Te uiui nei te mau taurearea . . .
Eiâ—No te aha e ore ai?
“E 16 matahiti to ˈu e e fifi rahi to ˈu. Aita i maoro aˈenei, ua eiâ vau e rave rahi ohipa. Ua haere noa vau i roto i te hoê fare toa rahi e ua eiâ vau e hitu pea tapea tariˈa. Te mǎtaˈu nei au i te faaite atu i te hoê taata no nia i to ˈu fifi. A tauturu mai na ia ˈu!”
O TA te hoê ïa tamahine apî tei hepohepo i papai i roto i te hoê tuhaa o te mau parau faaite i roto i te hoê vea. Ua faatia te hoê taata papai e: “Te manaˈohia ra e hoê ahuru miria dala marite i mâuˈa no te mau mea . . . eiâhia, rave-huna-hia, tavirihia no roto mai i te mau fare hoohooraa i te mau matahiti atoa [i te mau Hau Amui no Marite]. Te taiohia nei e fatata te afaraa o te feia eiâ i roto i te fare toa tei tapeahia, e mau taurearea ïa.”
Ia au i te hoê uiuiraa manaˈo tei ravehia aita i maoro aˈenei, hau atu i te hoê i nia i te toru feia haere haapiiraa i te fare haapiiraa teitei (haapiiraa tuarua) tei faˈi e ua eiâ ratou i roto i te fare toa. E ia au i te tahi atu uiuiraa manaˈo, arataihia e te feia maimi ra o Jane Norman e o Myron Harris, “fatata te mau [taurearea] atoa tei faˈi e ua rave na ratou i te hoê taoˈa ma te ore e aufau i te hoê taime aore ra i te tahi atu.”
No te aha ratou e eiâ ˈi
Te hoê taata eiâ, o te hoê ïa taata o te rave noa i te hoê taoˈa a te tahi taata ê ma te ore e ani i te parau faatia. I te tahi mau taime, e faatanohia te ohipa eiâ no te tahi hinaaro iho o te taata. “Ua vai na vau i roto i te hoê huru oraraa fifi,” o ta te hoê taurearea veve ïa e haamanaˈo ra. “E haere au i muri roa i te hoê [fare tamaaraa] e e tue au i te opani e e rave au i te tahi huha moa. Te reira noa râ. Ua rave au i te reira no te mea ua poia vau.”
Te na ô ra te hoê parau paari i roto i te Bibilia e: “Eita e faaruehia te eiâ ia eiâ ei haamâha i to ˈna hiaai ia pohe i te poia ra.” Noa ˈtu râ, e ere te eiâraa i te mea tano i te pae morare. No reira te irava bibilia i muri iho i faaite ai e e titauhia i te hoê taata eiâ noa ˈtu e no te poia ia “faahoˈi” na roto i te aufauraa i te hoê utua etaeta.—Maseli 6:30, 31.
Ma te maere râ, mea iti roa te mau taurearea eiâ e na reira ra no te tahi hinaaro tei au ia ratou. O te taurearea ra o Mary Jane te hoê hiˈoraa matauhia o tei faˈi e: “E, ua eiâ na vau, e mea maere roa, no te mea aita vau i ite e no te aha râ. E horoa mai na to ˈu nau metua i te moni na ˈu. Aita vau i hinaaro i te tahi ohipa.”a Ua tapao atoa te vea ra Seventeen e: “I roto i te hoê titorotororaa arataihia e te Apooraa no te Parururaa i te Ohipa ino a te Hau, te tumu matau-roa ˈˈe-hia i horoahia e te feia iino oia hoi ua hinaaro ratou i te tiamâraa.” Ua faatano atoa te tahi mau taurearea i ta ratou ohipa eiâraa ma te parauraa e ua ‘î roa’ te mau fare toa!
