Kapitulo 11
“Ompaway a manlapud Utel na Babilonia”
1. (a) Panon so pikabat tayo no anton nengneng na panagdayew so makapaliket ed Dios? (b) Manlapud anto so pamapasesegan na Dios ed sikatayo a taynanan?
1 Dakel a totoo so alis-alis a manlapud sakey a relihyon ed sananey, a manaanap na makapnek ya ebat ed saray tepet da nipaakar ed bilay. Aromog da so panulibayan ed sisisiaen tan agagamil, ontan met ed dakel iran panduruma. Balet dia lambengat ed pangusar ed dilin Salita na Dios a bilang giya ya anggan siopa so maseguro ed no dinan iran ebat so tua tan no antoran gawa so peteg a makapaliket ed Dios. Diad panamegley na Biblia, sikatayo so inkabat na Amalsa ed inkasikato tan diad gagala to. Iwawalwal to met so panmoria tayo ed saray lamut na palson panagdayew. Diad panggawa na ontan, papasakbayan to itayo a sumpad saman so dedeskribien to a bilang “Babilonia a Baleg” tan papasesegen to itayon “ontaynan” ed utel to. Kasin satan a pasakbay so iimanoen yo?—Apocalipsis 18:4, 21; Jeremias 51:6.
2. Anto so “Babilonia a Baleg”?
2 Anto so “Babilonia a Baleg”? Moriaen a nantutugyop, amin a relihyon a mangiyaalibansa ed ugugali, sisisiaen odino gawagawa a walaan na lamut ed relihyon na kadaanan a Babilonia so manibukel na Baleg a Babilonia. Saray pakabidbiran ya ugali to sirin so nadetermina diad pangusisa ed gapowan tan relihyon na kadaanan a Babilonia a mismo.
3. (a) Panon so inggapo na kadaanan a Babilonia, tan anton espiritu so ipapaseseg na angiletneg ed sikato? (b) Diad antoran dalan a satan ya espiritu so nisindag ed saray relihyon natan?
3 Masulok a sakey siglo kayari na Delap ed agew nen Noe, say syudad na Babel (saginonor et atawag na Babilonia) so nipaalagey ed liber na sakey a tori—sakey a proyekton mapatnag ya inyalibansa nen Nimrod. Sayan Nimrod so angipasagepsep ed saray kakaiba to na espiritu na rebelyon a sumpad si Jehova tan pilalek a mangegemtan na inkaprominente ed inkasikara dili. (Genesis 10:9, 10; 11:1-9) Kasin nanaimatonan yo natan so ontan ya espiritu—agpananginenen ed Salita na Dios, anggan diad biang na saraman so mangibabagan relihyoso, tan say panguusar ed relihyon diad panawag na imano ed inkasikara odino anggan diad pakagamor ya inkaprominente?
4. Panon so impangutgot na Binababilonian relihyon ed katuaan nipaakar ed Dios?
4 Saray taloran dirios so prominente ed relihyon na Babilonia. Wadtan so inkatalora a tinibukel nen Anu, Bel tan Ea; sananey so angisakup ed si Sin, Shamash tan Ishtar. Niarum ni, saray talintao so alusbo ed saray pasen na panagdayewan ed Babilonia. Amin na saya so angiwas na imano a manlapud katuaan a wala lambengat so sakey a tuan Dios, a say ngaran to et Jehova. (Deuteronomio 4:39; Juan 17:3) Saray kalidad tan konduktan nipabtang ed saray dirios da, a pati say panangusar ed saray andi-bilay ya imahen, so angiter ed dakel a totoo na pikewet a panmoria ed Amalsa.—Jeremias 10:10, 14; 50:1, 38; 1 Corinto 10:14, 19-22.
5. (a) Panon a say Binababilonian sisisiaen nipaakar ed patey so peteg a nisiglaot ed tila nen Satanas ed si Eva? (b) Diad anto nin arum a bangat so angitontonan na saya?
