Upenyu Hune Donzo Here?
“‘Neiko tiri pano?’ mubvunzo unokosha zvikurusa uyo munhu anofanira kutarisana nawo. . . . Ndinodavira kuti upenyu hune revo pasinei hapo norufu rusina revo rwandakaona. Rufu haruna revo, upenyu hunayo.”
AYA mashoko akanyorwa naElie Wiesel, munyori anosanozivikanwa nomupukunyuki wemisasa yechibharo yeNazi. Iye akanga ari mumwe wavazhinji avo vakapindura mubvunzo wakabvunzwa nemagazini inonzi Life, unoti: “Neiko tiri pano?” Akanga aona upenyu pakunyanyoshata kwahwo, bva akapwiswa kuti upenyu hune revo.
Haasati ari munhu ari wose, zvisinei, akabvuma. Mumwe mutyairi wetekisi anonzi José Martínez akapindura mubvunzo mumwe chetewo neiyi nzira: “Tiri pano kuti tife, kungorarama ndokufa. Ndinotyaira tekisi. Ndinoraura, ndinoenda kundovhakacha nomusikana wangu, ndinoripira mitero, ndinorava zvishomanene, ipapo ndogadzirira kufa . . . Upenyu inyengedzo huru.” Kuna José, upenyu sezviri pachena hahuna revo, hahuna donzo.
Nenzira inoshamisa, chiverengero chavanhu vakadzidza chakaratidzika kuva chinobvumirana nomutyairi wetekisi panzvimbo pomunyori. Vezvemhindumupindu Richard E. Leakey naRoger Lewin, mubhuku ravo rinonzi Origins, vanokarakadza, kuti: “Zvichida marudzi avanhu anongova chikanganiso chakaipisisa chedzidzo yezvesayenzi youpenyu nechimiro chezvinhu zvipenyu, huchiva hwakabva pakapfuura nzvimbo yahunogona kukura mukutsinhirana nahwo humene nenyika yakahupoteredza.” Toti hedu kwavari, upenyu hwomunhu hahuna revo.
Nenzira yakafanana, wezvemhindumupindu Stephen Jay Gould akanyora, kuti: “Tiri pano nemhaka yokuti boka rimwe rakasiana namamwe ose rehove rakava nechimiro chomuviri chezenze chechienzi icho chaigona kuchinjira mukuva makumbo nokuda kwezvisikwa zvapasi; . . . nemhaka yokuti marudzi maduku naane utera, akavapo muAfrica makore ane zviuru zvine mazana maviri namakumi mashanu akapfuura, rwakakwanisa, kusvikira zvino, kupukunyuka nomutoo mumwe. Tingadisa ‘mhinduro yakakwirira zvikuru’—asi hakuna iripo.” Kuna Gould, upenyu hwomunhu itsaona isina revo.
Gould akarurama murunenge rutivi rumwe. Vazhinji vanodisa mhinduro “yakakwirira” kupfuura iyo yaanorangarira. Munguva dzengwavaira, vazhinji vanofunga kufanana naJason wezera ramakore 11. Uyu mukomana muduku akanyora nezvorufu rweshamwari duku, kuti: “Apo shamwari yangu Kim akafa nekenza yake ndakabvunza Mai vangu kuti kana Mwari akanga achizoita kuti Kim afe paakanga ane makore 6 bedzi, neiko akamuparira kutongoberekwa?” Jason nenzira yamano okuberekwa nawo akanzwa kuti upenyu hunofanira kuva hune donzo, uye rufu runosuruvarisa rweshamwari yake duku rwakaratidzika kuva runovhiringidza donzo iroro.
Ukoshi Hwomubvunzo Wacho
Kunokosha here kuziva kana upenyu hune donzo kana kuti kwete? Uyu mubvunzo wouziviwo hawo here, kana kuti uyo unofanira kukutapura? Vazhinji vakanzvera upenyu hwavo vasingafungi nhau yacho zvikuru. Uye kana José Martínez akarurama, yavo inofanira kuve yaiva nzira yokuchenjera yokutevera.
Kana, kunyanguvezvo, Elie Wiesel akarurama uye upenyu hune revo, zvirokwazvo tinofanira kuedza kuwana zvahuri. Tikasadaro, tingagona kupotsa pfundo rose rechinoitika chinoshamisa chokurarama. Kungava kwakafanana nokufamba nomuimba yemifanikiso tisingatariri mifanikiso yacho kana kuti kugara mukahotera tisingakumbiri zvokudya.
Tinogona sei kunzvera kana upenyu hune donzo kana kwete? Munyaya inotevera, tichakurukura mamwe maidi anobetsera kupedza ichi chinetso.