Ngbâ ti duti na ngia na ngoi so mo yeke bâ lege ti mbeni zo

1-2. Tongana mo yeke bâ lege ti mbeni zo so aga mbakoro wala so terê ti lo ason, Jéhovah abâ mo tongana nyen? (aProverbe 19:17). (Bâ nga afoto.)

ITA-KOLI Jin-yeol so ayeke na Corée atene: “Mbi na wali ti mbi e sara mariage ahon ngu 32 awe. Na yâ ti ngu oku so ahon, mbi la mbi yeke bâ lege ti lo. Lo yeke na kobela ti Parkinson na a yeke ngangu na lo ti bougé terê ti lo. Mbi ye wali ti mbi mingi na a nzere na mbi ti bâ lege ti lo. Lakue na bï, lo bezoin ti lango na ndö ti mbeni gbogbo so ayeke nde. Mbi yeke lango na terê ti lo na e yeke gbu maboko ti mba na ngoi so e yeke lango.”

² Eskê mo yeke bâ lege ti mbeni zo so mo ye lo mingi, na tapande babâ wala mama ti mo, koli wala wali ti mo, molenge ti mo wala mbeni kamarade ti mo? Ti vrai ni, a nzere na mo ti aidé lo ndali ti so mo ye lo mingi. Nga mo yeke sara ni ndali ti so mo ye Jéhovah (1 Tim. 5:​4, 8; Jacq. 1:27). Me, mo wara akpale so mingi ni azo abâ ni ape. Na ambeni ngoi, mo peut même ti bâ so zo oko acomprendre ape so mo yeke bâ pasi. Peut-être azo ayeke bâ so mo yeke he ngia. Me na ngoi so mo yeke gï mo oko, mo yeke toto (Ps. 6:6). Atâa so azo ahinga ape pasi so mo yeke bâ, Jéhovah ahinga ni (Bâ Exode 3:7.) Angu ti lê ti mo nga na asacrifice so mo yeke sara ayeke kota ye na lê ti lo (Ps. 56:8; 126:5). Lo bâ ye kue so mo yeke sara ti aidé zo ti mo so mo ye lo. Lo bâ so bon ti mo ayeke na li ti lo na lo mû zendo ti payé ni na mo.—Diko aProverbe 19:17.

3. Akpale wa la peut-être Abraham na Sara awara na ngoi so ala yeke bâ lani lege ti Térah?

³ Bible asara tënë ti gbâ ti akoli na awali so ayeke bâ lani lege ti mbeni zo. Bâ tapande ti Abraham na Sara. Na ngoi so ala quitté Ur, babâ ti ala Térah ayeke lani na ngu 200 tongaso. Me lo na ala la ague. Ala voyagé kilomètre 960 tongaso ti gue na Haran (Gen. 11:​31, 32). Kite ayeke dä ape so Abraham na Sara aye lani Térah, me e hinga so a yeke lani kete ye na ala ape ti bâ lege ti mbakoro so na ngoi ti voyage ni. Peut-être ala voyagé na achameau wala akororo, a sara si a yeke kete ye ape na Térah so ayeke mbakoro. Peut-être na ambeni ngoi Abraham na Sara afatigué ngangu. Atâa ye ni ayeke so wa, kite ayeke dä ape so Jéhovah amû na ala ngangu so ala bezoin ni. Gï tongana ti so Jéhovah a-aidé lani Abraham na Sara, lo yeke aidé mo nga lo yeke kpengba mo.—Ps. 55:22.

4. Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so?

⁴ Tongana mo yeke na ngia apeut ti aidé mo ti ngbâ ti bâ lege ti mbeni zo so mo ye lo (aProv. 15:13). Girisa ape so mo peut ti ngbâ ti duti na ngia même na ngoi so gigi akpengba na mo (Jacq. 1:​2, 3). Nyen la mo peut ti sara ti ngbâ ti duti na ngia? Mbeni ye ni ayeke ti sambela Jéhovah ti hunda lo ti aidé mo ti ngbâ ti duti na nzoni bango ndo. Na yâ ti article so, e yeke bâ encore ambeni ye so azo so ayeke bâ lege ti mbeni zo apeut ti sara ti ngbâ ti duti na ngia. E yeke bâ nga aye so ambeni zo apeut ti sara ti aidé ala. Kozoni, zia e bâ ndani so azo so ayeke bâ lege ti mbeni zo abezoin ti ngbâ ti duti na ngia nga na akpale so apeut ti sara si ala yeke na ngia ape.

