Mbali 6
Ana Mlungu Akusakamulana Nasyo Dini Syosope Syene?
1. Mwakamulana ni kulongosola kwa maloŵe ga Mlungu, ana mitundu jiŵili ja dini syasipali ni japi?
YESU ŵatite kuti: ‘Jinjilani pacipata cakuŵijikana, pakuti cipata cili cacikulungwa, ni litala lyakwe lili lyangasawusya lyele lyalikulongolela ku konasika, nipo ŵandu ŵele ŵakupita ali ŵajinji. Nambo cipata cacikwinjila ku umi cili cakanganika, ni litala lyakwe lili lyakusawusya, ŵandu ŵele ŵakulisimana ali ŵakuŵalanjika.’ (Matayo 7:13, 14) Mwakamulana ni kulongosola kwa Baibulo, pana dini syamitundu jiŵilipe basi, jimo jakuwona, jine jaunami, kapena kuti jimo jakulondola, jine jangalondola, kapenasoni kuti jine jakulongolela ku umi wangamala, jine jakulongolela ku konasika.
2. Ana Malemba ga Mlungu gakulosya wuli kuti nganisiŵa dini syosope syasikusasimsangalasya Mlungu?
2 Ŵandu ŵane akusaganisya kuti dini syosope syene sikusamsangalasya Mlungu. Maloŵe ga m’Baibulo gagakukuya gakulosya kuti yeleyo nganiŵa yakuwona.
● “Ŵanace ŵa Yisilayeli ŵajendelecele kutenda yakusakala pameso pa Mlungu, acitumicilaga Abaala, ni Aastaloti, ni milungu ja Alamu, ni milungu ja Sidoni, ni milungu ja Moabu, ni milungu ja ŵanace ŵa Amoni, ni milungu ja Afalisti; acilekaga kumtumicila Yehova. Pele ukali wa Yehova wakolele pa Yisilayeli.” (Oweruza 10:6, 7) Naga tukuyilambila yiwanicisyo, kapena mlungu jwinepe ngaŵanga Mlungu jwakuwona, ni kuti Yehova ngaŵa mkutuwona kuŵa ŵakuŵajilwa.
● ‘Ŵandu aŵa akunjimbicisya ni pakamwa pawope, nambo mitima jawo jili kwakutalikangana nope. Kunambila kwawo kuli kwa mtegape, ligongo akusajiganya tumalamusi twakupanganya ŵandu mpela kuti nigo malamusi ga Mlungu gene.’ (Maliko 7:6, 7) Naga ŵandu ŵakulitenda kuti akulambila Mlungu akwiganya yakuganisya jemanjajo m’malo mwakwiganya yajikuti Baibulo, ni kuti kulambila kwawoko kuli kwangali mate. Kuli kwangaŵa mkukujitika Mlungu.
● “Mlungu ali msimu, nipo ŵakumlambila Jwalakwe akuŵajilwa kumlambila mu usimu ni mu usyesyene.” (Yohane 4:24) Kulambila kwetu kuŵeje kwakamulana ni yisyesyene ya m’Maloŵe ga Mlungu.
Yisogosi ya Dini Jaunami
3. Ana katende kamo kakakulekanganya dini jakuwona ni jaunami kali katuli?
3 Ana mpaka m’yimanye wuli kuti dini jatijati jili jakumsangalasya Mlungu kapena iyayi? Yesu ŵatite kuti: ‘Citela cilicose cambone cikusogola yisogosi yambone, nambo citela cangalumbana cikusogola yisogosi yangalumbana . . . M’yoyo timcamanyilila ni yisogosi yawo.’ Mkaŵecete kane, naga dini jili jakutyocela kwa Mlungu, ni kuti jiŵe ja yitendo yambone. Nambo naga dini jili jakutyocela kwa Satana, ni kuti jiŵe ja yitendo yakusakala.—Matayo 7:15-20.
4. Ana ŵakulambila Yehova akwete ndamo jati wuli?
4 Mu dini jakuwona ŵandu ŵakwe akusaŵaga ŵakunonyelana ni ŵakwanonyela ŵane. Ligongo lyakwe ni lyakuti Yehova msyenejo ali Mlungu jwacinonyelo. Yesu ŵatite kuti: “Naga mkunonyelana, ŵandu wosope tacimanyilila kuti mli ŵakulijiganya ŵangu.” Ana dini sikuti wuli pakukwanilisya lilamusi lya pa kulambila kwakuwonaku?—Yohane 13:35; Luka 10:27; 1 Yohane 4:8.
