Ena re Vwo Ghwoghwo Iyẹnrẹn Esiri Na

KERẸ oghwoghwota rẹ iyẹnrẹn esiri na, Jesu phi omamọ udje phiyotọ vwọ kẹ idibo rọyen. O bru ihwo na ra, o de yono ayen vwẹ iwevwin rayen vẹ asan efa. (Mat. 9:35; 13:36; Luk 8:1) Jesu ta ota kẹ ihwo, o yono idibo rọyen vwẹ ehoho, ọ je ta ota kẹ ihwo ri te uriorin buebun. (Mak 4:10-13; 6:35-44; Jọn 3:2-21) Ọ reyọ kuphẹn kuphẹn vwọ ta ota rẹ uduephiophiyawọ vẹ iphiẹrophiyọ. (Luk 4:16-19) Tobọ vwẹ ọke rọ vwọ guọnọ rovwoma, o ji yono ihwo. (Mak 6:30-34; Jọn 4:4-34) Avwanre de se kpahen iruo aghwoghwo ri Jesu, ofori nẹ o mu avwanre vwọ vwẹrokere. Vwọrẹ uyota, avwanre hepha kerẹ iyinkọn na.—Mat. 4:19, 20; Luk 5:27, 28; Jọn 1:43-45.

² Roro kpahen uphẹn ro rhiephiyọ vwọ kẹ Inenikristi nonẹna rẹ ayen vwo vwobọ vwẹ iruo rẹ Jesu tonphiyọ omarẹ ẹgbukpe 2,000 re wanre.

AGHWOGHWO RI NẸ UWEVWIN KPO UWEVWIN

³ Avwanre Iseri ri Jihova riẹn ọghanrovwẹ re vwo ghwoghwo iyẹnrẹn esiri rẹ Uvie na vwo nẹ uwevwin kpo uwevwin. A nabọ riẹn avwanre vẹ ona nana kidie avwanre reyọ vwo ruiruo mamọ. Iyẹnrẹn djerephia nẹ ona nana nẹrhẹ e se ghwoghwo ota kẹ iduduru rẹ ihwo vwẹ ọmọke. (Mat. 11:19; 24:14) Iruo aghwoghwo ri nẹ uwevwin kpo uwevwin na ọyen idjerhe oyoyovwin re vwo dje ẹguọnọ avwanre vwọ kẹ Jihova vẹ irivẹ rẹ avwanre.—Mat. 22:34-40.

⁴ Ọ dia Iseri ri Jihova ri nonẹna yen ton aghwoghwo ri nẹ uwevwin kpo uwevwin phiyọ-ọ. Ọyinkọn Pọl tare nẹ o yono ihwo vwẹ iwevwin rayen. Ọke ro vwo djisẹ rẹ iruo ro ruru vwọ kẹ ekpako rehẹ Ẹfesọs, ọ da ta: “Owọ mẹ vwo te otọ rẹ Esha, . . . mi si emu ọvuọvo rọ vwẹ erere kẹ ovwan nu-u, mi yono ovwan . . . nẹ uwevwi kpo uwevwi.” Vwẹ idjerhe nana vẹ efa, Pọl nabọ “se oseri kẹ ihwo ri Ju vẹ ihwo ri Grik ni kurhẹriẹ bru Ọghẹnẹ rhe ri vwo esegbuyota kpahe Ọrovwavwanre Jesu Kristi.” (Iruo 20:18, 20, 21) Vwẹ ọke yena, Isun ri Rom titi edjọẹgọ, ihwo buebun ki ji “nene usun rẹ egagọ gangan.” Ọtiọyena, ofori nẹ ihwo brokpakpa vwọ guọnọ “Ọghẹnẹ rọ mama akpọ na kugbe kemu kemu rọ herọ,” Ohwo ro “ji urhi kẹ ihwo ejobi vwi kasan kasan nẹ e kurhẹriẹ.”—Iruo 17:22-31.

⁵ Ọ tobọ guọnọ okpakpa re vwo ghwoghwo iyẹnrẹn esiri na kẹ ihwo nonẹna vwọ vrẹ obo ri jovwo. Oba rẹ eyeren na sikẹre mamọ re. Ọnana nẹrhẹ avwanre phiẹba ẹgbaẹdavwọn rẹ avwanre. O vwo idjerhe ọfa ro yovwin te ona ra vwọ yan nẹ uwevwin kpo uwevwin vwọ guọnọ ihwo rẹ owẹnvwe rẹ uyota na hwe-e. Ona nana nabọ wian nonẹna kirobo rọ je wian vwẹ ọke ri Jesu vẹ iyinkọn na.—Mak 13:10.

⁶ Wo vwobọ vwẹ iruo aghwoghwo ri nẹ uwevwin kpo uwevwin na vọnvọn? Ọ da dia ọtiọyen, gbe vwo imuẹro nẹ oma wẹn vwerhen Jihova. (Izi. 9:11; Iruo 20:35) Iruo ri nẹ uwevwin kpo uwevwin na sa dia bẹnbẹn. Ọ sa dianẹ oma wẹn ghwa gan te-e yẹrẹ ihwo rehẹ asan rẹ ovwan de ghwoghwo vwo omavwerhovwẹn kpahọ-ọn. Ọ sa tobọ dianẹ ihwo ri suẹn dobọ rẹ iruo nana ji. Ọkiọvo, oma vo owẹ, wọ je mrẹ bẹnbẹn wo vwo nene erhorha ta ota kugbe. Fikirẹ enana, kọke kọke wo de vwobọ vwẹ iruo aghwoghwo ri nẹ uwevwin kpo uwevwin na, omoshọ ko mu we. Wo jẹ ofu dje we-e. (Eyan. 4:10-12) Ẹdia wẹn fẹnẹ ọ rẹ iniọvo wẹn rehẹ asan buebu-un.