NDANI SO A PEUT TI DUTI NGANGU NA MO TI NGBÂ TI DUTI NA NGIA

5. Ngbanga ti nyen la azo so ayeke bâ lege ti mbeni zo abezoin ti ngbâ ti duti na ngia?

⁵ Tongana azo so ayeke bâ lege ti mbeni zo ayeke na ngia encore ape, ala yeke wara ngangu ti bâ lege ti zo ni nzoni ape (aProv. 24:10). Nga tongana ala fatigué, ala peut ti sara ye na nzoni bê ape nga ala yeke aidé zo ni tongana ti so ala ye ape. Akpale wa la apeut ti sara si ala perdre ngia ti ala?

6. Ngbanga ti nyen la ngangu apeut ti hunzi na ambeni zo so ayeke bâ lege ti mbeni zo?

⁶ Ngangu apeut ti hunzi na ala. Ita-wali Leah atene: “Même na ngoi so aye atambela nzoni, na hunzingo ti lango ni, li ti mbi ayeke kpô ape nga mbi yeke na ngangu encore ape. Na ambeni ngoi, mbi yeke même na ngangu ape ti kiri tënë na amessage so azo atokua na mbi.” A yeke ngangu na ambeni ti lango nzoni wala ti mû ngoi mingi ti wu terê ti ala atâa so ala yeke tâ na bezoin ni. Ita-wali Inés atene: “Mbi yeke lango nzoni ape. Na bï, tongana mbi lango, fani mingi mbi yeke zingo lakue na yâ ti ngbonga use ti bâ lege ti mama ti koli ti mbi. Mbi na koli ti mbi e wara lege ti mû congé ape na yâ ti angu mingi.” Ambeni apeut même ti mû ngoi ti duti na terê ti akamarade ti ala ape wala ti sara ambeni ye na yâ ti kua ti Jéhovah ape ndali ti so ala bezoin lakue ti bâ lege ti zo ti ala so ala ye lo mingi. A sara si ala peut ti bâ so ala yeke gï ala oko nga vundu ayeke sara ala ndali ti so ala peut ti sara aye mingi ape.

7. Ngbanga ti nyen la ambeni zo so ayeke bâ lege ti mbeni zo ayeke bâ so tënë ayeke na li ti ala wala vundu ayeke sara ala?

⁷ Vundu apeut ti sara mo mingi wala mo peut ti bâ so tënë ayeke na li ti mo. Ita-wali Jessica atene: “Fani mingi mbi bâ so mbi doit fade ti sara aye mingi ti aidé babâ ti mbi. So mbi mû ngoi ti wu terê ti mbi, mbi bâ so mbi pensé gï na mbi la.” Ambeni zo so ayeke bâ lege ti mbeni zo abâ so tënë ayeke na li ti ala ndali ti so na ambeni ngoi dutingo ti ala asara si bê ti ala ason. Ambeni agi bê ti ala ndali ti so ala bâ so ala sara aye mingi ape ti aidé zo ti ala so ala ye lo. Ti ambeni, ala bâ so tënë ayeke na li ti ala ndali ti so na mbeni ngoi so bê ti ala ason, ala tene mbeni tënë so ason bê ti zo so ala yeke bâ lege ti lo (Jacq. 3:2). Ambeni apeut ti sara vundu ndali ti so ala bâ so zo so ala yeke bâ lege ti lo, terê ti lo ayeke son gï songo. Ita-wali Barbara tene: “Vundu asara mbi ti bâ kamarade ti mbi so kobela ti lo ayeke ga gï ngangu ngangu lâ na lâ.”

