Panaglingkor ed Silong na Maaron Lima nen Jehova

UNONG ED SALAYSAY NEN LAMBROS ZOUMBOS

SIAK so akaarap ed importantin panpili: awaten so opresi na mayaman a pangamaen ko pian magmaliw a manedyer na say maawang a kaykayarian a dalin tan bilding​—a satan so manolbar na problema ed pinansyal na pamilyak​—odino magmaliw a sakey a sigpot-panaon a ministro nen Jehova a Dios. Abuloyan yoak ya isalaysay koray sengegan ya angipaarap ed nagmaliw a desisyon ko.

SIAK so nianak ed baley na Volos, Gresya, nen 1919. Manlalako si amak na kawes na laki, tan daakan kami ed materyal. Balet bilang resulta na inkaplag na ekonomiya ed kaunoran na dekaday 1920, si Amak so alugi tan nansara so negosyo to. Naermenan ak a maong kada nanenengneng ko so andiay-ilalon itsura nen amak.

Walay panaon a say pamilyak so pirmi irap to. Kada agew et mas masakbay ak na sakey oras ed itaynan ed eskuelaan pian mipila parad saray rasyon a kakanen. Anggaman ed kairapan mi et kalmado met so panagbilay mi bilang pamilya. Piugagep ko so magmaliw a sakey a doktor, balet diad kapegleyan na inka-tinedyer et kaukolan ko so ontundan maneskuela tan mantrabaho pian tulongan so pamilya a makaimwas.

Insan, legan na Guerra Mundial II, sinakop na saray Aleman tan Italyano so Gresya, tan linmesay pirmin eras. Mabetbet ak a makanengneng na kakaaro tan kabkabat ya ompapatey diad kalsada lapud eras​—sakey a makapakigtot a naimatonan ya agkon balot nalingwanan! Aminsan, inanosan na pamilya mi so 40 agew ya andian na tinapay, sakey a manunan tagano ed Gresya. Pian manbilay, sikamin san-kuya so linma ed asingger iran purok tan akala na saray patatas manlapud kakaaro tan kakanayon.

Sakey a Sakit a Nagmaliw a Bendisyon

Asasakbay nen 1944, siak so pirmin nansakit na pleurisy. Legan na taloy-bulan ko ed ospital, tinarokan ak na kapinsan ko na duaran bokleta tan inkuanto: “Basam iraya; maseguro ak a nagustoan mo iratan.” Saray bokletan, Who Is God tan say Protection, so impalapag na Watch Tower Bible and Tract Society. Kayari impamasa ed saratan, innabang koray lugan na saratan ed kaparak iran pasyente.

Kayari intaynan ed ospital, ginapoan ko lay milimog ed Volos Congregation na Tastasi nen Jehova. Anggaman, diad loob na sakey bulan, siak so akulong ed abung mi bilang sakey a pasyente, tan manlapud anemira ya anggad waloran oras kada agew, babasaen ko so akadkauna iran paway na Say Panag-Bantayan, tan arum niran publikasyon ya impalapag na Watch Tower Society. Bilang resulta, maples so imbulaslas ko ed espiritual.

Dawdawit ya Ag-akaligyas

Sakey ya agew ed kapegleyan na 1944, akayurong ak ed bangko ed sakey a parke na Volos. Bigbigla et say lugar so pinaliberan na maka-militar a grupo a manusuporta ed pananakop na armadan Aleman tan inareston amin so wadman. Ngalngali duaran dosena ed sikami so inwanwan ed saray kalsada a mamaarap ed hedkuarter na Gestapo, a wala’d sakey a bodega na tabako.

Kayari pigaran minuto, nadngel kon walay manatawag na ngaran ko tan ed ngaran na toon katongtong ko ed parke. Sakey a Griegon opisyal na armada so nampatawag ed sikami tan inkuan to’d sikami a sanen anengneng kami na sakey ed kakanayon kon iwawanwan a paarawi na saray sundalo, nibaga ed sikaton sikami Tastasi nen Jehova. Diad ontan et inkuan na Griegon opisyal a sikami nayari lan onsempet, tan inter to’d sikami opisyal a kard to pian nausar mi no bilang ta sikami so naaresto lamet.

