Ia riro o Iehova ei tiaturiraa no tatou
“O Iehova hoi to oe tiaturiraa.”—MASELI 3:26.
1. Noa ˈtu e te parau nei e rave rahi e te tiaturi ra ratou i te Atua, na te aha e faaite maira e aita ratou e na reira noa ra?
UA PAPAIHIA te parau tumu ra “O te Atua ta matou e tiaturi” i nia i te moni a te mau Hau Amui no Marite. Teie râ, te tuu mau ra anei te feia atoa e faaohipa nei i teie moni, i taua fenua ra aore ra i te tahi atu, i to ratou tiaturiraa i nia i te Atua? Aore ra te tiaturi rahi ra anei ratou i te moni iho? Eita teie huru tiaturiraa i te moni o taua fenua ra aore ra te tahi atu fenua, e nehenehe e faatuatihia i te tiaturiraa i te hoê Atua here mana hope, o te ore roa ˈtu e faaohipa hape i to ˈna mana e e nounou i te taoˈa. Inaha, te faahapa nei oia i te nounou taoˈa ma te papu maitai.—Ephesia 5:5.
2. Eaha te haerea o te mau Kerisetiano mau i mua i te mana o te mau taoˈa?
2 Te tuu nei te mau Kerisetiano mau i to ratou tiaturiraa i nia i te Atua, eiaha i nia i te mau taoˈa e to ˈna “[“mana,” MN] haavare.” (Mataio 13:22) Ua ite ratou e ua taotia-roa-hia te mana o te moni no te faatupu i te oaoa e no te faaherehere i te ora. E ere râ mai te reira te mana o te Atua Mana hope ra. (Zephania 1:18) Auê hoi te paari teie aˈoraa e: “Ei parahiraa nounou taoˈa ore to outou, ia mauruuru i ta outou i noaa ra; o te Atua iho hoi tei parau mai e, E ore roa vau e taiva ia oe, e ore roa vau e faarue ia oe, e ore, e ore roa ˈtu.”—Hebera 13:5.
3. Nafea te mau irava tapiri o te Deuteronomi 31:6 ia haamaramarama mai i to Paulo faahitiraa i teie irava?
3 I to ˈna papairaa i te mau parau i nia nei i te mau Kerisetiano Hebera, ua faahiti te aposetolo Paulo i te mau faaueraa ta Mose i horoa i te mau ati Iseraela ra na mua iti noa ˈˈe i to ˈna poheraa: “Faaetaeta e ia itoito roa, eiaha e taiâ, eiaha roa e mǎtaˈu ia ratou; te haere atoa nei hoi to Atua o Iehova iho i pihai iho ia oe; e ore oia e faarue ia oe, e ore e haere ê.” (Deuteronomi 31:6) Te faaite ra te mau irava tapiri e te faaitoito ra o Mose ia ratou ia tiaturi ia Iehova o tei hau aˈe i te tiaturi-noa-raa e e horoa mai oia na ratou i te mau mea materia ta ratou e hinaaro. Nafea ïa?
4. Nafea to te Atua haapapuraa i te mau ati Iseraela e e nehenehe o ˈna e tiaturihia?
4 I roto i na matahiti e 40 to Iseraela overe-haere-noa-raa na te medebara, aita te Atua i taiva, ua horoa oia na ratou i te mau mea faufaa o te oraraa. (Deuteronomi 2:7; 29:5) Ua horoa atoa oia i te tahi aratai. Oia hoi te ata i te ao e te auahi i te po, o tei aratai i te mau ati Iseraela i te hoê “fenua e pihaa noa mai te û e te meli.” (Exodo 3:8; 40:36-38) A tae mai ai te taime no te tomo i roto i te Fenua Tǎpǔhia, ua maiti ihora o Iehova ia Iosua no te mono ia Mose. Eita e ore e e aro mai te feia e noho ra i taua fenua ra. Tera râ, ua haere o Iehova e to ˈna nunaa tau ahuru matahiti i te maoro, aita ïa e faufaa ia mǎtaˈu. E tumu papu maitai ta te mau ati Iseraela no te ite e e Atua o Iehova o te nehenehe e tiaturihia!
