“Abana ni lusunzo erilua oko Yehova”

OMUNDU ane atakusunzira ekindu kirebe neryo iniakuhakyo mo kihembo? Ekindu ekyo, kyanganabya franga, eririma, kutse ekindu ky’obughuli ekyo wamasighalya erilua oko batunga baghu abakwanzire. Oyo wakuhakyo anganabya ini mundu waghu w’oko mutima, kandi ahate eritika-tika siwangabula eritsomanakyo kutsibu.

EBiblia ikabugha yiti abana “ni lusunzo erilua oko Yehova.” (Esy. 127:3) Ahate eritika-tika, ababuti Bakristo, bakalangira abana babo mo kihembo ky’obughuli ekyo Tata wabo w’elubula abirihabo. Okw’ekyo bakakola ekyosi-kyosi ekyo bangatoka batoke erisulubirirabo bunya-kirimu na kinyamubiri.

Eky’obulighe, munabwire abandi babuti sibalilangira abana babo ko ni lusunzo erilua oko Mungu. (Isa. 49:15; 2 Tim. 3:1-3) Abandi babuti bananzire ibasulubirira abana babo, aliwe bakataluka busana n’emyatsi mbiriri-mbiriri. Ni myatsi yahi eyikalire eyikaleka ikyakala oko babuti erisulubirira abana babo? Yehova anzire ababuti ibakolera abana babo bo bati? Kandi ababuti bangatoka bati erikulya abana babo omo nzira eyuwene?

EMYATSI EYIKALEKA IKYAKALA

Ebyo ekihanda n’abandi bandu bakatulindirirako. Omo bindi biharo, ababuti abawite oko bana bangyi bakasikibawa kutsibu. Ekyo kikaleka ababuti balebe ibasonda eriyira oko bana bangyi nibya abalabire oko maka wabo.
Erihangya-hangya busana n’omughulu owakasa. Ebindi bihugho sibirimo akalyo akatosire, muli abanganga bake, ikwa kandi muli amakoni mangyi. Ekyo kikaleka abandi babuti ibabuta abana bangyi, bati abandi bamahola ibakine balere isibasighala batya. Abandi bawite oko bana bangyi, bakalengekania bati abana abo bo bakendisyasulubirirabo babibya basyakulu kutse bakekulu. Ekyo kikanyirire omo bihugho eyo esyoleta sisyewatikaya abasyakulu n’abakekulu.
Eripanga olubuto. Omo bindi biharo abandu sibasi ndeke ngoko bangapanga olubuto. Abandi bakasagha erikolesya esyodawa sy’eripanga olubuto kundi ewabo siyiri esyodawa esyuwene ndeke. N’abandi sibawite oko franga sy’erighula esyodawa esyo, kundi sikaghula franga nyingyi.a

YEHOVA ANZIRE ABABUTI IBAKOLAKI?

Ekihanda kinemulabya endambi yo haghuma omo mwanya w’eriyitsemeseryamo. Omulume anahulukirire akambesa kiwe kakamukanirya, na mukali wiwe anemusata omupira n’akalwana kabo. — Mubye mukalabya endambi n’obuli mwana

Eriha abana babo b’ebyo balaghireko. Yehova abiriha ababuti b’omubiiri w’erisulubirira kinyamubiri abana babo abakine balere. Anzire ibakola kutsibu batoke eribana akalyo k’abana babo, eryambalyabo, n’aheriikalya abana babo bosi. Kandi Yehova anzire ababuti ibakangirirya abana babo. Okw’ekyo, ababuti Bakristo sibalituma abana babo oko kalasi k’erighotserako (internat). Omo mwanya w’ekyo bakikala n’abana babo erihika omughulu abana abo bakendisyabya bakulu. Bakakangirirayabo, ibatsomana obuli mwana n’erimuteya, kandi ibamwanza. Aliwe kandi Yehova syalisaba ababuti b’ebyo bate bangatoka; syasabire ati ibayira oko bindu bingyi. Nibya ababuti abo Yehova asombolera Mughala wiwe sibabya bateke, aliwe ibakakola kutsibu.—Mat. 13:55, 56; Luka 2:24.

Akanuni k’eBiblia: “Oko kwenene, omundu atitaha abandu biwe ebyo balaghireko, kutsibu-tsibu ab’omo nyumba yiwe, aho iniamaghana obwikirirya, kandi ini mubi kulenga n’oyutikirirye.”—1 Tim. 5:8.

Yehova anasi ngoko ababuti balaghire oko buwatikya babikula. Neryo litolere abana nabo ibawatikya ababuti babo abamabikula. Aho ibamakangania ko basikiryebo. (Eril. 20:12; 1 Tim. 5:4) Aliwe Yehova akatsema, ababuti bamalengekania nga bangasulubirira bati abana babo omo mwanya w’ababuti erilengekania abana babo nga bakendisyasulubirirabo bati.—2 Kor. 12:14.

