RAIBHURARI YEPAINDANETI yeWatchtower
RAIBHURARI YEPAINDANETI
yeWatchtower
Shona
  • BHAIBHERI
  • MABHUKU
  • MISANGANO
  • g97 1/8 pp. 6-9
  • Kupona Munyika Ine Makaro

Hapana vhidhiyo iripo.

Tine urombo kuti vhidhiyo yaramba kuvhura.

  • Kupona Munyika Ine Makaro
  • Mukai!—1997
  • Misoro Midiki
  • Mashoko Akafanana
  • Ita Zvaunogona Mumamiriro Acho Ezvinhu
  • Dzivisa Kuva Unotapurwa Nemakaro
  • Usatongorasikirwa Netariro Yokununurwa
  • Budirira Mukudzivisa Musungo Wamakaro
    Nharireyomurindi Yokuzivisa Umambo hwaJehovha—1993
  • Fungidzira Nyika Isina Makaro
    Nharireyomurindi Yokuzivisa Umambo hwaJehovha—1990
  • “Zera Ramakaro”
    Nharireyomurindi Yokuzivisa Umambo hwaJehovha—1990
  • Ungaratidza Sei Kuona Mari Zvine Mwero?
    Nharireyomurindi Yokuzivisa Umambo hwaJehovha—2001
Ona Zvimwe
Mukai!—1997
g97 1/8 pp. 6-9

Kupona Munyika Ine Makaro

“NDINOGONA sei kupona?” James Scott akatarisana nomubvunzo iwoyo apo akanga arasika zvokusava netariro muMakomo eHimalaya. Akanga ari mungozi chaiyoiyo yokuoma nechando kana kuti kuziya nenzara kusvikira afa. Akayeuka kuti akanga aona vanhu mumakwikwi ekarati “vachipera simba zvishoma nezvishoma, kurova kumwe nokumwe kuchivapedzera simba ravo, kusvikira . . . vava vasina dziviriro chose chose. Akati: “Ndiwo manzwire andakaita sezvo ndakavhara zipi yesleeping bag yangu ndokudya sinou nenzira yokushaya simba. Chimiro changu chendangariro chakanga chaparadzwa uye chishuvo chose chokurarama chakanga chabuda mandiri. Ndakanga ndisina kumbonzwa ndakurirwa zvakadaro kare.”—Lost in the Himalayas.

Vazhinji nhasi, mupfungwa yakati, vakaita saiye—vakabatwa munyika inodzorwa nemakaro. Unganzwa kuti uri kupedzwa simba zvishoma nezvishoma uye uri kukurirwa. Vanhu vashomanene vanogona kupukunyuka chose chose tapuro dzapedyo dzemakaro. Kuchitsamira pane kwaunogara munyika, zvinetso zvaunotarisana nazvo zvichasiyana zvikurusa—makaro anotapura vanhu vari munyika dzichiri kusimukira nenzira yakasiyana zvikuru neavo vari munyika dzakapfuma. Kunyange zvakadaro, zvipi nezvipi zvingava zvinetso zvacho, zvimwe unogona kudzidza nzira yokupona nayo usina kukuvadzwa zvikuru mumuviri, mumirangariro, uye mumudzimu kusvikira kununurwa kwasvika. Sei? Kupfurikidza nokutevera zano rinokosha rinopiwa nenyanzvi dzokupona.

Mapfundo maviri akatanhamara muzano ravo. Rokutanga nderokudzivisa kuita kuti mamiriro ezvinhu akatooma aipisise. “Mutoo wako,” inodaro The Urban Survival Handbook, “unofanira kudzivisa ngozi dzisiri madikanwa . . . ndokuderedza kuvadziko inoparirwa nedzausingagoni kudzivisa.” Rechipiri—uye zvimwe rinokosha zvikuru—rine chokuita nechimiro chendangariro. “Kupona,” inodaro The SAS Survival Handbook, “chimiro chendangariro zvikuru kufanana nokutsungirira chaikoiko nezivo.”

