EKIRO 24-30 OMWISI 8, 2026
OLWIMBO 65 Lola embere!
Endundi y’eribya omo kikuto ky’eritulira
“Ngendisyapipa Yehova n’omutima waghe wosi omo kikumula ky’abandu abalungukere abahindene haghuma.”—ESY. 111:1.
ENZUMWA NGULU
Omo kikuhi tukendilangira endundi y’eribya omo kikuto ky’eritulira.
1-2. Abangyi bakalangira bati omupango w’ekikuto ky’eritulira?
UNIBUKIRE ekiro walighirawa eribya mutuliri? Ekiro ekyo muwatsema, kundi muwabya iwamabya w’omo kikuto kinene ky’abaramya ba Yehova abakapipa erina liwe. (Esy. 148:1, 2, 12, 13) Aliwe kandi ekiro ekyo, muwabya w’omo kakuto kake, ni bugha ambu, ekikuto ky’eritulira ekikabyamo abandu bake buyira. Ebikuto by’eritulira bikatuwatikaya erikola ndeke omubiiri wetu w’eritula engula mbuya y’Obwami “omo kihugho kyosi.”—Mat. 24:14.
2 Ukalangira ghuti omupango w’ekikuto ky’eritulira? Mwali wetu oyukahulawa mo Wendya akabugha ati: “Eribya omo kikuto ky’eritulira kyabiriniwatikya kutsibu omw’itulira. Nabirighira oko bandi k’obufundi buhya-buhya bw’eritulira n’erikangirirya, nabiriyihiriraho emiradi y’obunya-kirimu n’erihikirayo, kandi nabiriyira n’oko bira abuwene. Ebyosi ebyo ni busana n’eribya omo kikuto ky’eritulira.” Mughala wetu Rich akabugha ati: “Ngalangira ini lusunzo eribya mulebya w’ekikuto ky’eritulira. Abatuliri bakawatikaya omundu erihika oko lubatiso, aliwe omulebya w’ekikuto iye awite omwanya w’embaghane w’eriwatikya omundu oyo erilola embere erikula bunya-kirimu abibatisibwa.” Mwali wetu oyukahulawa mo Dinah akabugha ati: “Omupango w’ekikuto ky’eritulira uwenenga! Ngalangira ekikuto ekyo nirimo ng’ekihanda kyaghe.”
3. Tukendikania okuki omo mwatsi ono?
3 Omo mwatsi ono, tukendilangira omubiiri w’omulebya w’ekikuto haghuma n’omuwatikya wiwe, n’erilangira ngoko bakasulubirira abali omo kikuto kyabo. Enyuma sy’aho, tukendilangira ngoko obuli mundu angawatikya ekikuto ky’eritulira ekyo alimo kitoke erilola embere. N’oko nduli, tukendilangira ngoko omupango oyo angakuwatikya.
OMULEBYA W’EKIKUTO KY’ERITULIRA N’OMUWATIKYA WIWE
4. (a) Omubiiri mukulu w’omulebya w’ekikuto ni wahi? (b) Omulebya w’ekikuto akasulubirira ati abali omo kikuto kiwe? (Ulebaye akasanduku “Amahano awangawatikya omulebya w’ekikuto.”)
4 Omulebya w’ekikuto ky’eritulira ni musyakulub oyo ekyaghanda ky’abasyakulu kikasombola eriwatikya akakuto kake k’abatuliri eriwatya obwira bwabo haghuma na Yehova, n’eribya batuliri n’abakangirirya babuya. Akakola ekyo ky’ati? Eky’erimbere, akatsomana ndeke-ndeke obuli mutuliri oyuli omo kikuto kiwe. (Misyo 27:23) Omulebya w’ekikuto akaminya ndeke obuli mundu w’omo kikuto kiwe, kandi akabya inianemukania nabo atoke eriminya nga banuwene. Ekyo kikamuwatikaya erisikyabo mutima, eriwatikyabo omughulu bamahangya-hangya, n’eriwatikyabo omo sindi nzira. (Misyo 12:25; Isa. 32:2; Yak. 2:15-17) Eky’akabiri, akawatikaya obuli mutuliri erisangira kutsibu omw’itulira. Akakola ekyosi-kyosi atoke erisangira omw’itulira obuli yenga haghuma n’ekikuto kiwe. Kandi akayikasa eritulira n’obuli mundu w’omo kikuto kiwe akasikyabo mutima n’eriwatikyabo eribya batuliri n’abakangirirya babuya. Amabya isiendiya omw’itulira, akayikasa omuwatikya wiwe kutse oghundi mughala wetu oyutolere asondole ekikuto. Aliwe siritolere akabeghera eribula oko muhindano oyo. Eky’akasatu, akawatikaya abaghala betu ababatisibwe abali omo kikuto kiwe eritolera erikola omubiiri w’endeko. (1 Tim. 3:1) Akasima abaghala betu abo busana n’emibere yabo eyuwene, iniabaha amahano awaseghemere Amasako, n’eribegheryabo batoke eritolera eribya baghombe bawatikya kutse nibya basyakulu b’endeko. Omulebya w’ekikuto akakola omubiiri w’omughaso munene kutsibu. Neryo omughulu ekyaghanda ky’abasyakulu kikasombola mughala wetu oyukendibya mulebya w’ekikuto, bakasombola mughala wetu oyukendikola omubiiri oyo wo ndeke.
