VAIRAA PAPAI NATIRARA Watchtower
Watchtower
VAIRAA PAPAI NATIRARA
Tahiti
ǎ,ě,ǐ,ǒ,ǔ,ˈ
  • ǎ
  • ě
  • ǐ
  • ǒ
  • ǔ
  • ˈ
  • BIBILIA
  • PAPAI
  • PUTUPUTURAA
  • w98 1/4 api 10-15
  • E buka no te mau taata atoa

Aita e video no teie tuhaa.

Eiaha e inoino, te vai ra te tahi fifi e te video.

  • E buka no te mau taata atoa
  • Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1998
  • Upoo parau iti
  • Papai tei tuea
  • Te buka opere-rahi-roa ˈˈe-hia na te ao nei
  • E faatiaraa otahi o te faaherehereraa
  • Na roto i te mau reo paraparauhia e te taata
  • E nehenehe oia e tiaturihia
  • Mea nafea te Bibilia i te taeraa mai ia tatou?
    A ara mai na! 2007
  • Te mau tatararaa bibilia Afirika
    Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1992
  • Ua aro te Bibilia no te ora mai
    Te Bibilia—Parau na te Atua aore ra na te taata?
  • E vai te parau a te Atua e a muri noa ˈtu
    Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1997
Ite hau atu â
Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1998
w98 1/4 api 10-15

E buka no te mau taata atoa

“E ore te Atua e haapao i te huru o te taata. O tei mǎtaˈu ra ia ˈna, e o tei rave i te parau-tia i te mau fenua atoa ra, o te itehia mai ïa e ana.”—OHIPA 10:34, 35.

1. Eaha te pahonoraa a te hoê orometua haapii i te aniraahia mai to ˈna manaˈo no nia i te Bibilia, e eaha ta ˈna i opua i te rave?

TEI te fare te orometua haapii i te hoê avatea Sabati, aita hoi oia e tiai ra i te tahi mau taata. Tera râ, i to to tatou tuahine kerisetiano patotoraa mai i to ˈna opani, ua faaroo atu oia ia ˈna. Ua paraparau mai oia no nia i te haaviiviiraa e te tau no a muri aˈe o te fenua—e mau tumu parau hoi o ta ˈna i anaanatae. Teie râ, i to te tuahine faaôraa mai i te Bibilia i roto i te aparauraa, e au ra e ua feaa rii oia. No reira, ua ani atura oia i te taata e eaha to ˈna manaˈo no nia i te Bibilia.

“E buka maitai tena tei papaihia e te tahi mau taata maramarama,” o ta ˈna ïa i pahono mai, “eiaha râ e tâuˈa roa i te Bibilia.”

“Ua taio ê na anei oe i te Bibilia?” o ta ˈna ïa i ani atu.

Ua maere roa te orometua haapii, ua tia ia ˈna ia farii e aita oia i taio aˈenei.

Ua ani atura te tuahine i muri iho e: “Nafea oe e nehenehe ai e horoa i te hoê manaˈo papu no nia i te hoê buka aita hoi oe i taio aˈenei?”

E manaˈo tano roa ta to tatou tuahine i horoa. Ua opua ˈtura te orometua haapii i te hiˈopoa i te Bibilia e i te feruri i nia iho i muri iho.

2, 3. No te aha e buka tapirihia te Bibilia no e rave rahi mau taata, e eaha ïa te fifi e hiti maira no tatou?

