Ke Feditse Dingwaga tse Some mo Dikgolegelong tsa Sesole tsa Spain

Jaaka go boletse Fernando Marín

DINGWAGA tse some mo kgolegelong mo Spain ka nako ya ga Franco​—dingwaga tse some tseo di neng tsa humisa botshelo jwa me. Seo se ka utlwala ekete ke ikganetso; mme go ntse jalo ka nna. E seng ka go bo dingwaga tseo di ne di tletse ka dikgomotso tsa botshelo. Mo go fapaaneng, go ne go na le bosetlhogo jo bo maswe fela thata-thata jwa kgolegelo ya sesole. Mme se se tsamaelanang le seo sotlhe, go ne gape go na le tshupo ya mmatota, ka dinako tse dingwe e e akabatsang, ya tshireletso ya bomodimo. Nka gakologelwa ditiragalo tseo jaaka ekete di diragetse maabane jaana.

Ke ne ka godisiwa jaaka Mokatoliki mme ka ithuta mo dikoleng tsa Katoliki mo Barcelona. Ke ne ke boifa tlhokofatso ya molelo wa dihele le pakatori lebaibai tota. Go tswa foo fa ke ne ke le 16 ke ne ka ithuta Bibela le Basupi ba ga Jehofa, mme dithuto tseo tse di boifisang di ne tsa tlosiwa mo mogopolong wa me. Ke ne ka bona ka phepafalo go tswa Bibeleng gore ga go na moya wa motho o o sa sweng. Fa go ntse jalo, go ne go ka nna le mafelo a tlhokofatso le go gololwa a a ntseng jalo jang?​—Esekiele 18:4, 20; Moreri 9:5, 6, 10.

Ka 1961, ke le dingwaga tse 18, ke ne ka supa boineelo jwa me mo Modimong ka kolobetso mo Paris, mo Fora, kopano e kgolo ya ntlha e ke ileng ka nna go yone. Ke ne ke le mongwe wa setlhopha se se botlana sa batho ba Spain bao ba ileng ba kgona go rulaganyetsa loeto go ya Fora go sa kgathalesege seemo sa rona se se kwa tlase sa itsholelo le go thibelwa ga Basupi ba ga Jehofa mo Spain ka nako eo. Tiro ya rona ya go rera e ne e dirwa ka sephiri mo karolong e ntsi thata ya motlha wa ga Franco (1939-75).

Ke ne ka itumela fela thata go bo ke itse Jehofa le boammaaruri jwa gagwe ka Keresete Jesu mo boineelo jwa me bo neng jwa dirwa kwantle ga tikatiko. Ke ne ke batla go nna modihedi wa mmulatsela wa nako e e tletseng. Keletso ya me e ne ya diragadiwa ka February 1962. Ke sa le ke le mo tirelong eo nako kgolo ke eno​—le eleng fa ke ne ke le mo kgolegelong. Mme ke ka baka lang fa ke ne ka tshwanelwa ke go ya kgolegelong?

Teko ya Me ya Ntlha e Kgolo

Ka February ya 1964, ke le dingwaga tse 21, ke ne ka kwadisetswa tirelo ya bosole. Ke ne ke ipaakanyeditse seo se neng se tla tla. Ka dingwaga, fela jaaka makawana a mangwe a balekane ba me mo phuthegong, ke ne ke na le mekgele e mebedi mo botshelong​—go nna modihedi wa mmulatsela wa nako e e tletseng le go boloka bothokgami jwa me mo kgannyeng ya boitlhaodi jwa Bokeresete.​—Yohane 17:16; 18:36.