No te rahiraa taurearea, ua riro noa te eiâraa ei ravea no te haamama i te haumani. “O te hoê noa maa ohipa ta ˈu e rave i muri aˈe te haapiiraa,” o ta te hoê taata eiâ i mutaa ihora ïa i faataa o Jeremy te iˈoa. E au atoa ra e ua riro te eiâraa ei ohipa taaroraa atâta roa; e au ra e mea au na vetahi ia ite e e otuitui puai te mafatu ia tuu anaˈe ratou i roto i te hoê panie i te hoê ahu eiâhia mai aore ra te hoê ripene parauhia compact disc i roto i te hoê pute e vai ra i muri i te tua.
Te huna ra anei te reira i te mauiui?
Parau mau, te vai ra te tahi atu â mau ravea maitatai roa ˈˈe no te arai i te haumani maoti i te faarururaa i te faautuaraahia i te fare auri. Te vai ra anei te tahi atu â mau tuhaa o te turai ra ia hiaai i teie huru imiraa atâta maoti râ i te hoê noa ohipa hauti? E rave rahi feia aravihi e tiaturi ra i te reira. Ua tapao te Ladies’ Home Journal e no te tahi mau taurearea “e mea fifi no ratou ia faaruru i te faateimaharaa ia riro anaˈe ratou ei feia paari. E nehenehe te aroraa i to ratou mau metua, te faataaraa e te hoê hoa, te hoê nota haihai roa i te hoê hiˈopoaraa no te ite e mea maramarama anei ratou, e turai ia manaˈo e aita ratou e faatere ra i to ratou oraraa; na roto i te ofatiraa i te mau ture e ite ai ratou e e mana to ratou.”
E, e nehenehe e itehia i muri mai i te itoito o te hoê taata eiâ e rave rahi mauiui e te oto. Mai ta te Bibilia e parau ra, “ata noâ te taata, te oto ra te aau.” (Maseli 14:13) Te faaite nei te mau haapapuraa e ua riro te eiâ-pinepine-raa i roto i te fare toa ei tapao no te hepohepo. Ua itehia e ua hamani-ino-hia na te tahi mau taurearea eiâ. Noa ˈtu eaha te huru o te mauiui, e au ra e ua riro te otuituiraa puai o te mafatu o te eiâraa ei ravea no te faaore i te mau mauiui i te pae o te mau manaˈo horuhoru—no te hoê noa ˈˈe area taime.b E rave na tatou i te hiˈoraa o te hoê taurearea no Marite tei faaanaanatae ia ˈna na roto i te eiâraa i te mau pereoo e te faahororaa ma te maamaa. “Auê te au e,” o ta ˈna ïa e parau ra. “Ia ite anaˈe oe i teie manaˈo horuhoru mai te huru ra e te riaria ra oe, e ua taero roa oe.”
Te mau hoa e ta ratou faaheporaa
Te parau nei te Bibilia e: “E ino te parau maitai i te amuiraa iino ra.” (Korinetia 1, 15:33) Te farii-rahi-hia nei teie parau mau. Ua tapao te vahine papai ra o Denise V. Lang e: “Mea varavara te hoê taata apî i te faahepohepohia e a ˈna iho.” E pinepine, na te mau hoa e turai nei ia vetahi ê ia eiâ i te tahi ohipa. Ma te peapea, e rave rahi taurearea i hema i raro aˈe i te faaheporaa.
“Ua faaô atu vau i roto i te hoê pǔpǔ tamahine i te fare haapiiraa tuatoru,” o ta te potii ra ïa o Kathy e parau ra. Eaha te faahopearaa i te faaôraa ˈtu i roto i ta ratou pǔpǔ? Te eiâraa i te hoê piriaro mahanahana moni roa. “Ua hinaaro vau e faaô i roto i te pǔpǔ, no reira ua haere au i roto i te hoê fare toa e ua eiâ vau i te tahi piriaro mahanahana no ˈu,” o ta ˈna ïa e faˈi nei.