2 E ere o te orometua haapii anaˈe o te manaˈo nei mai teie te huru. E rave rahi taata o tei horoa i te mau manaˈo papu maitai no nia i te Bibilia noa ˈtu e aita ratou iho i taio aˈenei i teie buka. E Bibilia paha ta ratou. Te farii atoa ra paha ratou i to ˈna faufaaraa i te pae papai aore ra i te pae aamu. No e rave rahi taata râ, e buka tapirihia oia. ‘Aita to ˈu e taime no te taio i te Bibilia,’ o ta vetahi ïa e parau ra. Te uiui nei vetahi e, ‘Nafea te hoê buka tahito e nehenehe ai e riro ei buka faufaa no to ˈu oraraa?’ Ua riro teie mau huru manaˈo ei fifi mau no tatou. Te tiaturi papu nei te mau Ite no Iehova e te Bibilia “e mea faaurua mai ïa e te Atua, e e mea maitai ei haapiiraa.” (Timoteo 2, 3:16, 17) Teie râ, nafea tatou e nehenehe ai e haapapu i te mau taata e e tia ia ratou ia hiˈopoa i te Bibilia noa ˈtu eaha to ratou opu fetii, to ratou nunaa, e to ratou iri?

3 E hiˈo anaˈe ïa i te tahi mau tumu e no te aha e tia ia tatou ia hiˈopoa i te Bibilia. E nehenehe teie huru aparauraa e faaineine ia tatou ia haaferuri i te feia o ta tatou e farerei i roto i ta tatou taviniraa, ma te haapapu paha ia ratou e e tia ia ratou ia hiˈopoa i te manaˈo o te Bibilia. I te hoê â taime, e tia i teie hiˈo-faahou-raa ia haapaari i to tatou iho faaroo e o te Bibilia mau â—“te parau a te Atua.”—Hebera 4:12.

Te buka opere-rahi-roa ˈˈe-hia na te ao nei

4. No te aha e nehenehe ai e parau e o te Bibilia te buka opere-rahi-roa ˈˈe-hia na te ao nei?

4 Na mua, e tia iho â ia hiˈopoa i te Bibilia, no te mea e buka opere-rahi-roa ˈˈe-hia oia e te huri-rahi-hia i roto i te aamu taatoa o te taata. Hau atu i te 500 matahiti i teie nei, ua neneihia te Bibilia matamua e te mau reta o te nehenehe e faahautihia, i nia i te matini neneiraa a Johannes Gutenberg. Mai reira mai, te manaˈohia ra e e maha miria Bibilia, taatoa aore ra tuhaa, tei neneihia. I te matahiti 1996, ua hurihia te Bibilia taatoa aore ra te mau tuhaa na roto e 2 167 reo e reo iti.a Hau atu i te 90 % o te fetii taata e fanaˈo nei i te tahi aˈe tuhaa o te Bibilia na roto i to ratou iho reo. Aita e buka—faaroo aore ra ê atu—e nehenehe e faito atu i te Bibilia!

5. No te aha tatou e tiaturi ai e e fanaˈo te mau taata na te ao nei i te Bibilia?

5 E ere na te mau numera anaˈe e haapapu mai e e Parau na te Atua te Bibilia. E tia iho â râ ia tatou ia tiaturi papu e e fanaˈo te mau taata na te ao nei i te hoê buka papaihia tei faauruahia e te Atua. Inaha, na te Bibilia iho e faaite maira ia tatou e “e ore te Atua e haapao i te huru o te taata. O tei mǎtaˈu ra ia ˈna, e o tei rave i te parau-tia i te mau fenua atoa ra, o te itehia mai ïa e ana.” (Ohipa 10:34, 35) Taa ê atu i te tahi atu buka, ua haapaiuma te Bibilia i te mau otia i te pae nunaa e ua faaruru i te mau fifi i te pae opu fetii e o te iri. Ua riro mau â te Bibilia ei buka no te mau taata atoa!

E faatiaraa otahi o te faaherehereraa

6, 7. No te aha eita e maerehia e aita hoê aˈe o te mau papai Bibilia matamua e vai faahou ra, e eaha te uiraa e hiti maira?

6 Te vai ra te tahi atu tumu e no te aha e tia ia hiˈopoa i te Bibilia. Ua ora mai oia i te mau haafifiraa a te natura e a te taata. Te faatiaraa e mea nafea oia i te faaherehereraahia noa ˈtu te mau haafifiraa rahi, e faatiaraa otahi mau â ïa i rotopu i te mau papai i tahito ra.

