Imanoen so Propesiya nen Daniel!
Kapitulo Nuebe
Siopa so Manuley ed Mundo?
1-3. Deskribien so kugkugip tan saray pasingawey nen Daniel diad inmunan taon na uley nen Belsasar.
IPAWIL itayo na makapasagyat a propesiya nen Daniel ed inmunan taon na impanuley nen Arin Belsasar na Babilonia. Abayag lay inkibantak nen Daniel diad Babilonia, balet agbalot kinmapuy so katooran to ed si Jehova. Nen masulok to lan 70, anengneng na matoor a propeta so “sakey a kugip tan paspasingawey ed ulo to ed dukolan to.” Et agaylay inkataktakot to ed saratan a pasingawey!—Daniel 7:1, 15.
2 “Et nia!” so inkelyaw nen Daniel. “Saray apatiran dagem na tawen sinmabi a bigla ed baleg a dayat. Et apatira ya ayep ya angkabaleg tan nanduruma so sakey tan sakey tinmatdang ira a nanlapud dayat.” Agaylan nikabkabiig ya ayayep! Say pilimero et sakey a nampayak a leon, tan say komadua et singa sakey ya oso. Insan sinmabi so leopardo a walaay apatiran payak tan apatiran ulo! Say mabisbiskeg a komapat ya ayep so walaay angkakabaleg a ngipen a balatyang tan samploran saklor. Diad leet na samploran saklor to et akatundiris so sakey a “melag” a saklor a walaan na “saray mata a singa saray mata na sakey a too” tan “sakey a sangi a mansalita na saray angkabaleg a bengatla.”—Daniel 7:2-8.
3 Saray pasingawey nen Daniel so nipaarap ed tawen. Say Kadaanan na Ag-agew so maglorian akayurong ed trono bilang Ukom diad mangatatawen a Panangukoman. ‘Walay sanlibon nilibo a manlilingkor ed sikato, tan samplon libo ed maminsamplon libo a manalalagey ed arapan to.’ Lapud ampait ya impangukom ed ayayep, inekal to so pananguley ed sikara tan dineral toy komapat ya ayep. Say magnayon a pananguley ed “saray baley, saray nasyon, tan pansasalita” so niiter ed “singa sakey ya anak na too.”—Daniel 7:9-14.
4. (a) Siopa so tinuplegan nen Daniel parad napanmatalkan ya impormasyon? (b) Akin ya importanti ed sikatayo so anengneng tan nadngel nen Daniel ed saman a labi?
4 “No nipaakar ed siak,” kuan nen Daniel, “say espirituk naermenan nensaman ed pegley na laman ko tan saray pasingawey ko ed labi ginonigon da ak.” Kanian kinerew to manlapud anghel so “katuaan a kipaakaran na sayan amin.” Talagan inter na anghel “so kabaliksan na saray bengatla.” (Daniel 7:15-28) Paninteresan tayon maong so anengneng tan nadngel nen Daniel ed satan a labi, ta indatak na satan so arapen iran nagawa ed mundo ya onnatnat ed saray panaon tayo, sano say “sakey a singa anak na too” so ikdan na pananguley ed amin a “baley, saray nasyon, tan pansasalita.” Diad tulong na Salita tan espiritu na Dios, natalosan tayo met so kabaliksan na sarayan mapropetikon pasingawey.a
Pinmaway ed Dayat so Apatiran Ayep
5. Anto so isisimbolo na insiplog na dagem a dayat?
5 ‘Apatiran ayep so tinmatdang a nanlapu ed dayat,’ inkuan nen Daniel. (Daniel 7:3) Antoy insimbolo na insiplog na dagem a dayat? Linmabas so dakel a taon, anengneng nen apostol Juan so pitoran ulo ya atap ya ayep a pinmaway ed “dayat.” Inrepresenta na satan a dayat “so baley, tan karaklan, tan nasyones, tan salita”—say kimuyekyek ya ulop na katooan a nisian ed Dios. Sirin say dayat et matukoy a simbolo na kimuyekyek a katooan a nisian ed Dios.—Apocalipsis 13:1, 2; 17:15; Isaias 57:20.