Ita Zvaunogona Mumamiriro Acho Ezvinhu

“Mumwe munhu anopondwa muUnited States maminiti 22 ari ose, anorwiswa masekondi 47 ari ose uye anodenhwa masekondi 28 ari ose,” inoshuma kudaro Staying Alive—Your Crime Prevention Guide. Mumamiriro ezvinhu akaita saiwayo, unogona kuitei? Zvikurukuru, unogona kuedza kudzivisa kuzviita umene chipfuro chiri pachena kana kuti nyajambwa ari nyore. Iva akamuka neakangwara. Ita zvaunogona kuti uderedze ngozi.a

Somuenzaniso, usaita kuti mamiriro ako ezvinhu ave akaipisisa kupfurikidza nokuva anonyengerwa nyore. The New York Times inoshuma kuti 18 muzana yevokuAmerica vanobvuma kuva vanyajambwa vokunyengerwa—vachibirwa zviuru zvemadhora nevanhu vasina kutendeseka avo vanotsvaka vanyajambwa vasina dziviriro. Kazhinji kazhinji vanyajambwa vacho vanhu vakwegura sechirikadzi ine makore 68 okukura iyo yakabirwa $384 000. Chakaitika chayo chakaparira musoro mukuru wepepanhau unoti: “Kana Wachena Bvudzi, Nyanzvi Dzokunyengera Dzinoona Girini [kureva magreenback, kana kuti madhora].”

Asi haufaniri kungova mumwe nyajambwa asingazivi, asina betsero akamirira kushandiswa zvisina kufanira. Staying Alive inotinyevera kuti: “Ngwarira bere rakapfeka dehwe regwai.” Vamwe ambuya vane makore 70 okukura vakagamuchira iri zano. Vakakarakadzirwa kufukidza kweinishuwarenzi kwose mabhiri okurapwa, pamutengo we$96 pamwedzi. “Chinhu icho Mbuya vaifanira kuita bedzi,” unodaro mushumo wacho, “kwakanga kuri kufanopa serezimani wacho $24 000.” Havana. Kupfurikidza nokufonera kambani yacho yeinishuwarenzi, vakawana kuti murume wacho akanga ari munyengeri. “Apo vakanga vachidirira serezimani wacho kapu yake yechipiri yetii, mapurisa akasvika ndokuenda naye.”

Kuita zvaunogona kuti uzvidzivirire umene kwakajeka muzano rinopiwa muBhaibheri. “Usina mano unotenda mashoko ose; asi wakangwara unongwarira mafambiro ake.” (Zvirevo 14:15; 27:12) Vazhinji vanoramba Bhaibheri serekare nerisingashandi. Asi zano raro rinoshanda rinogona kukubetsera kupona. Mambo Soromoni akachenjera akanyora kuti: “Uchenjeri [souhwo hunowanikwa muBhaibheri] chitaviridzo mariwo chitaviridzo; asi kunakisa kwezivo ndiko, kuti uchenjeri hunochengeta upenyu hwaiye unahwo.”—Muparidzi 7:12.

Varavi vazhinji veMukai! vakawana ikoku kuva kwechokwadi. Somuenzaniso, vamwe vakawana mwero wakati wedziviriro kupfurikidza nokuzhamba apo vakatyisidzirwa nokubatwa chibharo kana kuti mamwe masimba masimba, mutsinhirano neizvo zvinodudzwa pana Dheuteronomio 22:23, 24. Vamwe vakateerera zano reBhaibheri rokudzivisa chinhu chipi nechipi “chinosvibisa zvimwe muviri kana kuti mudzimu.” (2 VaKorinte 7:1, The Twentieth Century New Testament) Nokudaro vakazvidzivirira vamene pavatengesi vefodya nemirimo, avo vanozvipfumisa vamene nokukuvara kwoutano hwavanhu. Varavi vazhinji vakadzivisawo misungo yevaparidzi vomuTV vanotsvaka mari nevezvamatongerwo enyika vanoda simba. (Ona bhokisi, peji 7.) Rava Bhaibheri. Ungashamiswa kuti rinopa betsero inoshanda zvikuru sei.