Ukangiriraye abana baghu b’enzira ya Yehova. Ababuti basabirwe erikangirirya abana eryanza n’eriramya Yehova. Oko Yehova, ababuti erikangirirya abana babo eby’obunya-kirimu ni mwatsi mukulu kutsibu omo bulembere bw’abana abo.—Ebih. 6:6, 7.

Akanuni k’eBiblia: “Mukulayebo erikwamana n’amakangirirya n’amahano wa Yehova.”—Efe. 6:4.

YEHOVA ANZIRE ERIBAWATIKYA OMO BULEMBERE BW’ABANA BENYU

Omulume n’omukali wiwe bane omo nyumba yabo banemukania. EBiblia eyikingulire yine oko mesa eyiri embere syabo. — Mukanaye embere w’endambi nga mukendibuta abana bangahi

Uyiteghekanaye ndeke. Wamabya iwanzire eriyira oko bana, ulengekanaye n’oko mibere yaghu eyo ulimo. Ng’eky’erileberyako, bamabya bangyi, munemwenditoka erilisyabo, eryambalyabo, n’erilihirabo akalasi? Wamalangira isiwangatoka, ukanaye n’omwanze waghu nga mwanganabuta abana bake abo mwanganatoka erisulubirira ngoko Yehova asabire. Ni kwenene Yehova anasi ngoko emyatsi yanganaghenda ngoko mutalue mupangire. (Omug. 9:11) Aliwe iniakendibatsumula mwamayikasa erikola ebyo akasaba ababuti erikola.

Esyokanuni sy’eBiblia: “Emipango y’omundu w’omuhwa yikamuletera endundi, aliwe abosi abakahumayira bakayabya bera.”—Misyo 21:5.

“Nindi okw’inywe oyukanza erihimba enyumba, oyutetsuka eryikala n’erikola emighanzo erilebya ng’anawite oko bindu ebyangusulyayo?”—Luka 14:28.

Omo kihanda kyenyu, Yehova abye embere. Muhire erikolera Yehova ly’embere. Mwamabya imwabiriyira oko bana, mubye n’endambi y’erikangirirya obuli mwana atoke eryanza Yehova. Muwatikaye obuli mwana erikwama emihindano yo ndeke n’eribana muyo mw’endundi. Obuli yenga, mubye mukakola Eriramya ly’Eka. Ukangiriraye abana baghu b’eritulira. Emyatsi eyi isimwahayo oghundi mundu muti yukoleyo, abye mutunga wenyu kutse oghundi mundu kutse nibya omwana oyo oyukulire; ni mubiiri wenyu. Eriwatikya abana eryanza Yehova, kikasaba akaghala n’endambi. Aliwe kikatsemesaya kutsibu erilangira abana bakayisogha erikolera Yehova.

Akanuni k’eBiblia: “Ngatsema kutsibu omughulu ngowa ngoko abana baghe banemukwama ekwenene.”—3 Yoh. 4.b

Muyiketere Yehova. Mwamabya imunemuyiteghekania eriyira oko bana kutse mwamabya imwabiriyira kubo, muyiketere ngoko esyokanuni sya Yehova silengire kutsibu ebihano by’ekihanda kutse e asili yenyu.

Esyopitsa: 1. Ababuti banikere n’akalwana kabo omo mihindano. Akalwana kabo kamasumba ebyala. 2. Ekihanda kinemutulira haghuma. Omulume anemutulira n’akambesa kiwe, n’omukali anemutulira n’abana babo babiri abalere. — Erisulubirira obunya-kirimu bw’abana likasaba endambi n’eriyikasa

Mwamasombola eributa bake, isimwasagha. Yehova akendisyabasuluburira omo busyakulu n’obukekulu bwenyu. Isimwalengekanaya muti eriyira oko bana bangyi ko mwangatoka, kyo kikendisyaleka imwabya n’esyofranga esitosire sy’eribawatikya mwakula, koko! Isimwahanga-hangaya, Yehova akendisyabawatikya. Yehova abirilagha erisyabasulubirira, kandi akakola ngoko analyalagha.—Yos. 23:14.

Esyokanuni sy’eBiblia: “Uyiketere Yehova n’omutima waghu wosi, Isiwayiketera obwenge bwaghu. Urondaye obusondoli bwiwe omo byosi ebyo ukakola, neryo naye, iniakendilungula esyonzira syaghu.”—Misyo. 3:5, 6.

“Nabya mulere, na lino niri mundu mukulu, Aliwe sindinatalangira omutunganene akalekeranibwa, kutse abana biwe bakasabirirya akalyo.”—Esy. 37:25.

“Neryo mulole embere erihira Obwami bw’oMungu bw’embere n’eritunganene riwe. N’eyindi myatsi yosi eyi mukendisyahabwayo.”—Mat. 6:33.