Te manaˈo o te Atua
E nehenehe iho â te hinaaroraa i te mau ohipa eita ta outou e nehenehe e hoo mai, te iteraa i te horuhoru rahi, aore ra te hinaaroraa ia fariihia outou e te mau hoa, e turai ia outou ia eiâ. Teie râ te hoê o na Ture Ahuru i roto i te Bibilia: “Eiaha roa oe e eiâ.” (Exodo 20:15) Ua papai te aposetolo Paulo e ‘eita te eiâ e parahi i te basileia o te Atua.’ (Korinetia 1, 6:10) E tia ia riro te manaˈo o te Atua ei tapitapiraa taa ê no te mau taurearea tei paari mai ei mau kerisetiano. Auê ïa huru haavare mau e ia faaite i te hoê hohoˈa rapaeau parau-tia e te eiâ nei ma te omoe! Te faataa nei te aposetolo Paulo i te reira e: “O oe hoi o tei haapii ia vetahi ê ra, aita oe i haapii ia oe iho? O oe hoi o tei aˈo hua e, eiaha e eiâ, te eiâ na hoi oe?”—Roma 2:21.
Ua navai noa te manaˈoraa e mea haama ia tapea-anaˈe-hia, ei tumu no te ape i te peu ino o te eiâraa. I muri aˈe i to ˈna haruraahia, ua parau te hoê taurearea eiâ e: “Ua hinaaro vau e pohe.” Te iteraa e te ‘riri nei’ Iehova ‘i te haru’ o te hoê ïa tumu puai roa ˈˈe no te ape i te hema i te hinaaro mâha ore—aore ra te faaheporaa—e eiâ. (Isaia 61:8) Noa ˈtu e e huna te hoê taata i te ohipa eiâ ta ˈna i rave i te mau fatu fare toa, te mutoi, e te mau metua, eita râ o ˈna e nehenehe e huna i te reira ia Iehova. E ite-tahaa-hia iho â râ te reira.—Isaia 29:15.
A haamanaˈo atoa, e e haapaari te hara i te hoê taata. (Hebera 3:13) E riro mai iho â te eiâraa i te mau ohipa haihai ei mau ohipa haama ore e te mǎtaˈu ore. O te taurearea ra o Roger te hoê hiˈoraa, tei haamata i te rave i te ohipa ino i roto i to ˈna oraraa na roto i te eiâraa i te moni i roto i te pute moni a to ˈna metua vahine. I te pae hopea ua turai o ˈna i te mau vahine ruhiruhia i raro e ua eiâ o ˈna i ta ratou mau pute moni!
Te aroraa i te faahemaraa
Parau mau roa, mai te peu e ua haamata te hoê taata i te eiâ ma te omoe, e ere i te mea ohie ia haapae. “Mai te hoê faatîtîraa te huru,” o ta te hoê taurearea ïa i faˈi. Na te aha e nehenehe e tauturu i te hoê taurearea ia taui i to ˈna mau haerea?
A faˈi i ta outou hara i te Atua. E “te rahi ra hoi ia ˈna te faaore i te hara” a te feia tei tatarahapa i ta ratou mau hapa e tei faˈi roa ˈtu ia ˈna.—Isaia 55:7.
A imi i te tauturu. E rave rahi taata taio o teie vea tei ite e teihea te amuiraa kerisetiano a te mau Ite no Iehova i to ratou vahi. E nehenehe ïa ratou e haere atu e farerei i te mau tiaau kerisetiano no reira e e ani i te tauturu i te pae varua e te mau aˈoraa. (Iakobo 5:14, 15) E nehenehe atoa te mau metua e mau faaueraa tumu maitatai i te pae morare ta ratou e riro ei pu no te tauturu e no te faaitoitoraa. Mai te peu e te tupu ra te mauiui, te oto, aore ra te haumani rii no te haerea parau-tia ore, e nehenehe te aparauraa i te reira e te hoê taata faaroo e te aroha e riro ei tauturu rahi.—Maseli 12:25.