8. Tongana azo akiri singila na azo so ayeke bâ lege ti mbeni zo, a yeke sara ala tongana nyen?

⁸ Mo peut ti bâ so azo abâ aye so mo sara na nene ni ape. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so azo akiri singila na mo mingi ape wala ala gonda mo ape ndali ti ngangu so mo yeke sara nga na asacrifice ti mo. Mbeni nduru tënë ti kiringo singila apeut ti aidé zo mingi (1 aThes. 5:18). Ita-wali Melissa atene: “Na ambeni ngoi, mbi toto ndali ti so mbi fatigué mingi wala mbi découragé ngangu. Me tongana azo so mbi yeke bâ lege ti ala atene na mbi, atene: ‘Merci na mo ndali ti aye kue so mo sara ndali ti mbi,’ a yeke sara si mbi yapu. Atënë ni so asara si mbi kiri mbi wara ngangu nga apusu mbi ti ngbâ ti bâ lege ti ala.” Ita-koli Ahmadu afa tongana nyen la atënë ti kiringo singila so a tene na lo a-aidé lo. Lo na wali ti lo ayeke bâ lege ti molenge ti ita ti wali ti lo so ayeke lango na ndo ti ala; lo yeke na kobela ti makako. Lo tene: “Atâa so lo comprendre nzoni ape gbâ ti aye so e yeke sara ti aidé lo, tongana lo tene merci na e nga lo tene lo ye e mingi, a yeke nzere ka na e mingi.”

AYE TI SARA TI NGBÂ TI DUTI NA NGIA

9. Tongana nyen la zo so ayeke bâ lege ti mbeni zo apeut ti sara terê ti lo kete?

⁹ Sara terê ti mo kete (aProv. 11:2). Lakue la e yeke na ngoi nga na ngangu ti sara ye kue so e ye ape. Tongaso, mo peut ti bâ aye so mo peut ti sara nga na aye so mo peut ti sara ape nga na ambeni ngoi ke ti sara ambeni ye. A yeke sioni ape ti sara tongaso. Mo fa so mo sara terê ti mo kete la. Tongana azo aye ti aidé mo, yeda na ngia. Ita-koli Jay atene: “Lâ na lâ, e peut ti sara gï ye so e yeke na ngoi nga na ngangu ti sara ni. Tongana e sara tongaso, a yeke aidé e ti duti na ngia.”

10. Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye ti tene azo so ayeke bâ lege ti mbeni zo abâ yâ ti aye nzoni? (aProverbe 19:11).

¹⁰ Bâ yâ ti aye nzoni. (Diko aProverbe 19:11.) Tongana mo bâ yâ ti aye nzoni, mo yeke duti kpô na ngoi so zo so mo yeke bâ lege ti lo atene mbeni tënë wala asara mbeni ye na nzoni bê ape. Zo so abâ yâ ti aye nzoni ayeke gi ti comprendre ndani so mbeni zo asara mbeni ye. Ambeni kobela apeut ti sara si zo asara ye nzoni ape (Zo-ti. 7:7). Na tapande, mbeni zo so ayeke sara ka ye na nzoni bê nga ayeke gbu li nzoni apeut ti komanse ti papa na azo. Wala lo peut ti ga zo so adema terê ti lo ahon ndö ni wala bê ti lo ason hio hio. Tongana mo yeke bâ lege ti mbeni zo so ayeke na mbeni ngangu kobela, a yeke nzoni ti gi ti hinga ye na ndö ti kobela ni. Tongana mo hinga ye nzoni na ndö ti kobela ni, a yeke aidé mo ti hinga so kobela ni la asara si lo yeke sara tënë nga lo yeke sara ye na nzoni bê ape.—aProv. 14:29.

11. Akota ye wa la a yeke nzoni azo so ayeke bâ lege ti mbeni zo amû ngoi ndali ni lâ na lâ? (Psaume 132:​4, 5).

¹¹ Mû ngoi ti kpengba songo ti mo na Jéhovah. Na ambeni ngoi, mo bezoin ti zia ambeni ye so mo yeke sara ti sara ambeni ye so ayeke “akota ye mingi ahon atanga ni”. (aPhil. 1:10). Mbeni oko ti aye so ayeke kota ye ahon atanga ni ayeke ti kpengba songo ti mo na Jéhovah. David ayeke lani gbia so ayeke na aye mingi ti sara. Me vorongo Jéhovah ayeke lani kota ye mingi na yâ ti fini ti lo. (Diko Psaume 132:​4, 5.) Legeoko nga, même tongana mo yeke na aye mingi ti sara, mû ngoi lâ oko oko ti diko Bible nga ti sambela. Ita-wali Elisha atene: “So mbi yeke sambela nga mbi yeke gbu li na ndö ti ambeni psaume so adë bê ti zo, mbi wara lege ti ngbâ ti duti na ngia. Sambelango Jéhovah ayeke ye so a-aidé mbi mingi. Lâ na lâ mbi yeke hunda Jéhovah fani mingi ti aidé mbi ti duti kpô.”