⁷ Jesu veri vwọ kẹ idibo rọyen: “Nighe, me vẹ ovwan herọ vwẹ ọke ejobi, rhiri rhi te oba rẹ akpọ na.” (Mat. 28:20) Ive yena bọn avwanre gan vwẹ iruo aghwoghwo na. Avwanre vwo oka rẹ ẹwẹn ro rhe Pọl, rọ vwọ ta: “Mi se ru emu ejobi vwi Kristi rọ kẹ vwẹ ogangan.” (Fil. 4:13) Vwobọ vwẹ ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ aghwoghwo ri nẹ uwevwin kpo uwevwin rẹ ukoko wẹn phi phiyotọ. Wo de nene ihwo efa wiankuẹgbe, wọ cha mrẹ ọbọngan vẹ ukẹcha. Nẹrhovwo rhe Jihova nẹ ọ chọn wẹ uko vwo phi ebẹnbẹn wo rhiẹromrẹ kparobọ, wọ me davwẹngba wẹn eje kerẹ oghwoghwota rẹ iyẹnrẹn esiri na.—1 Jọn 5:14.

⁸ Wo vwo nene ihwo ta ota kpahen iyẹnrẹn esiri na ye, ku wọ cha mrẹ uphẹn vwọ “chọ ochọ rẹ iphiẹrohọ rọ hẹ evun wẹn.” (1 Pita 3:15) Ku wọ je cha nabọ riẹn ofẹnẹ rẹ ihwo ri vwo iphiẹrophiyọ rẹ Uvie na vẹ ihwo ri jẹ iphiẹrophiyọ evwo. (Aiz. 65:13, 14) Ku wọ cha mrẹ evunvọnvwẹ wọ vwọ riẹn nẹ wọ yan nene iji ri Jesu wo vwo “jẹ urhukpẹ wẹn la,” wọ sa tobọ vwo uphẹn wọ vwọ chọn ihwo uko vwọ riẹn Jihova vẹ uyota ro sun ohwo kpo arhọ ri bẹdẹ na.—Mat. 5:16; Jọn 17:3; 1 Tim. 4:16.

⁹ Ọrhuẹrẹphiyotọ herọ re vwo ruiruo ri nẹ uwevwin kpo uwevwin vwẹ oba rẹ udughwrẹn kugbe uvwre rẹ udughwrẹn na. Vwẹ ekogho rọ da dia bẹnbẹn ra vwọ mrẹ ihwo vwẹ uwevwin vwẹ urhiọke, ikoko evo de vwo ọrhuẹrẹphiyotọ re vwo ru aghwoghwo rẹ ovwọnvwọn. Ihwo se rhiabọreyọ erhorha vwẹ ovwọnvwọn ukperẹ urhiọke.

GUỌNỌ IHWO RI VWO OMAMỌ RẸ ẸWẸN

¹⁰ Jesu vuẹ idibo rọyen nẹ ayen “guọnọ” ihwo ri vwo omamọ rẹ ẹwẹn. (Mat. 10:11) Ọ ghwa dia vwevunrẹ aghwoghwo ri nẹ uwevwin kpo uwevwin ọvo yen ọ da guọnọ ihwo ri vwo omamọ ẹwẹ-ẹn. Ẹkẹvuọvo, ọ reyọ kuphẹn kuphẹn vwo ghwoghwo ota, ọ tobọ ru aghwoghwo ri kpregede. (Luk 8:1; Jọn 4:7-15) Iyinkọn na ji ghwoghwo vwọ kẹ ihwo vwẹ asan sansan.—Iruo 17:17; 28:16, 23, 30, 31.

¹¹ Vwẹ idjerhe vuọvo na, ọdavwẹ rẹ avwanre ọyen avwanre vwo ghwoghwo ovuẹ rẹ Uvie na vwọ kẹ kohwo kohwo. Ọnana mudiaphiyọ nẹ a cha vwẹrokere idjerhe rẹ Jesu vẹ idibo rọyen vwo ruiruo aghwoghwo na, e mi ji roro kpahen ọke re de yerẹn na vẹ ẹdia sansan rẹ ihwo rẹ ekogho na hepha. (1 Kọr. 7:31) Kerẹ udje, ighwoghwota buebun ghwoghwo ota kẹ ihwo vwẹ asan ra da chueki. Aghwoghwo rẹ urhuvwu ji ghwa erere buebun rhe vwẹ ẹkuotọ buebun, ọtiọyen ji te aghwoghwo rẹ azagba re ruẹ vwẹ asan ra da heha, asan rẹ ihwo mu imoto rayen phiyọ, yẹrẹ asan efa rẹ ihwo hepha. Ikoko evo vwo imẹjẹ yẹrẹ imikpekpa re dje ẹbe phiyọ vwẹ ekogho rẹ ayen de ghwoghwo. Vwọba, oghọn ukoko se vwo ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ oghẹresan rere iniọvo rehẹ ikoko sansan vwo vwobọ vwẹ iruo aghwoghwo na vwẹ irere ride rẹ ihwo vọnre. Womarẹ ọnana, ighwoghwota na ki se ghwoghwo iyẹnrẹn esiri na kẹ ihwo vwẹ asan efa ọ da tobọ dianẹ ayen hẹ uwevwi-in.

¹² Avwanre da mrẹ ihwo vwẹ azagba ri dje omavwerhovwẹn phia kpahen ovuẹ ri Baibol na, kẹ avwanre vwẹ ọbe ro shephiyọ vwọ kẹ ayen. Wẹ vẹ ọyen sa ta ota na kpobarophiyọ, wọ sa vwẹ evuẹ wẹn vwọ kẹ ohwo na ji vwo ọrhuẹrẹphiyotọ wo vwo rhivwin brora, vuẹ nẹ o kpo jw.org, yẹrẹ vuẹ asan re de ru uyono rọ kẹrerẹ. Wọ cha mrẹ nẹ aghwoghwo rẹ azagba ọyen idjerhe oyoyovwin re vwo ruiruo rẹ Uvie na kpobarophiyọ.