Fa ke ne ke tlogela gae go ya kwa kampeng ya bosole, ke ne ka ya koo ke itse seo se tla tlhagang, ka poitshegonyana eo e e tsenyang tsebetsebe, mme ke tlhatswegile pelo fela sentle-ntle mo tlhaloganyong. Fa ke goroga kwa diofising tsa bosole tsa lefelo leo, ke ne ka tlhalosa boemo jwa me jaaka yo o kgatlhanong le ntwa ka ntlha ya segakolodi​—sengwe seo se neng se sa utlwisisiwe gotlhelele ka nako eo mo Spain ebile e le se se ka se keng sa itshokelwa. Ke ne ka fiwa pasa ya tsa mosepele mme ka bolelelwa gore ke ikgorose kwa dikampeng tsa bosole kwa Tenerife (Canary Islands)​—go feta dimmaele tse di sekete (1 600 km) kgakala le legae la me mo Catalonia.

Bagolwane ba tsa bosole mo Tenerife ba ne ba akanya gore ke a tsenwa. Ke mang yo o siameng sentle mo tlhaloganyong yo o ka ganang go dira tirelo ya bosole mo pusong ya bobusa-esi ya Bokgokgontshi? Ke ne ka isiwa kwa sepateleng sa balwala tlhaloganyo gore ke alafiwe! Ka bolesego ke ne ka tlhatlhobiwa ke ngaka e e neng e itse Basupi, mme ka gone ka dibelwa mo kalafing eo e neng e ka bo e ile ya dira tshenyo ya go ya go ile. Ba ne ba tloga ba ntotlelela mo kgolegelong ya sesole. Ke ne ke tla nna lobaka lo lo kae koo? Ke ne ke sa itse le go itse, ka jaana go ne go se na lobaka lwa kgolegelo mo malatsing ao lo lo neng lo tlhometswe ba ba neng ba gana ntwa ka ntlha ya segakolodi.

Mo dingwageng tse di neng di tla latela, ke ne ka tla go itse boseng sepe jwa go bolawa ke bodutu le go bola ga boitsholo ga magolegwa ka nna. Ke ne ka ralala maemo a a bopelang botshelo, mme ke ne ka okiwa ka dimpho tsa go roba bothokgami le boitlhaodi jwa me. Ka iketlo ke ne ka tla go lemoga gore ntlwana ya kgolegelo e ne e ka nna sebaka sa go ipelela kamano e e atamalaneng le Modimo. Ke ne ka tlhagolela ikanyo e e feletseng mo go Jehofa jaaka Modimo wa me.​—Pesalema 23.

Go Tswalelwa ke le Nosi

Go tswa Tenerife ke ne ka romelwa kwa kgolegelong ya bosole e e boifisang ya San Francisco del Risco mo setlhakeng sa Las Palmas de Gran Canaria​—e boifiwa ka ntlha ya boitshwaro jwa mosimegi wa kgolegelo—​motho yo mokhutshwanyane, yo o sepirigwane, yo o setlhogo fela thata yoo ka bomo a neng a ipelela go betsa magolegwa. Leina la gagwe la matshamekwane e ne e le Pisamondongo (Nko Di a Aboga).

Ke ne ka tswalelwa ke le nosi fela koo, mme ditsame tsotlhe di ne tsa tsewa, go akareletsa le Bibela. Ke ne ke letlelelwa fela gore ke tswe ka lobakanyana mo bosigong​—go phepafatsa ntlwana ya me ya boithomelo le go itseela dijo tsa maitseboa. Lefa go le jalo, mo dikgweding tseo tsotlhe tsa go tswalelwa ke le nosi ke ne ka se ka ka tlogelwa ke le nosi gotlhe gotlhe. (Pesalema 145:18) Fela jaaka Harold King wa morongwa, yoo ka dingwaga tse dintsi a neng a tswaletswe a le nosi mo China, ke ne ka tlhagolela kamano ya me le Jehofa. (Bona The Watchtower, 1963, ditsebe 437-42.)