Dzivisa Kuva Unotapurwa Nemakaro

Chokwadika, pane imwe ngozi yemakaro—unogona kuva ane makaro iwe umene. Ikoku kuchakutorera mavara etsika akaisvonaka zvikuru ayo anokusiyanisa nemhuka. Achirondedzera makwikwi ezvokutengeserana okuwana zvinhu pasina ganhuriro umo vezvebhizimisi vakanga vachitora zvose zvavaigona kuwana, mumwe mucherekedzi akanokorwa mashoko seaiti: “Vanhu vane makaro vakanga vachikorovhera chaizvoizvo. Mwero wemakaro . . . hauna kudzorwa bedzi.” Nguruve hadzina makaro chaizvoizvo sezviri vamwe vezvebhizimisi vanotsvaka mikana! Vairatidzika kuva zvirokwazvo vanofuratira zano rakanaka rakapiwa naJesu Kristu rinoti: “Chenjerai, muzvichengete pakuchiva kwose.”—Ruka 12:15.

Jesu Kristu akapa zano iroro nemhaka yokuti aiziva kuti unogona kuzvikuvadza umene zvakashata sei kana makaro akakubata. Kuchiva zvinhu zvokunyama—uyewo, chokwadika, kuchiva simba kana kuti vatano—kunogona kuva kushuva kukuru kunobatikanisa chose muupenyu hwako, kuchikutorera nguva ipi neipi kana kuti kuda kwaungave nako kuti uitire hanya vanhu kana kuti zvinokosha zvomudzimu. “Mari,” anodaro Anthony Sampson mubhuku rake rinonzi The Midas Touch, “yakatora mavara mazhinji orudzidziso.” Sei? Mari inova mwari. Chinhu chiri chosewo zvacho chinopirwa paatari yemakaro nemhindu. Mavambo acho iporofiti. Kana porofiti ikava huru, kuchavawo kuri nani. Kutaura idi, zvisinei, pasinei zvapo nokuti unokupa nguva yakawanda sei, kukara zvinhu zvokunyama hakusati kuchizotongogutswa zvizere. Muparidzi 5:10 inoti: “Unoda sirivha, haangagutswi nesirivha, naiye unoda zvakawanda, haangagutswi nezvakawanda.” Nenzira yakaenzana, “unoda” simba, zvinhu, kana kuti vatano haasati achizogutswa, zvisinei nokuti anowana zvakawanda sei.

Usatongorasikirwa Netariro Yokununurwa

Chimwe chinhu chikuru chinokosha chokupona kuchengeta chimiro chendangariro chokuva netariro nechakanaka. Pane dzimwe nguva pane zvishomanene zvaunogona kuita kuti upukunyuke tapuro yevanhu vane makaro. Vanhu vari kuziya nenzara, somuenzaniso, kazhinji kazhinji vanogona kuita zvishomanene zvikuru kuti vapukunyuke mamiriro avo ezvinhu akaipa aripo. Zvisinei, usarega; usatera. “Kuri nyore kuzvirega umene uchitera, kuwa ndokupinzwa mukuzvinzwira urombo” apo unoratidzirwa kumhoteredzo youtsinye kana kuti ine ngozi, inodaro The SAS Survival Handbook. Usatera kumifungo nemirangariro yakaipa. Ungashamiswa kuti unogona kutsungirira zvikuru sei. “Varume nevakadzi vakaratidza kuti vanogona kurarama mumamiriro ezvinhu akashata zvikurusa,” rinodaro bhuku rimwe chetero romurayiridzo. Vakakuita sei? Vakapona, rinodaro, “nemhaka yokutsunga kwavo kuita kudaro.” Tsunga kusakundwa netsika ino ine makaro.