¹³ Ẹkẹvuọvo, aghwoghwo rẹ iyẹnrẹn esiri na ji churobọ si iruo efa rẹ Inenikristi ruẹ nonẹna. Wọ da guọnọ nabọ vwẹ ukẹcha kẹ ihwo vwo rhiabọreyọ uyota ro sun ohwo kpo arhọ ri bẹdẹ na, ofori nẹ wọ vwẹ ọkieje vwo rhivwin bru ihwo ri dje omavwerhovwẹn phia rere ayen sa vwọ dia Inenikristi ri tedje.

ORHIVWINBRURA

¹⁴ Jesu da vuẹ idibo rọyen: “Ovwan ke cha dia iseri mẹ . . . re te oba rẹ akpọ na.” (Iruo 1:8) Ọ da je vuẹ ayen: “Ovwan gba yanran re we re yono ihwo rẹ akpọ na ejobi, . . . We yono ayen vwọ riẹn otọ rẹ imu na ejobi re dje kẹ ovwan na.” (Mat. 28:19, 20) Re vwo ru orhivwinbrura kẹ avwanre aghọghọ vwẹ ẹga ri Jihova. Ihwo ri dje omavwerhovwẹn phia kpahen iyẹnrẹn esiri na vwẹ ọke rẹsosuọ se vwo ẹwẹn rẹ ayen vwọ rhoma mrẹ wẹ. Wọ da rhoma nene ayen fuẹrẹn ẹkpo ri Baibol efa, ku wọ sa bọn esegbuyota rayen gan kpahen Ọghẹnẹ je chọn ayen uko vwo vwo ọdavwẹ rẹ Ota rẹ Ọghẹnẹ. (Mat. 5:3) Wọ da nabọ muegbe je rhoma rhivwin bru ihwo na ra vwẹ ọke ro shephiyọ kẹ ayen, ku wọ sa ton uyono ri Baibol phiyọ. Ofori nẹ ọnana dia ọdavwẹ wẹn siẹrẹ wo de ru orhivwinbrura. Avwanre kọn okankọn rẹ uyota na ji ku ame kuo.—1 Kọr. 3:6.

¹⁵ Re vwo ru orhivwinbrura sa dia bẹnbẹn vwọ kẹ ihwo evo. Ọkiọvo wọ tẹn ona re vwo ghwoghwo iyẹnrẹn esiri na kprẹn vwọ kẹ ohwo, wọ je nabọ riavwerhen rẹ iruo nana. Ẹkẹvuọvo wọ sa mrẹ bẹnbẹn wọ vwọ rhoma rhivwin bru ọrovwuwevwin na je nene ta ota kpahen Baibol na. Omamọ rẹ egbemuo cha nẹrhẹ wo fiudugberi. Vwẹ iroroẹjẹ rẹ uyono rẹ uvwre rẹ udughwrẹn na vwo ruiruo. Wo se ji durhie ighwoghwota ri tedje nene oma siẹrẹ wo de ru orhivwinbrura.

UYONO RI BAIBOL

Ọke rẹ oghwoghwota Filip vwọ ta ota kẹ ohwo ro kurhẹriẹ rhe ẹga rẹ ihwo ri Ju, ro se Ota rẹ Ọghẹnẹ, ọ da nọ: “Obo ru wo se na ro owẹ?” Ọshare na da ta: “Komavọ me sa vwọ riẹn, jokpa nẹ ohwo ọvo djere kẹ vwẹ?” Iyẹnrẹn rẹ Iruo Rẹ Iyinkọn Na uyovwin 8 da vuẹ avwanre nẹ vwo nẹ ẹkpo rẹ ọshare na se na, Filip de “gbe ikun rẹ iyẹnrẹ esiri ri Jesu vwọ kẹ.” (Iruo 8:26-36) Avwanre ghwa riẹn uchọke rẹ Filip ghwọrọre vwo nene ọshare na ta ota-a, ẹkẹvuọvo, Filip dje iyẹnrẹn esiri na fiotọ kẹ te ẹdia rẹ ọshare na de segbuyota, ọ da tanẹ e bru ọyen phiyame. Ọ da rhe dia odibo ri Jesu Kristi.

¹⁷ Ihwo buebun nonẹna ghwa riẹn Baibol na-a, ọtiọyena, e che rhivwin bru ayen ra abọ buebun je nabọ yono ayen idughwrẹn buebun, emeranvwe buebun, yẹrẹ tobọ ẹgbukpe ọvo yẹrẹ ọ cha vrẹ ọtiọyen tavwen ayen ki se vwo esegbuyota ọgangan ji muwan ro vwo bromaphiyame. Ẹkẹvuọvo, erere herọ siẹrẹ a da vwẹ erhiorin vwọ vwẹ ukẹcha kẹ ihwo ri vwo ẹwẹn esiri, kirobo rẹ Jesu tare: “Ẹrhovwo herọ kẹ ọkokẹ nọ ohwo ra kẹ.”—Iruo 20:35.

¹⁸ Aphro herọ-ọ, wọ guọnọ ji yono ihwo vwẹ uwevwin rayen womarẹ ọvo usun rẹ ẹbe re vwo yono ihwo na. Wọ da vwẹ uchebro ra vwọphia vwẹ uyono rẹ uvwre rẹ udughwrẹn na vwo ruiruo ji nene iniọvo ri tedje rehẹ ukoko wẹn wiankugbe, ku wọ cha nabọ yono ihwo je chọn ayen uko vwọ dia idibo ri Jesu Kristi.

