Kapitulo 10
“Sikara so Aglan Balot Naerasan”
1. Panon kaseryoso so kapagaan na mundo ed tagano?
1 Sakey ed saray manunan problema a nipapaarap ed mundo so nipaakar ed tagano. Saray atagey a presyo so pansesengegan na kairapan na dakel. Say aktual ya eras so nipapaarap ed arum. Agano nin nibalita a kada taon et 40 milyon a totoo—ed arum iran taon ya anggad karakel na 50 milyon—so ompapatey lapud andian ira na taganon nakaukolan da. Ngalngalin samploran danay ed satan a bilang so manasagmak na graben malnutrisyon. Anggaman arum iran bansa so mamapawala na mas dakel nen say nayarian dan kanen, say panlalaban ed pulitika tan inkaagum ed komersyo so mabetbet a manasamben ed saray sagpot da a mangiter na sulok ed saraman so nagkalautlan mankaukolan.—Ipareng so Apocalipsis 6:5, 6.
2. Anggan diad saray dalin a wala so inkadaakan, akin a saray totoo so walaan na sengegan na kapagaan?
2 Anggan saray daldalin a singa walaan na daakan so nidudunget ed makagonigon ya arapen. Akin? Say peles iran metodo na panagdalos so mabetbet a mandepende ed petroleo, tan say sankagloboan a suplay so aliwan agnaupotan. Say mabiskeg a paniilalo ed komersyal iran guano so manudutak ed saray suplay a danum da. Say alablabas a panag-usar na pestisidio, a ginetman panalimbeng ed saray intanem, so manederal met ed saray organismo a sasaralan na arapen ya inkamabunga na dalin. Diad ngalngalin kada lawak na sagpot na too, mantutultuloy ya ondadaak iray seryoson problema. Si Aurelio Peccei, a presidente na internasyonal a singbatan na saray matudio, so angipareng ed mundo diad “mansayengseng a bala na panagderal.” Kasin realistiko so pangiteen na ilalo na sakey ed arapen diad mundo ed ontan a rekord?—Jeremias 10:23; Uliran 14:12.
3. Siopa so makayarin mangarantiya ed inkadaakan na tagano a para ed amin a katooan, tan anto so mangiter ed sikayo na ontan a talek?
3 Natalosan, minilmilyon a totoo so nidudunget diad pankaukolan da na tulong ya iter lambengat na Dios. Diad impakausisa ed propesiya na Biblia, kabat da a si Jehova a Dios so angitrono la ed mangatatawen ya Anak ton Jesu-Kristo tan inter to so sankadalinan ed sikato a bilang kayarian to. (Salmo 2:7, 8) Sikato so walaan na kakabatan tan pakayarin mangarantiya ya amin a katooan so mabunbunlok a natagano ed bunga na dalin. (Salmo 72:7, 8, 16; Colosas 1:15-17) Sano naekal so peles a sinisiblet a sistema, idirihe nen Kristo iray sagpot na saray totoon niliktar ta pian amin a dalin so magmaliw a mabungan Paraiso.
4. Pian nagunggunaan a manlapud saratan a pisikal a probisyon, anto so nepeg tayon gawaen natan?
4 Saramay magnayon a mangungguna ed uley to, anggaman kuan, et saraman so makatalos a say too so aglabat manbilay ed tinapay, totoon mangaapresya ed espiritual a kablian tan say makanan pankaukolan na pangagwat na biskeg diad pangaral tan panggawa ed linawa na Dios. Say Biblia so naulit-ulit ya angipabitar ed kaimportantian na saya. (Juan 4:34; 6:27; Jeremias 15:16) Satan so indanet nen Jesus sanen inkuanto: “Nisulat, ‘Say too so manbilay, aliwan diad tinapay lambengat, noagta ed amin a salitan ombesngaw ed sangi nen Jehova.’” (Mateo 4:4) Nakaukolan tayo so ontan a taganon espiritual natan, no labay tayo so makaliktar ed anggaan na peles a mundo. Say pakagamor ed satan so niilustra ed sikatayo diad awaran na Biblia nipaakar ed si Jose tan saray agagi to.
