VAIRAA PAPAI NATIRARA Watchtower
Watchtower
VAIRAA PAPAI NATIRARA
Tahiti
ǎ,ě,ǐ,ǒ,ǔ,ˈ
  • ǎ
  • ě
  • ǐ
  • ǒ
  • ǔ
  • ˈ
  • BIBILIA
  • PAPAI
  • PUTUPUTURAA
  • w99 1/1 api 21-25
  • Te tutavaraa no te riro ei “rave ohipa aita e haamaraa”

Aita e video no teie tuhaa.

Eiaha e inoino, te vai ra te tahi fifi e te video.

  • Te tutavaraa no te riro ei “rave ohipa aita e haamaraa”
  • Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1999
  • Upoo parau iti
  • Papai tei tuea
  • To ˈu ohiparaa i roto i te Nuu moana Helemani
  • Te hihi o te maramarama i roto i te apoo arahu
  • To ˈu haapiiraa i te haavî i to ˈu iria
  • Te hoê porotarama î maitai e te faahiahia mau
  • Te tahi atu â mau haamaitairaa o te taviniraa
  • Te tapea-maite-raa noa ˈtu te mau tamataraa
  • Aita ˈtu e mea maitai aˈe i te Parau mau
    Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1998
  • Hau atu i te 50 matahiti ‘fanoraa’
    Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1996
  • Ua tiai noa vau ia Iehova ma te faaoromai mai to ˈu apîraa mai â
    Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1997
  • Aita matou i turu i te tamaˈi a Hitler
    A ara mai na! 1994
Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1999
w99 1/1 api 21-25

Te tutavaraa no te riro ei “rave ohipa aita e haamaraa”

FAATIAHIA E ANDRÉ SOPPA

Te tupu ra te Piti o te Tamaˈi Rahi, eita e nehenehe e faataa i te mau vavahiraa e te hepohepo ta te reira i vaiiho mai. Ei mataro faatere i roto i te Nuu moana Helemani i tapea i pihai iho ia Narvik, i Norevetia, ua nehenehe au e ite roa ˈtu i te aroha ore o te taata i nia i te taata. I te po, i te mau pari paruruhia, ua turai te nehenehe fafa ore o te mau maramarama i te pae apatoerau ia feruri hohonu vau i nia i te oraraa. Ua papu ia ˈu e e ere te Atua, o tei poiete i taua mau mea ra, te tumu o te tamaˈi maamaa.

UA FANAUHIA vau i te matahiti 1923 i te oire iti no Lassoth (Polonia i teie nei), i pihai iho i te otia fenua no Tekolovakia, e ua paari au i roto i te hoê utuafare faaapu veve. E Katolika to ˈu mau metua, e ua riro te haapaoraa ei ohipa faufaa roa i roto i to raua oraraa. Teie râ, ua haamata oioi au i te feaa i ta ˈu haapaoraa. I roto i to matou oire iti, te vai ra e toru utuafare Porotetani, aita ratou e auhia e te mau Katolika. Aita vau i taa no te aha. I te fare haapiiraa, e haapiihia matou i te haapiiraa Katolika. I te hoê râ mahana i to ˈu aniraa i te perepitero ia faataa mai eaha te Toru Tahi, ua pahono maira oia na roto i te ruturaa ia ˈu i te raau hoê ahuru taime. Noa ˈtu râ, ua haapapu te reira ohipa i tupu i te 17raa o to ˈu matahiti, i to ˈu inoino i te ekalesia. Ua pohe te mau metua o to ˈu mama i te hoê area hoê avaˈe, e aita i navai ta to ˈu mama moni no te aufau i na oroa hunaraa e piti. Ua ani atura oia i te perepitero e e nehenehe anei ta ˈna e aufau i muri iho. “E taoˈa ta to oe nau metua, e ere anei?” o ta ˈna ïa pahonoraa. “A hoo i te reira, e a rave i te moni e noaa mai no te hunaraa.”

