ANA AKUDANDAWULA NI KUKWELA KWA MITENGO JA YINDU?
Aŵeje Ŵakwikutila
Ŵandu ŵali ŵakwikutila akusajitichisya mwayiŵelele yindu paumi wawo. Nambosoni yindu payichenjile, jemanjaji akusachenga mwachitema ni kutendaga yindu mwakamulana ni mbiya syakupata.
LIGONGO LYAKWE YILI YAKUSOSEKWA
Jwamlijiganye ya munganisyo jwine lina lyakwe Jessica Koehler jwasasile kuti ŵandu ŵali ŵakwikutila akusakola nganisyo syambone. Jwalakwe jwasasilesoni kuti jemanjaji ngakusiŵatendelaga jelasi ŵandu ŵane. Myoyo nganiyiŵa yakusimonjesya kuti ŵandu ŵali ŵakwikutila akusaŵa ŵakusangalala soni ngakusalagasika mnope nganisyo. Konjechesya pelepa mwa ŵandu ŵakusaŵa ŵakusangalalaŵa ŵane ali ŵandu ŵakwete yindu yamnono. Yeleyi yili myoyo mnopemnope kwa ŵandu ŵakusaganichisya yindu yakusosekwa mnope paumi wawo. Yindu yakwe mpela chisangalalo chachikusayika ligongo lyakupata ndaŵi jakukunguluka ni ŵandu ŵamwiŵasa mwawo soni achimjawo
YAMPAKA ATENDE
Aŵambaleje kulilandanya ni ŵane. Naga akulandanya yindu yamnono yakwete wawojo ni yindu yejinji yakwete ŵane, mpaka yalepelekasye kuŵa ŵakwikutila soni mpaka atande kwatendela jelasi ŵandu ŵane. Nambosoni kulilandanyaku nganikuŵa kwakamuchisye kupata yisyesyene yakwe. Mwamti ŵandu ŵane ŵakwete yipanje yejinji akusaŵasoni kuti akwete ngongole syejinji. Nicole, jwakusatama ku Senegal, jwatite, “Ngangusasosechela kukola yindu yejinji kuti mbeje jwakusangalala. Naga nguŵa jwakwikutila mpaka mbeje jwakusangalala atamose ŵandu ŵane ali akwete yindu yejinji kupunda une.”
Alinje kutenda ayi: Aŵambaleje kulola malo gakuŵilanjila malonda kapena yindu yakusaŵika ŵandu pamalo gakunguluchila ga pa intaneti papakusalosya yindu yakwete mundu kapena yindu yejinji yakwete ŵane.
Akoleje mtima wakuyamichila. Ŵandu ŵakwete mtima wakuyamichila akusaŵa ŵakwikutila yisyesyene soni jemanjaji ŵangakola nganisyo syakuti niŵakuŵajilwa kukola yindu yejinji. Roberton, jwa ku Haiti, jwatite, “Ngusapata ndaŵi jakuganichisya umbone mtima wakusalosya ŵandu ŵane kwa une soni kuliŵasa lyangu. Kaneko ngusasalila jemanjaji kuti ngusayamichila mnope ligongo lya yindu yandendele. Ngusamjiganyasoni mwanache jwangu jwamlume jwakwete yaka 8 kuti papochele chindu chilichose asaleje kuti sikomo.”
Alinje kutenda ayi: Lisiku lililyose alembeje chindu chakuyamichila. Komboleka mpaka yiŵe yakwamba kukola chilu chambone, liŵasa lyakulimba, achimjawo ŵasyesyene kapena yindu yakusalangasya yayikusawoneka lyuŵa palikutiŵila.
Ndaŵi sine wosopewe yikusatusawusya kuŵa ŵakwikutila ni yindu yatukwete. Nambo kusala yisyene tukusosekwa kuputila ngondo pangani jeleji. Mwamti naga tukusagula kuŵa ŵakwikutila nikuti tuchiŵa ŵakusangalala. Jeleji jili ndamo jinesoni janganituŵa tusumile ni mbiya.