“Onla ed si Jose”
5. Panon so impagmaliw nen Jose a sakey ya aripen ed Ehipto?
5 Inter na Dios ed si Jose, say apo-ed-pueg nen Abraham, so kugip a mangipapanengneng a si Jose so nawalaan na prominentin betang ed bilay. Nisengeg ed saya, ontan met ed katuaan a sikato so nagkalautlan inararo nen Ama to, saray samploran agagi nen Jose ed ama so nanggula ed si Jose. Sikato so ginetma ran pateyen balet diad kaunoran et sikato so inlako ra a bilang aripen, tan sikato so niakar ed Ehipto. Panon so kikurang natan na gagala na Dios nipaakar ed si Jose?—Genesis 37:3-11, 28.
6. (a) Panon a say imano nen Paraon so nipaarap ed si Jose? (b) Antoray kugip ya angonigon ed si Paraon?
6 Sanen si Jose so manedad na 30 taon, impankugip nen Jehova si Paraon, a manuley na Ehipto, na duaran kugip ya angonigon ed sikato. Diad ununa et anengneng to so pitoran baka a “marakerakep ed indengan tan matataba,” ontan met ed pitora nin arum a baka ya “aliwaliwa ed indengan tan mabmabeng.” Saray mabmabeng a baka so angan ed saray matataba. Diad sananey a kugip et anengneng nen Paraon so pitoran dawa ed sakey a tangkay, “matibunek tan maabig,” tan pitora nin sananey a dawa a “kapit tan minagaan na dagem ed bukig.” Lamet, saray kapit so angupot ed saray matibunek. Anto so kabaliksan na satan ya amin? Anggapo ed saray mangakabat ya lalaki na Ehipto so akayarin mangipatalos ed saray kugip. Balet anonotan na kopador nen Paraon a, sanen sikato so walad pangawan, a kaiba to so sakey a pinangaw, si Jose, ya angipatalos a susto ed saray kugip. Tampol a si Jose so impatawag nen Paraon.—Genesis 41:1-15.
7. (a) Panon so impagmaliw nen Jose ya administrador na tagano ed Ehipto? (b) Sanen pinmalalo so eras, anto so ginawa na saray Ehipsios pian mantultuloy a manbilay
7 Agto inawat so galang ed inkasikato, imbaga nen Jose ed si Paraon: “Say kugip nen Paraon so saksakey. Say gawaen na tuan Dios so imbaga to ed si Paraon.” (Genesis 41:16, 25) Impaliwawa nen Jose a say komaduan kugip et kabaliksan to so pareho a singa samay inmuna tan indanet to so seguradon kasumpal to. Pitoran taon na inkadaakan ed Ehipto so tumboken na pitoran taon na eras. Insimbawa to ed si Paraon a mangipasen na makayarin laki a mangasikaso diad pantipon ed saray ilik kaleganan na saray taon na daakan diad pamparaan ed eras. Diad impakabidbir ton say Dios a mismo so mapatnag ya angiparungtal ed amin na saya ed si Jose, tinuro nen Paraon si Jose a bilang administrador na tagano, ya inter to ed sikato so autoridad ed Ehipto a komadua lambengat ed saman so wala ed si Paraon a mismo. A singa nipasakbay, saray pitoran taon na nikadkaduman inkadaakan so sinmabi, tan si Jose so nanpatipon na agaylan karakel na tagano. Insan say nipasakbay ya eras so mabiskeg a mangakabil ed dalin. Sanen saray totoo so akikasi ed si Paraon nipaakar ed tinapay, sikato so inmebat: “Onla kayo ed si Jose. Antokaman ya ibaga to ed sikayo, gawaen yo.” Kanian si Jose so nanlako ed sikara na ilik—inmuna et binayaran na kuarta, insan diad ayayep da, tan kaunoran et insalat da so inkasikara tan say dalin da. Pian mantultuloy a manbilay, nakaukolan ya iter da so inkasikaran sigpot diad serbisyo nen Paraon.—Genesis 41:26-49, 53-56; 47:13-26.
8. (a) Pian makala na nakakaukolan a tagano, anto so kinaukolan ed saray agagi nen Jose ed ama? (b) Akin a say rekord na saya so nipreserba?