7 Parau mau e ua papai te feia papai Bibilia i ta ratou mau parau e te inita i nia i te gima (no roto mai i te raau tupu no Aiphiti e hoê â iˈoa) e i nia i te pepa iri (hamanihia e te mau iri animala).b (Ioba 8:11) Tera râ, e mau enemi natura to teie nau taoˈa papairaa. Te faataa ra te taata ite ra o Oscar Paret e: “Te faainohia ra teie nau taoˈa papairaa, i roto i te hoê â faito, e te haumi, e te ninaemoa, e te mau toˈe huru rau. Ua ite tatou, na roto i ta tatou i ite i te mau mahana atoa, e e ino ohie noa te papie, e te iri puaa paari atoa, i rapaeau aore ra i roto i te hoê piha haumi.” Eita ïa e maerehia e aita hoê aˈe o teie mau papai matamua e vai faahou ra; ua mou paha te reira e mea maoro i teie nei. Tera râ, mai te peu e ua mou te mau papai matamua i te mau enemi natura, mea nafea ïa te Bibilia i te oraraa mai?

8. I te roaraa o te mau senekele, mea nafea te faaherehereraahia te mau papai Bibilia?

8 I muri iti noa ˈˈe i te papairaahia te mau papai matamua, ua haamatahia ˈtura i te papai rima faahou i te reira. Inaha, ua riro mai te papai-faahou-raa i te Ture e te tahi atu mau tuhaa o te mau Papai Moˈa ei toroa i Iseraela i tahito ra. Ei hiˈoraa, ua faataahia te tahuˈa ra o Ezera ei “papai parau [“faahou,” MN] ite i te ture a Mose.” (Ezera 7:6, 11; a faaau e te Salamo 45:1.) Tera râ, ua ino atoa te mau parau i papai-faahou-hia; ua tia ˈtura e ia monohia te reira e te tahi atu mau parau tei papai-rima-faahou-hia. Ua ravehia teie papai-faahou-raa i te roaraa o te mau senekele. I te mea e e feia tia ore te mau taata, ua taui roa anei te mau hape a te feia papai faahou i te mau irava o te Bibilia? Te faaite maira te mau haapapuraa rarahi e aita!

9. Nafea te hiˈoraa o te mau Massorète ia faataa i te haapao maitai rahi e te tia-mau-raa o te feia papai faahou i te Bibilia?

9 E ere noa te feia papai faahou i te mea ite roa, e mea faatura hohonu atoa râ ratou i te mau parau o ta ratou i papai faahou. Te faahiti ra te parau Hebera ra tei hurihia e “papai parau faahou” i te manaˈo e taio e e tapao. No te faataa i te haapao maitai rahi e te tia-mau-raa o te feia papai faahou, a hiˈo na i te tupuraa o te mau Massorète, e feia papai faahou hoi i te mau Papai Hebera tei ora na i rotopu i te mau senekele ono e te ahuru o to tatou tau. Ia au i te parau a te taata ite ra o Thomas Hartwell Horne, ua taio na ratou “e ehia rahiraa reta tataitahi o te piapa [Hebera] e vai ra i roto i te mau Papai Hebera taatoa.” A feruri na i te auraa o te reira! Ia ore ia moehia te hoê noa ˈˈe reta, aita teie feia itoito i taio noa i te rahiraa taˈo ta ratou i papai faahou, i te mau reta atoa râ. Ia au i te taioraa a te hoê taata ite, te parauhia ra e ua tapao mai ratou e 815 140 reta i roto i te mau Papai Hebera! Ua haapapu mai teie tutavaraa haapao maitai i te hoê faito teitei o te tia-mau-raa.

10. Eaha te mau haapapuraa puai e te vai ra i roto i te mau papai Hebera e Heleni, te niu hoi o te mau huriraa no teie nei tau, te mau taˈo a te feia papai matamua?