12. Ngbanga ti nyen la azo so ayeke bâ lege ti mbeni zo abezoin ti mû ngoi ti bâ lege ti seni ti ala?

¹² Bâ lege ti seni ti mo. A peut ti duti ngangu na azo so ayeke na aye mingi ti sara, na tapande azo so ayeke bâ lege ti mbeni zo, ti te nzoni kobe ndali ti so ala yeke na ngoi mingi ape ti gue ti vo nzoni kobe na ti tö ni. Tengo nzoni kobe na nzoni kapa ti sarango sport apeut ti aidé zo ti duti na nzoni seni. Tongaso, sara kua nzoni na ngoi ti mo so ayeke mingi ape so ti te ye nzoni nga ti sara sport lakue (aÉph. 5:​15, 16). Na ndö ni, sara kue ti lango nzoni (Zo-ti. 4:6). Awandara so amanda ye na ndö ti cerveau afa so lango ayeke aidé cerveau ti leke akpale so lo wara. Mbeni article na ndö ti seni afa so tongana zo alango nzoni, lo yeke gi bê ti lo mingi ape nga lo yeke duti kpô na angoi ti kpale. Mo yeke nga na bezoin ti mû ngoi ti sara aye so anzere na mo (Zo-ti. 8:15). Mbeni zo so ayeke bâ lege ti mbeni zo afa ye so a-aidé lo ti ngbâ ti duti na ngia. Lo tene: “Tongana lê ti nduzu ayeke nzoni, mbi yeke sigi na gigi ti bâ pendere sungo ti lâ. Mbi yeke zia kamême lango oko nze oko oko ti tene mbi na mbeni kamarade ti mbi e sara mbeni ye so anzere na e.”

13. Ngbanga ti nyen la a yeke nzoni ti he ngia? (aProverbe 17:22).

¹³ Sara aye so ayeke sara si mo he ngia. (Diko aProverbe 17:22; Zo-ti. 3:​1, 4.) Hengo ngia ayeke sara nzoni na seni ti zo. Tongana mo yeke bâ lege ti mbeni zo, a yeke ngangu ti tene ye kue atambela tongana ti so mo leke. Me tongana mo mû ambeni ye ni tongana ye ti ngia, peut-être bê ti mo ayeke son mingi ape. Nga ti he ngia na zo so mo yeke bâ lege ti lo apeut ti kpengba songo ti ala.

14. Ti sara lisoro na mbeni kamarade ti mo so mo yeke na confiance na lo apeut ti aidé mo tongana nyen?

¹⁴ Sara lisoro na mbeni kamarade ti mo so mo yeke na confiance na lo. Atâa a-effort so mo yeke sara, na ambeni ngoi mo yeke bâ so ye ahon ndö ti mo. Na angoi tongaso, tongana mo sara lisoro na mbeni kota kamarade ti mo so ayeke fâ ngbanga na ndö ti mo ape wala so ayeke sara ye ahon ndö ni ape, a yeke aidé mo (aProv. 17:17). So lo yeke dengi mê nzoni ti mä mo nga atënë so lo tene ti dë bê ti mo apeut ti duti tâ gï aye so mo bezoin ni ti ngbâ ti duti na ngia.—aProv. 12:25.

15. Tongana nyen la ti zia li ti mo na ndö ti beku ti mo apeut ti sara si mo duti na ngia?

¹⁵ Imaginé aye so mo na zo ni ayeke sara na yâ ti Paradis. Girisa ape so kua so mo yeke sara ti bâ lege ti mbeni zo ayeke gï teti kete ngoi, a yeke kua so Jéhovah aleke lani na tongo nda ni ti tene azo asara la ape (2 aCor. 4:​16-18). “Tâ fini” angbâ na devant (1 Tim. 6:19). Peut-être a yeke nzere na mo mingi ti sara lisoro na zo so mo ye lo so na ndö ti aye so ala yeke sara ande na yâ ti Paradis (És. 33:24; 65:21). Ita-wali Heather atene: “Mbi yeke tene ka na zo so mbi yeke bâ lege ti lo so mbi na lo e ga nduru awe ti fun bongo, ti kpe loro nga ti kpe na vélo. E yeke zö mapa nga e yeke tö kobe na azo so e ye ala so a zingo ala na kuâ. E kiri singila na Jéhovah legeoko ndali ti beku ti e.”