5. Nafea te huru tupuraa o te mau Kerisetiano i teie mahana ia tuea e to te mau ati Iseraela hou ratou a tomo ai i roto i te Fenua Tǎpǔhia?
5 Ua haere atoa te mau Kerisetiano i teie mahana na roto i te medebara o teie nei ao ino na nia i te eˈa e tae atu ai i te ao apî a te Atua. Ua pee vetahi o ratou i teie eˈa e 40 tiahapa matahiti i te maoro. E i teie nei, te tia nei ratou i te otia o te ao apî a te Atua. Teie râ, te tia noa atoa ra te mau enemi i nia i teie eˈa, o te hinaaro ra e haafifi i te feia atoa e tomo i roto i te mea o te riro ei Fenua Tǎpǔhia, o tei hau aˈe i te hanahana i te fenua i tahito ra i reira te pihaaraa te û e te meli. No reira, e tano maitai te mau parau a Mose, tei faahiti-faahou-hia e Paulo, no te mau Kerisetiano i teie mahana, e na ô ra e: “E ore roa vau e taiva ia oe, e ore roa vau e faarue ia oe, e ore, e ore roa ˈtu”! Ua papu i te feia atoa e vai etaeta noa ra e te itoito, ma te faaroo taatoa e te tiaturi ia Iehova e, e fanaˈo ratou i te hoê haamaitairaa.
Te tiaturiraa niuhia i nia i te ite e te auhoaraa
6, 7. (a) Na te aha i tamata i te tiaturiraa o Aberahama i nia ia Iehova? (b) Eaha paha ta Aberahama i nehenehe e manaˈonaˈo i roto i to ˈna tere i te vahi e pûpû ai oia ia Isaaka ei tusia?
6 I te hoê taime, ua faauehia te tupuna o te mau ati Iseraela, o Aberahama ia pûpû i ta ˈna tamaiti ra o Isaaka ei tusia taauahi. (Genese 22:2) No te tiaturi aueue ore o teie metua tane here ia Iehova, ua faaroo oioi atura oia i teie faaueraa, na te aha hoi i turai ia ˈna ia na reira? Te pahono ra te Hebera 11:17-19 e: “No te faaroo i pûpû ai Aberahama ia Isaaka, a tamatahia ˈi oia ra; e te taata i noaa ia ˈna te parau i parauhia maira, ua pûpû ïa i ta ˈna tamaiti fanau tahi, no ˈna te parau i parauhia ra e, Ei ia Isaaka to oe ra huaai e noaa ˈi. I parau hoi oia e, e tiâ i te Atua ia faatia faahou mai ia ˈna mai te pohe maira; e mai te mea hoi e mai te pohe maira te noaa-faahou-raa ia ˈna.”
7 A haamanaˈo na e e toru mahana i muri iho to Aberahama e to Isaaka tapaeraa ˈtu i te vahi e pûpûhia ˈi te tusia. (Genese 22:4) E taime rahi ïa ia feruri faahou o Aberahama i tei faauehia mai ia ˈna ia rave. E nehenehe anei outou e feruri i to ˈna mau manaˈo hohonu, to ˈna mau manaˈo horuhoru? Ua riro hoi te fanauraahia mai o Isaaka ei tumu manaˈo-ore-hia no te oaoa. Ua haapaari te ohiparaa mai te Atua i te taairaa ta Aberahama e ta ˈna vahine ra o Sara, tei ore hoi i nehenehe e fanau na mua ˈˈe, i faatupu e te Atua. Eita e ore e ua tiai raua i te mau mea e tupu a muri aˈe no Isaaka e no ta ˈna huaai. Ua ore taue anei ta raua opuaraa puai mai te nehenehe e manaˈohia no te faaueraa a te Atua?
8. Mea nafea te tiaturiraa o Aberahama i te Atua i te hau-ê-raa i te tiaturi noa e e nehenehe Ta ˈna e faatia mai ia Isaaka?