Tau matahiti na mua ˈtu i te reira, i muri aˈe i to Hitler manaraa mai i te matahiti 1933, aita matou i faatia-faahou-hia ia paraparau i te reo Polonia; ia paraparau râ matou i te reo Helemani. Te feia i ore i farii, aore ra i ore e nehenehe e haapii i te reo Helemani, ua moe mǎrû noa ïa ratou—ua tonohia ratou i roto i te mau aua tapearaa, o tei faaitehia mai ia matou i muri iho. Ua taui-atoa-hia te iˈoa o to matou oire iti na roto i te hoê iˈoa Helemani, Grünfliess. Ua faarue au i te haapiiraa i te 14raa o to ˈu matahiti, e i te mea e aita vau i faaô na i roto i te faanahonahoraa Ui apî a Hitler, mea fifi no ˈu ia noaa mai te tahi ohipa. I te pae hopea râ, ua tihepuhia vau ei haapii tupai auri. I te otiraa ˈtu iho â te tamaˈi, ua faaotihia te mau pure i roto i te ekalesia no Hitler e ta ˈna mau nuu Helemani. Ua uiui au e te faaoti-atoa-hia ra anei taua mau pure ra no te upootiaraa i te tahi aˈe pae mai.

To ˈu ohiparaa i roto i te Nuu moana Helemani

I te avaˈe Titema 1941, ua tapao vau i to ˈu iˈoa no te Nuu moana Helemani, e i te omuaraa o te matahiti 1942, ua tonohia vau i te hiti Norevetia i nia i te hoê pahi hiˈopoa. E apee ïa matou i te mau pahi e tari ra i te mau nuu, te mau ofai pupuhi, aore ra te mau tauihaa mai Trondheim i Oslo. Tei te moana matou, faaroo atura vau e piti ihitai e paraparau ra no nia i te hopea o te ao nei i tohuhia i roto i te Bibilia. Noa ˈtu to raua riaria e paraparau i mua i te taata, ua faaite mai raua e ua apiti atu to raua mau metua i te mau Ite no Iehova, aita râ raua i pee i to ratou hiˈoraa. A tahi ra ïa vau i faaroo ai i te parau Ite no Iehova.

I te hoperaa te tamaˈi, ua tapeahia matou e to Beretane e ua tuuhia matou i to Marite ra no te faahoˈi i muri iho i Helemani. Ua tonohia matou, e noho ra i te tuhaa fenua Rusia, i roto i te hoê aua tapearaa i Liévin, i te pae apatoerau no Farani, no te ohipa i roto i te mau apoo arahu. Tei te avaˈe Atete 1945 ïa. Te haamanaˈo ra vau i to ˈu aniraa i te hoê o te mau tiai no Farani e eaha ta ˈna faaroo. “Katolika,” o ta ˈna ïa i pahono mai. I te mea hoi e e Katolika atoa vau, ua ani au ia ˈna eaha ta mâua i rave i riro mai ai mâua ei enemi? “Aita e faufaa ia tamata i te taa. Mai tera iho â,” o ta ˈna ïa i pahono mai. No ˈu nei, mea maamaa ia aro te taata no te hoê â faaroo e ia haapohe te tahi i te tahi.

Te hihi o te maramarama i roto i te apoo arahu

I te mahana matamua i roto i te apoo e te feia heru, ua horoa mai o Evans Emiot i te tahi faraoa inaˈi na ˈu. No Ohio oia, i te mau Hau Amui no Marite, ua faaea na oia i Farani e rave rahi matahiti i te maoro. Ua paraparau mai oia ia ˈu no nia i te hoê ao aita e tamaˈi faahou. Ua maere au i to ˈna haerea maitai. Aita oia i riri mai ia ˈu noa ˈtu e e Helemani au e e Marite o ˈna. Aita mâua i farerei faahou tae noa ˈtu i te omuaraa o te matahiti 1948 i reira to ˈna horoaraa mai i te hoê buka iti, teie te upoo parau “Te Tamaiti hui arii no te hau.” I reira ïa to ˈu iteraa e te vai ra te hoê Atua hamani maitai e riri ra i te tamaˈi—te huru Atua ïa ta ˈu i feruri a mataitai ai au i te mau maramarama i te pae apatoerau. Ua faaoti au e imi i te faaroo e haapii ra i te reira. I te mea râ e te rave ra o Evans i te ohipa i te tahi atu vahi o te apoo, aita vau i nehenehe e farerei ia ˈna. Ua ani aˈera vau i te mau pǔpǔ faaroo taa ê atoa i roto i te aua tapearaa, e ua ite anei ratou i te tahi mea no nia i te buka iti, aita râ ratou i ite.

