Ngoko twangaha abandi b’amahano

1. Nindi yutolere eriha abandi b’amahano? Kanaya.

UKAYOWA ghuti eriha abandi b’amahano? Abaghuma bakatsema erikola batya. Aliwe, abandi bakakwa obuba kutse ibayowa nga sibatolere eriha abandi b’amahano. Tubye itukayowa tuti, ndambi silebe itwe bosi tutolere erihana abandi. Busanaki? Kundi Yesu mwabugha ati abigha b’ekwenene bakendisyaminyikala oko lwanzo oluli omo kati-kati k’abo. (Yoh. 13:35) Enzira nguma ey’erikangania ngoko twanzire abaghala n’abali betu ry’eribaha amahano omughulu balaghire kugho. N’Ekinywa ky’oMungu kiti ‘erihano eryuwene likawataya obwira.’​—Misyo 27:9.

2. Abasyakulu batolere ibaminya erikolaki, kandi busanaki? (Ulebaye n’akasanduku “Amahano w’oko muhindano w’omo kati-kati k’eyenga.”)

² Kutsibu-tsibu abasyakulu batolere ibaminya ndeke eriha abandi b’amahano. Erilabira Yesu, Yehova abiriha abalume aba b’omubiiri ow’erilisya endeko. (1 Pet. 5:2, 3) Enzira nguma eyo bakakola batya, ly’erilabya emikania omo ndeko eyiseghemere eBiblia. Kutya bakatuha amahano omughulu tulaghire kugho n’eriwatikya ababirilusibwa omo ndeko eritasyasubamo. Abasyakulu, netu itwe bosi, twangakola tuti eriha abandi b’amahano aghuwene?

3. (a) Niki ekyangatuwatikya eribya bahani abuwene? (Isaya 9:6; ulebaye n’akasanduku “Ubye nga Yesu omughulu ukahana abandi.”) (b) Tukendikania okuki omo mwatsi ono?

³ Eby’erileberyako ebiri omo Biblia, kutsibu-kutsibu ekya Yesu, byanganatuwatikya eribya bahani abuwene. Erighuma ery’oko mena wiwe w’erisikya ni “Muhani w’Eriswekera.” (Soma Isaya 9:6.) Omo mwatsi ono, tukendikania oko ebyo twangakola omughulu omundu mulebe amatusaba erihano n’ebyo twangakola omughulu tukaha omundu y’erihano isyatatusabalyo. Kandi tukendilangira omughaso w’eriha abandi b’amahano oko ndambi eyitolere n’omo nzira eyuwene.

OMUGHULU OMUNDU AMATUSABA ERIHANO

4-5. Omughulu omundu mulebe amatusaba erihano, tutolere itwatsuka eriyibulya tutiki? Teka eky’erileberyako.

⁴ Omughulu omundu amatusaba erihano, twanganatsema n’eribugha tuti ayiketere itwe, neryo twanganalw’itwanza erimuwatikya. Aliwe embere sy’erikola tutya, tutolere itwatsuka eriyibulya tuti: ‘Nina ngye nitolere erimuhana oko mwatsi ono?’ Ndambi silebe, enzira eyuwene ey’erimuwatikya ly’eritendilw’itwamuhana aho n’aho, aliwe ly’erimubwira tuti ayasungane n’omundu oyo wasi ndeke omwatsi oyo.

⁵ Terilengekania oko kino: Tubughe tuti omurafiki waghu akwire obukoni bulebe obukali kutsibu. Inyakubwira ati abiribana obubalya mbiriri-mbriri obwanganamuwatikya. Neryo inyakusaba ati omuwatikaye erisombola obuwene kutsibu. Wangananza obubalya bulebe, aliwe wanganabya isighuli munganga kutse isighuliwatakangiriribwa eritunza obukoni obuli ng’obo. Omo kika ekiri ng’eki, enzira eyuwene ey’eriwatikya omurafiki waghu oyo ly’erimuronderya omundu oyutolere erimuwatikya.

6. Busanaki kyuwene erilinda hake embere sy’eriha omundu y’erihano?

⁶ Nibya n’omughulu twamabugha tuti tutolere eriha omundu y’erihano oko mwatsi mulebe, kyanganuwana itwalinda hake embere sy’erimusubirya. Busanaki? Emisyo 15:28 ikabugha yiti “oyutunganene akalengekanaya embere sy’erisubirya.” Neryo twangakolaki twamabilengekania tuti tunasi ekisubiryo? Aho, n’aho tutolere itwimya akatambi k’erikwesa-kwesa emyatsi, erisaba, n’erilengekania. Twamakola tutya, itukendibya itunayiketere ngoko ekisubiryo ekyo tukendimuha kihambene n’amalengekania wa Yehova. Tukanaye oko ky’erileberyako eky’omuminyereri Natani.