Naamtaan mi ed tinmumbok ya agew a pinatey na saray Aleman so maslak ed saramay narel bilang imbawi ed impamatey ed onlalaban a Griegon muyong ed duaran sundalon Aleman. Likud ed inkiliktar ed posiblin ipapatey, naaralan ko ed satan ya inkagawa so kablian na Kristianon neutralidad.

Diad luglug na 1944, insimbolok so dedikasyon ko ed si Jehova diad panamegley na bautismo ed danum. Diad tinmumbok a tiagew, angiyuksoy iray Tastasi a siak so milimog ed Sklithro Congregation a walad toktok na kapalandeyan, a diman et nayarin sigpot a nipawil so bunigas ko. Say guerra sibil a tinmumbok kayari na pananakop na Aleman so manasibengbeng ed saman diad Gresya. Nibanbanan say purok a nanayaman ko so pinagkasentro na saray puersa na gerilya. Say lokal a pari tan sananey nin masebeg a laki diman so angakusa ed siak a sakey ya espiya na saray puersa na gobierno tan nansengegan na impakausisak ed sakey a dilin-tinuron korte militar na gerilya.

Wadman ed satan a kunwarin bista na korte so lider na saray gerilya diman. Sanen asumpal kon nisalaysay so rason no akin a siak so manaayam ed purok tan nipanengneng a bilang sakey a Kristiano, siak so sigpot a neutral ed guerra sibil, inkuan na lider ed arum ni: “No walay siopaman a maniwit ed sayan too, walaan na eebatan ed siak!”

Diad saginonor et siak so pinmawil ed dilin baley ko diad Volos a mas mabiskeg ed pananisia nen say pisikal a bunigas ko.

Iyaaligwas ed Espiritual

Agnambayag et siak so aturo bilang aripen na kuenta ed lokal a kongregasyon. Anggaman ed kairapan a pinalesa na guerra sibil​—laktip lay amayamay a panag-aresto lapud sugsug na kleron panangakusa na proselitismo​—say pibibiang ed Kristianon ministeryo so angitarok ed siak na baleg a gayaga tan ontan met ed arum ni ed kongregasyon.

Insan, asasakbay na 1947, binisita kami na sakey a managbiahen manangasikaso na Tastasi nen Jehova. Saya so inmunan bisita kayari na Guerra Mundial II. Diad satan a panaon et pinaldua so ombabaleg a kongregasyon mi ed Volos, tan siak so aturo a manangasikason manangimaton ed sakey ed saray kongregasyon. Onkakayat ed satan so takot ed limog na totoo lapud maka-militar tan nasyonalistiko iran organisasyon. Inanamot na klero so situasyon. Imbaling daray autoridad sumpad Tastasi nen Jehova diad pangikakayat na palson dengeldengel a sikami Komunista odino mananuporta na saray radikal a grupo.

Saray Inkaerel tan Inkipriso

Nen 1947, ngalngali samplon danay a siak so inerel tan amitlon binista ed korte. Diad kada pankanawnawa et siak so naabsuelto. Diad subol na 1948, siak so asentensyaan na apatiran bulan lapud proselitismo. Siak so asentensyaan diad prisoan na Volos. Kaleganan to say bilang na manangiproklama na Panarian ed kongregasyon mi so adoble, tan apano so kapusoan na agagi na gayaga tan liket.

Nen Oktubre 1948, legan a sikami manmimiting a kaiba ni anemiran agagi a mangidadaulo ed kongregasyon mi, limaran pulis so biglan linmoob ed abung tan inerel kami legan ya akapatuyong ed sikami iray paltog. Inawit da kami ed istasyon na pulis ya agnisalaysay so inka-erel, tan sikami so pinekpek diman. Siak so dinampalis na sakey a pulis a datin boksingero. Insan kami impisok ed karsel.

