Te haereraa i mua i roto i te rapaauraa i te mauiui
E TAE mai i teie mahana, e mea iti roa te mau taote o tei ite maitai no nia i te mauiui, te rahiraa râ aita ïa. Ua parau te taote ra o John Liebeskind, te peretiteni tahito no te Pu o te ao nei no nia i te mauiui, a tau matahiti i teie nei e: “Ia manaˈo vau aita e fare haapiiraa i te pae rapaauraa na te ao nei o te horoa ra e maha hora i roto e maha matahiti no te haapii i te feia ia ite e ia rapaau i te mau fifi o te mauiui.”
Ua faatueahia râ te mau haamaramaramaraa no nia i te mauiui i te mau tutavaraa rahi roa ˈˈe no te rapaau i te reira. No reira, ua haamaramaramahia te manaˈo o te feia e mauiui ra. Ua faaite te vea ra American Health e: “Te oaoa nei tatou paatoa i te mea e te farii ra te toroa rapaauraa e e ere te mauiui tamau i te hoê tapao noa o te maˈi, o te hoê râ maˈi o te nehenehe e rapaauhia.” Maoti teie manaˈo, e rave rahi fare maˈi o tei faanahohia no te rapaau i te mauiui.
Ihea te mauiui e rapaauhia ˈi
Ua matara te fare maˈi matamua o te tuatapaparaa i te mau tuhaa atoa o te mauiui a te taote ra o John J. Bonica i te mau Hau amui no Marite. Ua faaite oia e: “I te matahiti 1969, e 10 anaˈe fare maˈi mai teie te huru na te ao nei.” Ua maraa oioi râ te mau fare maˈi tei faanahohia no te rapaau i te mauiui i na 25 matahiti i mairi. I teie nei, e hau atu i te hoê tausani fare maˈi no te mauiui, e ua parau te hoê tia o te hoê taatiraa no te mauiui tamau na te mau nunaa atoa e “e fatata e matara te mau fare maˈi apî i te mau mahana atoa.”a
A feruri na i te auraa o te reira! Ua faaite te taote ra o Gary Feldstein, te hoê taote faataoto i te Oire rahi no New York, e: “I teie nei, no te feia maˈi tei matau i te reva e tau hanere aore ra tau tausani kilometera no te imi i te raau, tei pihai iho noa te rapaauraa i to ratou fare.” Mai te peu e te mauiui ra outou, auê ïa haamaitairaa e i te mea e nehenehe outou e tauturuhia e te hoê pûpû taata aravihi tei faaineinehia no te rapaau i te mauiui!
E rave rahi matahiti te maoro, ua mauiui te tua o Linda Parsons, te vahine a te hoê tiaau haaati a te mau Ite no Iehova. Ua imi oia i te tauturu a te hoê taote e i te tahi atu, te rahi noa ˈtura râ to ˈna mauiui. I te hoê mahana i te avaˈe me i te matahiti i mairi aˈenei, ua imi ta ˈna tane o tei hepohepo i te numera niuniu i roto i te buka i raro aˈe i te upoo parau mauiui. E te vai ra te numera niuniu o te hoê fare maˈi e ere i te mea atea i te vahi raua e tavini ai i te pae apatoa o Kalifonia. Ua faanahohia te hoê taime farereiraa, e tau mahana i muri iho ua farerei o Linda i te taote no te imi i to ˈna maˈi e no te hiˈopoa ia ˈna.
Ua ravehia te mau faanahoraa e ia haere noa mai o Linda i te fare maˈi. Ua haamata oia i te haere e toru taime i te hebedoma i te fare maˈi no te ravea rapaauraa e e porotarama rapaauraa atoa râ ta ˈna i te utuafare. I roto noa tau hebedoma, ua haamata oia i te ite i te vahi maitai. Te faataa ra ta ˈna tane e: “Te haamanaˈo ra vau i ta ˈna parau maere i te hoê po, ‘Aita vau e tiaturi ra e aita roa ˈtu vau e mauiui ra.’” I roto noa tau avaˈe rii rapaauraa, eita oia e hoˈi faahou i te fare maˈi.
Te tauturu ta Linda i fanaˈo no te rapaau i to ˈna maˈi, o ta te mau fare maˈi atoa ïa o te tuatapapa i te mau tuhaa atoa o te mau mauiui e rave rau e horoa ra. Te hoê fare maˈi o te faaohipa ra i te ite o te hoê pûpû taata aravihi i roto i te oraora-maitai-raa, ia au i te taote ra Bonica, “o te ravea maitai roa ˈˈe ïa no te rapaau i te mauiui tamau.” Ei hiˈoraa, nafea te mauiui o Linda i te rapaauraahia?
Nafea ia rapaau i te mauiui
Te faataa ra te hoê vea iti a te fare maˈi i te huru raveraa i te pae hopea: “E hiˈopoa te hoê taote i te taata tataitahi no te ite i te tumu o te mauiui, e i muri iho e tabulahia te mau opuaraa mau e te mau porotarama no te rapaauraa. . . . E faaohipahia te mau ravea aravihi e te mau raveraa no te tauturu i te tino ia hamani i te mau ‘endorphin’ (te mau taoˈa hamanihia i roto i te tino) no te faaiti i te mauiui e te peapea e no te faaore i te raveraa i te raau taero no te tamǎrû.”