5. Ana encyclopedia jine jikulongosola wuli pakwamba ya malonda gaukapolo mu Africa?
5 M’gambe ganisya ya malonda gaukapolo ku Africa. Buku ja The New Encyclopædia Britannica jikuti: “Dusi ŵandu ŵakwana 18,000,000 ŵa mu Africa ŵakamwilwe mu malonda ga ukapolo ga Cisilamu, gele gaŵatendaga acipitilaga mu mkuli wa Sahara ni Indian Ocean m’yaka ya sikati ja 650 ni 1905. Kumbesi kwa yaka ya m’ma 1400, ŵandu ŵa ku Europe ŵatandite kutenda malonda gaukapolo cakungulugulu nyasa kwa kuswelo lyuŵa kwa Africa, nipo pakwana ca m’ma 1867, ŵandu ŵa mu Africa ŵakwana sikati ja 7,000,000 ni 10,000,000 ŵaliji ali ŵajombocesye ku Cilambo Cacilendo.
6. Ana dini jajigele wuli mbali mu malonda ga ukapolo?
6 Mu katema ka yipwetesi’ka mu Africa, acalume, acakongwe, ni ŵanace paŵaliji mkwatyosya msimangwawo, acalekanganyaga ni maŵasa gawo, acataŵaga ni yisyano, ni kwadinda ni yisyano yamoto, acasumaga ni kwasumisya cisawu ng’ombe, ana dini syatendaga wuli? Mundu jwine lina lyakwe Bethwell Ogot ŵalembile mu nyusi ja Daily Nation ja ku Nairobi, ku Kenya kuti : “Ciklistu ni Cisilamu cakwe cikusajiganya ya mkamulano wa ŵandu, nambopetu syele dini siŵilisi ni sisyatandisye kuti ŵandu asunjeje acikapolo msimangwawo, acawonaga ŵandu ŵakulekangana nawo mtundu kuŵa ŵangali mate. . . . Tukuŵajilwa kwiticisya yakusakala yiŵayitesile Ŵacisilamu ni Ŵaciklistu ŵakwe, kapena kuti ŵandu ŵammikuli ja Kuswelo Lyuŵa ni Kungopoka Lyuŵa, kupwatikasoni ujinga uŵautendekasisye wakwamba ya ndamo syambone; uwatendekasisye yipwetesi yangaŵayang’anda kwa ŵandu ŵa mu Africa kwa yaka yejinji.”
Yitendo ya Dini mu Ngondo
7. Ana acimlongola ŵa dini aŵele mkutenda cici pakwamba ya ngondo?
7 Dini jaunami jilosisye yisogosi yakwe yakusakala mu katende kanesoni. Atamose kuti Baibulo jikuti “mumnonyeleje mjenu,” acimlongola ŵa dini pacilambo cosope aŵele mkulimbicila kulimbikasya ngondo.—Matayo 22:39.
8. (a) Ana acimlongola ŵa dini ŵalimbikasisye wuli kuwulagana pakumenyana kwa mu Africa? (b) Ana jwamkulungwa jwa calici cine jwatite cici pakwamba ya acimlongola ŵa dini pakumenyana kwine kwacimsyenepe kwa ku Nigeria?
8 Yili yakumanyika cenene kuti mu 1994, acimlongola ŵane ŵa dini, acakongwe ni acalume, ŵajigele nawo mbali pakuwulaga ŵandu ku Rwanda. Soni dini ni syasiŵele mkujigala mbali mnope mkumenyana kwakulekanganalekangana kwa mu Africa. Pakumenyana ni kuwulagana kwa acimsyenepe kwa ku Nigeria, dini sya mbali syosope sya ŵakumenyanawo syalimbikasyaga ŵanduwo kuti amenyaneje. Ngondojo jicipitilisyaga, jwamkulungwa jwa calici cine jwatite kuti acimlongola ŵa macalici “ŵatutile kaje pambali masengo gaŵapele Mlungu.” Jwatitesoni kuti: “M’weji ŵatukulitenda kuti tuli ŵandumetume ŵa Mlungu, tuŵele sambano ŵandumetume ŵa Satana.”
9. Ana Baibulo jikuti cici pakwamba ya ŵandumetume ŵa Satana?
9 Baibulo jikusala yacisawu yeleyi, jikuti: ‘Atamose Satana akulilandanicisya msyene cisawu lilayika lya lilanguka. Menema ngaŵa cakusimonjesya ŵandumetume ŵakwe nombe acililandanicisyaga, aciwonekaga mpela ŵakutumicila cilungamo.’ (2 Akolinto 11:14, 15) Cisawu yakuti ŵandu ŵakusakala kulilosya kuŵa cisawu ŵambone, Satana akusiŵatendekasya ŵandu ujinga kutyocela mwa ŵandumetume ŵakusawoneka cisawu ŵacilungamo nambo yitendo yawo yili yakusakala.