AYE SO AITA APEUT TI SARA TI AIDÉ MO

16. Nyen la e peut ti sara ti aidé mbeni ita so ayeke bâ lege ti mbeni zo? (Bâ nga foto.)

¹⁶ Aidé aita so ayeke bâ lege ti mbeni zo ti wara ngoi ti wu terê. Aita apeut ti hunda ti duti na terê ti zo so ita ni ayeke bâ lege ti lo. Ye so ayeke mû lege na lo ti wu terê wala ti wara ngoi ti sara ambeni ye ti lo (aGal. 6:2). Ambeni ita aleke mbeni kapa so ayeke aidé ala ti hinga ita so ayeke mû maboko na ita ni yenga oko oko. Ita-wali Natalya, so ayeke bâ lege ti koli ti lo so aparalysé, atene: “Mbeni ita-koli ayeke ga fani oko wala fani use yenga oko oko ti duti na terê ti koli ti mbi. Ala yeke fa tënë, ala yeke sara lisoro nga ala yeke bâ même afilm. Koli ti mbi aye angoi ni so mingi, a mû lege na mbi ti wu terê ti mbi nga ti sara aye so mbi ye, na tapande ti fono ti bâ ndo.” Na yâ ti ambeni ye, aita apeut ti hunda ti bâ lege ti zo ni na bï tongaso si ita so ayeke bâ lege ti lo apeut ti lango nzoni.

17. Na ngoi ti bungbi, e peut ti aidé aita so ayeke bâ lege ti mbeni zo tongana nyen?

¹⁷ Na ngoi ti bungbi, aidé aita so ayeke bâ lege ti mbeni zo. Aita so ayeke bâ lege ti mbeni zo apeut ti mä tënë nzoni ape na ngoi ti abungbi nga na akota bungbi ndali ti so ala yeke bâ lege ti mbeni zo so ala ye lo. Aita ti congrégation apeut ti hunda ti duti na terê ti zo ni na ngoi ti abungbi wala na ngoi ti mbeni mbage ni. Tongana zo so a yeke bâ lege ti lo ayeke gï na yanga-da, mo peut ti hunda ti gue na ndo ti lo ti suivre mbeni bungbi tongaso si ita so ayeke bâ lege ti zo ni apeut ti gue na bungbi.

18. Mbeni ye nde wa la e peut ti sara na aita so ayeke bâ lege ti mbeni zo?

¹⁸ Gonda aita so ayeke bâ lege ti mbeni zo nga sambela ndali ti ala. Ngoi na ngoi, a yeke nzoni a-ancien asara vizite na aita so ayeke bâ lege ti mbeni zo ti kpengba ala (aProv 27:23). Atâa dutingo ti e ayeke tongana nyen, e kue na yâ ti congrégation e peut lakue ti gonda aita so ayeke bâ lege ti mbeni zo. E peut nga ti hunda Jéhovah ti ngbâ ti kpengba ala nga ti aidé ala ti ngbâ ti duti na ngia.—2 aCor. 1:11.

19. Nyen la e yeke ku ni kungo?

¹⁹ Fafadeso, Jéhovah ayeke zi aye kue so asara si e yeke bâ pasi nga e yeke na vundu. Kobela na kuâ ayeke duti dä encore ape (Apoc. 21:​3, 4). “Azo so gere ti ala abuba ayeke huru tongana lekpa”. (És. 35:​5, 6). Asioni ye ti peko ti gango mbakoro nga na pasi ti bango lege ti mbeni zo so e ye lo so terê ti lo ason ayeke duti na popo ti ‘angbene ye so e yeke dabe ti e na ni encore ape’. (És. 65:17). Même laso, so e ngbâ ti ku gango tâ tënë ti pendere beku ti e, Jéhovah ayeke dö e ti zia ape. Tongana e ngbâ ti zia bê ti e na lo ti wara ngangu, lo yeke aidé e ti ‘kanga bê ti ku na ngia.’—aCol. 1:11.