Tepetepet Manlapud Managbasa

Lapud pambabanikelan na Tastasi nen Jehova so pagmaliw a matua tan sikaray manmamatalekan, akin ya importanti so panggawa na kontrata sano sikaray nawalaan na pidedeneng nipaakar ed nigosyo?

Makasulatan, praktikal, tan maaro so panggawa ra ed satan. Panon ya ontan? Bueno, konsideraen tayo iratan ya aspekto ed saray kontrata ed nigosyo.

Ilalaktip na Biblia so nisulat a rekord ed impideneng na Dios ed akisipanan ton totoo, say Israelitas. Dedeskribien to iray pidedeneng nipaakar ed nigosyo a nalalanor iray tuan managdayew. Karga na Genesis kapitulo 23 so sakey ya agawa a nakonsidera tayo. Sanen inatey so inadaro ton si Sara, labay nen Abraham a makala na panagponponan. Akideneng ed saray Caananita a manaayam diad asingger ed Hebron. Ipapanengneng na bersikulo 7-9 ya angiyopresi na malinew a presyo na labay ton saliwen a dalin. Papaneknekan na bersikulo 10 a ginawa iyan opresi a mapubliko, diad pakadngel na arum a walad wangalan na syudad. Ipapanengneng na bersikulo 13 ya iiter na akankayarian so dalin ed si Abraham, balet ta inmebat a laen to lambengat itan a dalin diad panaliw. Tan ipapaliwawa na bersikulo 17, 18 tan 20 a satan so agawa, a pinekderan “ed arapan na saray anak nen Jet [Heth, NW], ed arapan na amin a linmoloob ed pulongpinto na syudad to.”

Balet, duma itan kasi sano say duara a nawalaan na pidedeneng nipaakar ed nigosyo et parihon tuan managdayew? Iiter na kapitulo 32 na Jeremias so ebat. Manlapud bersikulo 6 a manpatuloy, nanengneng tayo a si Jeremias so kinaukolan a manaliw na dalin ed kapinsan to. Ipapanengneng na bersikulo 9 so nampaknaan a makanepegan a presyo. Oniay nabasa ed bersikulo 10-12: “Et sinulatan ko [Jeremias] so kaletan na pankayarian, tan tinatakan ko tan anawag ak na saray tasi, et sinimbang ko ed sikato so pilak ed saray simbangan. Kanian inalak so kaletan ed pankayarian ed impanaliw, ya atatakan, unong ed tunong tan ugali, tan satan met ya alukasan. Et initer ko so kaletan ed pankayarian na impanaliw ed Baruc ya anak a laki nen Nerias ya anak a laki nen Maasias, ed arapan nen Janameel ya anak a laki nen pangamaen ko, tan ed arap na saray tasi a nansulat ed kaletan na pankayarian na impanaliw ed arap na saray amin a Judio ya imyurong ed saban na bantay.”

On, anggaman si Jeremias so midedeneng ed kaparan managdayew, anggan kanayon ni ingen, kinompleto to so pigaran makatunongan a legal iran kakaukolanen. Duaran nisulat a rekord so ginawa​—say sakey so akabuskag pian mainomay a pangipanonan, say komadua so aselyoan ta pian mangiter na kaaruman a paneknek agla pigan niwalay panduaruwa ed inkasusto na alukasan a rekord. Amin na satan so apaletan, singa ibabaga na bersikulo 13, “ed arap da.” Kanian saman so mapubliko, atasian, legal ya impapaletan tekep na tastasi. Malinlinew, sirin, a satan so Makasulatan a pangibasiyan na saray tuan managdayew ya asikasoen iray pamaakaran ed pinekderan tan dokumentadon paraan.

Satan met so praktikal. Kabat tayo no panon a tua so balikas a say “panaon tan [ag-iilaloan a, NW] nagawa ed sikara ya amin.” (Eclesiastes 9:11) Lalanoren na satan iray debotado tan matoor a Kristiano. Onia so inkuan na Santiago 4:13, 14 ed satan: “Balap natan, sikayo a mankuan, ‘Saya ya agew odino nabuas onla kami ed ontan a baley, tan manayam kami’d man a sakey taon, et mansaliw tan mantagilako kami et manubo kami.’ Anta agyo amta so onsabi nabuas, anto ta so bila’yo?” Kanian, nayarin mangigapo tayo na sakey a proyekto, singa say panaliw, panumpal ed nampaknaan a trabaho odino serbisyo, odino pamawala na sakey a bengatla parad arum. Balet anto ta so nagawa nabuas​—odino diad ontumbok a bulan odino diad ontumbok a taon? Panon to no sikatayo odino samay katongtong tayo et naaksidenti? Ompatnag a mamairap itan ed pakatoor ed nampaknaan. Anto no agtayo nagawaan so trabaho odino makapanserbi odino amoria ton mairap ton bayaran odino sumpalen so betang to ed nampaknaan. No anggapo so nisulat a nampaknaan, onlesa iray peteg a problema, probleman naamper komon odino naresolbi no walay simplin nisulat a kontrata.

Sakey ni, agtayo lilingwanan a saray mismon agnaseguron nengneng na dakel a pamaakaray kabibilay so nayarin mankabaliksan ni ingen a walay manakbat na responsabilidad odino manumpal ed nabebetangan tayo, (odino ed nabebetangan na sananey), ed pamaakaran na nigosyo. Inyarum nen Santiago ed bersikulo 14: “Ta sakey kayo a sengaw ya ompatnag ed maganggano insan nabalang.” Diad realistikon paraan, nayarin ompatey itayon ag-iilaloan. Say sakey a nisulat a nampaknaan, sakey a kontrata, so diad tua et mangiyabuloy ed arum pian naasikaso iray pamaakaran no bilang ta walay bengatlan ag-iilaloan a nagawa ed dinanman a dapag.

Diad arum a dalan et saya so mangitotonton met ed say komatlon aspekto​—panangaro iray nisulat a kontrata. Maseguro, no siopaman ed partido ed kontrata so inatey odino naaksidentin agla makayari, panangaro ed say sikato bilang sakey a Kristiano so pakawalaan na nisulat a rekord na saray obligasyon to odino iilaloan to ed pinansyal. Tan imbes a panangipatnag na agpanagmatalek, panangipanengneng itan na aro ed agin pidedenengan tayo sano manggawa itayo na sakey nisulat a kontrata a malinlinew a mangidatak ed no anto so obligadon gawaen to odino no anto so awaten to. Sayan maaron kundang so mamawas na antokaman a sengegay isakit na linawa odino iyimbel na liknaan no sakey ed partido ed nigosyo so makalingwan ed pigaran detalye odino responsabilidad. Tan siopa ta ed sikatayo so ayadyari, agmalingwan, odino agmairap ya ontalos ed saray detalye odino ed saray pinaknaan?​—Mateo 16:5.

Dakel niray nidatak tayon arum a paraan a say panggawa na nisulat iran nampaknaan ed nigosyo so mangisindag na aro ed agagi tayo, ed pamilya tayo, tan ed kongregasyon diad inkalapagan. Balet nilikud ed pagmamaliw ton tanda na aro, saratan a nisulat a rekord a sustoy inkidetalye so praktikal tan Makasulatan.