10 Inaha ma te taiva ore faahiahia, te vai ra te mau haapapuraa puai e te vai ra i roto i te mau papai Hebera e Heleni, te niu hoi o te mau huriraa no teie nei tau, te mau taˈo a te feia papai matamua. Oia hoi tau tausani parau papai-rima-faahou-hia o te Bibilia—te manaˈohia ra e 6 000 mau Papai Hebera taatoa aore ra mau tuhaa e tau 5 000 mau Papai Heleni Kerisetiano—o tei ora mai e tae mai i to tatou nei tau. Na roto i te hiˈopoa-maite-raa e te faaauraa i te mau parau papai e rave rahi e vai ra, ua nehenehe ïa te feia ite i te mau papai e ite i te mau hape a te feia papai faahou e e faataa i te taioraa matamua. No nia i te papai o te mau Papai Hebera, ua parau ïa te taata ite ra o William H. Green e: “E nehenehe e parau ma te papu maitai e aita e ohipa ê atu no mutaa ihora tei faataehia mai ma te tia mau.” Oia atoa no te papai o te mau Papai Heleni Kerisetiano.

11. Ia au i te Petero 1, 1:24, 25, no te aha te Bibilia i ora mai ai e tae mai i to tatou nei tau?

11 Ua nehenehe hoi te Bibilia e mou ohie ahiri e aita te mau papai-rima-faahou-raa i mono i te mau papai matamua, e ta ratou poroi faufaa roa! Hoê anaˈe tumu i ora mai ai oia—na Iehova e Faaherehere e e Paruru i ta ˈna Parau. Mai ta te Bibilia iho e parau ra i roto i te Petero 1, 1:24, 25: “Mai te aihere hoi te taata atoa nei, e to te taata nei hinuhinu atoa, mai te tiare ïa o taua aihere ra. E oriorio te aihere, e mairi hoi te tiare i raro: area te parau [“a Iehova,” MN] ra, e tia ïa i te vairaa.”

Na roto i te mau reo paraparauhia e te taata

12. Taa ê atu i to ˈna papai-faahou-noa-raahia i te roaraa o te mau senekele, eaha te tahi atu fifi ta te Bibilia i faaruru?

12 E mea fifi to ˈna oraraa mai i to ˈna papai-faahou-noa-raahia i te roaraa o te mau senekele, tera râ, ua faaruru te Bibilia i te tahi atu fifi—te huriraa ïa na roto i te mau reo no teie nei tau. E tia i te Bibilia ia paraparau i te reo o te taata no te paraparau atu i to ratou mafatu. Teie râ, e ere te huriraa i te Bibilia—e to ˈna e hau atu i te 1 100 pene e 31 000 irava—i te mea ohie. Tera râ, ua farii te feia huri itoito ma te oaoa i taua hopoia ra i te roaraa o te mau senekele, ma te faaruru i te tahi mau taime i te mau fifi e au ra e eita e matara.

13, 14. (a) Eaha te fifi i farereihia e te taata huri Bibilia ra o Robert Moffat i Afirika i te omuaraa o te senekele 19? (b) Eaha te huru o te feia e paraparau i te reo Tswana i te matararaa mai te Evanelia a Luka na roto i to ratou reo?