5 Saray taga Babilonia so anisia a say patey so dalan lambengat ya ompugta ed sananey a nengneng na bilay, balet saya so anumlang ed samay imbaga na Dios ed saray inmunan atateng tayo. Saray Griegon pilosopo so amalaknab ed sayan ideya, a kuan dan saray totoo so walaan na ag-ompatey a kamarerwa. Say inmunan tila na Diablo so no si Adan tan Eva so ontunganga ed Dios, sikara so ‘peteg ya ag-ompatey’ ed laman. Natan nibabaga ed totoo a say manbilay na ando lan ando et say akindalem a kabiangan da ya agda nanengneng. Sayan palson bangat so angitonton ed pananisia diad impiernon-apuy, purgatoryo, panagdayew ed saray inaatey-ya-atateng tan dakel ni.—Genesis 3:1-5; Eclesiastes 9:5, 10; Ezequiel 18:4.
6. (a) Anto niran arum a gawagawa a nilamut ed Binababilonian relihyon? (b) Panon so kaseryoso na saya?
6 Say relihyon na Babilonia so angisakup met ed agamil na astrolohya, dibinasyon, mahika tan panagsalamangka, diad panamegley na saratan et saray totoo so nananap na mabiskeg-nen-natural a panangiwanwan a nayarin nausar diad pampayaman da tan pangontrol da ed arum. (Daniel 2:27; Ezequiel 21:21) Agaylan sarayan agagamil so kaslakan natan, anggaman amin na saratan so amasakbayan na Biblia! Diad pibiang ed saratan, dakel a totoo so kinmiwas a direkta ed lima na denidemonyon espiritu, a mankakaukolan na maruksan presyo a para ed pabor ya iter da.—Deuteronomio 18:10-12; Isaias 8:19; Gawa 16:16; Apocalipsis 18:21, 23.
7. Anto so ebidensya so nanengneng yo a say Babilonia a Baleg (a) so walaan na marutak a relasyon ed saray mapulitikan manuley? (b) so walaan na baleg a kayamanan? (c) so responsabli ed panagpaagus-na-dala?
7 Diad malaknab nin pakabidbir ed Babilonia a Baleg, say Biblia so mangibabaga ed marutak a relasyon to ed saray mapulitikan manuley, kayamanan to tan say responsabilidad to diad impanpaagus-na-dala, a pati dala na saray tuan ariripen na Dios. (Apocalipsis 17:1-6; 18:24) Say rekord na saray relihyon ed mundo ed sarayan pamaakaran so bantog.
Panon Kabaleg So Panangaro Yo ed Katuaan?
8. Siopa a peteg so dios na Babilonia a Baleg?
8 No say sakey a too so kabiangan na anggan anton parte na Babilonia a Baleg, mibibiang ed saray selebrasyon to odino mangaalig ed saray dalan to, siopa sirin so napapagalangan? Peteg ya aliwan si Jehova. Imbes, say ontan a too, diad epekto, so ondadakmomo ed arap “na dios na sayan sistema na bengabengatla,” say sakey ya amulag ed kaisipan na katooan.—2 Corinto 4:4.
9. Panon a posibli ed si Satanas so pamalikdo ed ontan lan karakel na totoo diad relihyon?
9 Balet panon a posibli so kapalikdo na dakel a totoo ed onian nengneng? Say Biblia so onebat a sikara so biniktima na kalot nen Satanas “lapud agda inawat so panangaro ed katuaan.” (2 Tesalonica 2:9-12) Saya so agmamakelaw ed sikatayo. Panon karakel na totoo so kabat yon mansasalitan naynay na katuaan—diad abung, diad negosyo, sano nidunget ed saray dilin kakabusan da? Sano nipanengneng ed no anto so ibabaga na Biblia, say salita na Dios a katuaan, panon karakel so mabulos ya ontaynan ed saray datin sisisiaen da odino kaugalian, anggan say panguman ed estilo-na-bilay, pian mitunosan ed satan? Kasin gagawaen mo so ontan?
10. (a) Nipaakar ed anton nengneng na totoo so aanapen nen Jehova? (b) Panon so pakapangipanengneng tayo a sikatayo so ontan a nengneng na totoo?
