Panamaliket ed Bilay na Pamilya Yo
Kapitulo 12
Pamaliket ed Kapusoan na Atateng Yo
1. Akin a manepeg so pangigalang ed atateng?
Balang lan sikatayoy ugaw nin tuloy, mamapaarap ed inkatatken, odino nagnap lan lalaki tan bibii, amin tayo so ananak na sakey. Mairap a kuentaen so agastos ed amin day 20 taon odino onsulok ed impangasikaso, kimey, kuarta tan dilin-manangisakripisyon sagpot a nausar ed maslak diad sikatayo manlapud inkaugaw ya anggad inkatatken. Tan, diad katuaan, kada sakey ed sikatayo so inikdan na atateng na bengatlan agtayo nayarian a bayaran. Ta, antokaman a nayarin otang tayo’d sikara, otang tayo’d sikara so kaplesan a bilay tayo. No anggapo ra, anggapo itayo met. Say mabitar a katuaan so magenap lan tuloy a sikatayoy ontalineng ed madibinon ganggan: “‘Igalang moy amam tan inam’; a sikatoy onunan ganggan a tekep na sipan: ‘Pian maong so kasumpalan mo tan pian sikay makapansungdon mabayag diad dalin.’”—Efeso 6:2, 3.
2. Akin a nepeg tayon liknaen a sikatayoy akaotang ed atateng tayo?
2 Manwarin sikatayoy akaunan akaotang ed Manamalsa tayo bilang sikatoy tuan Subol na amin a bilay, nepeg a liknaen tayoy aralem a panmoria na impakaotang tayo’d saray atateng. Antoy nayarin iter tayo’d sikara a kasalat na inter da’d sikatayo? Imbagay Anak na Dios ya amin day kayarian ed mundo so agmakayarin manaliw na bilay, ta agyo labat nayariay mangyan na nisitan presyo ed bilay. (Marcos 8:36, 37; Salmo 49:6-8) Ibabaga’d sikatayo na Salitay Dios: “Agkayo maotang ed siopaman na antokaman a bengatla, likud so panaarowan ed sinansakey.” (Roma 13:8) Diad nikabiig a dalan, sikatayo komoy napakiwas a mangaro’d saray atateng tayo a singa bengatlan otang tayo’d sikara legan a sikara tan sikatayoy manbibilay. Manwarin agtayo ra naikday bilay a singa impangiter da’d sikatayo, sarag tayon iter ed sikara so bengatlan manggawa’d bilay a mabmabli. Sarag tayon iter ed sikara so panliket da tan say liknaan na aralem a kapenek. Satan so nagawaan tayo diad nikabiig a dalan a nayarin agnagawaan na arum, unong ta sikatayo ray anak da.
3. Unong ed Uliran 23:24, 25, antoran kualidad ed sakey ya ugaw so mangiter na gayaga ed atateng to?
3 Singa ibabagay Uliran 23:24, 25: “Say ama na matunong so andi-saew a manggayaga; say sakey a magmaliw ya ama na makabat so manliket met ed sikato. Say amam tan inam so manliket, tan say angiyanak ed sika so manliket.” Natural a pilalek na atateng a sikaray mangikinon ed nagawaan na saray anak da, a makaromog na liket ed sikara. Kasin ontan so kipapasen ed saray atateng tayo?
4. Antoy pangipaarapan na Colosas 3:20 ed ananak a gawaen?
4 Diad malaknab a sukat satan so onsaral ed no kasin sikatayoy tuan manrerespeto ed posisyon da tan ondengel ed simbawa ra. Parad saramay ugaw ni, say simbawa na Dios so: “Ananak, ontulok kayo ed saray atateng yo ed amin a bengatla, ta saya so makapaliket a tuloy ed Katawan.” (Colosas 3:20) Say “amin a bengatla” so malinew ya agto kabaliksan a saray atateng so walaay autoridad a mankaukolan na bengabengatlan sumlang ed Salitay Dios, noagta ipanengneng to a, legan a sikatayoy wala ni’d kalangweran, sikaray responsabli a mangigiya’d sikatayo ed amin a kipaakaran na bilay.—Uliran 1:8.
