Mulebaye ndeke nga mukahulikirira muti

1-2. (a) Munabwire Yehova akaha abandu biwe boki? (Esyonyimbo 23:1, 2, 5) (b) Tukendikania okuki omo mwatsi ono?

MUNABWIRE, Yehova akatuha ebyo tulaghireko tutoke eryowa amakangirirya wiwe awali omo Biblia. Ekyo kikaleka itwayilangirira ngoko ebyo Daudi abugha ni by’ekwenene. Mwabugha ati: “Yehova ni Mulisya waghe. Sinendisyabula kindu.”​—Soma Esyonyimbo 23:1, 2, 5.

² Emihindano ni nguma y’oko syonzira esyo Yehova akakolesaya eritukangirirya. Oko mihindano, tukasubirira omo myatsi eyo twabirigha kera. Nomo twangabya ‘itwabirihanda emirihi omo kwenene,’ tutolere itwabya tukibukibwa emyatsi eyo. (2 Pet. 1:12) Neryo kikanakukalako erikwama emihindano yo ndeke omughulu tukendikania oko myatsi eyo twabirigha kangyi-kangyi? Byamabya iko biri bitya, kwesi omwatsi ono akendikuwatikya. Omo mwatsi ono, tukendilangira nga ni busanaki litolere itwabya tukahulikirira ndeke oko mihindano. Kandi tukendilangira ngoko abakakangiriraya bangawatikya abandi erikwama emihindano yo ndeke. N’oko mwiso, tukendilangira ekyo obuli mughuma w’okw’itwe angakola kusudi abye akahulikirira ndeke oko mihindano. Aliwe, tutsuke twaminya oyukatukangiriraya nga nindi.

OKO MIHINDANO, YEHOVA YUKATUKANGIRIRAYA

3. Yehova akakanaya netu ati, n’abaghombe biwe bakakolesaya bati ndeke Ekinywa kiwe?

³ Yehova akakanaya netu erilabira Ekinywa kiwe, eBiblia. (2 Tim. 3:16, 17) Yesu naye abya asi ekyo. Tukabugha tutya kundi Yesu iniakakolesaya Ekinywa ky’oMungu kyo ndeke-ndeke. Nibya n’ababya bakamuhulikirira mubahika oko kika ky’eriyibulya bati: “Omulume oyutaya omo kalasi oyu, akatoka ati eriminya Amasako wo kutsibu atya?” (Yoh. 7:15) Abandu abakayikehaya n’abanzire eriminya bingyi oko Yehova ibakatsemera erimuhulikirira akakania oko Masako. Abakristo b’oko karne k’erimbere, nga Paulo na Apolo, nabo nga Yesu ibakakolesaya Amasako batoke eriwatikya abandu eriminya ebyo Yehova anzire ibakola. (Mib. 17:2, 3; 18:24, 28) Tunasi ngoko ebyo tukigha omo bitsapo byetu, omo JW Teledifizyo, omo mikania, n’omo syovideo, ebyosi biseghemere eBiblia. Omughulu abangyi bakahika oko mihindano yetu kw’engendo y’erimbere, bakasweka bakalangira ngoko tukakolesaya eBiblia yo kutsibu. Abawite ebihindi by’oko mihindano bakakolesaya eBiblia bakakangirirya. Sibalisomayo buyira, aliwe bakawatikaya obuli mundu erilangira ng’angakolesya ati amahano awali muyo.​—Luka 24:32.

4. Omo Biblia, ebinywa “eryowa” “n’erihulikirira” bikamaanisayaki?

⁴ Kangyi-kangyi omo Biblia, ebinywa “eryowa” “n’erihulikirira” bikamaanisaya erikenga omundu. Omughulu tukasoma eBiblia oko mihindano, Yehova akabya iyukakanaya netu, n’ekyo kikatuwatikaya eriminya ebyo anzire itwakola, neryo ikyatwolobera erimukenga. Tunasi ngoko Yehova akatsema omughulu tukamwowa n’erikolesya ebyo tukigha oko mihindano.​—Misyo 27:11.