8 Ua niuhia te tiaturiraa o Aberahama i nia i te ite taa ê e vai ra i rotopu i te mau hoa rahi. Ei “[hoa] no te Atua,” ua “faaroo Aberahama [ia Iehova], e i haapaohia ˈtura ei parau-tia na ˈna.” (Iakobo 2:23; MN) Ua papu ia Aberahama e e nehenehe te Atua e faatia mai ia Isaaka, e ere râ te reira anaˈe te tumu i tiaturi ai oia ia Iehova. Ua papu atoa ia Aberahama e e ohipa tano ta Iehova i faaue ia ˈna ia rave, noa ˈtu e aita o Aberahama i ite i te taatoaraa o te mau tupuraa. Aita e tumu ia uiui oia e ua tano anei o Iehova i te horoaraa i teie faaueraa. No reira, ua haapaarihia te tiaturiraa o Aberahama i to te melahi a Iehova ohiparaa mai ia ore o Isaaka ia haapohehia ei tusia.—Genese 22:9-14.
9, 10. (a) I anafea to Aberahama faaiteraa na mua ˈtu i te tiaturiraa ia Iehova? (b) Eaha te haapiiraa faufaa ta tatou e nehenehe e huti mai i roto i te hiˈoraa o Aberahama?
9 Ua faaite o Aberahama i teie noa huru tiaturiraa i te parau-tia a Iehova tau 25 matahiti na mua ˈtu. I to ˈna faaararaahia e e haamouhia o Sodoma e o Gomora, ua tapitapi iho â oia no te maitai o te feia parau-tia e faaea ra i reira, e tae noa ˈtu i ta ˈna tamaiti fetii ra o Lota. Ua pii atura o Aberahama i te Atua ma te parau e: “Eiaha roa hoi oe e na reira, eiaha ia taparahi-atoa-hia te feia parau-tia, e te paieti ore; eiaha ia hoê atoa huru ta oe e rave i te feia parau-tia, e te feia paieti ore. [“E ere anei,” MN] ei parau-tia ta te Haava i to te ao atoa nei ia rave?”—Genese 18:25.
10 Ua papu i te patereareha ra o Aberahama e eita roa ˈtu o Iehova e rave i te tahi ohipa tia ore. Ua himene hoi te papai salamo i muri iho e: “E parau-tia ta Iehova i tana atoa ra mau haerea, e te hamani maitai i ta ˈna atoa ra mau ohipa.” (Salamo 145:17) E mea maitai ia uiui tatou e: ‘Te farii ra anei au i ta Iehova e faatia ra ia faaruru vau ma te ore e feaa i ta ˈna parau-tia? Ua papu anei ia ˈu e te mau mea atoa ta ˈna e faatia ra, no to ˈu ïa maitai e no te maitai atoa o vetahi ê?’ Mai te peu e e nehenehe tatou e pahono e “e,” ua huti mai ïa tatou i te tahi haapiiraa faufaa i roto i te hiˈoraa o Aberahama.
E faaite i te tiaturiraa i roto i te mau maitiraa a Iehova
11, 12. (a) Teihea huru o te tiaturiraa e titauhia i te mau tavini a te Atua? (b) Eaha paha te fifi no tatou i te tahi mau taime?
11 Te feia e faariro nei ia Iehova ei tiaturiraa no ratou, te tiaturi atoa nei ïa ratou i te mau taata ta Iehova e maiti ra i te faaohipa no te tupuraa o ta ˈna mau opuaraa. No te mau ati Iseraela, o te faaiteraa ïa i te tiaturiraa i nia ia Mose e ia Iosua, to ˈna mono i muri iho. No te mau Kerisetiano matamua, o te faaiteraa ïa i te tiaturiraa i nia i te mau aposetolo e te feia paari o te amuiraa no Ierusalema. No tatou i teie nei mahana, o te tiaturiraa ïa i “te tavini haapao maitai e te paari” tei nominohia no te horoa mai i ta tatou “maa [pae varua] i te hora mau ra,” e i te feia atoa i rotopu ia ratou e tia ra ei Tino Aratai.—Mataio 24:45.
12 Oia mau, te tuuraa i to tatou tiaturiraa i nia i teie feia o te aratai nei i te amuiraa kerisetiano, no to tatou iho ïa maitai. Te na ôhia maira ia tatou e: “E faaroo i to outou mau aratai, e auraro atu outou; te faaitoito ra hoi ratou i to outou mau [“nephe,” MN], e faaitehia hoi ta ratou parau; ia na reira râ ratou ma te oaoa, eiaha ma te oto: e ore hoi e faufaahia ta outou i te reira.”—Hebera 13:17.