Kayari to, impatawag ak na opisyal ya inkargado ed opisina to. Sanen inlukas ko so puerta, tinupak toak na botelya na tinta, ya amintis tan amisimisi ed dingding. Ginawa to iya pian taktakoten toak. Insan toak inikdan na papel tan lapis tan ingganggan ton: “Isulat mon amin so kangaranan na Tastasi nen Jehova diad Volos, tan awit mo’d siak so listaan ed kaimbuasan. No agka, amtam la no anto so nagawa ed sika!”

Agak inmebat, balet diad impawil ko ed karsel, sikamin agagi so nampikasi ed si Jehova. Say ngaran ko lambengat so insulat ko ed papel tan inalagar kon tawagen ak. Balet anggapo lay nadngel ko manlapud say opisyal. Legan na labi, sinmabi iray kalaban a puersan militar, tan indaulo na opisyal so totoo to sumpad saraman. Diad tinmumbok ya antikey ya impansasagupaan, sikato so seryoson asugatan, tan kinaukolan a putoten so sakey ed saray sali to. Diad kaunoran, say kaso mi so binista, tan sikami so inakusa a mangidadaulo na ilegal a panmimiting. Amin min pito so asentensyaan na kipriso ed limay taon.

Lapud agko onatendi ed Misa kada Simba diad prisoan, siak so binartolina. Diad komatlon agew, kinerew kon pitongtongan so direktor na prisoan. “Ipangasi yo,” so inkuan ko ed sikato, “ompasen a singa agmakatunongan so panusa ed sakey a mabulos a nikulong ed loob na limay taon lapud pananisia to.” Ninonot ton maong itan, tan kaunoran et inkuanto: “Manlapud nabuas, mantrabaho ka dia a kaibak ed opisinak.”

Agnambayag, inikdan ak na kimey bilang sakey a katulongan na doktor diad prisoan. Bilang resulta, dakel so naaralan ko nipaakar ed panangasikaso na bunigas, bengatlan talagan mausausar ed saginonor iran taon. Bektan walad prisoan, walaan ak na dakel a pankanawnawa pian manpulong, tan talora so kinmiwas tan nagmaliw a Tastasi nen Jehova.

Kayari apat taon ya inkikulong, diad kaunoran siak so nibulos a walaay probasyon nen 1952. Saginonor, kaukolan koy onarap ed korte diad Corinto lapud isyu na neutralidad. (Isaias 2:4) Diman et akulong ak ya agano ed sakey a prisoan a militar, tan ginmapo lamet so mantutumbokan a panangabuso. Arum ya opisyal so pirmin malangas ed saray banta ra, a kuan: “Gergergeren koy pusom na yuro,” odino, “Agka manilalon tampol ya ompatey ta mankalkalna kan ompatey.”

Nanduruman Nengneng na Subok

Balet, agnambayag, siak so akasempet, a manlilingkor lamet a kaibay Volos Congregation tan mantratrabaho a part-time. Sakey ya agew, akaawat ak na sulat manlapud sangan opisina na Watch Tower Society diad Atenas, a naimbitaan pian ipasal ed loob na duaran simba tan insan et igapo so ibisita ed saray kongregasyon na Tastasi nen Jehova a bilang sakey a manangasikaso na sirkito. Diad satan met lamlamang, say pangamaen ko ed amak, ya andian na ilalak tan walaan na maawang a kaykayarian a dalin tan bilding so akikasi ed siak ya imaneho iray kayamanan to. Siansia nin wala’d kairapan so pamilyak, tan sayan pantrabaho so manolbar na problema ed kairapan da.

Binisitak so pangamaen ko pian pisalamatan so opresi to, balet impaamtak ed sikato a nandesidi ak ya awaten so espisyal ya asainmin diad Kristianon ministeryo. Diad satan et inmalagey, maermen a nilimgis toak, tan tampol a tinmaynan ed kuarto. Pinmawil tekep na regalon baleg a kantidad na kuarta a manustos ed pamilyak ed pigaran bulan. Inkuanto: “Alam iya, tan usar mo ed kaliktan mon pangusaran.” Anggad sayan agew, agko nadeskribe so liknaan ko ed saman a bekta. Singano akadngel ak na boses nen Jehova a kuanto, ‘Duga so desisyon mo. Siak so kaibam.’

