Unayiteghekire oko maligho awangakuhikira enyuma sy’eribatisibwa?

1-2. Ni myatsi yahi eyo twangakola tutoke eriyiteghekania oko maligho awangatuhikira itwe tuli omo kwenene? Teka eky’erileberyako.

OMO kihugho kino kya Sitani tunasi ngoko netu twanganabana amaligho. Yesu mwahana abakwenda biwe ati: “Ni kwenene emyatsi eyikaleka abandu ibatwikala siyendisyabula eribyaho.” (Mat. 18:7) Itunasi ekyo, litolere itwayiteghenia oko maligho awangatuhikira nibya n’erihiramo eritendihulikirirana na Bakristo balikyetu.

² Terilengekania oko kino. Abandu ba Yehova bakabya ibanemubana amahano ngoko bangayiteghekania oko bitsinduli ebyangahika. Twangakolaki eriyitehekania? Eky’erimbere, litolere itwaminya ebitsinduli ebyangahika omo kiharo kyetu. Ni ky’omughaso munene erikola tutya twamabya ituli bagheni omo kiharo. Enyuma syaho, litolere itwabya itunayiteghekire oko ekyo twangakola hamabya ekitsinduli kilebe. (Misyo 21:5) Kutya, litolere itwayiteghekania oko maligho awangatuhikira itwe tuli omo kwenene; neryo itwabya itunasi eky’erikola amabisyatuhikira. Twamabikola tutya, amaligho ayo isyenditubundamirya kandi isyenditsandya obwira bwetu haghuma na Yehova. (Esy. 17:5) Okw’ekyo, muleke tukanaye oko maligho asatu w’oko maligho ayo, kandi ngoko twangayiteghekania oko buli buligho.a

OMUGHULU MUGHALA WETU KUTSE MWALI WETU AMAKUKOLERA MUHANDA

3. Ni mwatsi wahi owanganakuhikira omo ndeko?

³ Ukinibukire engendo y’erimbere ukahindana oko mihindano yetu? Ekyo ukibukire kutsibu lwangabya il’olwanzo olo walangira omo kati-kati k’abandu ba Yehova. Olwanzo olo, naghu mulwakukuna erikolera Yehova. (Yoh. 13:35; Kol. 3:12) Mwali wetu Blancab kw’ayowa atya. Aliwe, mwalola oko myatsi eyo atabya ayilindirireko enyuma sy’eribatisibwa. Akabugha ati: “Mwali wetu mughuma mwanikolera muhanda. Kandi munalangira ngoko abeghere eribugha muhanda oko bandi balikyetu. Nabya isinilengekenie niti ekyo kyangabya. Kundi erilabira erigha lyaghe ly’eBiblia nabya inabiriminya ngoko Abimiri ba Yehova bakayikasa eryanzana n’eribya bandu b’obuholo.” Ni kwenene, abaghala na bali betu bakayikasa eribya n’emibere y’Ekikristo, aliwe nabo sibahika-hikene. (Efe. 4:23, 24; 1 Yoh. 1:8) Ekyo kyanganaleka ndambi nyilebe omughuma wa kubo iniabugha kutse iniakola omwatsi mulebe owangakuhitania. (Yak. 3:8) Eky’obulighe, emyatsi ng’eyo yabirileka abandu balebe ibaleka erikolera Yehova.

4. Twangayiteghekania tuti erighanyira luba mughala wetu kutse mwali wetu oyo wamatukosera? (Abanya Efeso 4:32)

⁴ Niki kyo kyangakuwatikya eriminya eky’erikola mughala wetu kutse mwali wetu amakukosera? Uyibegheraye erikolesya erihano eriri omo Abanya Efeso 4:32. (Soma.) Wamayikasa eriyibombeka n’erikwira abandi b’obulighe ikikendikuwatikya eritendibya ukalwa n’abandi. Ulandamirire eribya ukaghanyira luba oyukakukosera. Neryo niki kyo kyangakuwatikya erikola ekyo? Ngendo nyingyi ukasaba Yehova uti akughanyire amalolo waghu, naye iniakughanyira. Wanganalengekania oko mwatsi oyo. (Mat. 6:12) Eryibuka ngoko Yehova abirikughanyira ngendo nyingyi kyanganakukuna eribya ukaghanyira luba.

5. Ni kanuni kahi k’eBiblia akangakuwatikya erighanyira oyo wamakukosera? (Emisyo 19:11) (Ulebaye n’esyopitsa.)

⁵ Soma Emisyo 19:11. EBiblia ikabugha yiti amengec akatuwatikaya eribonderya ekinigha omughulu twamahitana. Akanuni ako kabiriwatikya mwali wetu Rima, oyo wamabibugha emyaka milebe inianabatisibwe. Akabugha ati: “Mughala wetu kutse mwali wetu amabugha kutse erikola omwatsi owamanihitania, ngibuka erisako ry’Emisyo 19:11. Ngalengekanaya oko mibere eyo akuliramo n’oko mibere eyo alimo lino, inayikasa n’eriminya ekiryaleka iniakola atya. Kandi ngalekenaya oko kyangabya ikiryaleka iniabugha kutse iniakola omo nzira eyo. Kandi ngayikasa eritulira nabo, n’ekyo kikaleka inaminyabo ndeke.” Eryo ni rihano eryuwene. Lino wanganayikasa eriminya abaghala n’abali benyu bo ndeke. Wamabiminyabo ndeke kikendikwolobera erighanyirabo luba bamabikola kutse eribugha omwatsi owamakuhitania.

