“కదలకుండా కూర్చుని అవధానం నిల్పు!”

అటెన్షన్‌ డెఫిసిట్‌ హైపర్‌యాక్టివిటీ డిజార్డర్‌తో జీవించడం

“ఇంతకాలమూ, కాల్‌ గారాబంవల్ల చెడిపోయిన పిల్లవాడు మాత్రమేననీ, మనం —అంటే నేనని అసలు అర్థం—క్రమశిక్షణలో పెడితే వాడు దారిలోకొస్తాడనీ జిమ్‌ అంటూ వచ్చాడు. ఇప్పుడు ఈ డాక్టరు తప్పు నాది కాదనీ, మాది కాదనీ, కాల్‌ అధ్యాపకులదీ కాదనీ చెబుతున్నాడు: మా చిన్ని అబ్బాయిలో నిజంగా ఏదో లోపం ఉంది.”

అటెన్షన్‌ డెఫిసిట్‌ హైపర్‌యాక్టివిటీ డిజార్డర్‌ (ADHD)తో కాల్‌ బాధపడుతున్నాడు, ఈ పరిస్థితిలో అవధానలోపం, అనాలోచిత ప్రవర్తన, హైపర్‌యాక్టివిటీ వంటివి ప్రదర్శితమౌతాయి. ఈ రుగ్మత స్కూలుకెళ్లే వయస్సున్న పిల్లల్లో 3 నుండి 5 శాతం పిల్లల్ని ప్రభావితం చేస్తుందని అంచనా. “వారి మెదళ్లు ఛానెల్‌ను ఎంచుకునే పరికరాల్లో లోపాలున్న టీవీ సెట్లవంటివి” అని నేర్చుకునే రంగంలో నిపుణురాలైన ప్రిసిల్లా ఎల్‌. వేల్‌ అంటుంది. “ఎటువంటి వ్యవస్థీకరణా లేదా క్రమశిక్షణా లేకుండా ఒక ఆలోచన మరో ఆలోచనకు నడుపుతుంది.”

మనం ADHDకున్న మూడు ప్రధాన లక్షణాలను క్లుప్తంగా పరిశీలిద్దాము.

అవధానలోపం: ADHD ఉన్న పిల్లవాడు అనవసరమైన వివరాలను వదిలిపెట్టి, ఒకే అంశంపై కేంద్రీకరించలేడు. అందువలన, బాహ్య దృశ్యాలూ, శబ్దాలూ, వాసనలూ సులభంగా అతడి అవధానాన్ని మళ్లిస్తాయి.a అతడు అవధానాన్ని కనపరుస్తున్నాడు, కానీ తన చుట్టూవున్నవాటిలో నిర్దిష్టమైన ఏ ఒక్క అంశమూ అతని అవధానాన్ని ఆకర్షించదు. తాను ప్రధానంగా ఏ అంశానికి అవధానాన్నివ్వాలో అతడు నిర్ధారించుకోలేడు.

అనాలోచిత ప్రవర్తన: ADHDవున్న పిల్లవాడు తానేదైనా చేసేముందు ఆలోచించడు, దాని పరిణామాల గురించీ పట్టించుకోడు. అతనికి సరైన ప్రణాళిక ఉండదు, సరైన వివేచనా చూపించడు, మరి కొన్నిసార్లు అతని చర్యలు ప్రమాదకరంగా ఉంటాయి. “అతడు వీధిలోకి పరుగెడతాడు, కిటికీ అంచులపైకీ, చెట్లమీదికీ ఎక్కుతాడు” అని డా. పాల్‌ వెండర్‌ వ్రాస్తున్నాడు. “దాని ఫలితంగా అతడు తన వంతు గాయాలూ, దెబ్బలూ, పుండ్లూ కంటే ఎక్కువే అనుభవించాల్సివస్తుంది, డాక్టరు దగ్గరికి ఎక్కువసార్లు వెళ్లాల్సివస్తుంది.”

హైపర్‌యాక్టివిటీ: అతిచురుకుగావుండే (హైపర్‌యాక్టివ్‌) పిల్లలు ఎప్పుడూ అవిశ్రాంతంగా కదులుతూనే ఉంటారు. వారు కదలకుండా కూర్చోలేరు. “వారు పెద్దవారయ్యాక కూడా, జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే వారి కాళ్లూ, పాదాలూ, చేతులూ, అరచేతులూ, పెదాలూ లేదా నాలుకా వంటివి ఎప్పుడూ ఏదోకరకంగా కదులుతూనేవుంటాయని తెలుస్తుంది” అని డా. గోర్డన్‌ సెర్‌ఫోన్‌టైన్‌ తన పుస్తకమైన దాగివున్న వైకల్యతలో (ఆంగ్లం) వ్రాశాడు.

