende uli naga tukulaga ni chikumbumtima ligongo lyakuti twasisile ulemwa watwatesile? Baibulo jikusatulimbikasya kuti tuŵendeje chikamuchisyo kwa achakulungwa ŵa mumpingo. (Yak. 5:14, 15) Nambope, mpaka tuyiwoneje kuŵa yakusawusya kuti twasalile jemanjaji yindu yatwalemwisye. Nambo tuchikombola kutenda yeleyi, naga tugalawiche mtima soni tukukumbuchila kuti Yehofa soni achakulungwaŵa chachitulosya chinonyelo soni chanasa. Aganichisye yaŵatesile Yehofa pakwakamulichisya masengo achakulungwa ŵa mumpingo pakumlimbikasya M’bale Arthura juŵalagaga mnope ni chikumbumtima ligongo lya ulemwa wajwatesile. M’baleju jwasasile kuti, “Naŵele ndili mkulolela yakuŵagula chiŵandika chaka chamtundu. Nambo panyuma pakupikanila ngani jakwamba chikumbumtima, nasalile ŵamkwangu kuti nalolega yakuŵagula soni nasalile achakulungwa ŵa mumpingo. Panyuma pakwe, natandite kupikana chenene mumtima ligongo nganilagagasoni ni chikumbumtima. Nambo nalitendelagape chanasa ligongo lya yindu yanatesileyi. Achakulungwaŵa ŵasalile kuti Yehofa ali jwakusachilila kuti mbe najosoni paunasi. Mwamti jwalakwe akusatujamuka ligongo lyakuti akusatunonyela. Kusala yisyene, maloŵe gakulimbikasyaga gangwayiye mnope soni jemanjaji ŵangamuchisye kuti naliwoneje mpela mwakusambonela Yehofa.” Apano M’bale Arthur akutumichila mpela mpayiniya jwakutamilichika soni jwakutumichila jwakamuchisya. Yili yakulimbikasya kumanyilila kuti Yehofa akusatulosya chanasa naga tugalawiche mtima yisyesyene.
YEHOFA AKUSATUPA CHEMBECHEYO
8. (a) Ana Yehofa jwapele chembecheyo chamti uli Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo? (b) Mwakamulana ni Yesaya 40:29-31, Ana chembecheyo chelechi chakamuchisye chamti uli Ayuda ŵaŵagalawiche mtima?
8 Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo ŵayiwonaga kuti yili yangakomboleka kuwujilasoni kumangwawo. Yaliji myoyo ligongo lyakuti Ababulo nganiŵakundaga achikapolo kuwujila kumangwawo. (Yes. 14:17) Nambope, Yehofa ŵapele chembecheyo ŵandu ŵakwe. Jwalakwe jwasalile jemanjaji kuti chachagopola ni kuwujila kumangwawo soni pangali chilichose chachikamlepelekasisye jwalakwe kutenda yeleyo. (Yes. 44:26; 55:12) Mmeso mwa Yehofa Ababulo ŵaliji mpela luwundu. (Yes. 40:15) Mpela mwayikusaŵela kuti patupepelele luwundu lukusatyokaga mwangasawusya, myoyo yalijisoni yangasawusya kwa Yehofa kwatendekasya Ababuloŵa kuti ŵagopole ŵandu ŵakwe ku ukapolo. Ana chembecheyo chelechi chakamuchisye chamti uli Ayuda? Chalimbikasisye mnope. Nambosoni chikalimbikasisye m’matala gejinji. Mwamti Yesaya jwalembile kuti, “Nambo ŵakusiŵakulupilila AMBUJE tachipochela machili gasambano.” (Aŵalanje Yesaya 40:29-31.) Kusala yisyene, chembecheyochi chapele machili mwamti akakombwele ‘kuguluka mpela chijuni chakolanjidwa ngwasi.’
9. Ana ni magongo gapi gele gakatendekasisye Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo kukulupilila yindu yaŵasalile Yehofa?