8 Say eras so angapekta met ed saray dalin diad kabangibang na Ehipto. Kaunoran et saray dilin agagi nen Jose ed ama so linmasor a nanlapud Canaan. Diad masulok a 20 taon a linmabas nanlapulad saman so impangilako ra ed sikato diad inkaaripen, tan sikato so agda abidbir. Sikara so dinmakmomo ed sikato, a singa abayaglan nipasakbay ed saray kugip nen Jose, tan sikara so kinmerew na tagano. (Genesis 37:6, 7; 42:5-7) Sikakabat a sikara so sinubok nen Jose tan anengneng ton say makakumbinsen ebidensya na awawey da ed sikato tan diad ama ra so peteg ya anguman. Kaunoran et impabidbir to so inkasikato tan impaliwawa to a diad tua et “para ed kipreserba na bilay” a sikato so imbaki na Dios ed Ehipto ya akauna nen sikara. Diad panangiwanwan to, inyakar da si ama ra tan saray pamilya ra ed Ehipto. (Genesis 45:1-11) Amin na saya so nikurit ya onkanan pankaabigan tayo, tan say mapropetikon kakanaan to so manasaglawi ed saray nagawa ed agew tayo.—Roma 15:4.
Panamenek ed Eras tan Pega Tayo Natan
9. (a) Anto so makasengeg ed espiritual ya eras diad mundo natan? (b) Akin a saya so sakey ed saray lamut na problema na katooan?
9 Sakey ed saray lamut na problema na totoo et say espiritual ya eras. Lapud inkaindan da si Jehova, sikara so agto pinaboran na pakatalos ed Salita to, tan, bilang resulta, sasagmaken da so “eras, aliwan diad tinapay, tan pega, aliwan diad danum, noagta pandengel ed saray salita nen Jehova.” (Amos 8:11) Saray totoon nanaerasan ed espiritual so manaanap na ebat ed saratan a makanan tepet a singa: Anto so kabaliksan na bilay? Akin a saray totoo so ompapatey? Kasin wala so peteg ya ilalo ed arapen? Diad inkaambagel ed espiritual ya eras, saray ontan a totoo so mabetbet a mamapasakit ed inkasikara tan saray arum legan a sikara so manggagawa na imoral tan krimen diad pamenek ed saray kagletan da.
10. (a) Diad kasumpalan na Isaias 65:13, 14, anton kipapasen so wala ed limog na saray ariripen nen Jehova? (b) Kapigan iray panaon na espiritual ya eras tan espiritual ya inkadaakan?
10 Diad piduma, inter nen Jehova so espiritual ya inkadaakan ed saray matoor ya ariripen to, tan say puron aro so wala ed limog da. Nilukasan to ed pakatalos da so makapnek iran espiritual a katuaan diad apuyanan a Salita tan inikdan to ra na kimey a gawaen a bilang tastasi to. Sikara so malikeliket a mangipapanabang ed sarayan katuaan ed arum diad saray nanaerasan ed espiritual tan manaanap ed bilay diad pisiglaotan ed Dios. (Isaias 65:13, 14; Lucas 6:21) Diman ed kadaanan ya Ehipto et say pitoran taon na eras so tinmumbok ed pitoran taon na inkadaakan. Balet diad agew tayo et saray panaon na espiritual ya eras tan ed espiritual ya inkadaakan so mankukurang a bansag.
11. (a) Siopa so inretrato nen Paraon tan si Jose, tan akin ya ontan? (b) Panon a say kurang ya inala na “baleg ya ulop” so singa samay pinisak-na-eras iran Ehipsios?
11 Natan et aliwan si Paraon so manuley. Si Jehova a Dios, say Babaleg a Paraon, so Sankatalbaan a Soberano. Impabtang to ed si Jesu-Kristo so autoridad a komadua lambengat ed sikato. Bilang Babaleg a Jose, si Jesus so Sakey ya angimatalkan nen Jehova na responsabilidad diad pangiparungo na manangiter-bilay a taganon espiritual. Saray relihyoso tan sekular a pilosopya na mundo so anaynan ed katooan diad paney-ey ed espiritual ya eras. Dia lambengat ed iyarap ed si Jesu-Kristo tan igamor na espiritual a tagano diad dalan na panangiwanwan to so katagano ra. Minilmilyon a totoo, ya inretrato na apisak-na-eras iran Ehipsio, so manggagawa na ontan. Diad panamegley nen Jesu-Kristo et sikara so sigpot a mangidedika na inkasikara ed si Jehova ed amin a panaon, tan sirin et sikara so nisakup ed baleg ya ulop na prospektibon niliktar diad onsasabin agew na madibinon sanok.