అయితే, అవధానలోపంతోనూ, అనాలోచితంగానూ ఉండే పిల్లల్లో కొంతమంది అతిచురుకుగా ఉండరు. వారి రుగ్మత కొన్నిసార్లు అటెన్షన్‌ డెఫిసిట్‌ డిజార్డర్‌, లేదా ADD అని మాత్రం పిలువబడుతుంది. ADD అనేది “హైపర్‌యాక్టివిటీ అసలు ఏమాత్రం లేకుండానే రావచ్చు. లేక అది గమనార్హంగానూ, చిరాకు కల్గించేదిగానూ, పూర్తి అశక్తతతోనూ—ఏ మోతాదులోని హైపర్‌యాక్టివిటీతోనైనా రావచ్చు” అని డా. రానల్డ్‌ గోల్డ్‌బర్గ్‌ వివరిస్తున్నాడు.

ADHDని కలుగజేసేదేమిటి?

సంవత్సరాలుగా, అవధాన సమస్యలకు పెంపకం సరిగ్గా లేకపోవడంనుండి మొదలుకొని ఫ్లోరోసెంట్‌ లైటింగ్‌ వరకు అన్నింటినీ నిందించారు. మెదడు పనిచేసే కొన్ని విధానాలలో అలజడుల మూలంగా ADHD వస్తుందని ఇప్పుడు తలంచబడుతుంది. 1990లో నేషనల్‌ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ ఆఫ్‌ మెంటల్‌ హెల్త్‌, ADHD లక్షణాలు ఉన్న 25 మంది వ్యక్తులకు పరీక్షలు జరిపింది. వారిలో కదలికనూ, అవధానాన్ని నియంత్రించే మెదడులోని ఆ ప్రాంతాల్లోనే గ్లూకోజు విషయంలో చాలా నెమ్మదిగా జీవప్రక్రియ జరుగుతుందని కనుగొంది. 40 శాతం ADHD కేసుల్లో వ్యక్తియొక్క జన్యు నిర్మాణం ఒక పాత్రను పోషిస్తున్నట్లుగా కనబడుతుంది. ద హైపర్‌యాక్టివ్‌ చైల్డ్‌ బుక్‌ అనే పుస్తకం ప్రకారం, ADHDతో జతచేయగల్గే ఇతర కారకాల్లో గర్భవతిగా ఉన్నప్పుడు తల్లి మద్యపానీయాలు లేక మాదకద్రవ్యాలు వినియోగించడమూ, పిల్లవానికి లెడ్‌ పాయిజనింగ్‌ జరగడమూ, మరి కొన్ని కేసుల్లో ఆహార నియమాలూ ఉన్నాయి.

ADHDవున్న కౌమారదశలోని పిల్లవాడు, యుక్తవయస్కుడు

ADHD అనేది కేవలం బాల్యంలో మాత్రమే ఉండే స్థితి కాదని ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో వైద్యులు కనుగొన్నారు. “చికిత్సకొరకు పిల్లవాడిని తీసుకువచ్చి, ‘నా చిన్నప్పుడు నేనూ అలాగే ఉండేవాడిని’ అని తలిదండ్రులు అనడం చాలా తరచుగా జరుగుతుంది. క్యూలో నిలబడడమూ, కూటాల్లో నిలకడగా కూర్చోవడమూ, మొదలుపెట్టిన పనిని ముగించడమూ వంటి విషయాల్లో తమకు ఇప్పటికీ సమస్యలున్నాయని వారు ఒప్పుకుంటారు” అని డా. లారీ సిల్వర్‌ అంటున్నాడు. ADHDవున్న పిల్లలందర్లో దాదాపు సగంమంది తమ లక్షణాల్లో కనీసం కొన్నింటిని కౌమారదశలోనికీ తర్వాత యుక్తవయస్సులోనికీ తీసుకువెళ్తారని ఇప్పుడు నమ్మబడుతుంది.