Tekep na panamendisyon na pamilya, inmalis ak ya amaarap ed Atenas nen Disyembre 1953. Anggaman si inak lambengat so nagmaliw a Tasi, aliwan sumpa so arum a membro na pamilyak ed Kristianon aktibidad ko. Sanen siak so linma ed sangan opisina diad Atenas, sananey nin surprisa so manatalaran ed siak. Wala so telegrama a nanlapud agik a bii, ya ipapakabat ton say duay-taon ya impanirap ton naalay pension nen Ama et diad satan ya agew so asabin maaligwas so nansumpalan. Anto ni so nibagak? Aliknak a singa walaan ak na saray payak, akaparaan lan ontekkiab diad panaglingkor ed si Jehova!

Pagmaliw a Maalwar

Diad inmuna iran taon ko ed pansirkiton kimey, kaukolan a siak so magmaliw a maalwar lapud pirmin panamasegsegang ed Tastasi nen Jehova na relihyoso tan mapulitika iran autoridad. Pian nabisita iray Kristianon agagi tayo, nagkalautla ed saraman so manaayam ed ankelag iran baley tan purok, siak so manakar na dakel ya oras diad labi. Saray agagi, ya angirisga’d pakaerel, so nantitipon tan maan-anos a nanalagar ed sakey ya abung ed isabik. Agaylan abig na panpapasesegan ed saraman a bisitan nitarya parad sikamin amin!​—Roma 1:11, 12.

Pian agnatiktikan, tunggal paminsan a siak so manmamaskara. Maminsan, mankawes ak a singa managpastol pian nalabasan so sakey a barikada ta pian makasabi ed pantitiponan na agagi a pirmin mankakaukolan na espiritual a panagpastol. Diad sananey ya okasyon, nen 1955, sakey a kaparan Tasi tan siak so nankunwarin managlako na bawang pian agnapansuspetsaan na saray pulis. Say asainmin mi so mitalosan ed pigaran Kristianon agagin nagmaliw ya inaktibo diad sakey a melag a baley na Árgos Orestikón.

Inlurag mi so lako mi ed tindaan ed baley. Anggaman ontan, sakey a malangwer a pulis a manpapatrolya ed lugar so nansuspetsa, tan no kada idalan to, mausisan onnengneng ed sikami. Kaunoran, inkuanto ed siak: “Agyo nengneng so managlako na bawang.” Diad saman a bekta, taloran mamarikit so inmasingger tan malabay a manaliw na pigaran bawang. Tutukoyen iray lakok, inkelyaw ko: “Sayan malangwer a pulis so mamangan na bawang a singa saya, tan nengneng yo no panon so kabiskeg tan kaguapo to!” Ninengneng na bibii so pulis tan inmeelek. Sikato met so inmimis tan insan tinmaynan.

Sanen tinmaynan inanamot koy pankanawnawa ya onla ed puesto a ditan mantratrababo bilang managdait iray espiritual ya agagi tayo. Kinerew ko ed sakey ed sikara ya idait so sakey a butones a nakal ed jacket ko. Legan a gagawaen to, inmusdong ak tan inyesaes: “Siak so imbaki na sangan opisina pian anapen kayo.” Diad inmuna et natatakot so agagi, lapud anggapo so pitatalosan da ed kaparan Tastasi ed abayag lan taon. Pinaseseg ko ira ed anggaay nayarian ko tan angiyuksoy pian abeten lamet ira ed saginonor diad sementeryo na baley pian lalon makapantotongtong. Makapaliket, say bisita so makapaseseg, tan nagmaliw lamet iran maseseg ed Kristianon ministeryo.

Impakagamor na Matoor a Kapareha

Nen 1956, taloy taon kayari inggapo ed panagbiahen kimey, akabat koy Niki, sakey a Kristianon marikit a walaan na baleg ya aro ed panagpulong a kimey tan manpilalek pian usaren toy bilay to ed sigpot-panaon a ministeryo. Akapaninaro kami tan nankasal nen Hunyo 1957. Iisipen ko no kasin nayarian nen Niki iray nakaukolan na panagbiahen kimey diad silong na mairap a kipapasen a niwala ed saman ed Tastasi nen Jehova ed Gresya. Diad tulong nen Jehova ayarian to, sirin et nagmaliw ya inmunan biin akiiba ed asawa to ed pansirkiton kimey diad Gresya.