I te pae hopea, i te avaˈe Eperera 1948, ua matara mai au mai te aua tapearaa mai e riro maira ei rave ohipa tiamâ. I te Sabati i muri iho, ua maere au i te faarooraa i te hoê ôe iti e pate ra i roto i te aroâ. Auê au i te oaoa i to ˈu iteraa ˈtu ia Evans! Te amo ra o ˈna e te tahi atu mau Ite no Iehova i te mau iri raau e faaite ra i te tumu parau o te hoê oreroraa parau huiraatira. Te Ite e pate ra i te ôe iti, o Marceau Leroy ïa, melo no te Tomite a te Amaa i Farani. Ua faaitehia maira ia ˈu te hoê taeae paraparau i te reo Polonia, o Joseph Kulczak, i mauiui na i roto i te mau aua tapearaa no to ˈna faaroo. Ua ani maira oia ia ˈu ia haere i te putuputuraa i taua po ra. Aita vau i taa maitai tei parauhia, i te amoraa râ te taatoaraa i to ratou rima i nia, ua ani au i te taata i pihai iho ia ˈu e no te aha ratou e na reira ˈi. “O ratou te nehenehe e haere e poro i Dunkerque i te hebedoma i mua nei.” “E nehenehe anei au e haere atoa?” o ta ˈu ïa i ani. “E!” o tei pahonohia mai ïa. I te Sabati i muri iho, ua haere au e poro i tera e tera fare. Noa ˈtu e aita te taatoaraa ta matou i farerei i farii maitai mai, ua oaoa vau e aita i maoro, ua poro tamau vau.

To ˈu haapiiraa i te haavî i to ˈu iria

I muri iti noa ˈˈe, ua haamata te mau Ite i te poro i roto i te mau fare faehau, te nohoraa o te feia Helemani i tapeahia tei tiamâ mai. E ere te reira i te mea ohie no ˈu, i te mea e ua matau-maitai-hia vau ei taata iria. Ia haamaau mai te tahi taata ia ˈu, e haamǎtaˈu vau ia ˈna ma te parau e: “Ia ore oe e haapao maitai, ua ati oe.” I te hoê taime a rave ai au i te ohipa i roto i te apoo, ua moto vau i te hoê taata i tâhitohito ia Iehova.

Maoti râ te tauturu a Iehova, ua nehenehe au e taui i to ˈu huru. I te hoê mahana, te poro ra matou i roto i taua mau fare faehau ra, ua haapeapea aˈera te tahi mau taata o tei inu rahi roa i te ava i te tahi mau Ite. No te mea ua ite ratou i to ˈu huru, ua tamata te mau taeae i te tapea ia ˈu, ua haere maira râ te hoê o taua mau taata ra ia ˈu ra ma te haamǎtaˈu mai e haamata ˈtura i te tatara i to ˈna pereue. Ua pou maira vau mai to ˈu pereoo tataahi e horoa ˈtura ia ˈna no te tapea, e tuu atura vau i to ˈu rima i roto i to ˈu pute piripou. No to ˈna maere rahi, ua faaroo oia i ta ˈu e parau. Ua parau vau ia ˈna ia hoˈi i te fare e taoto e ia haere mai i te oreroraa parau huiraatira. Ua haere mai iho â oia i te hora 3 i te ahiahi! I te pae hopea, tau 20 taata i tapeahia na mua ˈˈe tei farii i te poroi. No ˈu nei, ua bapetizohia vau i te avaˈe Setepa 1948.

Te hoê porotarama î maitai e te faahiahia mau

Ua horoahia mai ia ˈu ra te hopoia e haapao i te mau tuhaa fenua ta matou e poro e e imi i te mau vahi e hohora ˈi matou i te mau oreroraa parau huiraatira. No reira ïa vau i te tahi mau taime e haere ai tau 50 kilometera i te atea na nia i to ˈu moto iti, hou a rave ai i te ohipa tapǔpǔ hopea i roto i te mau apoo. I muri iho, i te mau hopea hebedoma, e haere matou i roto i te tuhaa fenua na nia i te pereoo uta taata e e pou e piti aore ra e maha taata poro e te taeae orero. I roto i te mau oire rahi aˈe, ia itehia ia matou te hoê vahi tano maitai, e apǎpǎ matou i ta matou mau pute tauihaa ei pupiti na te taeae orero. E pinepine matou i te amo i te mau iri raau no te faaite i te tumu parau o te oreroraa parau huiraatira e titau manihini atu ai i te taata.