కౌమారదశలో, ADHD ఉన్నవారు ప్రమాదకరమైన ప్రవర్తనగలవారి నుండి నేరప్రవృత్తిగలవారిగా మారగలరు. ADHDవున్న కౌమారదశలోని ఒకరి తల్లి, “వాడికి కాలేజీకి వెళ్లే యోగ్యత ఉండదేమోనని నేను కలవరపడేదాన్ని” అని అంటుంది, “ఇప్పుడు వాడు జైలుకెళ్లకుండా ఉంటే చాలు అని నేను ప్రార్థిస్తున్నాను.” అటువంటి భయాలు యుక్తమైనవై ఉండవచ్చనే విషయం, 103 హైపర్‌యాక్టివ్‌ యౌవనులతో అటువంటి రుగ్మతలు లేని 100 మందివున్న ఒక కంట్రోల్‌ గుంపును పోల్చిన ఒక అధ్యయనంలో వెల్లడి అయింది. “20వ పడి మొదలయ్యేసరికి, హైపర్‌యాక్టివ్‌ గుంపులోని పిల్లలకు రెండు రెట్లు ఎక్కువగా అరెస్టు రికార్డులు ఉండే సాధ్యతా, ఐదు రెట్లు ఎక్కువగా ఘోరాపరాధిగా శిక్షపొందే సాధ్యతా, తొమ్మిది రెట్లు ఎక్కువగా కారాగార శిక్షను అనుభవించే సాధ్యతా ఉంది” అని న్యూస్‌వీక్‌ నివేదిస్తుంది.

ADHD ఒక యుక్తవయస్కునికి విశేషమైన సమస్యలను ముందుంచుతుంది. డా. ఎడ్నా కోప్‌లాండ్‌ ఇలా అంటుంది: “ఒక హైపర్‌యాక్టివ్‌ అబ్బాయి పెద్దయ్యాక ఉద్యోగాలను చాలా తరచుగా మార్చేవానిగా, ఎప్పుడూ ఉద్యోగం పోగొట్టుకునేవానిగా, రోజంతా వృథాగా కాలాన్ని వెళ్లబుచ్చేవానిగా, అవిశ్రాంతంగా తయారవ్వగలడు.” దీనికి కారణం అర్థం కానప్పుడు ఈ లక్షణాలు వివాహజీవితంలోని ఆనందాన్ని పీల్చివేయగలవు. “మామూలు సంభాషణల్లో నేను చెబుతున్నదాన్నంతటినీ అతడు కనీసం వినను కూడా వినడు. ఆయనెప్పుడూ ఎక్కడో ఉంటాడన్నట్లుగా ఉంటుంది” అని ADHD ఉన్న ఒక వ్యక్తి భార్య అంటుంది.

నిజమే, ఈ లక్షణాలు చాలామందిలో కనీసం కొంత మోతాదులో అయినా సాధారణంగా ఉంటాయి. “ఈ లక్షణాలు ఎప్పుడూ ఉంటూవచ్చాయా అని మీరు కనుక్కోవాలి” అని డా. జార్జ్‌ డోరి అంటున్నాడు. ఉదాహరణకు, ఒక వ్యక్తి తన ఉద్యోగం పోయినప్పటి నుండి మాత్రమే మతిమరపుతో ఉన్నట్లైతే, లేక తన భార్యకు ఒక బాబు పుట్టినప్పటినుండి మాత్రమే అలా ఉన్నట్లైతే అది ఒక రుగ్మత కాదని అతడు అంటున్నాడు.

అంతేగాక, ఎవరికైనా నిజంగానే ADHD ఉంటే, ఈ లక్షణాలు సర్వవ్యాపితంగా ఉంటాయి—అంటే ఆ వ్యక్తి జీవితంలోని ప్రతి అంశాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి. ఒక తెలివైన, శక్తిమంతమైనవాడైన 38 సంవత్సరాల గారీ కేసు అలాంటిదే, అతడు అవధానం కోల్పోకుండా ఒక్క పని కూడా పూర్తి చేయలేకపోతున్నట్లుగా ఉంటాడు. అతడు ఇప్పటికే 120 కన్నా ఎక్కువ ఉద్యోగాలు చేశాడు. “నేను ఏమాత్రం సఫలీకృతుడను కాలేనన్న వాస్తవాన్ని నేను ఇప్పటికే అంగీకరించేశాను” అన్నాడాయన. కానీ గారీ, అలాగే చాలామంది—పిల్లలూ, యౌవనులూ, పెద్దలూ—ADHDని ఎదుర్కోవడానికి సహాయాన్ని పొందారు. ఎలా?

[అధస్సూచీలు]