9 Yehofa jwasalilesoni Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo magongo gakwatendekasya kukulupilila yindu yaŵasalile kuti chachatendela. Ana jwalakwe jwatesile chamti uli yeleyi? Agambe ganichisya yakulochesya yayaliji yili yikwanilichikwe kala. Mwachisyasyo, Ayudaŵa ŵayimanyi kuti Asiliya ajimuchile uchimwene wa kumpoto wa Yisalayeli ni kwajigala ŵandu ŵakwe kwawula nawo ku ukapolo. (Yes. 8:4) Jemanjaji ŵaweni ŵandu ŵa ku Babulo ali mkonanga Yelusalemu soni kwajigala ŵandu kwawula nawo ku ukapolo. (Yes. 39:5-7) Ŵam’wenisoni mwenye jwa ku Babulo ali kumkolowola meso Mwenye Sedekiya ni kwawula najo ku Babulo. (Yel. 39:7; Esek. 12:12, 13) Yiliyose yaŵasasile Yehofa kuti chachitenda yatendekwe. (Yes. 42:9; 46:10) Kusala yisyene, yindu yeleyi yatendekasisye jemanjajo kukulupilila mnope yajwasasile Yehofa kuti chachagopola ku ukapolo, mwamti ŵayiwonaga kuti yichitendekwa.
10. Ana ni chichi champaka chitukamuchisye kukola chembecheyo chakulimba m’masiku gakumalisya gano?
10 Ana tukulijiganya chichi pelepa? Chembecheyo mpaka chitulimbikasye kupatasoni machili patutengwiche. Kusala yisyene, yindu m’chilambochi yisakele mnope soni achimmagongo ŵa Mlungu ŵamachili mnope akusatusisya. Nambope ngatukusasosekwa kutenguka. Yehofa atupele chembecheyo chambone mnope chakuti tuchikola umi wangamala soni tuchiŵa pamtendele usyesyene. Myoyo tukusosekwa kuganichisyaga ya chembecheyo chelechi. Nambo naga ngasamala, chembecheyo chetu mpaka chitande ngawoneka chenene, mpela mwayikusaŵela mundu pakulola malo gakusalala kupitila paligalasi lya nyumba lyalikwete luwundu. Ana mpaka “tupukute chamti uli ligalasili” kuti tukomboleje kulola chenene chembecheyo chetu? Mpaka tutende chenene ndaŵi syosope kuganichisyaga mwawuchiŵela umi m’chilambo chasambano. Mpaka tuŵalanjeje ngani, kulolela ma fidiyo soni kupikanila nyimbo syasikusasala ya chembecheyo chetu. Nambosoni mpaka tumsalileje Yehofa mwipopelo yindu yakusangalasya yatukuyijembecheya kukwanilichikwa msogolo.
11. Ana chichi chachamkamuchisye mlongo jwine juŵalwalaga ulwele wekulungwa kukola chembecheyo chakulimba?
11 Agambe ganichisya yachatite chembecheyo pakumlimbikasya soni kumpa machili Mlongo Joy, juŵalwalaga ulwele wekulungwa. Jwalakwe jwatite, “Pangulipikana kuti ngulagasika mnope ni ulwelewu, ngusinamsalila Yehofa mwangupikanila ligongo ngusamanyilila kuti jwalakwe akusambikanichisya. Mwamti Yehofa akusambaga ‘machili gakupunda ga ŵandu.’” (2 Akoli. 4:7) Mlongoju akusaliwanichisyagasoni ali m’chilambo chasambano, chele “pangali atamose jumo jutachiŵecheta kuti, ‘Une ngulwala.’” (Yes. 33:24) M’wejisoni naga tukumsalila Yehofa yayili mumtima mwetu soni kuganichisyaga mnope ya chembecheyo chetu nikuti tuchikolasoni machili.