BUSANAKI LITOLERE ITWABYA TUKAHULIKIRIRA NDEKE OKO MIHINDANO?

5. Eryanza Yehova rikatukuna erikolaki? (Yohana 4:23, 24; 1 Yohana 5:3)

⁵ Tukahulikirira ndeke oko mihindano kundi twanzire Yehova. (Mat. 22:37) Omughulu tukigha bingyi oko Yehova, tukamwanza kutsibu. N’ekyo kikatukuna erimuhulikirira, erimukenga, n’erimuramya ngoko anzire.​—Soma Yohana 4:23, 24; 1 Yohana 5:3.

6. Emihindano ikatuwatikaya yiti eryanza abandi?

⁶ Tukahulikirira ndeke oko mihindano kundi twanzire abandi. (Mat. 22:39) Oko mihindano yetu, Yehova akatukangiriraya ebyo twangakola tutoke eriwatikya Abakristo balikyetu n’eriwatikya abandu abate bamuminya. Ng’eky’erileberyako, akatabu Wanze abandu​—Uyire abigha kabirituwatikya eribya n’emibere eyangatuwatikya omo mahubiri. Naghu kikanakukalako eritsukisya omukania omo mahubiri? Byamabya iko biri bitya, kwesi ubye ukakwama ndeke abaghala n’abali benyu bakalabya ebihindi by’oko mihindano y’omo kati-kati k’eyenga.

7. Busanaki tutolere itwalola embere eribya tukahulikirira Yehova?

⁷ Tukahulikirira ndeke oko mihindano kundi twanzire eribya n’engebe eyuwene. Twamanza eribya n’engebe eyuwene kandi ya kera na kera, tutolere itwowa Yehova ngoko anabwira abaghombe biwe ba kera. (Ebih. 32:44-47) Omughulu tukahulikirira ndeke oko mihindano, tukigha emyatsi eyikatusikaya mutima n’eyikatuwatikaya eriyiyinia tukalinda ekihugho kihya-kihya. (Rom. 8:25) Erihulikirira Yehova lino n’erikola bingyi omo mubiiri wiwe ni by’omughaso munene kundi tuli omo biro by’enduli.​—Mat. 24:42-44; Erib. 1:3.

NGOKO ABAKAKANGIRIRAYA BANGAWATIKYA ABANDI ERIKWAMA EMIHINDANO YO NDEKE

8. Busanaki abaghala betu abakakangiriraya oko mihindano batolere ibalola embere eryuwania obutoki bwabo bw’erikangirirya?

⁸ Abaghala betu abakakangiriraya oko mihindano, kutsibu-tsibu abakalabaya emikania y’abandu bosi, batolere ibalola embere eryuwania obutoki bwabo bw’erikangirirya. Mughala wetu amayiteghekania ndeke n’erikolesya eBiblia yo kangyi-kangyi akakangirirya, iniakendiwatikya abate Bimiri ba Yehova eriminya amakangirirya w’omughaso awali omo Biblia. Kandi iniakendiwatikya n’Abimiri ba Yehova eriminya ndeke ekwenene eyiri omo Biblia n’eriminya ndeke ngoko bangakolesyayo. Neryo omughulu wamahabwa ekihindi ky’oko mihindano, ubye ukibuka ngoko ekihindi ekyo kyanganawatikya abandu ngoko utalue ulengekenie. Lebaya ngoko emyatsi eyiri omo syonungu esikwamire yanganakuwatikya omughulu wamahabwa ekihindi. Emyatsi eyo ikendiwatikya kutsibu-tsibu abakalabaya emikania y’abandu bosi kandi yanganawatikya n’abakalabaya ebindi bihindi.​—2 Tim. 4:2; Tito 1:9.