I rotopu i te mau ravea rapaauraa tei ravehia i nia ia Linda, te vai ra te patiaraa i te nira uira i te mau vahi aore ra mau melo papu maitai o te tino e te TENS, oia hoi te faaitoitoraa i te uaua uira i roto i te iri. Ua rapaauhia oia e te mau ravea faaitoitoraa uira i te fare maˈi e ua horoahia ia ˈna te hoê TENS iti no te faaohipa i te fare. Ua rave-atoa-hia te biofeedback, te hoê raveraa e hiˈopoa te taata maˈi i te mau huru o to ˈna tino e e taui ia ratou no te faaiti i te ohipa a te mauiui.
Te rapaauraa i te pae tino, mai te tauromiraa i te mau melo o te tino, o te hoê ïa ravea titauhia. I muri iho, ia ineine iho â râ Linda no te reira, e ravehia te hoê faaetaetaraa tino i roto i te hoê piha i te fare maˈi, e ua riro te reira ei tuhaa faufaa no te rapaauraa. E mea faufaa roa te faaetaetaraa tino, no te mea ua itehia e e hamani-api-faahou-hia te mau endorphin tei faaitihia e te mauiui tamau. Te fifi râ oia hoi te tautururaa ïa i te mau taata e mauiui ra ia faanaho i te hoê porotarama faufaa no te faaetaetaraa tino.
Te haere mai nei e rave rahi mau taata o te mauiui tamau ra i te fare maˈi no te rave i te mau raau no te faaore i te mauiui, e tei roto atoa o Linda. Ua vaiiho oioi râ oia i ta ˈna mau raau, o te reira hoi te tapao faufaa a te mau fare maˈi no te mauiui. Aita o Linda i ite i te mau tapao o te mauiui i muri iho i to ˈna faaearaa i te amu i ta ˈna mau raau, e mea varavara hoi te reira. Ua tapao te taote aravihi no te mauiui ra o Ronald Melzack e i roto i “te tuatapaparaa i ravehia i nia i na 10 000 e hau taata i paapaa . . . , e ere i te hoê noa ˈˈe huru matauhia e tupu i muri aˈe i te ohiparaa a te raau i itehia e e nehenehe e pari i te huru rapaauraa i horoahia no te tamǎrû i te mauiui i te taime i tapeahia ˈi i te fare maˈi.”
I te mea hoi e tuhaa rahi te reira i te pae feruriraa no te mauiui tamau, te tamata nei ïa te mau fare maˈi i te tauturu i te feia maˈi ia haamoe i to ratou mauiui. Ua faataa te taote ra o Arthur Barsky, te hoê orometua haapii i te Fare Haapiiraa i te pae rapaauraa i Harvard, e: “Te mea ta outou e manaˈo ra, te mea ta outou e tiai nei, to outou huru feruriraa no nia i te mau manaˈo hohonu—te ohipa rahi nei teie mau mea atoa i nia i to outou huru mau.” No reira, e tauturuhia te feia maˈi ia tapea i to ratou feruriraa i nia i te mau ohipa taa ê atu i to ratou mauiui.
Te mau ravea no te ora mai
O teie mau fare maˈi apî no te mauiui anei te ravea o te mau fifi o te huitaata nei? Noa ˈtu e tauturu te mau ravea rapaauraa i te mauiui tatarahia i ǒ nei, e tia râ ia maiti-maitai-hia te fare maˈi aravihi aore ra te hoê taata rapaau aravihi no te mauiui. E tia râ ia imihia na mua te mau ravea mau.
E faahohoˈahia te reira na roto i te hoê aamu tuiroo: Ua faaruru te hoê taata amo auri tahito i te mau Hautiraa rahi ra o Stephen Kaufman, i te mauiui tamau i to te hoê taata eiâ haamǎtaˈuraa ia ˈna ma te tuu i ta ˈna pupuhi i raro aˈe i to ˈna arapoa. I muri aˈe e vau avaˈe rapaauraa i te mauiui, ua nehenehe faahou oia e rave i te ohipa ma te taime taatoa e i te tataˈuraa amo auri. Ua parau râ oia e: “E pinepine to ˈu mau manimani avae i te mauiui, e au ra e e ua tuuhia i roto i te pape pihaa.”
No reira, noa ˈtu te haereraa i mua faahiahia mau, eita e manuïa i te aravihi o te taata ia faatupu i te parau tǎpǔ a te Bibilia e: ‘E ore te mauiui.’ (Apokalupo 21:4) Nafea ˈtura ïa e tapae ai i taua tapao ra?
[Nota i raro i te api]
a Aita te A ara mai na! e turu ra i te tahi noa ˈˈe fare maˈi taa ê no te mauiui aore ra te ravea rapaauraa.
[Hohoˈa i te api 17]
Te mau ravea rapaauraa i te mauiui, oia atoa te faaitoitoraa i te uaua e te uira
[Faaiteraa i te tumu]
Ma te parau faatia o Pain Treatment Centers of San Diego