Eiaha e uiui haere i nia i te mau maitiraa a Iehova
13. Eaha te tumu e tiaturi ai tatou i te feia i nominohia no te aratai?
13 Te tauturu maira te Bibilia ia tatou ia faaite i te tiaturiraa ma te aifaito i nia i te mau aratai i rotopu i te nunaa o Iehova. E uiui paha tatou e: ‘Aita anei o Mose i hape na? Ua faaite noa anei te mau aposetolo i te haerea e au i te Mesia ia au i te hinaaro o Iesu?’ Mea maramarama maitai te mau pahonoraa. Ua maiti o Iehova i te faaohipa i te mau taata taiva ore e te itoito no te aratai i to ˈna nunaa, noa ˈtu e e feia tia ore ratou. No reira atoa ïa, noa ˈtu e e feia tia ore te mau matahiapo i teie nei mahana, e tia noa ia tatou ia farii e ua ‘faarirohia ratou e te [v]arua [moˈa] ei [tiaau], no te faaamu hoi i te [amuiraa a] te Atua.’ E tia ia tatou ia turu e ia faatura ia ratou.—Ohipa 20:28; MN.
14. Eaha te vahi faahiahia i to Iehova maitiraa ia Mose eiaha râ ia Aarona aore ra ia Miriama, ei aratai?
14 E toru matahiti hau to Aarona i to Mose, e mea apî aˈe râ raua toopiti i to raua tuahine ra o Miriama. (Exodo 2:3, 4; 7:7) E i te mea hoi e e reo ohie aˈe to Aarona i to Mose, ua nominohia oia ei auvaha no to ˈna taeae. (Exodo 6:29–7:2) Area no te aratai i te mau ati Iseraela ra, aita o Iehova i maiti i te matahiapo, o Miriama, aore ra i te taata reo ohie roa ˈˈe, o Aarona. Ua maiti râ oia ia Mose no te mau tupuraa e te mau hinaaro atoa i taua taime ra. I to raua oreraa e taa maitai i te reira i te hoê taime, ua amuamu atura o Aarona raua o Miriama: “Ia Mose anaˈe ra anei ta Iehova parauraa mai? aita anei oia i parau ia tâua atoa nei?” Ua faautuahia ˈtura o Miriama, o ˈna paha tei amuamu na mua, no teie haerea faatura ore i nia i te taata i maitihia e Iehova, o te tia hoi ia raua o Aarona ia farii ei taata ‘[“haehaa roa ˈˈe,” MN] i te taata atoa o te ao nei.’—Numera 12:1-3, 9-15.
15, 16. Mea nafea to Kaleba haapapuraa e ua tiaturi oia ia Iehova?
15 I te tonoraahia na taata 12 no te hiˈo haere i te Fenua Tǎpǔhia, 10 tei horoa i te hoê faatiaraa ino. Ua tuu aˈera ratou i te mǎtaˈu i roto i te mafatu o te mau ati Iseraela ma te parau e “e taata rarahi anaˈe” to Kanaana. Ua turai atura te reira i te mau ati Iseraela ia ‘amuamu ia Mose e ia Aarona.’ Aita râ te taatoaraa o te feia hiˈo haere i erehia i te tiaturi ia Mose e ia Iehova. Te taio nei tatou e: “Area o Kaleba tamanino ihora oia i taua mau taata ra i mua i te aro o Mose, na ô atura, Mai haere tatou i teie nei e rave, e pau noa ïa ia tatou.” (Numera 13:2, 25-33; 14:2) Ua turu papu atoa maira to ˈna hoa hiˈo haere ra o Iosua ia Kaleba. Ua faaite raua toopiti e ua faariro raua ia Iehova ei tiaturiraa no raua i to raua parauraa e: “Ia au mai Iehova ia tatou nei, na ˈna tatou e aratai i taua fenua ra, e na ˈna e horoa mai no tatou; e fenua tahe pape noa ïa te û e te meli. Eiaha râ . . . e mǎtaˈu i te taata o taua fenua ra . . . Teie Iehova tei ia tatou nei: eiaha roa e mǎtaˈu atu ia ratou.” (Numera 14:6-9) Ua haamaitaihia teie tiaturiraa ia Iehova ra. I roto i te ui taata paari i ora na i taua tau ra, o Kaleba, o Iosua, e te tahi mau ati Iseraela anaˈe tei fanaˈo i te haamaitairaa e tomo i roto i te Fenua Tǎpǔhia.