¹⁹ Wọ da guọnọ ukẹcha wọ vwọ ton uyono ri Baibol phiyọ vẹ ohwo, gba vuẹ ọkpako ọvo yẹrẹ oniọvo rọ tẹn ona rẹ uyono ri Baibol. Iroroẹjẹ rehẹ Ọbe Uyono rẹ Akpeyeren vẹ Iruo Uvie Na, re ji vwo ru udje vwẹ uyono cha chọn wẹ uko. Vwẹroso Jihova, wọ je vuẹ ọdavwẹ wẹn womarẹ ẹrhovwo. (1 Jọn 3:22) Ọtiọyena, davwẹngba wo vwo vwo ohwo wo yono vwọ vrẹ uyono rẹ orua wẹn. Wo de yono ihwo Baibol na, o che toroba aghọghọ wẹn vwẹ iruo rẹ Uvie na.

KPỌ IHWO RI DJE OMAVWERHOVWẸN PHIA KPO UKOKO RI JIHOVA

²⁰ A da vwẹ ukẹcha kẹ ihwo vwọ riẹn Jihova Ọghẹnẹ je rhe dia idibo ri Jesu Kristi, ayen ke cha dia ẹbẹre ọvo rẹ ukoko na. Ihwo ra vwẹ Baibol yono cha yan obaro je rho tedje siẹrẹ ayen da riẹn ukoko ri Jihova ji bicha. Ọ pha ghanghanre re vwo yono ayen oborẹ ayen se vwo ru ọnana. E muegbe rẹ ividio sansan vẹ ibroshọ re se Amono Yin Ruẹ Ọhọre Ri Jihova Nonẹna? vwọ kẹ iruo nana. Evuẹ evo rehẹ Uyovwinrota 4 rẹ ọbe nana je sa vwẹ ukẹcha phia.

²¹ Vwo nẹ ọke rẹsosuọ wọ vwọ ton uyono phiyọ vẹ ohwo, ofori nẹ wọ vwẹ ukẹcha kẹ ohwo na vwọ mrẹ nẹ Jihova reyọ ukoko rọyen vwo ruiruo aghwoghwo na vwẹ akpọneje nonẹna. Djunute ọghanrovwẹ rẹ ẹbe re vwo yono ihwo na, wo ji dje fiotọ kẹ ohwo na oborẹ iniọvo re vwomakpahotọ kẹ Ọghẹnẹ vwo ruẹ ayen ji mu ayen vwo kpo asan sansan. Durhie ohwo wọ vwẹ Baibol yono nẹ o nene uwe kpo Ọguan Ruvie. Dje obo re ruẹ uyono na wan vwọ kẹ, wo ji dje ohwo na kẹ iniọvo rẹ ukoko na. O ji fo nẹ wo ji dje ohwo na kẹ iniọvo efa vwẹ isikoko vẹ eghwẹkoko. Vwẹ asan nana eje na, jẹ ohwo na vwo oniso rẹ oborẹ ihwo ri Jihova dje ẹguọnọ phia, rọ dia oka re vwo vughe Inenikristi rẹ uyota. (Jọn 13:35) Ohwo na de rhi vwo ẹguọnọ rẹ ukoko ri Jihova re, ko che sikẹrẹ Jihova.

REYỌ ẸBE RẸ UKOKO NA VWO RUIRUO

²² Inenikristi rẹsosuọ ghwoghwo Ota rẹ Ọghẹnẹ vẹ oruru. Ayen vwo Isiesi Ọfuanfon na rẹ ayen vwo ruiruo komobọ vẹ ọ rẹ ayen vwo ruiruo vwẹ ukoko na. Ayen jiriro kẹ ihwo nẹ ayen yono Ota rẹ Ọghẹnẹ. Ẹbe ọfuanfon ra vwẹ obọ si ghwe bu-un, e ji no ghanghanre. (Kọl. 4:16; 2 Tim. 2:15; 3:14-17; 4:13; 1 Pita 1:1) Nonẹna, Iseri ri Jihova reyọ ena kpokpọ vwọ teyen Baibol na vẹ ẹbe ri te iduduru ujorin buebun. Enana ji churobọ si itrati, ibroshọ, ẹbe, kugbe imagazini vwẹ ejajẹ buebun.

²³ Wo de ghwoghwo iyẹnrẹn esiri na kẹ ihwo efa, vwo imuẹro nẹ wọ vwẹ ẹbe ukoko na vwo ruiruo. Wo de se ji yono ẹbe ukoko na ọkieje, wọ cha mrẹ erere gbidiki, ọnana ko ji che mu we vwọ vuẹ ihwo efa kpahọn.—Hib. 13:15, 16.

²⁴ Ihwo buebun nonẹna reyọ intanẹti vwọ hiẹ guọnọ evuẹ mamọ. Ọtiọyena, vwọba ẹbe ukoko na, orọnvwọn ọfa re vwo ghwoghwo iyẹnrẹn esiri na yen wẹbsaiti rẹ avwanre, jw.org. Kohwo kohwo vwẹ akpọneje sa vwẹ ikọmputa rọyen vwo se yẹrẹ kerhọ rẹ uhworo ri Baibol na vẹ ẹbe ukoko na vwẹ ejajẹ ujorin buebun. Ihwo ri siomauko rẹ ayen vwọ ta ota kẹ avwanre yẹrẹ e re fobọ mrẹ Iseri ri Jihova-a sa hiẹ kpahen oborẹ avwanre segbuyota vwevunrẹ uwevwin rayen womarẹ jw.org.