Sontaga mongwe dijo tsa me di ne di akareletsa lekametlwana la surenamone. Jaaka ke ne ke le gamolela mo raising ya me marothodi mangwe a ne a rothegela mo bodilong jwa tapeite e khibidu mo ntlwaneng ya me, go tlogela setshubaba se sennyenyane. Seno se ne sa nnaya kgopolo ya go dirisa matute a surenamone go kwala mokwalo mo bodilong jwa ntlwana ya me. Gangwe mo bekeng dijo tsa me di ne di akareletsa lekametlwana la surenamone. Ka gone, ka bonya ka bonya, ke ne ka kgona go kwala go kgabaganya bodilo jwa ntlwana ya me: “El nombre de mi Dios es Jehová.” (“Leina la Modimo wa me ke Jehofa.”) Mafoko ao e ne e le segopodiso sa ka metlha sa gore ke ne ke sa tlogelwa ke le nosi gotlhe gotlhe. Boammaaruri jo bo motlhofo joo mo maotong a me bo ne jwa tlhotlheletsa mogopolo wa me go gakologelwa boammaaruri jo bo boteng kaga kamano ya motho le Modimo. Moragonyana, ke dirisa khantlele e e nyerologileng, ke ne ka pholetšha bodilo jwa ntlwana eo yotlhe go fitlhelela bo le borethe bo bile bo phatsima jaaka seipone.

Ke Ne Ka Ikgomela Motshitshi ka go Bala Bibela

Bakaulengwe ba ba golegilweng kwa El Aaiún, mo Sahara, ba ne ba utlwa kaga bonosi jwa me le lebaka la gore ke ne ke ilediwa Bibela epe fela kana dibuka dipe fela tsa Bibela. Ba ne ba kgona go romela ditsebe dingwe tsa makasine wa Tora ya Tebelo, ka legolegwa le lengwe le le neng le fudusediwa koo, le sekaelo se sengwe sa Diefangele. Bothata e ne e le gore, o ne a tla kgona go di tlisa jang kwa go nna fa ke tswaletswe kwa bothokong ke le nosi?

Bosigo bongwe fa ke ne ke tswela kwantle go phepafatsa ntlwana ya me ya boithomelo sephuthelwana se se botlana se ne sa latlhelwa mo godimo ga lebota leo la ntlwana. Ke ne ka se phamola jaaka motho fa a gamotswe ke tlala a phamola borotho. Ke ne ka lala ke bala dipampitshana tseo gangwe le gape bosigo jotlhe mo ntlwaneng ya me. E ne e le dibuka tsa ntlha tse di buang kaga Jehofa tse ke neng ka di bona mo sebakeng sa ngwaga! Mahube a tla. Ka tlala eo e e matlho mahibidu ke ne ka phaphauletsa ditlhogo tseo le mafoko a ga Jesu a a gomotsang a Efangele!

Bosigo jo bo latelang, jaaka ke ne ke boela mo ntlwaneng ya me ke tshotse dijo tsa me ka seatla, ke ne ka bona mosimegi wa kgolegelo, don Gregorio, a nkemetse. A ba a lebega a boifisa mo sefatlhegong sa gagwe mme molala wa gagwe o mokhutshwanyane jaaka wa poo o bodulogile ka bogale. Mo letsogong ja gagwe o ne a tshotse dimakasine tsa me. Motlobo wa dibuka tse di rategang tsa me tsa Bibela di ile tsa bipololwa! A dirisa matlhapa a a maswe thata kgatlhanong le leina la ga Jehofa le dipōpō tsa loso, o ne a mpitsa. Ka bofefo fela ke ne ka isa thapelo e e sisibetseng mme ka tidimalo go Jehofa, ke mo kopa gore a nthuse go itshokela se se neng se tla latela ka tlotlo ya Mokeresete wa boammaaruri.