13 A hiˈo na, ei hiˈoraa, e mea nafea te Bibilia i te huriraahia na roto i te mau reo no Afirika. I te matahiti 1800, tau ahuru ma piti anaˈe reo papaihia e vai ra i Afirika taatoa. Tau hanere reo paraparauhia ê atu, aita to ratou e papairaa. O te fifi ïa i farereihia e te taata huri Bibilia ra o Robert Moffat. I te matahiti 1821, i te 25raa o to ˈna matahiti, ua haamau o Moffat i te hoê hopoia i rotopu i te feia e paraparau ra i te reo Tswana i te pae apatoa no Afirika. No te haapii i to ratou reo aita hoi e papairaa, ua amuimui atu oia ia ratou. Ua faaitoito noa o Moffat e, noa ˈtu e aita e buka haapii i te taio aore ra aita e titionare, ua ite oia i te pae hopea i te paraparau i te reo, ua hamani oia i te hoê huru papairaa o te reira, e ua haapii atura i te tahi mau Tswana ia taio i taua huru papairaa ra. I te matahiti 1829, i muri aˈe i to ˈna ohiparaa i rotopu i te mau Tswana e vau matahiti, ua faaoti atura oia i te huri i te Evanelia a Luka. Ua parau oia i muri iho e: “Ua matau vau i te mau taata o tei haere mai e tii, mai e tau hanere kilometera te atea, i te mau papai a Luka Peata. . . . Ua ite au i to ratou raveraa i te mau tuhaa a Luka Peata, e i to ratou taˈiraa i nia iho, e i to ratou tapearaa i te reira i nia i to ratou ouma, e i te taheraa to ratou roimata ma te mauruuru, e ua parau roa ˈtu vau ia vetahi e, ‘E faaino oe i ta oe mau buka i to oe roimata.’” Ua parau atoa o Moffat e ua ite atu te hoê taata Afirika e rave rahi taata e taio ra i te Evanelia a Luka, e ua ani atu oia e eaha ta ratou e taio ra. “O te parau a te Atua,” o ta ratou ïa i pahono mai. “E paraparau anei oia?” o ta te taata ïa i ui atu. “E,” o ta ratou ïa i parau, “e paraparau oia i te mafatu.”

14 Ua horoa te feia huri itoito mai ia Moffat na e rave rahi mau taata Afirika i ta ratou mau papai matamua. Tera râ, ua horoa te feia huri na te feia Afirika i te hoê ô faufaa roa ˈtu â—te Bibilia ïa na roto i to ratou iho reo. Hau atu, ua faaite o Moffat i te iˈoa o te Atua i te feia Tswana, e ua faaohipa oia i taua iˈoa ra i roto i ta ˈna huriraa.c No reira te feia Tswana i faahiti ai i te Bibilia mai “te vaha o Iehova.”—Salamo 83:18.

15. No te aha e mea ora roa te Bibilia i teie nei mahana?

15 Ua farerei atoa te tahi atu feia huri i roto e rave rau mau vahi o te ao nei i te hoê â mau fifi. Ua huri vetahi i te Bibilia noa ˈtu e e nehenehe ratou e haapohehia. A feruri na: Ahiri te Bibilia i vai noa na roto i te mau reo Hebera e Heleni i tahito ra, ua “pohe” paha ïa oia e mea maoro i teie nei, no te mea ua fatata i te moehia i te mau taata i taua nau reo ra i muri iho e aita roa ˈtu i paraparau-faahou-hia i roto e rave rahi vahi o te fenua nei. Tera râ, e mea ora roa te Bibilia no te mea e, taa ê atu i te tahi atu buka, e nehenehe oia e “paraparau” i te mau taata o te ao nei na roto i to ratou iho reo. I te pae hopea, te “rave puai” noa ra ta ˈna poroi ‘i roto i te feia e faaroo ra’ ia ˈna. (Tesalonia 1, 2:13) Te na ô ra Te Bibilia no Ierusalema (Farani) e: “E mana ora noa oia i roto ia outou e tiaturi ra ia ˈna.”

E nehenehe oia e tiaturihia

16, 17. (a) Ia tiaturihia te Bibilia, eaha te mau haapapuraa e vai ra, e tia ˈi? (b) A horoa mai na i te hoê hiˈoraa e faataa ra i te huna ore o te taata papai Bibilia ra o Mose.

16 ‘E nehenehe mau anei te Bibilia e tiaturihia?’ o ta vetahi paha ïa e uiui. ‘Te faahiti ra anei oia i te mau taata o tei ora mau na, i te mau vahi i vai mau na, e i te mau ohipa i tupu mau na?’ Mai te peu e e tia ia tatou ia tiaturi i te Bibilia, te vai ra iho â ïa te mau haapapuraa e ua papaihia oia e te mau taata haapao maitai e te haavare ore. Te horoa maira ïa te reira i te tahi atu tumu no te hiˈopoa i te Bibilia: Te vai ra te mau haapapuraa puai e mea mau oia e e nehenehe oia e tiaturihia.