16 Tau matahiti i muri iho, ua parau o Kaleba e: “Ua pee hua râ vau i tau Atua ra ia Iehova. . . . E teie nei, inaha, ua faaorahia vau e Iehova, i ta ˈna hoi i parau maira, e mai taua parauraa mai a Iehova ia Mose i taua parau ra, a maha aˈenei ïa ahururaa i te matahiti, e pae tiahapa, to Iseraela i te hahaere-noa-raa i te medebara; e teie nei, inaha! a vau aˈenei ahururaa o to ˈu matahiti e pae tiahapa i teie nei mahana. Te vai nei râ to ˈu etaeta te huru â te huru i teie nei mahana, mai tei te mahana a tono ai Mose ia ˈu e hiˈo i te fenua ra. Taua etaeta no ˈu i reira ra, o to ˈu â ïa etaeta i teie nei.” (Iosua 14:6-11) A tapao na i te haerea maitai o Kaleba, to ˈna haapao maitai, e te pautuutu o to ˈna tino. Noa ˈtu râ, aita o Iehova i maiti ia Kaleba no te mono ia Mose. Ua horoahia te reira ia Iosua ra. E nehenehe tatou e tiaturi e ua tano o Iehova i te maitiraa ia ˈna, e o te maitiraa maitai roa ˈˈe ïa.
17. Ia hiˈohia, eita e tia ia Petero ia amo i te mau hopoia, no te aha?
17 E toru taime to te aposetolo Petero hunaraa e ua ite oia i to ˈna Fatu. Ua rave uˈana atoa oia i te mau mea, ma te tarai i te tariˈa o te tavini a te tahuˈa rahi. (Mataio 26:47-55, 69-75; Ioane 18:10, 11) E parau paha vetahi e e taata mǎtaˈu haere noa o Petero e te aifaito ore, eita e tia ia ˈna ia fanaˈo i te mau haamaitairaa taa ê. Teie râ, ua horoahia ia vai ra na taviri o te Basileia, te haamaitairaa e iriti i te eˈa o te piiraa i nia i te raˈi no na pǔpǔ taata e toru? Ua horoahia ïa ia Petero ra.—Ohipa 2:1-41; 8:14-17; 10:1-48.
18. Eaha te hape, mai ta Iuda i faahiti, ta tatou e hinaaro ra e ape?
18 Te faaite ra teie mau hiˈoraa e e tia ia tatou ia haapao maitai eiaha e hiˈo noa i te hohoˈa rapaeau. Mai te peu e e tuu tatou i to tatou tiaturiraa i nia ia Iehova ra, eita ïa tatou e feaa i ta ˈna mau maitiraa. Noa ˈtu e e feia tia ore, o te ore e faahua hapa ore ra, tei roto i ta ˈna amuiraa i nia i te fenua nei, te faaohipa nei oia ia ratou ma te puai mau. Ua faaara o Iuda, te taeae o Iesu, i te mau Kerisetiano i te senekele matamua ia ara i te feia o “te vahavaha nei i te mau tavana, e te faaino nei i te feia toroa.” (Iuda 8-10) Eiaha roa ˈtu ïa tatou ia riro mai ia ratou.
19. No te aha aita e tumu ia uiui haere ratou i nia i te mau maitiraa a Iehova?
19 E au ra e te maiti ra o Iehova no te tahi mau hopoia, i te mau taata e mau huru maitatai taa ê to ratou e titauhia ra no te aratai i to ˈna nunaa na nia i te eˈa o ta ˈna e hinaaro ia na reira ratou i te haere i te hoê taime taa ê. E tia ia tatou ia tutava i te farii i teie tupuraa, eiaha e uiui haere i nia i te mau maitiraa a te Atua, ia oaoa râ ma te haehaa i te tavini i te vahi ta Iehova i tuu ia tatou tataitahi. Te faaite ra ïa tatou e ua faariro tatou ia Iehova ei tiaturiraa no tatou.—Ephesia 4:11-16; Philipi 2:3.
