Say Sankabalgan a Toon Nambilay ed Kapiganman
Kapitulo 88
Say Mayaman a Too tan si Lazaro
Si Jesus so mitotongtong ed saray babangatan to nipaakar ed suston panangusar ed materyal iran kayamanan, ya ipapaliwawan agtayo makapanpaaripen ed sarayan bengatla tan ontan met a makapanpaaripen ed Dios. Ontatalineng met iray Pariseo, tan sikaray nanbalaw ed si Jesus lapud sikaray maaro’d pilak. Kanian inkuanto’d sikara: “Sikayo so saray mamatunong na inkasikayo lanlamang ed arap na saray totoo; ingen ta say Dios amta to so kapusoan yo; ta say atagey ed saray totoo sikato so sakey a kadimla ed arap na Dios.”
Sinmabi la so panaon pian nauman so kipapasen na totoon mayaman ed minumundon bengabengatla, mapulitikan pakayari, tan relihyoson panamanlong tan impluensya. Sikara so kaukolan a nipaabeba. Anggaman ontan, saray totoon mamibidbir ed espiritual a pankaukolan da so kaukolan a nitandoro. Tinukoy nen Jesus itan a pananguman sanen ginapoan ton inkuan ed saray Pariseo:
“Say gangan tan saray profetas anga ra ed Juan [a managbautismo]: nanlapu ed saman a panaon, say evangelio na panarian na Dios nipulong, et balang too onloob a mapilpilit ed sikato. Ingen maininomay a nabalang so tawen tan dalin nen say napelag so sakey a ngiwit na gangan.”
Saray eskriba tan Pariseos so matangsit ed panangikuan dan pananumbok ed Ganggan nen Moises. Nonoten a sanen mamilagron tinarokan nen Jesus na pakanengneng so sakey a laki ed Jerusalem, impasirayew da: “Sikami babangatan kami nen Moises.” Balet natan et asumpal na Ganggan nen Moises so niganan gagala ton pangitonton ed saray mapaabeba ed indisigna na Dios ya Ari, si Jesu-Kristo. Kanian diad gapo na ministeryo nen Juan, amin a klase totoo, nagkalautla ed saray mapaabeba tan duruka, so manggugunaet ed inkasikaran magmaliw ya uuleyan na Panarian na Dios.
Lapud natan et say Mosaikon Ganggan so nasusumpal la, say obligasyon a ngilinan itan so naekal la. Say Ganggan so mangiyaabuloy na diborsyo ed nanduruman basiyan, balet inkuan natan nen Jesus: “Balang sakey a mangisian na asawa to a bii, et mangasawa na sananey, mankasalanan ed pikakalugoran; et say mangasawa ed insian na asawan laki mankasalanan ed pikalugoran.” Agaylan amasanok iratan a panangiyabawag ed saray Pariseo, nagkalautla lapud iyaabuloy day diborsyo ed nanbabangil a basiyan!
Diad pangitutuloy ed saray balikas to ed saray Pariseo, si Jesus so angisalaysay na ilustrasyon a mangipapabitar ed duaran lalakin say kipapasen odino situasyon da, so diad kaunoran et biglan nauman. Kasin nadeterminam no siopa so irerepresenta na lalaki tan no anto so kabaliksan na impanguman na situasyon da?
“Wala nen saman so sakey a too a mayaman,” inkuan nen Jesus, “et nankakawes na purpura tan lienzo a mayumis, ya inagewagew a nanliliket na balbaleg; Et sakey a mipapayabol a manngaran na Lazaro wala nen saman a sinmaral ed pinto to, a napno na sugasugat, Et kinaliktan to so napesel ed saray mekmek a napelag ed pananganan na mayaman a too; ontan la, ya angan saray aso dinmago ra a mandildil ed saray suga’to.”
Uusaren dia nen Jesus so mayaman a too pian irepresenta so relihyoson Judion papangulo, ya aglambengat mangilalaktip ed saray Pariseo tan eskribas noagta ontan met ed saray Saduceo tan manuna iran saserdote. Mayaman ira ed espiritual iran pribilihyo tan pankanawnawa, tan sikara so onkikiwas a singa ginawa na samay mayaman a too. Say panangawes da na maarin kolor-ube so mangirerepresenta ed apaboran a posisyon da, tan say amputin lino so mangileletrato ed dilin-inkatunong da.