7. Eky’erileberyako kya Natani kyamatwighisyaki?

⁷ Omughulu Omwami Daudi abwira omuminyereri Natani ati anzire erihimbira Yehova y’ehekalu, Natani mwalw’inyamubwira ati akole atya. Aliwe, Natani abya atolere eritsuka erisondekania amalengekania wa Yehova. Busanaki? Kundi Yehova syabya anzire Daudi inyamuhimbira ehekalu. (1 Emya. 17:1-4) Eky’erileberyako eki kyamatukangania ngoko omughulu omundu amatusaba erihano, sikitolere ‘itwabya bangu eribugha.’​—Yak. 1:19.

8. Ni kindi kyahi ekyangaleka itwalengekania kutsibu embere sy’eriha omundu y’erihano?

⁸ Hane ekindi ekikaleka itwabugha tuti tutolere itwalengekania kutsibu embere sy’eriha omundu y’erihano: Emyatsi yamabimughendera muhanda busana n’erihano eryo twamuha inianganasyabugha ati n’itwe twaleka. Neryo kwesi ni ky’omughaso eribya tukalengekania kutsibu embere sy’eriha omundu y’erihano.

ERIHA OMUNDU Y’ERIHANO ISYATAKUSABARYO

9. Embere sy’eriha omundu mulebe y’erihano, abasyakulu batolere ibatsuka erilebyaki? (Abanya Galatia 6:1)

⁹ Hakanayira endambi abasyakulu ibalangira ngoko kitolere eriyahana omughala kutse omwali wetu mulebe oyo abirilaba “omo nzira eyituwene.” (Soma Abanya Galatia 6:1.) Omundu oyuli ng’oyo anganabya inyanemuyisogha muhanda, neryo ekyo ikyanganamukolya oko rilolo erikalire. Ekyo abasyakulu bakalandamirira ly’eriwatikya omundu oyo erisighala omo nzira eyikatwala oko ngebe y’erikota. (Yak. 5:19, 20) Aliwe embere sy’erikola batya, abasyakulu batolere ibatsuka erilebya kwenene-kwenene omundu oyo ng’anabirilaba omo nzira eyituwene. Yehova abiriha obuli mundu y’obwiranda obw’eriyisogha erikwamana n’obunya-mutima bwiwe. (Rom. 14:1-4) Neryo abasyakulu babiminya ngoko kwenene omundu oyo abirikola omwatsi mulebe owanganatsandya obwira bwiwe haghuma na Yehova, batolere ibamuhana bati?

10-12. Ni myatsi yahi eyo abasyakulu batolere ibakola omughulu bamaha omundu y’erihano eryo atalyabasaba? Teka eky’erileberyako. (Ulebaye n’esyopitsa.)

¹⁰ Sikiribya kyolo oko basyakulu eriyaha omundu mulebe y’erihano eryo atalyabasaba. Busanaki? Omukwenda Paulo mwabugha ati omundu anganalaba omo nzira eyituwene isyasi. Neryo abasyakulu batolere ibatsuka eriteghekania omundu oyo embere sy’erimuhana.

¹¹ Twanganasosekania eriha omundu y’erihano eryo atalyasaba n’erihera embuto omo kitaka ekyumire. Embere omulimi ahere embuto eyo, atolere inyatsuka eriteghekania ekitaka. Neryo abiherayo inyabya akutira kuyo kw’amaghetse yitoke erilasa ndeke n’erikula. Kutya hane emyatsi eyo abasyakulu batolere ibatsuka erikola embere sy’eriyahana omundu oyutalyabasaba amahano. Ng’eky’erileberyako, omughulu endambi yamatolera, abasyakulu banganabwira omundu oyo bakahana ngoko bamutsomene kandi ngoko hane omwatsi mulebe ogho banzire erimubwira. Omuhani amabya inyasibwemo mundu oyo wanzire abandi kandi mubuya ikikendibya kyolo oko bandi eriligha amahano wiwe.

¹² Bakakania, abasyakulu banganalola embere eriwatikya omundu eriligha erihano ryabo omw’imwibukya ngoko obuli mundu akakola amakosa kandi ngoko ndambi silebe itwe bosi tukalagha oko mahano. (Rom. 3:23) Omo mulenge ow’ahehere n’omo nzira y’erisikya, abasyakulu banganakolesya amasako n’erikangania burora-rora omundu oyo ngoko abirilaba omo nzira eyituwene. Omundu oyo abiligha ngoko kwenene mwakakola ekosa, aho abasyakulu ibanganahera embuto, ni bugha ambu erimukangania burora-rora ekyo atolere inyakola eritasyasuba omo nzira eyuwene. N’oko nduli, ibutira kuyo kw’amaghetse, ni bugha ambu erimusima busana n’ebyosi ebyo akakola n’erisaba haghuma naye.​—Yak. 5:15.