5. Ni myatsi yahi eyikanaleka ikyakala oko balebya b’ebikuto erikola ndeke emibiiri yabo?
5 Hane emyatsi eyangaleka ikyakala oko mulebya w’ekikuto erikola ndeke omubiiri wiwe. Tulebaye eky’erilebyako kya Jörg owe Alemanye; ni mulebya w’ekikuto. Nga bandi basyakulu, awite omo ndeko mw’emibiiri mingyi. Akabugha ati: “Eribya mulebya w’ekikuto kandi ighunemukola n’eyindi mibiiri omo ndeko si kyolo. Busana n’ekyo kikanikalako erihikira omuradi waghe w’erikania n’obuli mundu w’omo kikuto kyaghe.” Abel, omusyakulu w’endeko ow’emyaka 70, owe Uganda akabugha ati: “Omo ndeko yetu simuli basyakulu bangyi n’abaghombe bawatikya. Busana n’ekyo, ebikuto by’eritulira birimo abandu bangyi. Neryo kikanikalako eritulira n’obuli mutuliri n’erimusikya mutima ngoko nyanzire.” Na mughala wetu Obed, omusyakulu w’endeko e Siriname, akabugha ati: “Nyanzire eribegherya abandi. Aliwe eribegheryabo kikasaba endambi n’akaghala, kandi ebighuma ebikalua omw’ibegherya sibirilw’ibyalangirika. Neryo kikanaleka inahira obwenge b’oko yindi mibiiri, initatsomana eribegherya abandi.” Niki kyo kyangawatikya abalebya b’ebikuto abakalaba omo mibere eyi n’eyindi eyiri ng’eyo?
6. Eribya n’ekikuto ekirimo abandu bake, likawatikaya liti omulebya w’ekikuto?
6 Kyamatokekana, ebikuto by’eritulira litolere ibyabyamo bandu bake. Busanaki? Ekyo ikikendiwatikya abalebya b’ekikuto eriminya ndeke obuli mundu w’omo kikuto kyabo n’erimuwatikya erisighala hakuhi na Yehova. Neryo byangabya biti omo ndeko mwamabya isimuli abasyakulu bangyi? Omo mwanya w’eribya n’ebikuto ebirimo abandu bangyi, ekyaghanda ky’abasyakulu kyanganasombola omughombe muwatikya iniasulubirira ekikuto ekyo. Kundi ekikuto ky’eritulira kyamabyamo abandu bangyi omulebya w’ekikuto isyenditoka erikola ndeke ebyosi ebyo asabirwe. Omughulu ekikuto kirimo abandu bake, omulebya w’ekikuto akakola ndeke omubiiri wiwe n’eriwatikya ndeke abaghala n’abali betu abali omo kikuto ekyo erisighala bataleghula oko Yehova n’eriyiyinia omo maligho.
7. Abalebya b’ebikuto abali omo syondeko esitemo abasyakulu bangyi, bangakolaki eritoka erisulubirira obuli mundu omo bikuto byabo? (1 Petro 5:2) (Ulebaye n’epitsa.)