17 Eita te feia papai haavare ore e papai noa i te mau manuïaraa, i te mau manuïa-ore-raa atoa râ, eiaha noa i te mau huru puai, i te mau paruparu atoa râ. Ua faaite te feia papai Bibilia i teie huru huna ore tamahanahana. A rave na i te hiˈoraa o te huna ore o Mose. Ua papai tahaa oia e e reo maumau to ˈna, e ua manaˈo aˈera oia e eita e tano ia ˈna ia riro ei aratai no Iseraela (Exodo 4:10); i te hapa ino o ta ˈna i rave i ore ai oia i ô i roto i te Fenua Tǎpǔhia (Numera 20:9-12; 27:12-14); i te fariu-ê-raa to ˈna tuaana, o Aarona, o tei turu atu i te mau ati Iseraela orure hau na roto i te hamaniraa i te hoê tii kafa auro (Exodo 32:1-6); i te orure-hau-raa to ˈna tuahine, o Miriama, e to ˈna faautuaraahia ma te haama (Numera 12:1-3, 10); i te faainoraa ta ˈna nau tamaiti fetii ra o Nadaba e o Abihu (Levitiko 10:1, 2); e i te amuamuraa e te ohumu-tamau-raa te nunaa iho o te Atua. (Exodo 14:11, 12; Numera 14:1-10) Aita anei teie faatiaraa huna ore e te haavare ore e faaite ra i te hoê tapitapi mau no te parau mau? I te mea hoi e ua ineine te feia papai Bibilia i te papai i te mau faatiaraa iino no nia i te feia herehia e ratou, i to ratou nunaa, e ia ratou iho, e ere anei ïa te reira i te tumu papu no te tiaturi i ta ratou mau papai?

18. Na te aha e haapapu ra e e nehenehe e tiaturi i te mau papai a te feia papai Bibilia?

18 Te haapapu atoa maira te au-maite-raa o te mau faatiaraa a te feia papai Bibilia e e nehenehe e tiaturi i ta ratou mau papai. E mea faahiahia mau â e ua tu te manaˈo o na 40 taata o tei papai tau 1 600 matahiti te maoro, i nia atoa i te mau tuhaa iti haihai. Teie râ, aita teie au-maite-raa i faanaho-maitai-hia ia manaˈohia e ua faaau ratou i te parau. Aita roa ˈtu i opuahia e ia tuea te mau tuhaa iti haihai huru rau; e pinepine e aita roa ˈtu i opuahia teie au-maite-raa.

19. Te faaite maira te mau faatiaraa Evanelia o te tapearaahia o Iesu e aita i opuahia e ia tu te reira, mea nafea ïa?

19 No te faataa, a rave na i te ohipa i tupu i te po a tapeahia ˈi o Iesu. Te faatia ra na feia papai Evanelia e maha e ua faaohipa te hoê pǐpǐ i te hoê ˈoˈe e ua tairi atura i te hoê tavini a te tahuˈa rahi, e motu ê atura te tariˈa o taua tavini ra. Teie râ, o Luka anaˈe te faaite maira ia tatou e “ua faatiaia noa ˈtura [Iesu] i tana tariˈa e ora ˈtura.” (Luka 22:51) Tera râ, e ere anei te reira iho â ta tatou e tiai no ǒ mai i te hoê taata papai o tei matarohia na ei “rapaau maˈi herehia”? (Kolosa 4:14) Te faaite maira te faatiaraa a Ioane ia tatou e i rotopu i te mau pǐpǐ atoa e vai ra i taua taime ra, o Petero tei rave i te ˈoˈe—e ere te reira i te mea maere no te mea e taata feruri ore e te ru noa o Petero. (Ioane 18:10; a faaau te Mataio 16:22, 23 e te Ioane 21:7, 8.) Te faatia ra o Ioane i te tahi atu tuhaa iti e au ra e e ere i te mea faufaa: “O Malako te iˈoa o taua tavini ra.” No te aha e o Ioane anaˈe tei horoa i te iˈoa o te tavini ra? Na te hoê tuhaa haihai tei faahitihia i roto anaˈe i te faatiaraa a Ioane e faataa maira—“ua ite hoi te tahuˈa rahi” ia Ioane. Ua ite atoa te utuafare o te tahuˈa rahi ia ˈna; ua matau te mau tavini ia ˈna, e ua matau o ˈna ia ratou.d (Ioane 18:10, 15, 16) E mea tano iho â ïa ia faahiti o Ioane i te iˈoa o te tavini tei pepe, area te tahi atu feia papai Evanelia ra, aita ïa no te mea aita ratou i matau ia ˈna. E mea faahiahia te au-maite-raa i rotopu i teie mau tuhaa iti haihai atoa, e papu maitai râ, aita i opuahia. E rave rahi atu â mau hiˈoraa mai teie atoa i roto i te Bibilia.

