Kaukolan Ko Tay Onotang ed Kaagian Ko?

MANSASAKIT so bulirek ya ilalak nen Simon tan mankakaukolan a tuloy na tambal. Balet pobpobri si Simon tan agto nasarag. Antoy nayarin gawaen to? Bueno, sakey a kaparan Kristiano a manngaran na Michael et magmaong so bilay to nen say sikato. Anganko et sikatoy paotangen nen Michael na kuarta. Balet, diad puso to, amta nen Simon ya agto naseseguron nabayaran toy otanga

Sanen sikatoy inasinggeran nen Simon, nipaarap si Michael ed problema. Amoria ton walay talagan pankaukolan balet ta nansuspetsa ompan agnabayaran nen Simon so kuarta lapud sikatoy mankuranges la ed pamakan labat ed pamilya to. Antoy gawaen nen Michael?

Diad dakel a bansa, nayarin biglan naandiay anapan iray totoo a naimano ran anggapoy kuarta odino insurance da parad panpatambal. Nayarin anggapoy naotangan a bangko odino atagtagey so abang. Sano onlesay emerhensia, ompatnag a say mogmon solusyon et say piotang ed kaaro. Balet, sakbay ya onotang, walaray importantin pamaakaran a konsideraen.

Kuentaen so Bili

Itatarya na Kasulatan iray pananontonan parad manpaotang tan say onotang. Diad italineng ed sayan konseho, napaliisan tayoy dakel ya agpantatalosan tan pakasakitan na liknaan.

Singa bilang, papanonotan itayo na Biblia ya agtayo leglemewen so panag-otang na kuarta. Pinaseseg nen apostol Pablo iray Kristiano ed Roma: “Aleg a maotang kayo ed anggan siopa na antokaman, noag say panaaroan yo ed sinansakey; ta say mangaro ed kapara ton too sinumpal to so ganggan.” (Roma 13:8) Diad tua, say mogmon otang a nepeg ya otangen na Kristiano ed arum et say aro. Kanian, kaukolan a nitepet tayo nin unona ed inkasikatayo, ‘Kasin talagan kapilitan iyan otang?’

No say ebat et on, diad ontan et makabat so pangikonsidera ed saray pansumpalan ed pakaotang. Impanengneng nen Jesus a saray importantin dedesisyonan et kakaukolanen toy panisip tan panplano a maong. Tinepetan toray babangatan to: “Siopa ed sikayo so, anta labay to so mamaalagey na sakey ya ilang, ag-onyurong ya unona tan bilangen to so bili, no walaan kasi panumpal to ed sikato?” (Lucas 14:28) Onaaplika iyan prinsipyo sano kokonsideraen no kasin onotang ed sakey ya agi. Say pangalkula ed bili ed otang et kabaliksan toy pangalkula ed no panon tan kapigan tayon bayaran itan.

Say managpaotang so walaan na kanepegan ya amtaen no panon tan kapigan a bayaran so otang. Diad panimbang a maong ed saray pamaakaran, sikatoy sarag tayon ikdan na espisipiko iran ebat. Kasin kinalkula tayo la so bili ed pambayar ed otang ed loob na makatunongan a panat na panaon? Siempre, magmainomay so pangibaga ed agi tayo: “Bayaran takan tampol. Antam met a napanmatalkan moak.” Balet agta nepeg tayon asikasoen iratan a pamaakaran ed mas napanmatalkan a paraan? Nepeg a diad kagapo et determinado tayo lan bayaran so otang, lapud satan so kakaukolanen nen Jehova ed sikatayo. “Say bagel ombayes, et agto ipawil lanlamang,” kuan na Salmo 37:21.

Diad pangalkula ed no panon tan kapigan so pambayar tayo ed otang, napanonotan tayoy inkasikatayo ed seryoson pisisipan tayo. Saya so mamawas ed posibilidad a nigalet itayo ed agnakakaukolan a pakaotang. No napaliisan tayoy pakaotang, walaray bentaha. Ipapasakbay na Uliran 22:7: “Say akaotang sikato so aripen ed amaotang.” Anggano sanagi ed espiritual so managpaotang tan onootang, say otang so mangapekta ed relasyon da, anggan panon et diad sakey a laknab. Saray agpantatalosan lapud saray otang so amuyak ni ingen ed kareenan na pigaran kongregasyon.