7 Wamabya ighuli mulebya w’ekikuto w’omo ndeko eyirimo abasyakulu bake, uyikase eribegherya omuwatikya waghu eribya akakuwatikya erisulubirira abaghala n’abali betu b’omo kikuto kyenyu. (Soma 1 Petro 5:2.) Ubye ukaha omuwatikya waghu eyindi mibiiri eyilebirye ekikuto. Ng’eky’erileberyako, omo biro bilebe wanganabya ukaleka iniasondola omuhandano w’omubiiri w’eritulira n’eripanga abandu. Kandi litolere imwakania kughuma ngoko inywe babiri mwangawatikya obuli mutuliri eryuwania enzira yiwe y’eritulira n’eriteya obwira bwiwe haghuma na Yehova. Ubye n’omubere w’eribya ukaghenda haghuma n’omuwatikya waghu mukalenderera abali omo kikuto kyaghu eriyasikyabo mutima. Embere muyasungane n’omundu, mukanaye kughuma nga mukendimusikya muti mutima. Neryo mwabiluayo iwamubwira ebyo alyakola ndeke n’aho atolere iniuwania, kyamatolera. (2 Tim. 2:2) Endambi yanganahika omuwatikya waghu naye iniatolera eribya mulebya w’ekikuto. Wanganasaba n’abandi Bakristo abakulire bunya-kirimu erikuwatikya eribegherya abatuliri. Ng’eky’erileberyako, abapainia n’abandi baghala n’abali betu ababiribugha mughulu muli omw’itulira banganatulira n’abakine bahya-bahya n’abatasi eritulira ndeke. N’abatuliri abakulire bunya-kirimu banganawatikya abandi abakataluka eritsukisya omukania omw’itulira, erisubira abandu, kutse erisondola amafunzo w’eBiblia. Lino tukanaye oko myatsi isatu eyo obuli mughuma w’omo kikuto angakola eriwatikya ekikuto ekyo alimo.
Omusyakulu w’endeko anganabegherya omughombe muwatikya w’omo kikuto kiwe, ng’omw’imusaba ati asondole omuhindano w’eritulira (Ulebaye enungu 7)
NGOKO WANGAWATIKYA EKIKUTO KYENYU KY’AMAHUBIRI
8. Wangakolaki utoke eribya ukahubirya n’ekikuto kyenyu? (Abanya Roma 1:12)
8 Ubye ukahubirya n’ekikuto kyenyu. Omughulu ukahubiraya n’abandi ukaleka ihabya “erisikania mitima.” (Soma Abanya Roma 1:12.) Erihubirya n’abandi kikatuwatikaya eritendisagha abandu n’eribya omo buteya tukatulira omo biharo bilebe. Omubiiri waghu amabya iniakakukakiraya eritulira n’ab’omo kikuto kyaghu, wanganasaba omukulu waghu w’omubiiri akuhe endambi utoke eribya ukatulira n’ab’omo kikuto kyaghu. Wanganalangira iniakulighira tami! (Neh. 2:4-6) Endwala, obukekulu kutse obusyakulu byamabya ibyo bikaleka ikyakukalako eritulira kibiri-biri n’ab’omo kikuto kyaghu, wanganakania oko mwatsi oyo n’omulebya w’ekikuto kyaghu. Anganimya omupango utoke eribya ukatulira n’ab’omo kikuto kyaghu erilabira e Zoom, kutse erilabira esyobaruha kutse erilabira etelefone. Wanganabya ighuli mulwana kandi ighunakalire, aliwe ikinemukukalako eritulira obuli yenga. Byamabya iko biri bitya, wanganapanga eritulira kibiri-biri n’omundu mulebe w’omo kikuto kyaghu. Kyanganatolera erilebya ndeke ebyo ukahira embere omo ngebe yaghu, n’erilebya nga wangakolesya ghuti ndeke endambi yaghu n’amenge. (Rom. 12:11; Kol. 4:5) Wamabiyikasa erikola utya, obuli mundu w’omo kikuto kyenyu iniakendibana endundi. Usabe Yehova ‘akuhiremo omuhwa, n’erikuha obutoki bw’erikola utya.’—Flp. 2:13.
9. Twangakola tuti omo kikuto kyetu mutoke eribya olwanzo n’akabembere akuwene? (Abanya Roma 12:13)
9 Ab’omo kikuto kyaghu babye ng’ab’oko kihanda kyaghu. Twamabya “n’omubere w’erikokya abandi” itukendileka omo kikuto kyetu imwabya olwanzo n’akabembere akuwene. (Soma Abanya Roma 12:13.) Ng’eky’erileberyako, twanganalighira ab’omo kikuto kyetu eribya bakakolera omuhindano w’eritulira w’eka wetu. Omo sindi ndeko ebikuto bikakombolana erikokya omugheni oyulyasyalabaya omukania omo ndeko yabo. Aliwe hakanabya omughulu omugheni iniabula endambi y’erilabya n’ekikuto abibugha omukania. Nomo bine, ebikuto bilebe bikalya akalyo n’eritsanga haghuma. Omupainia w’embaghane oyukahulawa mo Sara akabugha ati: “Omughulu ngakakokaya abagheni ngahanga-hangaya. Neryo busana n’ekyo sindikola emyatsi eyanganikala-kalako. Omo mwanya w’erihangya-hangya kutsibu busana n’akalyo, ngayikasa eribya n’endambi y’erilabya haghuma nabo nitoke eriminyabo ndeke.” Omughulu tukakanganaya ab’omo kikuto kyetu b’olwanzo n’erileka ibayowa ng’ab’omo kihanda busana n’eribakokya, tukabya bira n’obwira bwetu haghuma na Yehova bukawata.—Neh. 8:10; Mib. 20:35.