²⁵ Ọtiọyena, avwanre reyọ kuphẹn kuphẹn vwọ vuẹ ihwo kpahen jw.org. Ohwo re ghwoghwo ota kẹ da nọ onọ kpahen oborẹ avwanre segbuyota, a sa vwẹ ifonu yẹrẹ ikọmputa vwo dje ẹkpahọnphiyọ na kẹ ugege yena. Avwanre da mrẹ ohwo rọ jẹ ejajẹ ọfa, ji te ejajẹ rẹ idin, avwanre sa vuẹ nẹ o kpo wẹbsaiti rẹ avwanre, ọ cha mrẹ Baibol na vẹ ẹbe efa vwẹ ejajẹ rọyen. Ighwoghwota buebun reyọ ividio rehẹ wẹbsaiti na vwọ ton uyono ri Baibol phiyọ re.

AGHWOGHWO RI KPREGEDE

²⁶ Jesu da ta kpahen ihwo re kerhọ kẹ ota rọyen: “Ovwan urhukpẹ rẹ akpọ na. . . . Gbe jẹ urhukpẹ wẹn la, rere ayen mrẹ iruo esiri wẹn rere ayen vwẹ ejiro kẹ ọsẹ wẹn rọ hẹ obo odjuvwu.” (Mat. 5:14-16) Idibo yena dje iruemu rẹ Ọghẹnẹ phia vwọrẹ ẹroevwokere rẹ Jesu, rọ ta kpahen oma rọyen nẹ, “Mẹvwẹ hẹ urhukpẹ rẹ akpọ na.” Jesu phi omamọ udje phiyotọ vwọ kẹ Inenikristi rọ vwọ nẹrhẹ “urhukpẹ rẹ arhọ” na la ọ sa vwọ ghwa erere vwo rhe ihwo re kerhọ kẹ.—Jọn 8:12.

²⁷ Ọyinkọn Pọl ji phi omamọ udje phiyotọ kẹ avwanre. (1 Kọr. 4:16; 11:1) Ọke rọ vwọ hẹ Atẹns, kẹdẹ kẹdẹ yen o vwo ghwoghwo ota kẹ ihwo vwẹ afieki. (Iruo 17:17) Inenikristi rehẹ Filipae vwẹrokere udje rọyen. Kọyensorọ, Pọl se vwo si rhe ayen nẹ ayen yerẹn vwẹ “uvwiẹ ogugunu chọchọ,” ohri rayen ayen da “la kerẹ urhukpẹ vwẹ akpọ na.” (Fil. 2:15) Nonẹna, avwanre je sa nẹrhẹ uyota rẹ Uvie na lo womarẹ eta vẹ uruemu rẹ avwanre kọke kọke rẹ uphẹn re vwo ghwoghwo iyẹnrẹn esiri na de rhiephiyọ. Vwọrẹ uyota, avwanre da dia ihwo rẹ uyota, omamọ udje rẹ avwanre sa nẹrhẹ ihwo riẹn nẹ avwanre fẹnẹ ihwo rẹ akpọ na. Ẹkẹvuọvo, a da vuẹ ayen kpahen iyẹnrẹn esiri na, kẹ ayen cha riẹn oboresorọ avwanre vwọ fẹnẹ.

²⁸ Idibo ri Jihova buebun ghwoghwo iyẹnrẹn esiri na vwọ kẹ ihwo vwẹ asan rẹ ayen de ruiruo, isikuru, vwẹ imoto, yẹrẹ asan efa. Avwanre de kpo asan, avwanre se vwo uphẹn ra vwọ ta ota kẹ ihwo efa ri ji kpo asan rẹ avwanre ra na. Ofori nẹ avwanre ohwo ọvuọvo davwẹngba vwo wene ikuegbe ghevweghe vwo kpo ota eghwoghwo. E jẹ e muegbe vwo ghwoghwo ota kẹ ihwo vwẹ kẹdia kẹdia.

²⁹ Avwanre che vwo ẹwẹn re vwo ru ọnana siẹrẹ a da karophiyọ nẹ ọnana ghwa ujiri rhe Ọmemama rẹ avwanre, o ji brọghọphiyọ odẹ rọyen. Vwọba, a sa vwẹ ukẹcha kẹ ihwo ri vwo omamọ ẹwẹn vwọ riẹn Jihova rere ayen je rhe vwẹ ẹga kẹ ji vwo iphiẹrophiyọ rẹ arhọ ri bẹdẹ womarẹ esegbuyota re vwo kpahen Jesu Kristi. Oma vwerhen Jihova kpahen ẹgbaẹdavwọn tiọyena, o ji no kerẹ ẹga ọfuanfon.—Hib. 12:28; Ẹvwọ. 7:9, 10.

EKOGHO RE DE GHWOGHWO

³⁰ Jihova guọnọre nẹ e ghwoghwo ovuẹ rẹ Uvie na vwọ ro akpọneje, vwevunrẹ irere ride vẹ eko. Ọtiọyena, oghọn ukoko yen vwẹ asan rẹ ayen cha wian vwọ kẹ ikoko vẹ ihwo re ga vwẹ asan ri bẹn ete. (1 Kọr. 14:40) Oka rẹ ọrhuẹrẹphiyotọ nana yen Inenikristi rẹ ẹgbukpe ujorin rẹsosuọ ji vwo. (2 Kọr. 10:13; Gal. 2:9) Rọ vwọ dianẹ iruo rẹ Uvie na nabọ yan phiaro vwẹ ẹdẹ rẹ oba na, erhuvwu buebun che norhe siẹrẹ e de vwo omamọ ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ asan re che ghwoghwo.