Ipaliwawa No Akin a Kaukolan so Kuarta

Say managpaotang so walaan na kanepegan ya amtaen no antoy pangusaran tayo ed kuartan inotang. Likud ed sayan otang, kasin onootang itayo met na kuarta ed arum? No ontan, kaukolan tayon ipalinew iya, ta walay epekto to’d pakasarag tayon manbayar ed otang.

Nagkalalo lan importanti so pamidbir ed baetan na otang a pan-negosyo tan ed samay nakakaukolan pian nakapet so emerhensia. Say agi so andian na Makasulatan ya obligasyon a manpaotang na kuarta parad pan-negosyo, balet ompan labay toy ontulong no say sananey ya agi et niwala’d kipapasen ya agto nasaliw iray manunan nakakaukolan a singa say tagano, kawesen, odino kapilitan a pampatambal. Say inkaprangka tan inkamatua ed sarayan pamaakaran so ontulong pian naamper iray agpantatalosan.​—Efeso 4:25.

Isulat so Transaksion

Say nisulat a rekord na paknaan so makanan kundang no labay tayon napaliisan iray agpantatalosan ed arapen. Magmainomay a nalingwanan iray detalyadon paknaan likud no nisulat iratan. Kaukolan tayon isulat so kantidad na inotang tan no kapigan a bayaran itan. Maabig parad inmotang tan managpaotang a manpirmaan ed paknaan tan mangisinop na sansakey a kopya. Ipapanengneng na Biblia a nepeg a dokumentado iray transaksion nipaakar ed kuarta. Sakbay a tuloy a dineral na saray taga-Babilonia so Jerusalem, inkuan nen Jehova ed si Jeremias a manaliw na lote manlapud sakey ed saray kanayon to. Nagunggunaan itayo manlapud panrepaso ed paraan.

“Sinaliw ko so uma a wala nensaman ed Anatot ed kinen Janameel ya anak a laki nen pangamaen ko,” kuan nen Jeremias. “[Tan] sinimbang ko ed sikato so pilak, a labinpito lanlamang a siklo so pilak. Et sinulatan ko so kaletan na pankayarian, tan tinatakan ko tan anawag ak na saray tasi, et sinimbang ko ed sikato so pilak ed saray simbangan. Kanian inalak so kaletan ed pankayarian ed impanaliw, ya atatakan, unong ed tunong tan ugali, tan satan ya alukasan; et initer ko so kaletan na pankayarian na impanaliw ed Baruc ya anak a laki nen Nerias ya anak a laki nen Maasias, ed arapan nen Janameel ya anak a laki nen pangamaen ko, tan ed arap na saray tasi a nansulat ed kaletan ed pankayarian na impanaliw, ed arap na saray amin a Judio ya inmirong ed saban na bantay.” (Jeremias 32:9-12) Anggaman say asalambit ya alimbawa so nipaakar ed impansaliw imbes ya otang, ipapanengneng toy kaimportantian na panangasikaso ed saray transaksion nipaakar ed kuarta diad malinew tan pihon paraan.​—Nengnengen so The Watchtower, Mayo 1, 1973, pahina 287-8.

No onlesa iray problema, kaukolan a panggunaetan na Kristianos a resolbien iratan a mitunosan ed konseho nen Jesus a nirekord diad Mateo 18:15-17. Balet onia so inkomento na sakey a matatken a panggugunaetan toy makatulong ed ontan iran pamaakaran: “Diad amin lawarin kaso, anggapoy nisulat a paknaan. Bilang resulta, anggapoy malinew a talosan ed nantupag a dapag nipaakar ed no panon a bayaran so otang. Kombinsido ak a say pangisulat ed sarayan pamaakaran et tanda na aro, aliwan lapud andiay-kompiyansa.”

Bektaman ya akipakna tayo, kaukolan tayon pambanikelan a tooren so salita tayo. Insimbawa nen Jesus: “Noag say onia so panagsalita yo, On, on; Andi, andi; et say antokaman a nagkalalo nen saraya manlapud mauges.” (Mateo 5:37) No walay ag-iilaloan a problema a mangamper ed sikatayo ed pambayar ed otang unong ed eskedyul, kaukolan ya ipaliwawa tayon tampol so situasyon ed managpaotang. Anganko et papelagpelagan to la ed sikatayo so otang.

Ingen, saray agpaborablin kipapasen so agmangipuera ed sikatayo ed saray responsabilidad tayo. Say sakey a toon matakot ed si Jehova et gagawaen toy anggaay nayarian ton tooren so salita to. (Salmo 15:4) Anggaman nayarin agnagawa iray pamaakaran unong ed iilaloan tayo, kaukolan ya akaparaan tayon mansakripisyo ta pian bayaran iray otang tayo, ta satan so Kristianon responsabilidad tayo.