10. Twamabya twanzire eribya batuliri n’abakangirirya abuwene, litolere itwakolaki? (Emisyo 1:5; 27:17) (Ulebaye n’epitsa.)
10 Uyikase eribya mutuliri n’omukangirirya oyuwene. Omughulu tukayikasa eribya batuliri n’abakangirirya abuwene, tukatsemera eritulira n’ab’omo kikuto kyetu. Hane ekyo wangakola utoke eribya mutuliri n’omukangirirya oyuwene? Wanganasaba omundu uti akuwatikaye. Ng’eky’erileberyako, wanganasaba omupainia kutse omutuliri oyo wasi erikangirirya ndeke. (Soma Emisyo 1:5; 27:17.) Wanganabwira n’omulebya w’ekikuto kyenyu oko muradi waghu w’eryanza eribya mutuliri oyuwene. Anganakuwatikya erihikira omuradi oyo. Wanganasaba n’abandi bakuwatikaye. Ekyo kyo mwali wetu oyukahulawa mo Heather akola. Nomo mwali wetu oyo ni mukutu, mwasaba obuwatikya. Akabugha ati: “Munasaba omupainia niti aniwatikaye nitoke eribya ngasubira abandu. Omupainia oyo abya mundu oyuwene kandi oyutsomene abandi. Neryo mwimya omupango tubye tukatulira kughuma kangyi-kangyi. Nibya mwaniwatikya eritsukisya efunzo y’eBiblia n’omughuma w’oko abo nabya ngasubira. Nitsemire kundi munasaba obuwatikya; nabiritasyanza eribya ngaya omw’itulira.” Hane emyatsi mingyi eyo twangakola tutoke eribya tukahika oko mahubiri w’ebikuto ebyo tulimo.
Kundi ekikuto ky’eritulira kikabya kike, tukabana akanya k’eriminya abandi bo ndeke n’eritulira haghuma nabo (Ulebaye enungu 10)
EKIKUTO KYENYU KY’ERITULIRA KYANGAKUWATIKYA KITI?
11-12. Omupango w’ekikuto ky’eritulira angakuwatikya ati? Teka eky’erileberyako.
11 Kyanganakuwatikya eriwatya obwira bwaghu haghuma na Yehova. Obuli mundu anganabana endundi omo mupango w’ekikuto ky’eritulira. Ng’eky’erileberyako, Yehova akakolesaya abalebya b’ebikuto erisulubirira abandu biwe bakalaba omo mighulu eyikalire, kutsibu-tsibu abandu abalaghire oko buwatikya ko kutsibu, ng’abakwa-kali, esyongubi, n’abakekulu n’abasyakulu. (1 Tes. 2:8; Yak. 1:27) Kandi eritulira haghuma n’ekikuto lyanganakuwatikya eribya mutuliri n’omukangirirya oyuwene. Abaghala betu ababatisibwe kandi abawite emibere eyuwene banganakangiriribwa erikola emibiiri mbiriri-mbiriri omo ndeko.—1 Tim. 3:10.
12 Tulebaye ngoko Wendy oyo tulyakanayako abana endundi omo mupango w’ebikuto by’eritulira. Akabugha ati: “Kundi baba isyanzire tukakolera Yehova, mughulu mungyi ikikala oko mama eritulira n’ekikuto kyabo omo Poso n’omo Yenga. Aliwe ingye, baba iniakanilighira erighenda, neryo ingayatulira. Mwali wetu omupainia oyukulire mwabya mwira waghe, neryo twamabya tukatulira naye kutsibu. Mwanikangirirya ngoko nangabya mutuliri oyuwene n’eriniwatikya eritasyakola bingyi omo ndeko. Nikinibukire esyongendo nyingyi omulebya w’ekikuto kyetu akamba amahano awaseghemere eBiblia awakinaniwatikaya erihika na lino.”