10 Si Jehova so onnenengneng ed saray totoon walaan na ontan a panangaro ed katuaan. Sikato a mismo so “Dios na katuaan.” (Salmo 31:5) Saray bangat na Salita to so aliwan imahinasyon. Sikara so katuaan. Diad sakey a bii ed Samaria, imbaga nen Jesus: “Saray tuan managdayew so mandayew ed Ama diad espiritu tan katuaan, ta, peteg, say Ama so onnenengneng ed saray ontan a mandayew ed sikato. Say Dios so sakey ya Espiritu, tan saramay mandayew ed sikato so nepeg a mandayew ed espiritu tan katuaan.” (Juan 4:23, 24) Kasin ontan a nengneng na inkatoo so labay mon pagmaliwan?
Probisyon na Dios ed Kabubulos
11. (a) Anto so nipasakbay ed Isaias 49:8, 9? (b) Kapigan so inmunan kasumpalan na satan? (c) Akin a satan so makapainteres ed sikatayo?
11 Pian niiter so panangiwanwan ed sikatayo, abayaglan impaikurit nen Jehova ed Biblia so sakey a sipan na kililiktar a manlapud maruksan panamanlong na Babilonia. Sikato so walaan na kasumpalan sanen si Ciro a Baleg so angibulos ed saray Judios, tan ontan met ed saray aliwan-Israelitan Nethinim, ta pian sikara so makapawil ed Jerusalem a mangipaalagey-lamet na templo nen Jehova. Balet aliwan satan labat ya amin. Say agawa ed saman so angituro ed malaknab nin panangiliktar ed panamegley nen Babaleg a Ciro, say Katawan a Jesu-Kristo. Say panumbok ed panangiwanwan to so manalimbeng ed sikatayo a sumpad panamalikdo na totoo a manaanap lambengat na inkaprominente ed inkasikara. Diad kinen Jesus ed partikular et inmaplika so propesiya a kuanto: “Saya so imbaga nen Jehova: ‘Diad panaon na abig-linawa et inebatan taka, tan diad agew na kilalaban et tinulongan taka; tan sinalimbeng taka pian iter ko ed sika a bilang nisipanan a katooan, so panayaman lamet ed dalin, itarok so pakakayarian ed mankibalatar a tinawir a kayarian, pian ibaga ed saray pinangaw, “Ompaway!” ed saraman so wala ed kabilungetan, “Iparungtal yo so inkasikayo!”’” (Isaias 49:8, 9) Panon so inkasumpal na saya ed si Jesus?
12. (a) Panon a satan a propesiya so asumpal ed si Jesus? (Lucas 4:16-18) (b) Anton panamaseseg so wala ed saya a para ed sikatayo?
12 Inebatan nen Jehova iray pikakasi nen Jesus. Tinulongan tan sinalimbengan to so Anak to legan a si Jesus so sitetepel ya angiwalwal ed saray relihyoson katilaan tan impaamta to so ‘katuaan a mangibulos ed totoo.’ (Juan 8:32) Anggaman ed saray satanikon sagpot a maneral ed si Jesus, impreserba nen Jehova so Anak to ya anggad say kimey to ed dalin so asumpal. Insan pinaoli ed imortal a bilay ed tawen, a ditan et itultuloy to so kimey to a mangibulos. Sikato so inikdan na Dios a bilang “sipanan,” odino samba, a wala so panangibulos ed totoo a manlapud inkaaripen diad Babilonia a Baleg. Unong a segurado a singa say inkioli tan inkigloria nen Jesu-Kristo ed tawen, ontan met a segurado a saray maptek-impanpuson totoo so niliktar a manlapud relihyoson kabilungetan na Babilonia a Baleg. Kasin sika so nagunggunaan ed satan a panangiliktar?
13. Nanlapulad 36 K.P. a manpatuloy, panon a si Jesus so apaneknekan a “liwawa ed saray nasyones”?
13 Nipaakar ed kalaknab na kabulos, impasakbay nen Jehova: “Sika so inter ko a liwawa na nasyones, pian say panangilaban ko so onsabi ed saray kasampotan na dalin.” (Isaias 49:6) Sirin, nen 36 K.P. et saray Hentiles, odino totoon aliwan-Judion nasyones, so ginmapon nitarok ed kongregasyon na espiritual ya Israel. Say inkiarum na saray Hentiles ed alanaan-na-espiritun Kristianon kongregasyon, anggaman kuan, so aliwan say sigpot a kalaknab a panlingkoran nen Jesus a bilang “liwawa na nasyones.”