Mosimegi o ne a bula lebati la ntlwana ya me. Ke ne ka siela ka ko khoneng ya ntlwana ya me mme ka leka go fitlha dikarolo tsa me tsa mmele kgatlhanong le tlhaselo e ke neng ke itse gore e e tla. A tšararegile ebile a goa, matlho a gagwe a talafetse, o ne a ingangatlela ka nna. Bodilo bo ne bo pholetšhitswe sentle-ntle. O ne a relela mme a wela ka sefatlhego fa fatshe. A tletse bogale go feta, a leka go tsoga. Jaaka a dira jalo, fa a re o a leba a bona mafoko a a kwadilweng mo bodilong “El nombre de mi Dios es Jehová.” E ne e le motho yo o tshabang boloi. Fa a tla fa leineng la Modimo, o ne sebaseba ka lentswe le le kwa tlase la poifo, “Jehofa!” Go tswa foo lentswe ja gagwe la tlhatlogela godimo jaaka a ne a simolola go goa a bo a nna a goa “Jehofa! Jehofa! . . .” Go tswa foo, a tlhanola direthe a sia mo ntlwaneng ya me! Ke ne ka falola dithupa, mme le ka motlha ga a ise a tlhole a ntshwenya gape.

Boitemogelo jono bo ne jwa nonotsha tumelo ya me mo seatleng se se sireletsang sa ga Jehofa. Ke ne ke le nosi fela fano mme ke sa phuaganngwa gotlhelele. Ke ne ka bogisiwa mme ka se ka ka nyelediwa.​—2 Bakorintha 4:7-10.

Phuthego​—Mo Kgolegelong

Kgabagare ke ne ka fudusediwa kwa kgolegelong ya Santa Catalina, mo Cádiz, koo ka bonako go neng ga nna le bakaulengwe ba ba ka nnang lekgolo. Re ne ra iphutha go nna phuthego, nngwe ya tse dikgolo thata mo Spain ka nako eo! Re ne ra tshwarelela thulaganyong ya dipokano le thuto ya botho le eleng go boaboeletsa dithulaganyo tsa kopano ya potologo le ya kgaolo teng gone koo kwa kgolegelong.

Go ka bo go ile ga nna motlhofo go godisa boemo jwa rona, mme bakaulengwe le bokgaitsadi ba rona ka kwantle ba ne ba lebane le diteko le bone tsa boikanyegi le bothokgami mo matshelong a bone a letsatsi le letsatsi​—mo mabakeng a mangwe diteko tseo ebileng re iseng re nne le tsone mo kgolegelong. Legale gone ga re a ka ra ikutlwa re amotswe mo go Jehofa le phuthego ya gagwe. Melao-metheo ya gagwe e ne e le botlhokwa-tlhokwa go rona, segolo bogolo fa re ne ra utlwa re tobekanye tlhaloganyo tota, mme malatsi, ao go neng go lebega a sa fele, a ne a wela mo go rona jaaka dinteo tse di sa feleng tsa hamole, e phatlakanya boroba jwa bokau jwa rona. Mme re ne ra se ka ra dumelela kgobego-marapo e e ntseng jalo go re fekeetsa.​—Pesalema 71.

Mo ditikologong tsa rona tse di pitlaganeng, re ne ra boloka moya o o molemo wa go dirisana mmogo jaaka Bakeresete, mo go neng go se motlhofo ka metlha. Bophiri bo ne bo sa kgonege gotlhelele mo matlwaneng ao a batho ba bantsi le eleng fa re ne re kgaogantswe mo magolegweng a mangwe a bosole. Ka bomadimabe, go ne ga tlhaga kgang nngwe magareng ga rona ya boleo jwa boitsholo jo bo bodileng tota. Kgato e ne ya tsewa go boloka phuthego ya rona e le phepa. Motho yoo o ne a kgaolwa. Lefa go le jalo o ne a tshwanelwa ke go tswelela a ntse a na le rona​—re ne re ka se ka ra mo leleka mo kgolegelong, lefa e le gone gore re batle go kopa gore a tlosiwe mo karolwaneng ya kgolegelo eo ka ntlha ya kgobo eo e neng e tla tlisediwa Jehofa le rona. Re ne ra akabadiwa ke kafa re neng re ka tshwara boemo jono jo bo swabisang ka gone. Karabo e ne ya tswa mo motsweding o o neng o sa solofelwa.