³¹ Oniruo rọvwẹrote iruo rẹga na yen vwẹrote ọrhuẹrẹphiyotọ nana. Odibo rowian sa ghare asan re de che ghwoghwo na. Oka rẹ ekogho ivẹ yen e de ghwoghwo, ekogho rẹ ukoko na eje de ghwoghwo vẹ ekogho romobọ. Asan rẹ ukoko na de ghwoghwo na rha rho-o, iniruo re vwẹrote ẹko vuọvo ki che vwo ekogho ọvuọvo rẹ ighwoghwota na de che ghwoghwo. Ẹkẹvuọvo, asan rẹ ukoko na de ghwoghwo da dia rhuarho, oghwoghwota se vwo ekogho romobọ rọyen.

³² Oghwoghwota ro vwo ekogho romobọ cha mrẹ asan de ghwoghwo ọ da tobọ dianẹ ukoko na vwo ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ iruo aghwoghwo-o yẹrẹ ọ cha dia bẹnbẹn ẹko na vwọ vwoma. Kerẹ udje, ighwoghwota evo vwo ekogho rọ kẹrẹ asan rẹ ayen de ruiruo, ayen mi ghwoghwo vwẹ etiyin vwẹ ọke rẹ omaerovwon rẹ oghẹruvo yẹrẹ ayen de siobọnu iruo nu. Erua evo vwo ekogho romobọ rọ kẹrẹ asan rẹ ayen dia, ayen ki ghwoghwo vwẹ ekogho na vwẹ ovwọnvwọn evo. Oghwoghwota de vwo ekogho romobọ, ọ cha nẹrhẹ ọ ghwọrọ ọke buebun vwẹ iruo aghwoghwo na. Vwọrẹ uyota, ukoko na ji se ghwoghwo ekogho romobọ na. Ọ da dianẹ wọ guọnọ ekogho romobọ, wọ sa vuẹ odibo rọ vwẹrote ekogho re de ghwoghwo na nẹ ọ kẹ wẹ ọvo.

Owenẹ oniruo rọ vwẹrote ẹko aghwoghwo ọyen a vwẹ ekogho re de che ghwoghwo na vwọ kẹ yẹrẹ ekogho romobọ ra vwọ kẹ oghwoghwota, ofori nẹ ohwo ra vwẹ asan na kẹ na davwẹngba rere e se vwo ghwoghwo ota kẹ kohwo kohwo vwẹ asan na. Ofori nẹ ọrhuẹrẹphiyotọ re vwo ghwoghwo ekogho na eje shephiyọ vẹ irhi ri shekpahen ra vwọ sẹro rẹ evuẹ. Oniruo rọ vwẹrote ẹko aghwoghwo yẹrẹ oghwoghwota ro vwo ekogho romobọ davwẹngba vwo ru asan ra ghare kẹ ayen uvwre rẹ emeranvwe ẹne. E de ruo nu, e jẹ a vuẹ odibo rọ vwẹrote ekogho re de ghwoghwo na. Vwo nene oborẹ ẹdia na hepha, oniruo rọ vwẹrote ẹko aghwoghwo na yẹrẹ oghwoghwota na sa rhoma ru ekogho na yẹrẹ siobọno vwọ kẹ odibo rọ vwẹrote ekogho re de ghwoghwo na.

³⁴ Ihwo eje rehẹ ukoko na de nene ọrhuẹrẹphiyotọ, kọ cha nẹrhẹ a nabọ wian asan re de ghwoghwo na fiotọ. Ọ rha cha nẹrhẹ ighwoghwota sansan wian asan ọvuọvo vwẹ ọke vuọvo-o, ọnana sa nẹrhẹ ofu dje ihwo re dia ekogho na. Ọtiọyena, jẹ avwanre dje erorokẹ vwọ kẹ iniọvo avwanre vẹ ihwo re dia asan rẹ avwanre de ghwoghwo.

WIANKUGBE VWO GHWOGHWO KẸ IHWO RẸ EJAJẸ EJE

³⁵ Ofori nẹ kohwo kohwo yono kpahen Jihova Ọghẹnẹ, Ọmọ rọyen, vẹ Uvie na. (Ẹvwọ. 14:6, 7) Avwanre guọnọ vwẹ ukẹcha kẹ ihwo rẹ ejajẹ eje vwo se odẹ ri Jihova rere ayen se vwo vwo usivwin, ayen mi ji ku ohwo ọkpokpọ na phiyọ. (Rom 10:12, 13; Kọl. 3:10, 11) Egbabọse vọ yen herọ siẹrẹ e de ghwoghwo iyẹnrẹn esiri na vwẹ ekogho rẹ ihwo re jẹ ejajẹ sansan vọnre? Die yen e se ru rere ihwo buebun vwo nyo ovuẹ rẹ Uvie na vwẹ ejajẹ rẹ ayen nabọ vwo ẹruọ rọyen?—Rom 10:14.

³⁶ A ghare asan re de ghwoghwo vwọ kẹ ukoko ọvuọvo vwo nene ejajẹ rẹ asan na. Ọtiọyena, vwẹ asan ra da jẹ ejajẹ buebun, ighwoghwota ri nẹ ukoko sansan rhe ki ghwoghwo vwẹ ekogho vuọvo. Vwẹ ẹdia nana, obo ri me yovwin ọyen ighwoghwota rẹ ukoko ọvuọvo vwo ghwoghwo ota kẹ ihwo re jẹ ejajẹ rayen. Ọtiọyen ọ je hepha siẹrẹ e de durhie ihwo kpo irueru rẹ kukpe kukpe. Ẹkẹvuọvo, vwẹ iruo aghwoghwo rẹ azagba vẹ aghwoghwo ri kpregede, ighwoghwota sa ta ota kẹ kohwo kohwo je vwẹ ẹbe vwọ kẹ ayen vwẹ kejajẹ kejajẹ.