I te matahiti 1951, ua farerei au ia Jeannette Chauffour, te hoê Ite no Reims. Ua tupu oioi aˈera te here, e hoê matahiti i muri iho, i te 17 no Me 1952, ua faaipoipo mâua. Ua haere mâua e faaea i Pecquencourt, te hoê oire heruraa i pihai iho ia Douai. Aita râ i maoro, ua maˈimaˈihia vau. Ua itehia e e silicose to ˈu, e maˈi o te hutiraa aho i tupu no to ˈu raveraa i te ohipa i roto i te mau apoo, aita hoi au i ite i te tahi atu â ohipa. No reira, i te matahiti 1955, a tupu ai te hoê tairururaa na te mau nunaa i Nuremberg, i Helemani, ua anihia mâua ia tauturu i te hoê amuiraa iti i Kehl, te hoê oire tapihaa iti i te Rhin, ua nehenehe mâua e haere i reira. I taua tau ra, e 45 noa ïa feia poro i roto i te amuiraa. I roto i na matahiti e hitu i muri iho a ohipa ˈi mâua i roto i taua amuiraa ra, ua maraa te numera o te feia poro i nia i te 95.

Te tahi atu â mau haamaitairaa o te taviniraa

I te mea hoi e ua mau papu maitai te amuiraa, ua ani mâua i te Taiete ia tonohia mâua i Farani ei pionie taa ê. Ua maere roa mâua, ua tonohia mâua i Paris. Mea oaoa roa na avaˈe e vau to mâua taviniraa i reira. Ua fanaˈo mâua o Jeannette i te haamaitairaa e faatere 42 haapiiraa Bibilia. E pae o ta mâua mau taata haapii tei bapetizohia a vai ai mâua i reira, e 11 ê atu tei farii i te parau mau i muri iho.

I te mea hoi e ua faaea mâua i te Quartier latin, e pinepine mâua i te farerei i te mau orometua haapii no te Sorbonne. Ua tuatapapa te hoê orometua haapii i te philosopho i faatufaahia e i rave na i te faaoraraa maˈi, i te Bibilia e ua riro mai oia i muri iho ei Ite no Iehova. I te hoê mahana, ua tauaparau vau i te hoê iite o te mau ohipa a te Hau, tei matau maitai i te mau orometua Jésuite, i nia i te Bibilia. Ua haere mai o ˈna i to mâua nohoraa i te hora toru i te ahiahi e hoˈi atura i te hora ahuru i taua po ra. Ua maere mâua i to ˈna hoˈiraa mai i ǒ mâua ra hoê hora e te afa i muri iho. Ua paraparau oia i te hoê Jésuite tei ore hoi i nehenehe e pahono i ta ˈna mau uiraa no nia i te mau parau tohu a te Bibilia. I te hora hoê i te poipoi, ua hoˈi atura oia i te fare, e hoˈi faahou maira i te hora hitu. I muri iho, ua riro atoa oia ei Ite no Iehova. Ua riro taua poihâ i te parau mau ra ei faaitoitoraa rahi no mâua ta ˈu vahine.

I muri aˈe i te taviniraa i Paris, ua anihia mai au e riro ei tiaau ratere i te pae hitia o te râ no Farani. Ua oaoa mau â mâua i te ratereraa na te mau amuiraa reo Farani e Helemani, no te faaitoito i te mau taeae. A haere ai mâua i te amuiraa no Rombas, i Lorraine, ua farerei au ia Stanislas Ambroszczak. E taata Polonia oia i tavini na i roto i te hoê pahi hopu amui i te roaraa o te tamaˈi e i aro na te mau moana Norevetia. E enemi mâua a fano ai matou na taua mau moana atoa ra. I teie nei, e taeae mâua e tavini amui ra i to mâua Atua ra o Iehova. I te tahi atu taime, i te hoê tairururaa i Paris, ua ite atu vau i te tahi taata ta ˈu i ite aˈena. O te tomana ïa o te aua i reira vau i te tapearaahia i te pae apatoerau no Farani. Auê hoi te oaoa i to mâua rave-amui-raa i te ohipa i te tairururaa e! Mea puai mau â te Parau a te Atua o te taui ra i te mau enemi tahito ei mau taeae e ei mau hoa rahi!