6. Anto so ililitrato na apatiran ayayep?
6 “No nipaakar ed sarayan angkabaleg ya ayep,” inkuan na anghel na Dios, “lapud ta apatira ira, walaray apatiran arari ya onalagey manlapud dalin.” (Daniel 7:17) Malinew, impabitar na anghel so apatiran ayep ya anengneng nen Daniel bilang “apatiran arari.” Kanian, ililitrato na sarayan ayep iray sankamundoan a pananguley. Balet dinan iraya?
7. (a) Anto so ibabaga na pigaran manangipaliwawa ed Biblia nipaakar ed kugkugip a pasingawey nen Daniel nipaakar ed apatiran ayayep tan say kugkugip nen Arin Nabucodonosor a nipaakar ed say abalbaleg ya imahen? (b) Anto so irerepresenta na balang sakey ed apatiran metal a kabiangan na imahen?
7 Kaslakan et isisiglaot na saray manangipaliwawa na Biblia so kugkugip a pasingawey nen Daniel nipaakar ed apatiran ayep diad say kugkugip nen Nabucodonosor nipaakar ed abalbaleg ya imahen. Alimbawa, inkuan na The Expositor’s Bible Commentary: “Say kapitulo 7 [na Daniel] so miulibay ed kapitulo 2.” Inkuan na The Wycliffe Bible Commentary: “Inkalapagan a nampaknaan a say impantutumbokan na apatiran pananguley na Gentil . . . et mipara dia [ed Daniel kapitulo 7] a singa say asingbat ed [Daniel] kapitulo 2.” Say apatiran sankamundoan a pakayari ya inrepresenta na apatiran metal ed kugkugip nen Nabucodonosor et say Empiryo na Babilonia (balitok ya ulo), Medo-Persia (pilak iran pagew tan taklay), Gresya (gansa ya eges tan saray ulpo), tan say Empiryo na Roma (balatyang iran bikking).b (Daniel 2:32, 33) Nengnengen tayo no panon a mipetekan irayan panarian ed say apatiran angkabaleg ya ayep ya anengneng nen Daniel.
Masebeg a Singa Leon, Masiglat a Singa Agila
8. (a) Panoy impaneskribe nen Daniel ed pilimeron ayep? (b) Anton empiryo so inrepresenta na pilimeron ayep, tan panon itan a kinmiwas a singa leon?
8 Agaylan makapakelkelaw ya ayayep so anengneng nen Daniel! Diad impaneskribe ed sakey, inkuan to: “Say inmuna [et] singa leon tan wala so payak to a singa agila. Siak ninengneng ko angga ed saray payak to abagot ira, tan nipaatagey a nanlapu ed dalin, tan apaalagey ed duaran sali a singa sakey a too; et sikato so naitdan na puso na too.” (Daniel 7:4) Inlitrato na sayan ayep so parehon pananguley a singa say inrepresenta na ulo a balitok na abalbaleg ya imahen, say Sankamundoan a Pakayari a Babilonia (607-539 K.K.P.). Singa say managsimaw a “leon,” masebeg a binuag na Babilonia iray nasyon, kaiba lay totoo na Dios. (Jeremias 4:5-7; 50:17) Ontan met ed singa payak na agila, makilas so iyaabanti na sayan “leon” ed maruksan panangobkob to.—Tagleey 4:19; Habacuc 1:6-8.
9. Antoran pananguman so ginawa na singa leon ya ayep, tan panon irayan angapekta ed satan?
9 Asabi panaon, “abagot” iray payak na nikadkaduman nampayak a leon. Diad asingger lan panampot na uley nen Arin Belsasar, naandi lay maples a panangobkob na Babilonia tan say singa leon ya inkasupremo to ed saray nasyon. Matayam la nen say too a duaray sali. Sanen naikdan na “puso na too,” kinmapuy la itan. Lapud andian la na “puso na leon,” say Babilonia so agla makakiwas a singa ari “ed saray ayep ed takel.” (Ikompara so 2 Samuel 17:10; Miqueas 5:8.) Walay sakey nin ayep ya angobkob ed sikato.