13. Ekikuto ky’eritulira kyangatuwatikya kiti eriyira oko bira abatwanzire n’abakatuwatikaya? (Ulebaye n’epitsa ’oko kijalada.)
13 Eribana abira abakwanzire n’abakakuwatikaya. Tukanokaya obwira n’abali omo kikuto kyetu omughulu tukatulira nabo. (Flp. 1:27) Kundi ebikuto by’eritulira sibiribyamo abandu bangyi, abakutu n’abakakwa esisoni bakabana akanya k’eribeghera oko bandi n’erinokya obwira haghuma nabo. (2 Kor. 6:13) Abira abali omo kikuto kyetu bakatuwatikaya omo mighulu eyikalire ng’omughulu tulwere, omughulu twamahangya-hangya, omughulu tubunikire mutima, kutse omughulu twamaholerwa. (1 Tes. 5:14) Kandi ahate eritika-tika tukendisyalagha oko bira kundu eryaghalwa rinene rikaseghera hakuhi. (Mat. 24:21) Amaligho wetu nomo angabya isyendihwa, ikikendibya kyolo eriyiyinia kundi itunasi ngoko abaghala n’abali betu batwanzire kandi ko bakendituwatikya.—Misyo 17:17.
Bali betu babiri ab’omo kikuto kighuma bamatulira haghuma. (Ulebaye enungu 13)
14. Omughulu hamabya obuhanya kutse omughulu twamalagha oko buwatikya bwa luba-luba, ekikuto ky’eritulira kikatuwatikaya kiti?
14 Obuwatikya bw’ekinya-mubiri. Itwe bosi twanganahikirwa n’emyatsi eyo tutayilindirireko, ng’ebihunzo, ebitsinduli, obukoni obukasaba eritunzwa luba, eryendereribwa, amalwa, kutse eribulirwa esyofranga. Omo mighulu ng’eyi, ebikuto by’eritulira bikanguha erituwatikya. Ng’eky’erileberyako, omo buli ndeko, Akatunga k’Omubiiri haghuma n’abalebya b’ebikuto bakapanga ngoko bangawatikya abalaghire oko buwatikya ko kutsibu. Omughulu hamabya obuhanya, abalebya b’ebikuto bo bakabya embere eriminya ahali obuli mundu w’omo kikuto kyabo kutse ahali obuli kihanda ky’omo kikuto kyabo n’erilebya ebyo abandu abo balaghireko luba-luba; ng’akalyo, amaghetse, edawa, enyumba, n’esyongyimba batoke eriwatikyabyo. Omughulu wamahikirwa n’obuhanya kutse omughulu wamalagha oko buwatikya bwa luba-luba, ekikuto kyaghu ky’eritulira ikikendikuwatikya!
15. Ni kyahi ekyo abosi abakaramaya Yehova banemukola omo bughuma?
15 Ngoko twanamabilangira, endondeka ya Yehova ni nene kutsibu. Ekitswe ky’elubula kirimo amamia w’amamilioni—alinga nibya n’amamiliare w’ebihangyikwa by’ekirimu. N’ekitswe ky’oko kihugho kirimo abandu abalabire oko milioni 9 abanemuramya Yehova kandi abanemukanyirira obuli kiro. (Zek. 8:23; Erib. 5:11) Abaramya ba Yehova bosi, babye omo lubula kutse oko kihugho, banemukola buke bwa kuboko eritulaghania engulu mbuya y’Obwami bw’oMungu! (Erib. 14:6, 7) Omupango w’ekikuto ky’eritulira akatuwatikaya kutsibu, na kutsibu-tsibu akatuwatikya eripipa Yehova n’omutima wetu wosi. Busana n’ekyo obuli mundu ayikase eribana endundi omo mupango oyu.—Esy. 111:1.
OLWIMBO 61 Mulole embere, inywe Bimiri!
a Amena malebe mwakabindulawa.
b Omo ndeko eyirimo abasyakulu bake, omughombe muwatikya anganimanira ekikuto erihika omughulu omusyakulu w’erimanirakyo akendisyasungika. Omughombe muwatikya oyukimanira ekikuto akahulawa mo mughombe w’ekikuto kundi iye si musyakulu aliwe akawatikaya abasyakulu erisulubirira ekikuto. Kandi abasyakulu bo bakamuha amahano n’obusondoli.