³⁷ Vwẹ ẹdia evo, ikoko rẹ ejajẹ ọfa sa wian ekogho rẹ ayen de ghwoghwo-o, kidie ọ pha rhuarho. Vwẹ ẹdia nana, iniruo re vwẹrote iruo rẹga rẹ ikoko na gba wiankugbe vwọ rhọnvwephiyọ idjerhe rẹ ayen sa vwọ nabọ wian ekogho na fiotọ. Ọnana cha nẹrhẹ ihwo eje vwo uphẹn rẹ ayen vwo nyo ovuẹ rẹ Uvie na, ọ rha je cha nẹrhẹ ihwo sansan dje asan ọvo ewiẹnwia-an.—Isẹ 15:22.

³⁸ Die yen avwanre che ru ọ da dianẹ ọrovwuwevwin na da jẹ ejajẹ rọ fẹnẹ ọ rẹ avwanre? Avwanre ghwe roro nẹ ighwoghwota rẹ jẹ ejajẹ rayen che brora-a. Ighwoghwota evo yono oborẹ ayen se vwo ghwoghwo kprẹn vwọ kẹ ihwo re jẹ ejajẹ efa rehẹ ekogho rẹ ayen de ghwoghwo. Avwanre se dje kẹ ohwo na obo ro se vwo se je danlodu rẹ ẹbe ukoko na vwẹ ejajẹ rọyen vwo nẹ wẹbsaiti rẹ avwanre jw.org, yẹrẹ avwanre sa vwẹ ẹbe rọhẹ ejajẹ rọyen vwo rhe.

³⁹ Ohwo na de dje omavwerhovwẹn phia, e jẹ a davwẹngba vwọ guọnọ ohwo ro muwan rọ sa vwẹ ukẹcha kẹ vwẹ ejajẹ ro vwo ẹruọ rọyen. A sa je vuẹ kpahen asan rọ kẹrerẹ re de ru uyono vwẹ ejajẹ rọyen. Ọ da guọnọ nẹ ohwo ro nyo ephẹrẹ rọyen bro rhe, e se dje obo ro se vwo phi evuẹ ri shekpahen obo ra sa vwọ mrẹ phiyọ jw.org. Ọke yena, oghọn ukoko kọ cha guọnọ oghwoghwota, ẹko, yẹrẹ ukoko rọ sa vwẹ ukẹcha vwọ kẹ kpobarophiyọ.

⁴⁰ Ofori nẹ a je kọn bru ohwo ro dje omavwerhovwẹn phia na kọke kọke bẹsiẹ ọ ke vuẹ avwanre nẹ ọyen mrẹ ohwo rọ jẹ ephẹrẹ rọyen re. Vwẹ ẹdia evo, oghọn ukoko na sa vuẹ ekpako na nẹ a sa mrẹ ohwo rọ jẹ ephẹrẹ rẹ ohwo na-a. Ọ da dia ọtiọyen, e gbe jẹ a davwẹngba vwọ kọn bru ohwo na ra ọkieje rere oruru rọyen vwo jeghwo. Ọ da dia obo re se ru, e se nene ohwo na yono Baibol na, ọkiọvo ọ sa yọnrọn ọbe re che vwo yono na vwẹ ejajẹ rọyen. A da nabọ vwẹ ihoho rehẹ ọbe na vwo ruiruo, ohwo na de ji se ẹkpo ri Baibol ra rionbọra na, o se vwo ẹruọ rẹ iyono ri Baibol evo kiriguo. Ohwo rẹ orua rọyen rọ riẹn ejajẹ rayen vẹ ọ rẹ ekogho na sa fan eta na vwọ kẹ.

⁴¹ E se durhie ohwo ro dje omavwerhovwẹn phia na kpo emẹvwa rẹ avwanre, dede nẹ o che ghwe vwo ẹruọ rẹ uyono na eje-e. Ọke re de che se Baibol, a sa vwẹ ukẹcha vwọ kẹ vwọ guọnọ asan re che se na vwẹ Baibol rẹ ejajẹ rọyen, ọ da dianẹ ọ herọ. Ọ vẹ iniọvo na de kuomakuẹgbe ọkieje, ọ cha mrẹ ọbọngan, je nẹrhẹ ọ yan obaro.

⁴² Ẹmẹko: Ẹmẹko, eyen ighwoghwota evo ri ghwoghwo vwẹ ejajẹ rọ fẹnẹ ọ rẹ ukoko na, dede nẹ ayen ji vwo ọkpako yẹrẹ odibo rowian rọ cha vwẹrote uyono vwẹ ejajẹ yena-a. Oghọn ukoko na se vwo ọmrẹvughe rẹ ukoko ọvo ro vwo ẹmẹko ọ da dianẹ ayen yan mu iwan nana:

1. (1)Ihwo re jẹ ejajẹ rọ fẹnẹ ọ rẹ ukoko na vwẹ asan na bunru emerha.

2. (2) Ighwoghwota evo riẹn ejajẹ na yẹrẹ ayen vwo owenvwe rẹ ayen vwo yono.

3. (3) Ekpako vwo owenvwe rẹ ayen vwọ vwẹrote iruo aghwoghwo na vwẹ ejajẹ yena.

Ekpako na da guọnọ vwo ẹmẹko tiọyen, ofori nẹ ayen vuẹ oniruo okinriariẹ na kpahọn. Ọ sa riẹn kpahen ikoko efa re je guọnọ ghwoghwo kẹ ihwo rẹ ejajẹ yena, ọ me nẹrhẹ ọ vwẹ evuẹ eghanghanre phia re cha nẹrhẹ a riẹn ukoko ro me fo nẹ o vwo ẹmẹko na. A da rhe riẹn ukoko yena re, ekpako na ki che si ileta vwo rhe oghọn ukoko rere a rhọnvwe kẹ ayen nẹ ayen ukoko ro vwo ẹmẹko.