9. Wangakolaki abandu batoke erikwama ndeke omukania waghu?

⁹ Ubye ukatondeka ndeke emyatsi eyo ukendikaniako. Omughulu ukalabaya omukania, ukanza uti ngambe abahulikiriri ibowa ndeke omwatsi ogho ukakanayako n’erilangira esyonzumwa ngulu-ngulu esiri omo mukania waghu ngoko sikwama-kwamene. Wamatenditondeka emyatsi yo ndeke, abahulikiriri ibanganabula erikukwama ndeke. Ebiri ahikwa hano byanganakuwatikya eritondeka ndeke ebiri omo mukania waghu: (1) Ukanatsuka omukania waghu, ulw’iwakangania esyonzumwa ngulu-ngulu esyo ukendikaniako. (2) Litolere iwatsuka wabugha erikania oko nzumwa ngulu nguma, imo walabira oko yindi. Omughulu wamabugha erikania oko nzumwa ngulu nguma, litolere iwahuna hake. (3) Usube omo syonzumwa ngulu-ngulu ukabughirira omukania waghu.

10. Busanaki ni ky’omughaso eryanza ebyo ukakangiriraya?

¹⁰ Wanze omwatsi ogho ukendikaniako. Omughulu wanzire omwatsi mulebe, ukanza erikania kugho; n’abahulikiriri bakanafumbula ekyo. (Misyo 2:4, 5; Mib. 4:20) Erilengekania kutsibu oko masako n’oko myatsi eyiri omo mukania waghu, bikendikuwatikya eryanzagho. Mughala wetu we Amerika ow’emyaka 70, akinibukire omukania ogho akwama iniakine mulwana. Akabugha ati: “Nikinibukire ngoko embuyi yabya ikatuhiramo omuhwa w’erilengekania kutsibu tukasoma Ekinywa ky’oMungu. Embuyi muyakangania ndeke-ndeke ebyo twangakola kusudi tubye tukalengekania oko Kinywa ky’oMungu. Ekyo mukyaleka inaminya ngoko akalangira omwatsi oyo mo w’omughaso. Omukania oyo mwaniwatikya kutsibu; mwaniwatikya eritendibya ngasoma eBiblia y’endata-ndata n’eriniwatikya eriwatya obwira bwaghe haghuma na Yehova.”

11. Litolere iwakolaki abahulikiriri batoke eribana endundi omo mukania waghu? (1 Timoteo 4:13-16)

¹¹ Ulengekanaye oko myatsi eyo abahulikiriri baghu balaghireko n’eribabwira ebyo bangakola batoke erikolesya ebyo ukabakangiriraya. Isiwalaba oko myatsi kw’endata-ndata, aliwe uhire omo bahulikiriri baghu m’omuhwa w’erikwama ebyo ukabakangiriraya n’eribakangania ngoko bangakolesyabyo. Ng’eky’erileberyako, omughulu Paulo ahana Timoteo, mwamukangania emyatsi eyo angakola atoke erisighala hakuhi na Yehova n’erikola ndeke omubiiri wiwe e Efeso. (Soma 1 Timoteo 4:13-16.) Naghu, ubye ukalengekania abahulikiriri baghu nga balaghire okuki. Kandi ubye ukabawatikya erilangira ngoko bangakolesya ebyo ukabakangiriraya.

12. Busanaki ni ky’omughaso erikania ngoko unabeghere erikania ukalabya omukania?

¹² Omughulu ukateghekanaya omukania waghu, ubye ukasubirira mugho mo kangyi-kangyi omo mulenge muli utoke erilabyagho ngoko unabeghere erikania. Isiwahandika ebinywa byosi ebyo ukendibugha omo mukania waghu kandi isiwasomabyo ukalabyagho, aliwe ulabayegho ngoko ukanakanaya. Ekyo kikendileka abahulikiriri ibakwama n’eryowa ndeke ebiri omo mukania waghu. Akatabu Uyihire okwisoma n’erikangirirya kanemo erihano erikabugha liti litolere iwakania ngoko ubeghere erikania, iwabugha ebikalua oko mutima omo nzira eyikakanganaya ngoko wanzire omwatsi ogho ukakanayako n’eyikakanganaya ngoko wanzire abahulikiriri baghu. Wamakola utya, abahulikiriri baghu ibakendikukwama ndeke, ibatsemera emyatsi eyo ukakangiriraya n’erikolesyayo omo ngebe yabo.