A faahoˈi i te mea i eiâhia. I raro aˈe i te Ture a Mose, ua titauhia i te feia eiâ ia faahoˈi i te mau taoˈa ta ratou i eiâ e te moni taime. (Levitiko 6:4, 5) Eita te raveraa mai te reira e tamǎrû noa i te haava manaˈo, e haaputapû atoa râ i te taata tei eiâ ia vetahi ê. Te tǎpǔ nei te Bibilia no nia i te hoê taata o tei “hopoi mai i ta ˈna i haru ra, e ua haapao i te parau ora ra . . . e ora mau â oia, e ore ïa e pohe.”—Ezekiela 33:15.
A faaore i te hiaai hohonu e te miimii. Teie te hopea o na Ture Ahuru e, “Eiaha roa oe e nounou . . . i te mau mea atoa na vetahi ê ra.” (Exodo 20:17) Mai te peu e te vai ra te hoê ohipa ta outou e hiaai mau ra—aore ra e hinaaro ra—eita râ paha outou e nehenehe e hoo mai, peneiaˈe e ite outou i te hoê ravea e noaa mai ai te moni no te hoo mai. Teie te aˈoraa ta te aposetolo Paulo i horoa: “O tei eiâ na, eiaha e eiâ faahou: a rave râ to ˈna iho rima i te mea maitai.”—Ephesia 4:28.
A ara i to outou mau hoa. “Mai te peu e tei pihai iho oe i te hoê hoa aore ra te hoê pǔpǔ hoa o te rave ra i te hoê ohipa ino aore ra te taparahi ra i te hoê taata,” o ta te vahine papai ra o Denise Lang e haamanaˈo ra, “e faahapa-atoa-hia oe no te mea tei reira atoa oe.” A haapuai ia outou no te patoi ia ani mai te mau hoa ia rave i te hoê ohipa e opanihia e te ture.—Maseli 1:10-19.
A feruri atoa i nia i te ino ta te ohipa eiâ e faatupu i nia ia vetahi ê. E manaˈo noa te hoê taata eiâ ia ˈna anaˈe. Te aˈo mai nei râ Iesu ia tatou e: “E te mau mea atoa ta outou i hinaaro ia vetahi ê ra, e na reira atoa ˈtu outou ia ratou.” (Mataio 7:12) Ia haapii anaˈe te hoê taata i te haapao ia vetahi ê, e iti mai o ˈna i te turaihia e rave i te hoê ohipa o te nehenehe e faaino ia vetahi ê.
A manaˈo i te mau faahopearaa i nia ia outou. (Galatia 6:7) Maoti râ i te manaˈo e auê te au e ia noaa mai taua taoˈa faanehenehe anaana ra aore ra taua tauihaa ra eita e pee ia outou ia aufau, a feruri râ i te peapea ia haruhia e ia tapeahia outou; a feruri atoa i te faainoraa ta outou e faatae ra i nia i to outou mau metua e i nia i te Atua iho! E mea papu e i te pae hopea e faaoti outou e e ere te ohipa eiâ i te hoê manaˈo maitai roa.
[Nota i raro i te api]
a Ua tauihia te tahi mau iˈoa.
b Aita matou e paraparau nei no nia i te puai e turai ra ia eiâ—te hoê huenaneraa i te pae feruriraa e itehia ra na roto i te hoê hiaai mâha ore e eiâ. Te parau ra te mau taote e mea varavara teie huru puai e turai ra ia eiâ, tei raro mai i te 5 i nia i te hanere feia eiâ i te fare toa tei rave i taua peu ra. E rapaau-pinepine-hia teie huenaneraa i te raau.
[Hohoˈa i te api 29]
Te ite pinepine nei te feia eiâ i roto i te fare toa i te haama ia haruhia ratou