14. (a) Nipaakar ed siopa ni a manlapud “saray nasyones” et si Jesus so liwawa? (b) Diad antoran grupo so tinmaynan ed kadaanan a Babilonia so inyanino na saraya? (c) Antoran espiritual a bendisyon so panggagayagaan da la, diad kasumpalan na Isaias 49:10?
14 Kabat nen Jesus a sikato met so manipon ed “arum a karnero” a manggayaga na maandon bilay ed dalin. (Juan 10:16) Sikara so inyanino na aliwan-Israelitan Nethinim tan saray anak na ariripen nen Solomon ya akiulop ed saray Judios nen 537 K.K.P. diad impaway da ed Babilonia. (Ezdras 2:1, 43-58) Sakey a baleg ya ulop ed saraya diad modernon panaon so angimano ed bilin ya “ompaway” ed Babilonia a Baleg. Saraya natan so manggagayaga ed makarepreskon espiritual a bendisyon a nipasakbay ed Isaias 49:10: “Sikara so agnaerasan, nisay sikara so napegaan, nisay sikara so kabilen na mansasnit a petang. Ta say Sakey a walaan na panangabagey ed sikara so mangitonton ed sikara, tan diad saray subol na danum et sikara so ipaarap to.” Diad Apocalipsis 7:9, 16, 17, sarayan bendisyon so matukotukoy ya inmaplika ed “baleg ya ulop” na “arum a karnero.”
“Ompaway ed Sikato, Baley Ko”
15. Akin a papasesegen na Biblia iraman so totoo na Dios ya ompaway ed Babilonia a Baleg?
15 Diad sakey ya apuyanan a pasingawey nipanengneng ed si apostol Juan so kabaliksan na panangidapo na panangukom na Dios diad Babilonia a Baleg. Nisesengeg ed inkasegurado na satan, sakey ya anghel a nanlapud tawen, a mansasalita a para ed Dios, so angipapaseseg: “Ompaway ed sikato, baley ko, no agyo labay so minabang ed saray kasalanan to, tan no agyo labay so mangawat ed kabiangan na bakbak to. Lapud saray kasalanan to so alusbo ya anggad tawen, tan saray kaugsan to so anonotan na Dios.”—Apocalipsis 18:4, 5.
16. Anto so nayarin nipanengneng no kasin sikatayo so peteg a mangiimano ed satan a ganggan?
16 Saray membro na espiritual ya Israel so angimano ed satan a ganggan, tan natan et papasesegen da so arum a manggawa met na ontan. Kabat da no ikames na sakey a too so tuan panagdayew ed palso, et agto napaliket so Dios. No siopaman et milimog ed saray Tasi nen Jehova balet ta agto pultoten so pisisiglaotan to ed Babilonia a Baleg, panon so pakapangibaga to a sikato so aliwan kabiangan to? No sikato so aglan balot onaatendi ed saray relihyoson serbisyo to, ingen ta sikato so mibibiang ed saray relihyoson selebrasyon to diad pasen na impleyo to odino diad saray kakanayon to, sikato nin siansia so manidiwit na agmalinis. (Isaias 52:11) No sikato so mibibiang ed saray tradisyon na pamilyan mangisisindag na pananisia ed imortalidad na kamarerwa odino inaaniton takot ed saray mauges ya espiritu, siansia nin sikato so minanabang ed saray kasalanan to. Agtayo nayarian so onyurong ed alar. No sikatayo so manisia a si Jehova so tuan Dios, sirin sikato lambengat so nepeg tayon panlingkoran.—1 Arari 18:21.
17. (a) A singa nipanengneng ed Apocalipsis 14:6, 7, anto so akaimbitaan na totoo ed amin a pasen a gawaen? (b) Pian nadayew si Jehova a makapaliket, anto nin arum a ganggan so nepeg dan tuloken?
17 Diad saray totoo ed amin a nasyon tan pansasalita et makapasagyat so imbitasyon a ninanatnat: Mibiang diad panagdayew ed si Jehova, say alenleneg a tuan Dios! (Apocalipsis 14:6, 7) Diad panggawa na ontan, nepeg yon aligen met iray inmunan ariripen na Dios a tinmalineng ed ganggan: “Ontaynan ed utel na Babilonia, tan iliktar na balang sakey so dilin kamarerwa to.”—Jeremias 51:6.