Nantultuloy kamin sankaiba ed panagbiahen kimey ed samploy taon, a nanlingkor ed amin lawarin kongregasyon diad Gresya. Mabetbet mansusulong kami na saray maskara tan, bitbit iray awiawit mi, manaakar ed labi ed dakel ya oras pian nasabi so kongregasyon. Anggaman mabetbet a naarap mi pirmin isusumpa, malikeliket kamin aktual a makanengneng ed makapakelkelaw ya imbulaslas na bilang na Tastasi.

Serbisyo ed Bethel

Nen Enero 1967, si Niki tan siak so inimbitaan pian manlingkor ed Bethel, a bilang tawag ed sangan opisina na Tastasi nen Jehova. Namparan asurprisa kami ed imbitasyon, balet inawat mi itan, naapresya mi so agaylan baleg a pribilihyo ed say panlingkor ed sayan sentro na teokratikon aktibidad.

Kayari taloy bulan ya inloob ed serbisyo ed Bethel, sinamsam na junta militar so pakayari, tan nantultuloy so kimey na Tastasi nen Jehova diad maamot a pamaakaran. Inggapo mi ed melag a grupo so miting, manasamblea ed katakelan, siaamot a manpulong, tan sekreton manimprinta tan manbunog na literatura na Biblia. Aliwan mairap so mangiyadapta ed sarayan sirkumstansya, lapud basta labat impawil so metodo na panumpal na saray aktibidad a datin inusar mi ed apalabas iran taon. Anggaman ed saratan a panameget, say bilang na Tastasi so dinmaak manlapud dadaiset ya 11,000 nen 1967 ya anggad masulok a 17,000 nen 1974.

Kayari ngalngali 30 taon ed serbisyo diad Bethel, si Niki tan siak so nantultuloy a nanggayaga ed saray espiritual a bendisyon, anggaman ed saray limitasyon ed bunigas tan edad. Diad masulok lan samploy taon, manaayam kami ed saray bilding na sanga a walad Kartali Street diad Atenas. Nen 1979 nidedika so sakey a balon sanga diad Marousi, sakey a distrito na Atenas. Balet nanlapu la’d 1991 nanggayagaan mi so maawaawang a balon pasilidad na sanga diad Eleona, 60 kilometro ed amianen na Atenas. Dia siak so nanlingkor ed infirmary na Bethel, a ditan et mausausar so inkipasal ko bilang katulongan na doktor ed prisoan.

Legan na masulok ya apatiran dekada ed sigpot-panaon a ministeryo, siak, singa si Jeremias, so akamoria ed katuaan na sipan nen Jehova: “Sikaray maseguron onlaban sumpad sika, balet ag-ira ontalonan onsumpa’d sika, ta ‘Siak so kaibam,’ so imbesngaw nen Jehova, ‘pian iliktar ka.’” (Jeremias 1:19) On, si Niki tan siak so nanggayaga ed lusor a manleplepua na saray bendisyon manlapud si Jehova. Mantultuloy min panliliketan so daakan a maaron panangimano tan agkanepegan a panangasi to.

Say ipaseseg ko ed saray kalangweran ed organisasyon nen Jehova et say panggegemtan ed sigpot-panaon a ministeryo. Diad sayan dalan naawat so imbitasyon nen Jehova pian suboken no kasin sikato so matua ed sipan ton ‘lukasan so puertay danum na katawenan tan petepeteg ya ikalbok so bendisyon ya anggad anggapo lay pankulangan.’ (Malaquias 3:10) Manlapud dilin eksperiensiak, napaseguroan takayo iran kalangweran a si Jehova so peteg a sigpot a mamendisyon ed sikayon amin a manmamatalek ed sikato.

[Litrato ed pahina 26]

Si Lambros Zoumbos tan say asawa to, si Niki