20. Eaha ta te feia mafatu haavare ore e hinaaro ra e ite no nia i te Bibilia?

20 No reira, e nehenehe anei tatou e tiaturi i te Bibilia? Papu maitai! Te faaite maitai ra te huna ore o te feia papai Bibilia e te au-maite-raa i roto i te Bibilia, i te parau mau. Te hinaaro ra te feia mafatu haavare ore e ite e e nehenehe ratou e tiaturi i te Bibilia, no te mea e Parau faauruahia te reira na “te Atua parau mau, [o] Iehova.” (Salamo 31:5) Te vai ra te tahi atu â mau tumu e faataa ra e te Bibilia, e buka ïa no te mau taata atoa, o ta te tumu parau i muri nei ïa e tuatapapa.

[Nota i raro i te api]

a Ia au i te mau numera tei neneihia e te mau Taiete Bibilia Amui.

b I te piti o to ˈna mauraa i te fare auri i Roma, ua ani atu o Paulo ia Timoteo ia afai mai i “te mau [“otaro,” MN], ia rahi atu râ te mau pepa iri ra.” (Timoteo 2, 4:13) Ua ani paha o Paulo i te mau tuhaa o te mau Papai Hebera ia nehenehe hoi oia e tuatapapa i te reira i roto i te fare auri. I roto i te pereota ra “ia rahi atu râ te mau pepa iri ra,” te vai atoa ra paha te mau otaro gima e te tahi atu mau pepa iri.

c I te matahiti 1838, ua faaoti o Moffat i te hoê huriraa o te mau Papai Heleni Kerisetiano. Tauturuhia mai e te hoê hoa, ua faaoti atura oia i te huri i te mau Papai Hebera i te matahiti 1857.

d Ua faaite-faahou-hia e ua matau o Ioane i te tahuˈa rahi e to ˈna utuafare i muri iho i roto i te faatiaraa. I to te tahi atu tavini a te tahuˈa rahi parauraa e e pǐpǐ o Petero na Iesu, ua faataa o Ioane e e “fetii [teie tavini no] te taata no ˈna te tariˈa i tâpûhia.”—Ioane 18:26.

Nafea outou ia pahono?

◻ No te aha tatou e tiaturi ai e e fanaˈo te mau taata na te ao nei i te Bibilia?

◻ Na te aha e haapapu ra e ua faaherehere-mau-hia te Bibilia?

◻ Eaha te mau fifi i faaruruhia e te feia i huri i te Bibilia?

◻ Na te aha e haapapu ra e e nehenehe e tiaturi i te mau papai Bibilia?

    Papai reo Tahiti (1985-2026)
    Haere i rapae
    Haere i nia
    • Tahiti
    • Hapono
    • Ta oe e hinaaro
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Parau no te faaohiparaa
    • Eita e puharahia
    • Maiti eaha te ore e puhara
    • JW.ORG
    • Haere i nia
    Hapono