Sayan matangsit a mayaman a toon klase so mangipapasen ed duruka, kabanyakan a totoo tekep na alabas a panamusol, a tatawagen iran ‛am ha·’aʹrets, odino totoo na dalin. Say mipapayabol a Lazaro so mangirerepresenta sirin ed sarayan totoon sisibletan ed espiritual a tagano tan saray pribilihyo na relihyoson papangulo. Sirin, singa si Lazaro ya atabek na giri, saray kabanyakan a totoo so lalamesen bilang mansasakit ed espiritual tan manepeg lambengat a milimog ed saray aso. Ingen, saramay Lazaro a klase so nanaerasan tan napepegaan parad espiritual a tagano tan kanian wala ed wangalan, a manaalagar na antokaman a mekmek iran espiritual a tagano a nayarin napelag ed dulang na mayaman a too.
Intuloy natan nen Jesus a deskribien iray pananguman ed kipapasen na mayaman a too tan si Lazaro. Anto irayan pananguman, tan anto so irerepresenta na saraya?
Akasagmak na Pananguman so Mayaman a Too tan si Lazaro
Irerepresenta na mayaman a too so relihyoson papangulo ya apaboran ed espiritual iran pribilihyo tan pankanawnawa, tan ileletrato nen Lazaro so kabanyakan a totoo a nanaerasan ed espiritual a tagano. Intuloy nen Jesus so istorya to, a dedeskribien so biglan impanguman na saray sirkumstansya na lalaki.
“Et agawa,” inkuan nen Jesus, “a say mipapayabol inatey, et inyakar na saray angeles ed akwalan nen Abraham: et inatey met so mayaman, et nikotkot. Et dia ed Hades intangay to so saray mata to, nen nanairapan, et nanengneng to si Abraham ed arawi, tan si Lazaro ed akwalan to.”
Lapud say mayaman a too tan si Lazaro so aliwa’ran literal a persona noagta mangisisimbolo na saray klase totoo, makatunongan a say ipapatey da so simboliko met. Anto so isisimbolo, odino irerepresenta, na ipapatey da?
Kasumsumpal lambengat nen Jesus a tinukoy so sakey a pananguman ed kipapasen diad pangibabagan ‘say gangan tan saray profetas anga ra ed Juan a managbautismo, balet nanlapu la’d saman a panaon, say evangelio na panarian na Dios nipupulong.’ Kanian, saman so diad panagpulong nen Juan tan si Jesu-Kristo a namparan say mayaman a too tan si Lazaro so inatey ed datin sirkumstansya, odino kipapasen da.
Saraman so mapaabeba, magbabawin Lazaron klase so inatey ed datin asibletan a kipapasen da ed espiritual tan akarateng ed sakey a posisyon na madibinon pabor. Bangta diad asasakbay et sikaray maniilalo ed relihyoson papangulo parad samet a napelag manlapud espiritual a dulang, natan et say Makasulatan iran katuaan ya intarok nen Jesus so mamepenek ed saray pankaukolan da. Sirin et sikaray nitarok ed akwalan, odino apaboran a posisyon, na Babaleg ya Abraham, si Jehova a Dios.
Diad biek a dapag, saraman so manutugyop na mayaman-a-toon klase so nipasen ed madibinon agpanamaapabor lapud mantultuloy a panangipulisay ed mensahe Panarian ya imbangat nen Jesus. Diad ontan et sikaray inatey ed datin singa apaboran a posisyon da. Diad tua, sikaray atukoy bilang walad piguratibon kairapan. Ontalineng natan, legan a say mayaman a too so mansasalita:
“[Aman Abraham], kasian moak, et igangan mo si Lazaro, pian ibasa to komon so ngoro na tamoro to ed danum, tan pabtelan to so dilak; ta wala ak ed irap na saya a dalang.” Saray mangapuy-apuy a panangukom a mensahe na Dios ya inyabawag na saray babangatan nen Jesus so mamapairap ed saray sinansakey ed mayaman-a-toon klase. Kaliktan dan saray babangatan so ontunda ed pangiyaabawag ed sarayan mensahe, sirin et mangitarok ed sikara na samet a sukat na kainawaan manlapud saray kairapan da.