13. Busanaki litolere abakakangiriraya omo ndeko ibasaba amahano oko basi erikangirirya? (Ulebaye n’epitsa.)

¹³ Usabe mughala wetu oyo wasi erikangirirya y’amahano. Ng’eky’erileberyako, wanganakangania omughala wetu oyo y’emyatsi eyo wabirihandika n’eripima erikwama amahano agho akendikuha utoke erilabya ndeke omukania waghu. N’ekindi, umubwire uti akukwame ukalabya omukania waghu n’erikuha amahano awangakuwatikya eritasyuwania enzira yaghu y’erikangirirya. (Misyo 1:5) Itwe bosi kikanatukalako eriminya emyatsi eyo tutolere erikokotya, neryo mughala wetu oyo tulyasaba amahano anganatuwatikya eriminya ebyo twangakola tutoke eribugha emyatsi eyowikire ndeke n’eyangawatikya abandu. Twanzire eribya mbuyi n’abakangirirya abuwene. Twamakola tutya, abahulikiriri ibakendikwama ndeke n’erikolesya ekwenene y’obughuli eyiri omo Biblia.a

EBYANGATUWATIKYA ERIBYA TUKAHULIKIRIRA NDEKE

14. Busanaki tutolere itwabya n’amalengekania nga w’omuhandiki w’Esyonyimbo 119? (Esyonyimbo 119:24, 111, 167)

¹⁴ Twamatendibirirwa ngoko ebibukyo bya Yehova ni by’omughaso, itukendibya tukahulikirira ndeke. Tulaghire oko bibukyo bya Yehova tutoke erilwa n’amaligho awakatuhikira omo “mighulu eyikalire” eno. (2 Tim. 3:1) Twamabya itukalangira nga tukigha emyatsi eyo twabirigha kangyi-kangyi, tuyikase eribya n’amalengekania aghuwene oko bibukyo bya Yehova ngoko omuhandiki w’Esyonyimbo 119 anakola.​—Soma Esyonyimbo 119:24, 111, 167.

15. Tutolere itwabya n’amalengekania wahi oko makangirirya agho tukahabawa oko mihindano?

¹⁵ Abaisraeli babya batolere ibabya n’amalengekania aghuwene oko mana, akalyo ako Yehova abaha ibane omo mbwarara. Netu kutya, tutolere itwabya tukalangira amakangirirya agho tukahabawa oko mihindano mo kihembo ekyo Yehova akatuha. (Eril. 16:15, 31) Twanganigha bingyi oko ebyahikira Abaisraeli omughulu Yehova ahabo amana. Mubayiwata bati Yehova abihabo amana? Oko mwanzo, mubatsema kundi Yehova yo wabahagho, abya iniasihire, kandi mwaleka ibatahola. Aliwe ebiro bikalaba, mubatsuka eriponagho busana n’eriryagho obuli kiro. (Migh. 21:5) Netu ebyo tukigha oko mihindano ko munabwire ni myatsi eyo twabirigha kangyi-kangyi. Aliwe siritolere tukalenzya-lenzya amakangirirya ayo. Isitwabya ng’Abaisraeli abatalola embere erisima Yehova abibaha amana. Omo mwanya w’ekyo, litolere mughulu wosi itwabya tukibuka ngoko ebyo tukigha oko mihindano ni kihembo ky’obughuli ekyo Yehova akatuha. Isitwibirirawa ngoko omughombe mutaleghula n’ow’amenge akalengekanaya kutsibu atoke erisombola ebyo tukendigha oko mihindano. Ebyo tukigha oko mihindano byanganatuwatikya eriyisogha ndeke kandi bikendisyaleka itwabyaho kera na kera.​—Misyo 3:13, 16-18; Yoh. 17:3.