5. Antoy nayarin itepet na sakey a kalangweran ed inkasikaton dili ed no antoy ilaloan to manlapud dilin ananak to?
5 Kasin sika natan so ugaw? Arum ya agew nayarin sikay magmaliw ya ateng. Kasin labay mo ray ugugaw a manrespeto’d sika, odino ugugaw a mapangaya, nayarin kunwarin sikaray ondengel, balet ta sikaray ontunganga no agmo la ra nanenengneng? Imbes a mangiter na gayaga say Uliran 17:25 ibabaga to: “Say anak a makulangkulang so makapagonigon ed ama to tan kapaitan ed ina to ya angiyanak ed sikato.” (The Bible in Living English) Unong ta sikay walaan na nikabiig ya abilidad a mamaliket ed atateng mo, sika met, a mas nen saray arum a totoo, so nayarin makapangitarok na graben ermen tan dismaya ed sikara. Say konduktam so mandetermina no antoy nagawaan mo.
Panangamor na Kakabatan Kaukolan toy Panaon
6. Anton ilustrasyon so mangipanengneng a say kakabatan so mabetbet a mibansag ed edad?
6 Maong ed kalangweran so pangapresya ra a say edad so importantin sengegan ed panangamor na kakabatan. Kasin 10 taon mo la natan? Nayarin nanengneng mo a mas dakel lay kabat mo nen say nen limaram, agta ontan? Kasin 15 la? Dakel lay kabat mo nen say nen 10, agta ontan? Man-20 kata la? Nepeg mon apresyaen a dakel lay kabat mo nen say nen 15. Mainomay so onlingaw tan natalosan mo a say edad so manggawa’d sikan makabat, balet ta mairap so onnengneng ed arapen tan awaten iyan katuaan. Anggaman panoy inkamakabat a nayarin nalikna na sakey, nepeg ton moriaen a say arapen so makayari tan makapangiter na babaleg a kakabatan.
7. Anton leksion nipaakar ed kakabatan so naaralan tayo manlapud simbawan niiter ed si Arin Rehoboam?
7 Antoy punto na saya? A saray atateng mo, lapud sikaray mas matatken nen say sika tan mas dakel so eksperiensia ra nen say sika, makatunongan a sikara met so mas makabat met nen say sika diad panangabet ed saray problema na bilay. Saya so mairap ya awaten na dakel iran kalangweran. Ibaga ra nin saray matatatken a totoo so “karaanan.” Arum so nayarin ontan, balet dakel so andi, a singa met aliwan amin a kalangweran so iresponsabli unong ta saray arum et ontan. Aliwan nikadkaduma so panisip na kalangweran a sikaray mas makabat nen saray matatken. Saya so alingoanan na sakey ya ari na Israel, tekep na makaderal iran nansumpalan. Sanen sinublayan nen 41-taon ton Rehoboam si ama ton Solomon bilang ari, kinerew na totoo a palemewan toray sasakbaten da. Pinmanon si Rehoboam ed mamatatken, ya angiter na simbawan mauyamo tan mapangasi. Insan sikatoy inmasingger ed saray kalangweran tan insimbawa ray inkamapasang. Say simbawa ra so dinengel to. Resulta? Samplora ed 12 a tribu so nanrebelde tan atilak ed si Rehoboam so ngalngalin kakanem labat ed panarian to. Saray mamatatken, aliwan saray kalangweran, so angiter na makabat a simbawa. “Agta walay kakabatan ed limog na mamatatken tan pakatalos ed kinarukey na saray agew?”—Job 12:12; 1 Arari 12:1-16; 14:21.
8. Anton awawey ed totoon mamatatken, pati atateng, so ipapaseseg na Biblia?
8 Agmo ipapasen ya andi-la’d-panaon so simbaway atateng mo lapud ta sikaray aliwa lan tobonbalo. Imbes, singa ibabagay Salita na Dios: “Talineng moy amam a nanilalak ed sika, tan agmo modmoraen so inam unong ta sikatoy akulaw la.” Say edad so mankanepegan na respeto. “Onalagey ka ed arapan na ubanan ya ulo, tan nepeg mon pagalangan so inkatoo na matatken, tan nepeg moy ontakot ed Dios mo. Siak si Jehova.” Tua, dakel a kalangweran so angibaliwala ed sarayan ganggan. Balet say ag-impanginenen so ag-angitarok na liket—ed inkasikara tan seguradon ag-angitarok na liket ed atateng da.—Uliran 23:22; Levitico 19:32.
(Ituloy ed ontumbok a paway.)