“Balet inkuan nen Abraham, Ana’ko, nonoten mo ya inawat mo so saray maong a bengatla ed agew ya inpanbilay mo, et si Lazaro ontan met inawa’to so mauges a bengabengatla. Ingen dia natan sikato so naligliwa, et sika wala ka ed kairapan. Et nilikod ni ed saya ya amin, wala so niiyan a sakey a baleg a kaaralman ed leet mi tan sikayo, pian saray maliket ya ombaliksat komon ed sikayo manlapu dia agda nayarian tan pian angapo so makabaliksat a manlapud’tan ya onla ed sikami.”
Agaylan maptek tan matukoy a say ontan a biglan impansalatan so agawa ed baetan na Lazaron klase tan say mayaman-a-toon klase! Say pananguman ed kipapasen so agawa pigaran bulan ed saginonor diad Pentecostes 33 K.P., sanen say daan a Ganggan a sipanan so sinalatan na balon sipanan. Nagmaliw la’d saman a malinelinew a saray babangatan, aliwan saray Pariseo tan arum niran relihyoson papangulo, so apaboran na Dios. Say “baleg a kaaralman” a mangibibiig ed simbolikon mayaman a too manlapud saray babangatan nen Jesus so mangirerepresenta sirin ed agnauman, makatunongan a panangukom na Dios.
“[Aman Abraham],” insublay a kinerew na mayaman a too. “Igangan mo komon [si Lazaro] ed abung nen amak; ta wala so limara’n agagik.” Diad ontan et ipapatua na mayaman a too a sikatoy walaan na mas maapit a pisisiglaotan ed sananey nin ama, a diad kapetegan et si Satanas a Diablo. Kinerew na mayaman a too ya umanen tan pakapuyen nen Lazaro iray mensahe panangukom na Dios pian agnipasen iray ‘limaran agagi’ to, saray relihyoson kaalyado to, ed “saya a pasen na irap.”
“Ingen si Abraham kuan to, Wala ed sikara si Moises tan saray profetas; denglen da ra komon.” On, no sarayan ‘limaran sanaagi’ so makaliktar ed kairapan, say nepeg a gawaen da lambengat et tuloken iray insulat nen Moises tan saray Propeta a mangipapakabat ed Mesias tan insan magmaliw a babangatan to. Balet say mayaman a too so ag-inmabuloy: “Andi, [aman Abraham]: balet no onla ed sikara komon so sakey a manlapu ed saray inatey, magbabawi ra.”
Anggaman ontan, sikato so binagaan: “No ag da denglen si Moises tan saray profeta, ag ira met manisia, no sakey [so] onoli ed bilay a manlapu ed saray inatey.” Agmangitarok so Dios na nikaduma iran tanda odino milagro pian kumbinsien so totoo. Nepeg dan basaen tan iyaplika iray Kasulatan no sikaray makagamor na pabor to. Lucas 16:14-31; Juan 9:28, 29; Mateo 19:3-9; Galacia 3:24; Colosas 2:14; Juan 8:44.
▪ Akin a say ipapatey na mayaman a too tan si Lazaro so nepeg a simboliko, tan anto so ileletrato na ipapatey da?
▪ Diad kagapo na ministeryo nen Juan, anton pananguman so impatnag nen Jesus a nagagawa?
▪ Anto so ekalen kayari ipatey nen Jesus, tan panon a saya so mangapekta ed pamaakaran na diborsyo?
▪ Diad ilustrasyon nen Jesus, siopa’ra so irerepresenta na mayaman a too tan nen Lazaro?
▪ Antoran kairapan so asagmak na mayaman a too, tan diad anton paraan a kinerew ton sikaray nainawaan?
▪ Anto so irerepresenta na “baleg a kaaralman”?
▪ Siopa so peteg ya ama na mayaman a too, tan siopa iramay limaran agagi to?