Ka Lebati la Koboto

Go batla e nna ka yone nako eo re ne ra amogela loeto lo lo botlhokwa-tlhokwa go tswa go Grant Suiter, leloko la Setlhopha se se Laolang. O ne a letlelelwa go bona legolegwa le le lengwe fela mo ntlong ya baeti. Mme rotlhe re ne re batla go mmona le go mo utlwa. Go ne go tla kgonega jang? Re ne ra lemoga gore mo ntlong ya boberekelo go ne go na le lebati le le sa dirisiweng le le neng le tsena mo ntlong ya rona. Le ne le fitlhilwe kafa morago ga lebota. Re ne ra fetsa ka gore re le timetse ka go le bipa ka koboto e e se nang marago. Ka gone motho o ne a ka tsena mo kobotong a bula lebati kafa morago​—mme a bo a iphitlhela a le mo malaong a a tlhatlagantsweng thata a mararo a a bofilweng!

Fa Mokaulengwe Suiter a ne a setse le nna fela mo ntlong ya boetelo, ke ne ka mo laleletsa gore a tsene mo ntlong ya boberekelo ka maiphako a gore a bone tiro nngwe ya rona ya diatla. Akanya fela kafa a neng a gakgamala ka teng fa a ne a kopiwa gore a tsene mo kobotong​—e le fela gore a iphitlhele a le mo tlung ya rona e go nang le bakaulengwe ba ba fetang lekgolo ba emetse go mmona! Re ne re ikgomela motshitshi, mme mo go rona, ka re ne re swetse bokopano jo bo tswang kwantle, go ne go le thuso. Re ne re sa dumele gotlhelele tota gore re na le leloko la Setlhopha se se Laolang mo gare ga rona.

Re ne ra tsaya sebaka seo go mo tlhalosetsa bothata jwa rona jwa go kgaola. Karabo ya gagwe e ne e phepafetse: Phuthego ya ga Jehofa le melao-metheo ya gagwe e ka se ka ya sokamisiwa ke melao le ditaelo tsa motho. ‘Phuthego ga e mo kgolegelong!’ o ne a rialo. Go tswa foo o ne a akantsha ka gore, ‘Ke ka baka lang fa le sa bue le mosimegi mme la mo kopa gore molatofadiwa a fudusiwe?’

Mosimegi yoo, yo o neng a le dingalo, gantsi o ne a re sotla. Ke ne ka mo tlhalosetsa go re, “Ga re letlelele batlola-molao mo gareng ga rona. Re tshwanetse go boloka phuthego ya rona e le phepa.” O ne a itshwara jang? Jaaka ekete o ne a tlhaloganya molao-motheo mongwe moteng o ke neng ke o akantse gore o ne a ka se ka a o tlhaloganya, o ne a leka go nkgomotsa! Ke ne ka tshoga! O ne a bolela gore o ne a tla ntsha ditaelo gone fela jaana gore mosinyi yoo a fudusiwe le gore o ne a se ketla a dumelelwa mo karolong ya rona go fitlhelela komiti ya rona ya boatlhodi e go kopa jalo. O ne a bo a re akgolela le eleng boikanyego le tlotlo ya rona ya melao-metheo e e kwa godimo!

Ditshwanelo tsa Botho le Kgololesego

Teko ya rona mo kgolegelong e ne e se fela dingwaga tse di sa feleng tsa bogolegwa mme gape tsa go sa tlhomamisege​—re ne re sa itse gore re ile go gololwa leng, fa e le gore go ka direga. Ka baka lang? Ka go bo jaaka katlholo nngwe le nngwe e ne e fediwa, re ne re latlhelwa mo seemong se sengwe gape mme re bo re neelwe le eleng katlholo e e maswe go feta. Mongwe wa bakaulengwe o ne a atlholelwa dingwaga tse di tshwarang 26 mo kgolegelong​—ka go bo a ganne fela dikgwedi tse 18 tsa tirelo ya bosole! Ke eng se se neng sa re nonotsha ka nako ya teko e telele e e kalo? Thapelo e ne e le nngwe ya dipilara tsa bothokgami jwa rona.