16. Ni myatsi yahi eyabiriwatikya ababirikolera Yehova omo myaka mingyi eribya bakahulikirira ndeke oko mihindano? (Ulebaye akasanduku “Emyatsi eyangakuwatikya eribya ukahulikirira ndeke.”)

¹⁶ Erikwama amahano awakwamire ano ryanganatuwatikya eribya tukahulikirira ndeke. Tulebaye ebyabiriwatikya ababirikolera Yehova omo myaka mingyi eribya bakahulikirira ndeke oko mihindano. Mwali wetu Ashley, oyo wamabirikolera Yehova omo myaka eyilabire oko 30 akabugha ati: “Eriteghekania emihindano rikaniwatikaya kutsibu, rikaleka inahulikirira ndeke. Namatendiyiteghekania, kikanikalako erisubirya, n’obwenge bwaghe bukaya eyi n’eyi.” Mughala wetu József, oyo wabirikolera Yehova omo myaka 52 akabugha ati: “Ngatsemera eryowa ebyo nabirigha ngendo nyingyi oko mihindano. Omughulu ngakwama emikania mbiriri-mbiriri n’ebisubiryo ebyo abaghala n’abali betu bakateka oko mwatsi owakakanibawako, ngigha emyatsi mihya-mihya. Akatasyabugha ati: “Oyukakangiriraya amabya isi mbuyi eyikalire, ngayikasa erihira obwenge b’oko ebyo akakangiriraya omo mwanya w’erihirabo oko nzira yiwe y’erikangirirya. Kundi ebyo akabugha bikabya ibikalua omo Biblia.”

17. Ni yindi myatsi yahi eyo wangakola utoke eribya ukahulikirira ndeke oko mihindano? (Ulebaye n’epitsa.)

¹⁷ Hano hane n’eyindi myatsi eyo wangakola utoke eribya ukahulikirira ndeke oko mihindano: (1) Embere sy’eriya oko mihindano isiwalya akalyo kanene kundi ighukendiyitsingirako. (2) Ubye ukahika oko ndambi n’eryikala embere omuhindano atsuke. (3) Utwe emilenge y’ebyombo byaghu by’ekielektronike kandi isiwalighirabyo erikulengemerya. (4) Ulengekanaye oko myatsi eyo embuyi yangakaniako. (5) Ubye ukatungerera embuyi, butsira erisamalira eyi n’eyi. (6) Ubye ukahandika esyonzumwa kutse eridesa ekikakanibawako. (7) Uyikase erilengekania kutsibu oko masako awaseghemere omwatsi oyo, na ngoko bamatondekaniagho. (8) Uyibulaye uti, ‘Nangakolesya niti omwatsi ono eriwatikya omundu omo ndeko kutse omw’itulira?’ (9) Embere omuhindano munene atsuke, usome eprograme, ulebaye omutwe mukulu, emitwe y’emikania n’amasako agho emikania eyo iseghemereko. (10) Wikale bukutu n’erihulikirira omuziki n’erilebya esyovideo. Ekyo kikendileka iwabya tayari erikwama ndeke amakangirirya awakalua oko Yehova.

ULOLE EMBERE ERIHULIKIRIRA YEHOVA

18. Busanaki litolere itwalola embere eribya tukahulikirira ndeke oko mihindano?

¹⁸ Litolere itwalola embere eribya tukahulikirira ndeke oko mihindano kundi twamahulikirira ndeke tukabya itwamalighira Yehova atusondole omo “syonzira sy’eritunganene.” (Esy. 23:3; 31:3) Kandi tulaghire oko busondoli bwa Yehova tutoke erilola embere erikola ebyuwene. Tutolere itwabya ‘tukalebya ndeke nga tukahulikirira tuti’ kandi nga tunemukolesya ebyo tukigha oko mihindano. (Luka 8:18) Abakahulikirira Yehova bali n’obutseme lino, kandi bakendisyabana engebe y’erikota omo biro ebikasa.​—Esy. 119:2, 14.