Manalwar ed Panpaotang na Kuarta

Siempre, say onootang et agto bukbukor so mankakaukolan a manimbang a maong ed saray pamaakaran. Say agin ootangan so kaukolan met a mangalkula ed bili. Sakbay a mamaotang na kuarta, makabat itayo no konsideraen tayo niray pamaakaran a maalwar tan tekep na pakatebek. Ipapaseseg na Biblia so panag-alwar, a kuanto: “Agka komon sakey ed saray mangabil ed saray lima, odino ed saray mangyalagey nipaakar ed saray otang.”​—Uliran 22:26.

Sakbay kan misipanan, konsideraen no antoy nayarin nagawa no say agi et agto makabayar ed sika. Diad ontan et kasin sikan mismo so nawalaan na seryoso iran problema ed pinansyal? Anggaman say agi et nayarin walaan na maabig iran intension, saray sirkumstansia so nayarin manguman odino nayarin nalingo ed kalkulasyon to. Papanonotan itayon amin na Santiago 4:14: “Agyo amta so onsabi nabuas. Anto ta so bilay yo? Ta sakey kayo a sengaw ya ompatnag ed maganggano insan nabalang.”​—Ikompara so Eclesiastes 9:11.

Nagkalalo la ed kasoy otang a pan-negosyo, makabat so pangikonsidera ed reputasyon na onootang. Kasin sikatoy kabkabat a napanpiyaan tan napanmatalkan, odino sikatoy agmarunong ed panangegnay kuarta? Kasin walaan na tendensian mangutob ed loob na kongregasyon ya onootang na kuarta ed saray indibidual? Makabat so lawas pannonot ed sarayan salita: “Say karaklan manisia ed balang salita; balet say masimpit a too nengnengen to a maong so laen to.”​—Uliran 14:15.

No maminsan, say otang so nayarin agpankaabigan ni ingen na onootang. Nayarin main-inomay a magmaliw a pabelat ed sikato, a manamsam ed gayaga to. Kasin labay tayon magmaliw ya “aripen” tayo so satan ya agi? Agkasin say otang et mangapekta ed relasyon tayo, a pansengegay pakakasikig odino pakabaingan ni ingen no agto nabayaran itan?

No walay tuan pankaukolan, kasin nikonsidera tayoy pangiter imbes a pamaotang, anggan memelag so kantidad? Papasesegen itayo na Kasulatan a magmaliw a maabagey sano naimano tayon walad pankaukolan so agi tayo. “Say matunong mangipanengneng na panangasi tan mangiter,” so inkanta na salmista. (Salmo 37:21) Say aro so nepeg a mamakiwas ed sikatayo a manggawa ed nayarian tayo pian mangiter na praktikal a tulong ed walad pankaukolan ya agagi.​—Santiago 2:15, 16.

Konsideraen a Maong Iray Kiwas Yo

Lapud say otang et posiblin panlapuan na agpantatalosan, nayarin moriaen tayo iratan bilang unor a polaing imbes a tampol a balingan. Singa nipaimano ed akadkauna, kaukolan a prangka so onootang ed managpaotang, isulat no panon tan kapigan a bayaran so otang. Tan diad kaso na tuan kairapan, say pangiter so nayarin sankaabigan a solusyon.

Ag-impaotang nen Michael ed si Simon so kuartan ootangen to. Imbes, sikatoy inikdan nen Michael na memelag a kantidad. Misalsalamat si Simon ed ontan a tulong parad pampatambal na anak to. Tan maliket si Michael ta nipanengneng toy inaagin aro to ed praktikal a paraan. (Uliran 14:21; Gawa 20:35) Si Michael tan si Simon so onnenengneng ed arapen ed silong na uley na Panarian sano si Kristo “iliktar to so naukolan no oney-ey,” tan anggapoy sakey a mangibagay, “mabeblay ak.” (Salmo 72:12; Isaias 33:24) Kaleganan, konsideraen tayo komon a maong iray kiwas tayo no liknaen tayon kapilitan so onotang ed sakey ya agi.

[Paimano ed leksab]

[Litrato ed pahina 25]

Say pangisulat ed saray paknaan ed otang so tanda na aro, aliwan andiay-kompiyansa