Magatwe a ne a anama go tloga ka 1972 go ya pele gore goromente wa Spain o ka nna a neela batho ba ba ganang ntwa ka ntlha ya segakolodi ditshwanelo tsa bone ba ba ileng ba nna mo kgolegelong lobaka lo loleele thata. Malatsi a se ma kae pele ga go neelwa ditshwanelo tseo di simolola, ba le 70 mo go ba ba 100 bao ba neng ba tla tloga ba gololwa ba ne ba ikopela tirelo ya bobulatsela jwa nako e e tletseng! Seo se neela mogopolo wa boikutlo jo bo tsholetsegileng jwa boikarabelo jwa Bokeresete jo re ileng ra bo tlhagolela ka dingwaga mo kgolegelong. Re ne re sa tseye kgololesego ya rona e ntšha jaaka seipato sa go tshela ka iketlo le go leka go kaba phatlha yotlhe e go bonalang e ile ya re latlhegela. Go na le moo, re ne re batla go bontsha Jehofa tebogo ya rona ya tshireletso e re ileng ra e ipelela ka dingwaga tseo. Mme e ne e se kgogomogo, maikutlo a a tla tlogang a nyelela​—bontsi jwa bakaulengwe bao ba sa ntse ba le mo gare ga ditlhopha tsa babulatsela! Ba feta lesome le bobedi ba sa ntse ba le mo tirong ya potologo kana ya kgaolo, kana mo tirelong ya Bethele, mme seo se akareletsa nna le mosadi wa me Conchita.

A ke ne ka senya dingwaga tse di lesome tsa botshelo jwa me mo kgolegelong? Bothokgami ga bo ke bo senya sebaka. Rekoto e e kopantsweng ya bothokgami ya makgolo a bakaulengwe ba ba ikanyegang ba baboloka bothokgami ba ba neng ba latlhelwa mo kgolegelong mo Spain e ne ya dira gore leina la ga Jehofa le fitlhe le eleng mo ditikologong tse di kwa godimo-dimo tsa ga goromente, palamente, le Kereke ya Katoliki. Le eleng General Franco o ne a tshwanelwa ke go lemoga setlhopha seno se se sa tlwaelegang sa Bakeresete ba ba sa rokgonyegeng. Ka 1970 Basupi ba ga Jehofa ba ne ba lemogwa semolao ke goromente wa gagwe.

Mo dikgolegelong tsa Spain re ne ra falola teko ya lobaka lo loleele ya bopelotelele le boitshoko. Mme e ne e le sebaka sa mofuta wa sone sa thuto e e masisi ya botho ya Bibela le go tlhagolela kamano e e atamalaneng le Jehofa. Re ne ra se ka ra senya dingwaga tseo tse di mosola thata. Ke ka gone bontsi jwa rona ba neng ba tswa mo kgolegelong eo ba nonofile thata-thata mo semoyeng go na lefa re ne re tsena moo. Ee, ka dingwaga tse dintsi ‘re ne ra bogisiwa, mme ga re a ka ra latlhwa; re ne ra thubanyediwa fa fatshe mme re ne ra se ka ra senyega.’​—2 Bakorintha 4:9.

[Mafoko a setshwantsho mo go tsebe 20]

Le eleng mo bothokong, ke ne ke na le segopodiso sa ka metlha gore ga ke nosi

[Setshwantsho mo go tsebe 22]

Moswi Grant Suiter (yo o mo gare), leloko la Setlhopha se se Laolang sa Basupi ba ga Jehofa, a etetse mo kgolegelong ya sesole mo Cádiz (kafa molemeng, moranodi Bernard Backhouse; kafa mojeng, Fernando Marín)