10. Ana acimlongola ŵa dini amkanile Mlungu catuli?
10 Kusyungulila pacilambo cosope cino, acimlongola ŵa dini aŵele mkulalicila ya cinonyelo, mtendele, ni kutenda yambone, nambo aŵele mkutenda ya uŵengani, ya ngondo, ni yakusakala yine. Baibulo jikwalongosola cenene jemanjaji, pajikuti: “Akwiticisya kuti akummanyilila Mlungu, nambo ni yitendo akusamkanaga.”—Tito 1:16.
Kopokani mu “Babelo Jajikulungwa”
11. Ana Baibulo jikujilongosola wuli dini jaunami?
11 Mpaka tuyimanye mwakusajiwonela Yehova dini jaunami mwakuŵalanga buku ja Baibulo ja Cibvumbulutso. M’buku jeleji, dini jaunami akujilandanicisya ni jwamkongwe, “Babelo Jajikulungwa.” (Cibvumbulutso 17:5) Kwende mlole yakuti Mlungu pakwamba ya Babelo jeleji:
● ‘Jwamkongwe jwacikululu jwakupikanika . . . jwele acimwenye ŵa pa cilambo capasi ŵatendaga najo cikululu.’ (Cibvumbulutso 17:1, 2) M’malo mwakuŵa jakulupicika kwa Mlungu, dini jaunamiji jiŵele mkwinjilila mu ya ndale, acijisalilaga boma yakutenda.
● ‘Mwajwalakwejo mwasimanikwe miyasi ja ŵakulocesya nipo soni ŵandu ŵele ŵaŵawulajikwe pa cilambo capasi.’ (Cibvumbulutso 18:24) Dini jaunami jiŵele mkwawonesya ngalwe ni kwawulaga ŵakulupicika ŵakutumicila Mlungu. Jikutendekasya kuwa kwa ŵandu ŵajinji mu ngondo.
● “Mpela mwele jwalakwe muŵalikucisyaga ni kulisangalasya.” (Cibvumbulutso 18:7) Dini jaunami jikwete yipanje yejinji, yele yakusayikamulicisya masengo acimlongola ŵakwewo pakulisangalasya.
● ‘Ni masenga gakwe ga unami ŵanyengaga ŵandu wosope ŵa mcilambo capasi.’ (Cibvumbulutso 18:23) Kutyocela mu cijiganyo cakwe cakuti msimu ngaukusawa, dini jaunamiji jitandikasisye yitendo yakulekanganalekangana yakukulupilila misimu ni usaŵi. Soni jilimbikasisye ndamo jakogopa ŵandu ŵawe, ni kulambila acinangolo ŵaŵawile kalakala.
12. Ana Baibulo jikukalamusya catuli pakwamba ya dini jaunami?
12 Pagombelesya kwakalamusya ŵandu kuti alilekanganye ku dini jaunami, Baibulo jikuti: ‘Ŵanganyamwe ŵandu ŵangu, mkopoce mwajwalakwejo kuti mtakulemwa nawo pampepe, nipo milili jawo jitakumgwila.’—Cibvumbulutso 18:4, 5.
13. Ana cici cacicitendeka ku dini jaunami ni ŵandu ŵakuya dinijo?
13 M’bujo muno, Babelo Jajikulungwa, jajili ciwanja cacilambo cosope ca dini jaunami, cijicijonasika kusyesyene. Baibulo jikuti: ‘Mwa lyuŵa limo taciputwa ni mlili. Mliliwo niwo yipwetesi, yilwele ni sala nipo tacimjoca ni moto. Pakuŵa Ambuje Mlungu ŵakumlamula ali ŵamaciligose.’ (Cibvumbulutso 18:8) Kuti mlili wakwewo ukasiwutujambucila, tukusosekwa kulilekanganya ku yiliyose yakamulana ni dini jaunami. Tulilekanganye ku yitendo, yisangalalo, ni yikulupi yakumsakalisya Mlungu. Tukusosekwa kutenda yeleyi mwacitema. Umi wetu wuli pangosi!—2 Akolinto 6:14-18.
[Yiwulili pa peji 20, 21]
Dini jaunami jiŵele mkujigala nawo mbali mu ngondo ni mu malonda ga ukapolo
[Maloŵe ga Ciwulili]
Kwapopelela asilikali: Daily Times ja ku Nigeria; wato wa acikapolo: Schomburg Center for Research in Black Culture/The New York Public Library/Astor, Lenox and Tilden Foundations; mnyamata jwakulaga ni sala: UN PHOTO 186797/J. Isaac