James Scott, adudzwa pakuvamba, akanunurwa pakupedzisira muiro raizodai rakava guva rake reHimalaya. Akataura kuti kurwisa kwake kupona kwakanga kwamudzidzisa zvikuru chidzidzo chimwe chinokosha. Chakanga chiri chii ichocho? “Hapana denho muupenyu yakaoma zvikuru zvokutadza kutarisana nayo,” akadaro. Tim Macartney-Snape, mukwiri wamakomo ane ruzivo rwokuzviwanira uyo akashamiswa kuti James Scott akakwanisa kutsungirira kusvikira awanikwa ari mupenyu, akawanawo chidzidzo. Akati: “Chero bedzi paine ratidziro duku yetariro, hautongofaniri kurega.” Naizvozvo, pasinei zvapo nokuti zvinhu zvacho zvingaratidzika kuva zvakashata sei, unongoita kuti zvinhu zvinyanye kushata kana ukarasikirwa netariro. Usatongorega kuva netariro yokununurwa.

Asi pane “chiratidzo chiduku chetariro” chipi nechipi, mukana wechokwadi upi noupi wokununurwa munyika yakazadzwa nemakaro here? Tichazombove tisina vanhu vane makaro avo vari kuisa mungozi nyika ino nokuparadza upenyu hwemabhiriyoni here? Kutaura idi, kune kariro yechokwadi yokununurwa. Rangarira mhinduro yeBhaibheri munyaya inotevera.

[Mashoko Omuzasi]

a Ona nyaya inoti “Violence—You Can Protect Yourself,” iri muchinyorwa chechiNgezi cheMukai!, yaApril 22, 1989, mapeji 7-10.

[Bhokisi riri papeji 7]

Nyevero Dzakakodzera Nguva dzeBhaibheri

Zvirevo 20:23 “Zviidzo, zvakasiyana, zvinonyangadza Jehovha; nechiyero chinonyengedzera hachina kunaka.”

Jeremia 5:26, 28 “Vanhu vakaipa varipo pakati pavanhu vangu; vanorindira, savanogarira shiri; vanoteya misungo, vanobata vanhu. Vakora, vanobwinya; zvirokwazvo vanokurira vamwe namabasa akaipa; havatambi mhaka, iyo mhaka yenherera, kuti vagare zvakanaka; havaruramisiri vanoshayiwa.”

VaEfeso 4:17-19 “Naizvozvo ndinoreva nokupupura chinhu ichi munaShe, ndichiti, musaramba muchifamba savahedheni, vanofambawo noupenzi hwokurangarira kwavo, vakasvibirwa pakunzwisisa kwavo, vari vatorwa paupenyu hwaMwari nokuda kwokusaziva kuri mukati mavo, nokuda kwoukukutu hwomwoyo yavo; vakazvipa vasina hanya kuutere, kuti vabate mabasa ose etsvina nokuchiva.”

VaKorose 3:5 “Naizvozvo urayai mitezo yenyu iri panyika, inoti: Upombwe, netsvina, nokushumba, nokuda zvakaipa, nokuchiva, ndiko kunamata zvifananidzo.”

2 Timotio 3:1-5 “Zvino uzive chinhu ichi, kuti namazuva okupedzisira nguva dzokutambudzika dzichasvika. Nokuti vanhu vachava vanozvida, vanoda mari, vanozvirumbidza, vanozvikudza, vanotuka, vasingateereri vabereki, vasingaongi, vasati vari vatsvene, vasina rudo chairwo, vasingadi kuyanana, vanochera vamwe, vasingazvidzori, vane hasha, vasingadi zvinhu zvakanaka, vanonyengera, vasingarangariri, vanoita manyawi, vanoda zvinofadza zvenyika kupfuura Mwari; vanomufananidzo bedzi wokunamata Mwari, asi vakarasha simba rako; ufuratire vanhu ivavawo.”

2 Petro 2:3 “Pakukarira kwavo mari vachakunyengerai namashoko amanomano; kutongwa kwavo, kwakatarwa kare, hakunonoki, nokuparadzwa kwavo hakukotsiri.”

    Mabhuku eChiShona (1973-2026)
    Buda
    Pinda
    • Shona
    • Tumirawo Vamwe
    • Zvaunofarira
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Terms of Use
    • Privacy Policy
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Pinda
    Tumirawo Vamwe