12. (a) Panon nen Jesus ed tawen ya intarya so espiritual a tagano ed sikatayo diad dalin? (b) Anto so mangumbinse ed sikayo no nipaakar ed pakabidbir ed “matoor tan makabat ya aripen”?
12 Balet si Jesus so wala ed tawen. Panon so pangitarya to na espiritual a tagano a pangungguna ed sikatayo dia ed dalin? Impasakbay to a satan so gawaen to diad panamegley na “matoor tan makabat ya aripen.” (Mateo 24:45-47) Saya so atugyop ya “aripen,” a tinibukel na kongregasyon na alanaan-na-espiritu a wala ni ed dalin. (Ipareng so Isaias 43:10.) Sakey a nakdaan na saraya so wala ni ed mangaraldalin a pasen. Sayan tuan Kristianon kongregasyon so mainomay a nabidbir diad pangipareng ed saray bangat to tan gawagawa to ed Biblia. Petepeteg ya ibabangat to so imbilin nen Jesus. Sirin sikato so agnilanlanor ed saray mapulitikon kurang na mundo, balet amin na saray membro to so mapublikon manangiyabawag ed Panarian na Dios. Sikara so agnaapag-apag ed limog na saray sekta na Kakristianoan. Sikara so nankakasakey, a singa imbaga nen Jesus—amin da so Tasi nen Jehova diad panangalig ed Katawan da. (Nengnengen so Juan 17:16, 20, 21; Mateo 24:14; 28:19, 20; Apocalipsis 1:5.) Panggagayagaan da so espiritual ya inkadaakan tan sikara so mabulbulos a mangipapanabang ed satan diad arum.
13. (a) Diad antoran dalan ya impanengneng na dakel a totoo so inkasikara a singa saray samploran agagi nen Jose ed ama? (b) Panon so pakagungguna tayon amin ed espiritual a tagano ya intarya nen Kristo ed panamegley na “aripen” a klase?
13 Dakel a totoo so manluludlurey ed sarayan alanaan a Kristianos, a kuan da: ‘Kasin isipen yo a sikayo so magmaong nen say sikami? Kasin isipen yo a sikayo lambengatla so susto?’ Balet nasabi panaon ya arum so mapaabeban mamidbir a si Jehova so tuan walaan na saray tastasi ed dalin tan sikara so peteg a mangiyaabawag ed salita To. Sikara so nasabin mangapresya ya ipapanengneng na Biblia a wala lambengat so sakey a tuan Kristianon kongregasyon tan saray membro to so nankakasakey. (Efeso 4:5; Roma 12:5) Say matua tan mapaabeban panangusisa ed saray katuaan so angitonton ed sikara diad satan a muyongan. Saray samploran agagi nen Jose ed ama so angiyanino ed ontan a totoo, a diad inmuna et amasegsegang ed saray alanaan a patumbok nen Jesus odino angiter na moral a suporta ed ontan iran manamasegsegang balet ta natan et ipapatnag da so puron impanguman na puso. (Juan 13:20) Misalsalamat ya inawat da so espiritual a taganon intarya nen Jesu-Kristo ed panamegley na ‘matoor ya aripen’ a klase. Sikara so akagamor na espiritual a biskeg legan a sikara so natatagano ed saray katuaan na Biblia a nisasalaysay ed saray palapagan na Watch Tower, maparanay ya onaatendi ed saray miting na saray Tasi nen Jehova, tan mibibiang ya aktibo diad panaggawa ed linawa na Dios. Kasin sakey ka ed sarayan mapaabeba?—Hebreos 10:23-25; ipareng so Juan 4:34.
14. Antoran espiritual a kipapasen so panggagayagaan na saraman so manbilay a mitukoyan ed saray prinsipyon naaralan ed sayan drama ed Biblia?
14 Say maliket a karerepreskoan so panggagayagaan na amin na saraman so simamaaron mangipapasen na bilay da diad pudir na Amalsa ra diad panamegley nen Jesu-Kristo. Diad espiritual, “et sikara so agla naerasan nisay napegaan, . . . lapud say Kordero [si Jesu-Kristo], a wala ed pegley na trono, so mangipapastol ed sikara, tan mangitotonton ed sikara diad saray subol na danum na bilay.”—Apocalipsis 7:16, 17; Isaias 25:6-9.