12. Ana magongo gapi gagakusatutendekasya kukulupilila yakusatusalila Yehofa? (Alolesoni chiwulili.)
12 Mpela muŵatendele ni Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo, Yehofa akusatusalilasoni magongo gejinji gakututendekasya kukulupilila yindu yatusalile kuti chachitutendela. Kwende tugambe kuganichisya yakulochesya yatukuyiwona yili mkukwanilichikwa masiku agano. Mwachisyasyo, tukuwuwona ulamusi wamachili mnope wapachilambo chosope wawuli ‘wakulimba mbali jine, soni wangalimba mbali jine.’ (Dan. 2:42, 43) Tukusapikanasoni ya “yisichinya mmalo gakulekanganalekangana,” soni tukusalalichila ngani syambone “kwa ŵandu ŵamitundu josope.” (Mat. 24:7, 14) Yakulochesya yeleyi soni yine yejinji, yikusalimbisya mnope chikulupi chetu pa yindu yosope yakusatusalila Yehofa kuti chachitutendela.
Yakulochesya yayikukwanilichikwa apano yikusatukamuchisya mnope kuti tukulupilileje yindu yakusatusalila Yehofa (Alole ndime 12)
YEHOFA AKUSATUKAMUCHISYA KUTI TUKATENDAGA WOGA
13. (a) Ana ni yakusawusya yapi yaŵasimene nayo Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo pandaŵi jaŵajembecheyaga kuwujila kumangwawo? (b) Mwakamulana ni Yesaya 41:10-13, ana Yehofa jwalimbikasisye chamti uli Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo?
13 Atamose kuti Yehofa jwalimbikasisye Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo mwakwapa chembecheyo, jwalakwe jwamanyililaga kuti jemanjaji chachisimana ni yakusawusya pandaŵi jachachiwujilaga kumangwawo. Yehofa jwasalile Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo ku Babulo kuti mwenye jwamachili chachajimuchila Ababulo. (Yes. 41:2-5) Ana Ayudawo ŵasosekwaga kutenda woga? Yehofa jwalimbikasisye ŵandu ŵakweŵa mkanipaŵe mwakwasalila kuti, “Mkatenda woga pakuti Une ndili ni m’mwejo. Une ndili Mlungu jwenu.” (Aŵalanje Yesaya 41:10-13.) Ana Yehofa pajwasalaga kuti, “Une ndili Mlungu jwenu” jwagopolelaga chichi? Jwalakwe nganijwasalilaga Ayudawo kuti amtumichileje ligongo jemanjaji ŵaliji ali mkumanyilila kala kuti akusosekwa kumtumichila Mlungu. Mmalomwakwe, jwalakwe jwakumbusyaga Ayudawo kuti jwalakwejo ali chiŵela kumbali jawo.—Sal. 118:6.
14. Ana Yehofa jwatesilesoni chichi pakusaka kwakamuchisya Ayuda kumalana ni woga?
14 Yehofa jwakamuchisyesoni Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo kuti akatendaga woga mwakwakumbusya ya machili soni lunda lwakwe. Jwalakwe jwasalile Ayudawo kuti alole ndondwa kwinani siŵapanganyisye. Yehofa jwasalile jemanjajo kuti kupwatika pakupanganya ndondwasyo jwalakwe akusamanyililasoni lina lya ndondwa jilijose. (Yes. 40:25-28) Naga Yehofa akusamanyilila lina lya ndondwa jilijose nikuti akusamanyililasoni lina lya jwakutumichila jwakwe jwalijose. Myoyo, naga Yehofa jwakwete machili gakupanganya ndondwa nikuti akwetesoni machili gakwakamuchisya ŵandu ŵakwe. Kusala yisyene, Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo ku Babulo nganasosekwaga kogopa chilichose.
15. Ana Yehofa jwakosechelesye chamti uli Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo yindu yayichitendekwa msogolo?