Abana ni lusunzo kandi ni kihembo ky’obughuli ekyo Yehova abiriha ababuti. Yehova akatsema akalangira ababuti bakasulubirira abana abo ngoko anzire! Ababuti bakasulubirira obuli mwana kinyamubiri na bunya-kirimu, n’eritsemesya obuli mwana; neryo bakabuta abana abo bangatoka erikulya. Kandi bakahira esyokanuni sy’oMungu sy’embere omo mwanya w’erikwama ebihaniriro kutse e asili y’ewabo. Omughulu Abakristo bakakola batya, bakakanganaya ngoko abana babo ni kihembo kibuyanga—“ni lusunzo erilua oko Yehova.”

Sibaliyikubaya bwomo

Mbino ababuti bakaghalawa bamayisogha eritendibuta abana bangyi? Oyu ni mwatsi owakahanga-hangaya ababuti bangyi ab’omo biharo eyo kikalire eribana esyofranga. Abobaba balebe b’omo biharo ebyo bakabugha bino.

Muwanabana akahatikano k’eribya n’abana bangyi?

“Inga, nibya n’omo ndeko. Hane abatahenie abanibwira bati, ‘Busanaki mubutire omulwana mughuma musa? Ewetu eno, e Afrika, eriyira oko mwana mughuma musa w’obulume kiringene n’eritendiyira oko mulwana n’omughuma. Oyuwite oko babiri, akabya ibwa ngawite mughuma.’ Nibya n’enyuma sy’eributa omusika wetu w’akabiri, abandu mubatanza tukalekeraho eributa.”—Jeremias

Engebe yanabirikala busana n’eributa abana bake?

“Iyehe. Omo mwanya w’ekyo tuli ndeke. Busana n’eriyisogha eributa abana bake, ingye na mukali waghe mutwatoka eriyisulubirira ndeke kinyamubiri, na kutsibu-tsibu bunya-kirimu. Nikulire omo kihanda ekirimo abandu bangyi, neryo ikikakala kutsibu oko babuti betu erituha ndeke ebyo tulaghireko n’eritulihira akalasi.”—Jeremias

Abana benyu bakalangira bati eriyisogha lyenyu ly’eributa bake?

“Abana betu batsemire kandi bakalangira ngoko amaligho wabo ni make oko w’abana abaluire omo bihanda ebirimo abana bangyi.”—Filipe

“Abana betu mubakula ibanatsemire kundi ibakayowa ibali omo buteya obuwene kandi ibakalangira ko tukasulubirirabo omo lwanzo. Itubeghere oko baghala n’abali betu abakulire bunya-kirimu, neryo ibakatutsotsaya erikola bingyi omo mubiiri wa Yehova. Munabwire tunayilangirire ngoko abana betu babirikwama eky’erileberyako kyabo.”—Carlos

Mwanabirilangira endundi y’eritendibya n’abana bangyi?

“Eritendibya n’abana bangyi mukyatuwatikya erisulubirira ndeke ekihanda kyetu kinyamubiri. Nabya niwite ekasi eyikaliha ndeke. Aliwe, ekasi eyo muyahwa, hamabilaba myaka isatu. Aliwe kundi ekihanda kyaghe kyabya kike, emyatsi muyitakala kutsibu kundi mukitasaba eribya n’esyofranga nyingyi sy’eritusulubirira, itwe bosi.”—Jeremias

“Kundi tuwite oko bana bake, twabiritoka erisulubirirabo kinyamubiri na bunya-kirimu. Nibya twabiritoka eriyakolera omo biharo ebirimo obwagha bunene. Eriyira oko bana bake, lyabirituwatikya erilabya endambi n’obuli mwana n’erimusulubirira. Abana betu bosi banemukolera Yehova kandi bakalandamirira emyatsi y’obunya-kirimu.”—Lenadi

Wangahana abandi babuti bo utiki?

“Nabiriyilangirira ngoko Esyonyimbo 34:10b, sikabugha ekwenene omughulu sikabugha siti: ‘Abakasonda-sonda Yehova sibalibula ekindu kibuya.’ Yehova abirituha obuli kindu ekyo ingye n’ekihanda kyaghe tulaghireko.”—Rafael

a Omulume n’omukali bo bakasoha nga bakendibuta abana bangahi, nga bakendibutabo mughulu wahi, kandi nga ni nzira yahi y’eripanga olubuto eyo bakendikolesya. Ekyo bangasoha iky’ekyo, isihabya oyukatswerabo. (Rom. 14:4, 10-13) Aliwe isibatwa obukule. Kandi omulume n’omukali wiwe siritolere bakibirirwa erihano eriri omo 1 Abanya Korinto 7:3-5.

b Nomo omo mulondo oyu abana abo Yohana akahula b’abandu abo akangiriraya ekwenene, omubuti naye anganabugha atya oko bana ababirisombola erikolera Yehova.