⁴³ Ẹko: Oghọn ukoko sa rhọnvwe nẹ ukoko ọvo vwo ẹko siẹrẹ ayen da yan mu iwan nana:

1. (1) Ihwo ri dje omavwerhovwẹn phia vwẹ ejajẹ na bunru emerha, imuẹro je herọ nẹ evo cha mrẹ ukoko na vughe.

2. (2) Ighwoghwota evo riẹn ejajẹ na yẹrẹ ayen vwo owenvwe rẹ ayen vwo yono.

3. (3) Ọkpako ọvo yẹrẹ odibo rowian herọ rọ cha vwẹrote uyono vwẹ ejajẹ yena, ọ da hanvwe mamọ uyono ọvo vwẹ udughwrẹn na, yẹrẹ ẹbẹre ọvo rẹ uyono udughwrẹn kerẹ ota rotu, yẹrẹ Uyono rẹ Uwevwin Orhẹrẹ vwẹ ejajẹ yena.

Ayen da yan mu iwan nana te ẹdia evo, ekpako na ki che si ileta ro vwo evuẹ eje ra guọnọre vwo rhe oghọn ukoko rere a rhọnvwe kẹ ayen nẹ ayen ukoko ro vwo ẹko. E che se ọkpako yẹrẹ odibo rowian rọ vwẹrote ẹko na “oniruo rọ vwẹrote ẹko” yẹrẹ “odibo rọ vwẹrote ẹko.”

⁴⁴ A da vwẹ ẹko na vwo mu nu, ekpako na ki che brorhiẹn sẹ a vwẹ ẹbẹre efa vwọba uyono re ruẹ vwẹ udughwrẹn na kugbe uchabọ re che ru uyono na vwẹ emeranvwe. E ji se vwo ọrhuẹrẹphiyotọ rẹ ẹko na vwo ru omẹvwa rẹ aghwoghwo. Ihwo rehẹ ẹko na eje nene odjekẹ rẹ ekpako rẹ ukoko ro vwo ẹko na. Ekpako na cha vwẹ odjekẹ ro fori vwọphia, ayen je nabọ vwẹrote edavwẹ rẹ ẹko na. Oniruo okinriariẹ de nene ẹko na wiankugbe vwẹ iruo aghwoghwo na vwẹ udughwrẹn ro vwo kiẹn ukoko ro vwo ẹko na, kọ cha vwẹ ovuẹ vwo rhe oghọn ukoko na kpahen ẹyan obaro rẹ ẹko na, o ji che djunute edavwẹ rẹ ẹko na. Ọke vwọ yanran na, ẹko na se rhi hirhephiyọ ukoko. Oma cha vwerhen Jihova siẹrẹ ihwo ejobi de nene odjekẹ rẹ ukoko na.—1 Kọr. 1:10; 3:5, 6.

RE VWO NENE IHWO EFA WIANKUẸGBE VWẸ AGHWOGHWO NA

⁴⁵ Inenikristi vwo oghwa rẹ ayen vwo ghwoghwo ota kẹ ihwo efa. O vwo idjerhe sansan re se vwo ru ọnana, ẹkẹvuọvo re vwo nene ihwo efa wiankugbe vwẹ iruo aghwoghwo na yen me je buebun rẹ avwanre. (Luk 10:1) Fikirẹ ọnana, ikoko sansan ke vwoma vwẹ oba rẹ udughwrẹn kugbe uvwre rẹ udughwrẹn na tavwen ayen ki kpo aghwoghwo. Ikoko sansan je vwoma vwẹ ọke re de ruẹ erẹ kidie iniọvo buebun kpo iruo vwẹ ọke tiọyena-a. Umẹ Rọvwẹrote Iruo rẹ Ẹga rẹ Ukoko na yen rhuẹrẹ ọke vẹ asan ro shephiyọ re de che ru emẹvwa rẹ aghwoghwo na vwẹ urhiọke yẹrẹ ovwọnvwọn.

⁴⁶ Aghwoghwo re ruẹ kuẹgbe na nẹrhẹ ighwoghwota wiankuẹgbe, kẹ ayen ji bọn “esegbuyota rẹ ohwohwo gan.” (Rom 1:12) Ighwoghwota kpokpọ se nene e re tẹn ona wiankugbe rere ayen se vwo yono mie ayen. Vwẹ asan evo, ighwoghwota ivẹ kpenu sa wian asan ọvo fikirẹ imuoshọ. Ọ da tobọ dianẹ wẹ ọvo guọnọ wian komobọ, jẹ wẹ vẹ ihwo efa da vwoma vwọ kẹ iruo aghwoghwo na, o che fierere vwọ kẹ ihwo na eje. A da riẹn nẹ ihwo efa jehẹ iruo aghwoghwo na re wian vwẹ ekogho vuọvo, ọ sa nẹrhẹ udu rẹ ohwo gan. Ọ ghwa dia komẹvwa komẹvwa rẹ iruo aghwoghwo na yen ekobaro vẹ ihwo efa sa vwomaba-a, ma rho ọ da dianẹ kẹdẹ kẹdẹ yen e vwo ruo. Ẹkẹvuọvo, ayen sa davwẹngba vwọ vwomaba emẹvwa rẹ iruo aghwoghwo na evo kudughwrẹn kudughwrẹn.

⁴⁷ E jẹ avwanre eje nene udje rẹ Jesu vẹ iyinkọn rọyen phiyotọ! Avwanre se vwo imuẹro nẹ Jihova che bruba ẹgbaẹdavwọn rẹ avwanre vwo vwobọ vwẹ iruo ọghanghanre nana rọ dia aghwoghwo rẹ iyẹnrẹn esiri rẹ Uvie na.—Luk 9:57-62.