15 Yehofa jwakosechelesyaga ŵandu ŵakwe yindu yayichitendekwa kusogolo. Chakundanda kwa buku ja Yesaya, Mlungu jwasalile ŵandu ŵakwe kuti, “Ŵandu ŵangu, mjawule mkajinjile m’nyumba syenu, ni kuwugala matanga gakwe. Mkajuŵe mwelemo ndaŵi jamnono kwembechela kuti lutumbilo lwa AMBUJE lumale.” (Yes. 26:20) Ayuda ŵakamulichisye masengo malangisoga pajwayiche Mwenye Sayilasi kukwimuchila msinda wa Babulo. Jwakulemba mbili ja Chigiliki jwine jwakala jwasasile kuti, Sayilasi pajwajinjilaga mu msinda wa Babulo, “jwalamwile [asilikali ŵakwe] kuti amwulaje mundu jwalijose juchamsimane pasa pa nyumba.” Agambe ganichisya woga wuŵakamwile ŵandu ŵaŵatamaga ku Babulo. Nambotu Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo ku Babulo ŵakulupwiche ligongo lyakuti ŵapikanile malangiso ga Yehofaga.
16. Ligongo chichi ngatukusosekwa kutenda woga ni yindu yayichitendekwa pandaŵi ja yakusawusya yekulungwa? (Alolesoni chiwulili.)
16 Ana tukulijiganya chichi pelepa? Pachangakaŵapa chitusimane ni yakusawusya yekulungwa yanganiyitendekwejepo mu mbili ja ŵandu. Payichitandaga yakusawusya yekulungwayi, ŵandu ŵakuchilamboku chachisokonechela nganisyo soni kutenda woga. Nambotu ngasiyiŵa myoyo ni ŵakutumichila ŵa Yehofa. Tukuŵecheta yeleyi ligongo tukusamanyilila kuti Yehofa ali Mlungu jwetu. Mwamti tuchiŵa ŵakulimba mtima pakumanyilila kuti “chikulupusyo [chetu] chiŵandichile.” (Luk. 21:28) Atamose kuti Gogi jwa kuchilambo cha magogi chachitujimuchila, tuchiŵape ŵakulimba mtima. (Esek. 38:18) Yehofa chachikamulichisya masengo malayika gakwe pakutuchenjela soni chachitupaga malangiso gakutukamuchisya kuti chitukulupuche. Ana jwalakwe chachitupaga chamti uli malangisoga? Ngatukumanyilila mwayichiŵela. Komboleka kuti tuchipochelaga malangisoga kupitila ku mpingo. Mipingoji jichiŵa mpela ‘nyumba syetu,’ kwatuchitililako. Ana mpaka tukosechele chamti uli yindu yayikwika msogolo? Tukusosekwa kukamulanaga mnope ni abale ni alongo ŵetu, kuŵa ŵakusachilila kupikanila malangiso gakutyochela ku gulu ja Yehofa, soni kusimichisya kuti Yehofa akulongolela gulu jakwe.—Aheb. 10:24, 25; 13:17.
Kuganichisya mnope machili soni lunda lwakwete Yehofa kuchitukamuchisya mnope kuti chituŵambale kutenda woga pandaŵi ja yakusawusya yekulungwa (Alole ndime 16)b
17. Ana mpaka tuŵe ŵakusimichisya chamti uli kuti Yehofa chachitulimbisya?
17 Atamose kuti Ayuda ŵaŵaliji ku ukapolo ŵasimanaga ni yakusawusya, Yehofa jwapitilisye kwalimbikasya soni kwapa yindu yaŵasosechelaga. Jwalakwe chachitendasoni yakulandanayi ni m’weji. Mwangasamala kandu ni yindu yampaka yitutendechele, kwende tuŵe ŵakusimichisya kuti Yehofa chachitulimbikasya. Kwende tukulupilileje mnope kuti Yehofa chachitutendela chanasa, soni tuyikulupilileje mnope yindu yatukwembecheya. Myoyo, tukumbuchileje kuti ligongo lyakuti Yehofa ali Mlungu jwetu, pangali champaka chitujogoye.
NYIMBO NA. 3 Machili Getu Soni Chembecheyo Chetu
a Mena gane munganiji gachenjile.
b KULONDESYA CHIWULILI: Kagulu ka abale ni alongo kasongene malo gamo. Jemanjaji akukulupilila kuti Yehofa akwete machili soni lunda lwakwakulupusya ŵandu ŵakwe kulikose kwakutama pachilambopa.