13. Abasyakulu bangayira bati eriminya omundu nga mwakowa ndeke erihano ryabo?

¹³ Ndambi silebe, omundu oyukahanawa anganowa muhanda oyukamuhana. Ni kyahi ekyo abasyakulu bangakola erikakirya ekiri ng’ekyo? Omo menge, abasyakulu banganabulya omundu oyo y’amabulyo erilangira nga mwakanowa ndeke erihano eryo balyamuha n’ebyo angakola erikolesyaryo.​—Omug. 12:11.

ERIHA ABANDI B’AMAHANO OKO NDAMBI EYITOLERE N’OMO NZIRA EYUWENE

14. Busanaki situtolere eriha omundu y’erihano itunahitene?

¹⁴ Kundi itwe bosi situhika-hikene, tukabugha n’erikola emyatsi eyanganahutalya abandi. (Kol. 3:13) Ekinywa ky’oMungu kikakanganaya ngoko nibya omundu anganabugha kutse erikola emyatsi eyanganatuhutalya. (Efe. 4:26) Aliwe situtolere eriha omundu y’erihano itunahitene. Busanaki? Kundi “omughulu omundu akahitana, syalikola ebitunganene embere sy’oMungu.” (Yak. 1:20) Twamabiha omundu y’erihano itunahitene, itwanganamuhutalya kutsibu omo mwanya w’erimuwatikya. Ibwa ekyo sibugha ambu sitwangabwira omundu oyulyatuhutalaya amalengekania wetu. Aliwe embere sy’erikania naye, tutolere itwatsuka eritulera. Tulebaye eky’erileberyako ekyuwene ekya Elihu oyo waha Yobu y’amahano aghuwene.

15. Eky’erileberyako kya Elihu kyamatwighisyaki? (Ulebaye n’epitsa)

¹⁵ Ebiro mubyalaba Elihu inianemuhulikirira Yobu akayilwirako busana n’ebinywa ebituwene by’abakirania biwe b’amabehi. Elihu mwayihira omo mwanya wa Yobu. Aliwe, Elihu naye mwahitana kundi Yobu mwabugha emyatsi eyituwene oko Yehova n’eribugha ati iye syaliko ekosa. Nomo bine, Elihu mwalindirira endambi yiwe y’erikania. Ekyo mukyaleka iniahana Yobu omo nzira y’erisikya kandi omo bolo. (Yobu 32:2; 33:1-7) Eky’erileberyako kya Elihu kyamatwighisya esomo eno y’omughaso: Erihano rikuwana omughulu lyamatekwa oko ndambi eyitolere n’omo nzira eyuwene. Kandi kumbe itwakola tutya omw’isikya n’omo lwanzo.​—Omug. 3:1, 7.

ULOLE EMBERE ERIBYA UKAHA ABANDI B’AMAHANO N’ERIBYA UKALIGHA AMAHANO

16. Erisako ly’ Esyonyimbo 32:8 lyamatwighisyaki?

¹⁶ Erisako erimanire omwatsi ono liti ‘Yehova akatuha amahano eriso liwe erine okw’itwe.’ (Soma Esyonyimbo 32:8.) Ekyo ni bugha ambu akendisyalola embere erituwatikya. Akatuha amahano n’erituwatikya erikolesyagho. Yehova ni ky’erileberyako ekyuwene okw’itwe. Omughulu twamabana olusunzo olw’eriha abandi b’amahano twanganakwama eky’erileberyako kya Yehova omw’ilola embere erisikya abandi b’omutima n’eriwatikyabo eriyisogha n’amenge.

17. EBiblia ikasosekanaya abasyakulu naki omughulu bamatuha amahano awaseghemere eBiblia? (Isaya 32:1, 2)

¹⁷ Munabwire, eriha n’erihabwa amahano aghuwene ni mwatsi ogho tulaghireko kutsibu. (2 Tim. 3:1) Abasyakulu abakaha abandi b’amahano awaseghemere eBiblia bali “ng’ehyusi omo kihugho ekyumire.” (Soma Isaya 32:1, 2.) Tukasima kutsibu abira betu abateyikakiraya erituha amahano agho tulaghireko. Ebinywa byabo bikabya “ng’esyopome sy’ehoro esiri omo mapambo w’efeza.” (Misyo 25:11) Neryo kwesi, itwe bosi tulole embere eribya tukakola n’amenge omughulu tukaha abandi b’amahano n’omughulu bakatuha amahano.