Masiba a Singa Oso
10. Anton dasig na saray manuley so isisimbolo na “oso”?
10 “Et, nia!” inkuan nen Daniel, “sananey ya ayep, say komadua, a singa sakey ya oso; a sikato so nipaatagey ed sakey a diking, et wala so talora a taglang ed sangi to ed nanleetan na saray ngipen to: et onia so inkuan da ed [satan], Ombangon ka, mangan ka na dakel a laman.” (Daniel 7:5) Say arin insimbolo na “oso” et mismon mipara’d samay inrepresenta na pilak iran pagew tan taklay na baleg ya imahen—say dasig na saray manuley a Medo-Persia (539-331 K.K.P.) a ginmapo ed si Dario a Medo tan Ciro a Baleg insan anampot ed si Dario III.
11. Antoy kabaliksan na inkipaatagey na simbolikon oso ed sakey a diking tan inkiwala na taloran taglang ed sangi to?
11 Say simbolikon oso et ‘nipaatagey ed sakey a diking,’ a nayarin akaparaan lan onataki tan mangobkob ed saray nasyon diad ontan et mansiansian sankamundoan a pakayari. Odino sayan posisyon a nayarin ginetman mangipanengneng ed dasig na saray manuley a Persiano so lalon makapanyari nen say manbukbukor ya ari na Medo, si Dario. Say taloran taglang a walad leet na saray ngipen na oso so nayarin manutukoy ed taloran direksion ya arapen na pangobkoban to. Say Medo-Persia ya “oso” so ama-amianen pian samsamen so Babilonia nen 539 K.K.P. Insan amasagur a linmabas ed Asia Minor ya angga ed Thrace. Diad kaunoran, amaarap ed abalaten so “oso” pian kobkoben so Ehipto. Lapud ta say bilang a talora no maminsan et isisimbolo toy inkabiskeg, say taloran taglang so nayarin mangidanet ed inkaagum na simbolikon oso ed panangobkob.
12. Antoy nansumpalan na intulok na simbolikon oso ed ganggan ya: “Ombangon ka, mangan ka na dakel a laman”?
12 Nilusob na “oso” iray nasyon bilang ebat ed saray salitan: “Ombangon ka, mangan ka na dakel a laman.” Diad impangakmon ed Babilonia unong ed linawa na Dios, agawaan na Medo-Persia so importantin pribilihyo parad totoo nen Jehova. Et ontan so ginawa na satan! (Nengnengen so “A Tolerant Monach,” ed pahina 149, na libron Daniel’s Prophecy.) Diad panamegley nen Ciro a Baleg, Dario I (Dario a Baleg), tan Artaxerxes I, imbulos na Medo-Persia iray Judio a kautibo diman ed Babilonia tan tinulongan da iran mangipaalagey lamet ed templo nen Jehova tan mangapiger ed saray bakor na Jerusalem. Asabi panaon, inuleyan na Medo-Persia so 127 a luyag, tan si Ahasuerus (Xerxes I), ya asawa nen Reyna Ester so “ari a nanlapu ed India angga ni ed Etiopia.” (Ester 1:1) Anggaman ontan, manasingger la so ibangon na sananey ya ayep.
(Ituloy ed ontumbok a paway.)
[Saray paimano ed leksab]
a Pian napalinew tan agnaulit-ulit, pankasakeyen tayoy manangipaliwawa iran bersikulo a naromog ed Daniel 7:15-28 diad bersikulo-por-bersikulo a pangonsidera ed saray pasingawey a nirekord ed Daniel 7:1-14.
[Paimano ed leksab]
b Nengnengen so Kapitulo 4 na libron Daniel’s Prophecy!