E faaite i te tiaturiraa i nia i te parau-tia a Iehova
20, 21. Eaha ta tatou e nehenehe e haapii mai i roto i te huru raveraa a te Atua i nia ia Mose?
20 Mai te peu e i te tahi mau taime, e tiaturi rahi roa tatou ia tatou iho, e maa vahi iti noa ia Iehova, e huti mai ïa tatou i te haapiiraa i roto i te hiˈoraa o Mose. I te 40raa o to ˈna matahiti, ua haamata o ˈna anaˈe iho i te faatiamâ i te mau ati Iseraela i te faatîtîraa a to Aiphiti. Eita e ore e mau tutavaraa maitatai ta ˈna i rave, aita râ te mau ati Iseraela i tiamâ oioi mai, aita atoa to ˈna huru tupuraa i maitai mai. Inaha, ua tia ia ˈna ia horo ê. I muri iho noa e 40 matahiti haapiiraa tuutuu ore i te hoê fenua ě, to ˈna maitiraahia e rave i ta ˈna i hinaaro na e rave na mua ˈˈe. I teie râ taime, ua nehenehe oia e tiaturi e ua turu mai o Iehova ia ˈna, no te mea te ravehia ra te mau mea ia au i te raveraa a Iehova i te hoê taime e tano i Ta ˈna tabula ohipa.—Exodo 2:11–3:10.
21 E nehenehe tatou tataitahi e uiui e: ‘Te faahemo ra anei au i te tahi mau taime ia Iehova e i te mau matahiapo i nominohia i roto i te amuiraa, ma te tamata i te faaoioi i te mau mea aore ra i te rave i te mau mea ia au noa i to ˈu manaˈo? Maoti i te manaˈo e aita vau e tâuˈahia ra no te tahi mau haamaitairaa, te farii ra anei au ma te aau tae i ta ˈu taime faaineineraa?’ Ua huti mai anei tatou i te tahi haapiiraa faufaa i roto i te hiˈoraa o Mose?
22. Noa ˈtu e ua erehia oia i te hoê haamaitairaa rahi, eaha te manaˈo o Mose no nia ia Iehova?
22 Hau atu, e nehenehe tatou e huti mai i te tahi atu haapiiraa i roto i te hiˈoraa o Mose. Te faaite maira te Numera 20:7-13 i te hoê hape ta ˈna i rave, o tei faaere rahi mau â ia ˈna. Ua erehia oia i te haamaitairaa e aratai i te mau ati Iseraela i roto i te Fenua Tǎpǔhia. Ua parau anei oia i muri iho e ua hape te faaotiraa a Iehova? Ua faaatea ê anei o ˈna ia ˈna, ei auraa parau, ma te faariri e ua hape te raveraa a te Atua i nia ia ˈna? Ua erehia anei o Mose i te tiaturi i te parau-tia a Iehova? E nehenehe tatou e ite i te mau pahonoraa i roto i te mau parau ta Mose iho i parau atu ia Iseraela na mua iti noa ˈˈe i to ˈna poheraa. Teie ta Mose i parau no nia ia Iehova: “O tei tia roa ta ˈna ohipa ra; e [parau-tia] to ˈna ra mau haerea [atoa]; e Atua [haapao maitai], e te ino ore ra; e parau-tia ta ˈna e te titiaifaro!” (Deuteronomi 32:4; MN) Papu maitai e ua tuu noa o Mose i to ˈna tiaturiraa i nia ia Iehova e tae noa ˈtu i te hopea. E o tatou ïa? Te rave ra anei tatou tataitahi i te mau taahiraa avae no te haapaari i to tatou tiaturiraa ia Iehova e i ta ˈna parau-tia? Nafea tatou ia na reira? E hiˈo mai ïa tatou i te reira i muri nei.
Nafea outou ia pahono?
◻ Eaha te mau tumu e tiaturi ai te mau ati Iseraela ia Iehova?
◻ No nia i te tiaturiraa, eaha te haapii- raa e huti mai i roto i te hiˈoraa o Aberahama?
◻ No te aha tatou e ape ai i te uiui haere i nia i te mau maitiraa a Iehova?
[Hohoˈa i te api 13]
E tiaturi ia Iehova, oia atoa ïa e faatura i te mau aratai i roto i te amuiraa