Tera noa râ, i muri aˈe 14 matahiti taviniraa ratere, ua tia ia ˈu ia faaea no te paruparuraa o te tino. Ua faaoti râ mâua ta ˈu vahine e tamau noa i te tavini ia Iehova ia au i te maraa ia mâua. Ua ite mâua i te hoê vahi faaearaa e te hoê ohipa i te oire no Mulhouse, i te pae hitia o te râ no Farani, e ua riro mai mâua ei pionie (taata poro evanelia ma te taime taatoa).

Te tahi atu oaoaraa rahi i te roaraa o te mau matahiti, oia ïa ua nehenehe au e apiti i roto i te paturaa i te mau Piha no te Basileia. I te matahiti 1985, ua anihia vau ia faanaho i te hoê pǔpǔ taata no te paturaa i te pae hitia o te râ no Farani. Na roto i te faaohiparaa i te feia hoo taoˈa aravihi e te mau rima tauturu i ineine i te haapii ia vetahi ê, ua nehenehe matou e putuputu i te hoê pǔpǔ taata i apiti i roto i te paturaa aore ra te faaapîraa hau atu i te 80 piha tano maitai no te haamori ia Iehova. Ua oaoa atoa vau, i te matahiti 1993, i te ohiparaa i nia i te paturaa o te hoê Fare Tairururaa e e pae Piha no te Basileia i Guiana Farani, i Marite Apatoa!

Te tapea-maite-raa noa ˈtu te mau tamataraa

E nehenehe mau â vau e parau e i te roaraa o na matahiti taviniraa teotaratia e 50 i mairi, ua î to ˈu oraraa i te mau mea oaoa roa e te mau haamaitairaa o te taviniraa. Tera noa râ, i te avaˈe Titema 1995, ua pohe ta ˈu vahine here, i muri aˈe e 43 matahiti to mâua faaearaa. Noa ˈtu e e taime mauiui roa—e te oto noa nei â vau i teie mahana—te horoa maira o Iehova i te puai, e ua faaite mai to ˈu mau taeae e mau tuahine i te pae varua i te here e ua horoa mai i te tauturu o te tamǎrû i to ˈu mauiui a mairi noa ˈi te tau.

Te haamanaˈo maitai noa ra vau i te mau parau a te hoê taeae faatavaihia i te hoê tairururaa i Munich, i Helemani, i te matahiti 1963. “André,” o ta ˈna ïa i parau, “eiaha e hiˈo i te pae aui aore ra i te pae atau. Te faaruru ra te mau taeae i roto i te mau aua tapearaa i te mau tamataraa. I teie nei, tei ia tatou noa ïa i te faaitoitoraa. Eiaha roa ˈtu tatou e haapeapea no tatou iho. No reira, a tapea maite!” Aita te reira i moehia ia ˈu. I teie nei, eita ta ˈu e nehenehe e rave hau atu â no te mea mea maˈimaˈi au e te ruau atura vau, ua riro te mau parau i roto i te Hebera 6:10 ei faaitoitoraa tamau no ˈu: “E ere te Atua i te Atua parau-tia ore, a haamoe ai oia i ta outou ohipa i rave, e to outou [“here,” MN] i to ˈna ra iˈoa.” Oia, ua riro te taviniraa ia Iehova ei haamaitairaa rahi roa ˈˈe ta te hoê taata e nehenehe e fanaˈo. I na matahiti e 50 i mairi, o te riroraa ïa “ei rave ohipa aita e haamaraa” ta ˈu fa e i teie nei â.—Timoteo 2, 2:15.

[Hohoˈa i te api 22]

Te pahi i nia iho vau i te mataroraa i te mau pari no Norevetia

[Hohoˈa i te api 23]

Pororaa na nia i te pereoo tataahi i te pae apatoerau no Farani

[Hohoˈa i te api 23]

Te mau pute tauihaa apǎpǎhia ei pupiti na te taeae e vauvau i te oreroraa parau huiraatira

[Hohoˈa i te api 24]

E ta ˈu vahine, o Jeannette, i to mâua faaipoiporaa i te matahiti 1952

    Papai reo Tahiti (1985-2026)
    Haere i rapae
    Haere i nia
    • Tahiti
    • Hapono
    • Ta oe e hinaaro
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Parau no te faaohiparaa
    • Eita e puharahia
    • Maiti eaha te ore e puhara
    • JW.ORG
    • Haere i nia
    Hapono