6. Ekyangatuwatikya eribya n’obwira obuwene n’abaghala n’abali betu omo ndeko niki?

⁶ Wangakolaki utoke erinokya obwira b’omo ndeko? Ukaminya ndeke abali omo ndeko, ukasire obwenge bw’oko mibere yabo eyuwene. (Lebaya n’omo Emisyo 10:12; Rom. 12:10; Flp. 2:2, 3) Ekyo mukyawatikya mughala wetu Mark abinabatisibwa. Mwabya abitsuka erilabya endambi nene n’abaghala n’abali betu, mwalw’inyalangira emibere yabo milebe eyitemutsemesaya. Niki kyo kyawatikaya mughala wetu Mark eritendibya akatwikala busana n’amakosa agho akalangira oko baghala betu? Mwabugha ati: “Munalangira ngoko amakosa w’abaghala betu ni mwatsi muke kutsibu namalingiriraniagho n’ebyagha ebyo abandu bakakola omo kihugho. Neryo munayisogha eritendibya ngalabya endambi nene ngalengekania oko hikosa hike-hike hy’abaghala n’abali betu. Neryo, munayikasa eriminya emibere yabo eyuwene n’eribya ngalengekania kuyo.” Wamabikola utya, ighukendibya n’obwira obuwene haghuma nabo.

WAMATSUKA ERIKANDIRA EBYO WASIGHANAYA

7. Niki kyo kyangaleka itwakandira emyatsi eyo twasighanaya?

⁷ Ahate eritika-tika omughulu wabya Mwimiri wa Yehova, muwatsema kundi iwamabilekana n’ekihugho kibi kya Sitani. Wanganabya ighukanayibulaya uti, ‘Eryo omundu inianayitsutsa erisuba mukyo?’ Aliwe omughulu wamalaba omo maligho awakalire, wanganatsuka eryibuka kutse nibya iwakandira emyatsi milebe eyo wasighanaya ukabya Mwimiri wa Yehova. (Lebaya n’omo Emighanzo 11:4-6.) Ng’eky’erileberyako, abandi balikyetu banganabya imubaleka omubiiri oghuwene kundi abya akalirabo endambi nene. Abandi, abanwani babo mubaghanabo babitsuka eryigha eBiblia. N’abandi banganabya imubalekana n’omutsye owabya akatsemesyabo kutsibu, aliwe isyalitsemesaya Yehova. Omundu erisubira emyatsi eyo alekana nayo kera neryo iniasighania Yehova, ni mwatsi owakita obulighe! Muwuwania erilekana n’emyatsi milebe, utoke eritsemesya Yehova. Neryo wangakolaki lino susyesubira emyatsi eyo nomo wangahikirwa n’amaligho awali ati?

8. Eky’erileberyako kya Abrahamu na Sara kikatwighisayaki?

⁸ Omo Biblia mune eby’erileberyako by’abataleghula bangyi abo kyanganatokekene ibatsuka erikandira emyatsi eyo basighanaya. Ng’eky’erileberyako, Yehova mwabwira Abrahamu na Sara ati balue omo muyi we Uru. Omuyi oyo abya uwene kandi iniawite esyombimbo sy’obuteya. Aliwe mubowa, bamayikala omo mahema. (Ebr. 11:8, 9) Ahate eritika-tika banganabere bakibuka engebe eyuwene y’omo muyi we Uru. Aliwe “ngababya bakibuka” kutse erikandira engebe eyo basighanaya, kyangalekire ibasuba e Uru. Mubatakola ekyo. Omo mwanya w’ekyo, mubahira obwenge oko bibuya bingyi ebyo Yehova abya iniabirilaghabo.​—Ebr. 11:15, 16.

9. Omukwenda Paulo mwalangira ati emyatsi eyo alolayako omughongo? (Abanya Filipi 3:7, 8, 13)

⁹ Omukwenda Paulo naye mwalolya oko myatsi milebe kw’omughongo atoke erikolera Yehova omo nzira eyitolere. Embere abye Mukristo, mwasoma akalasi k’Emighambo y’Abayahudi. Omughalima wiwe abya ini Gamalieli, omukangirirya w’Emighambo oyukumayire. (Mib. 22:3) Paulo abya akalolera okw’ibya mundu oyukumayire omo myatsi y’Ekiyahudi. (Gal. 1:13, 14) Aliwe mwabya abibya Mukristo, mwalolya oko byosi ebyo kw’omughongo. Mbino engebe yiwe y’Obukristo yanabya nyolo? Iyehe, ko bite bitya. Mwahunzwa, amahirwa omo ngomo, nibya n’Abayahudi mubamupona kutsibu. (2 Kor. 11:23-26) Kwahira obulengekania bw’oko myatsi eyo abya akalabamo eyo, angalengekenie ati engebe yiwe yabya yuwene embere abye Mukristo, neryo inialangira nga bwabya bukiru erisombola eribya Mukristo. Omo mwanya w’ekyo, mwahira obwenge bw’oko lusunzo lunene lw’eribya mwigha wa Kristo n’oko kihembo kibuyanga ekyabya embere siwe. Paulo abya ikirirye ndeke-ndeke ngoko ebyo alolayako omughongo sibyangahika n’ahake oko miyisa eyo abiribana.​—Soma Abanya Filipi 3:7, 8, 13.

10. Litolere itwabeghera erighanirya okuki? (Mariko 10:29, 30) (Ulebaye n’esyopitsa.)

¹⁰ Twamabana somo yahi? Wamabitsuka erilengekania oko myatsi eyo walolayako omughongo ukabya Mukristo, litolere iwalengekania oko kyaleka iwalolya kuyo kw’omughongo. (Omug. 7:10) Kandi litolere iwalengekanaia oko miyisa mingyi eyo ukabana lino eyilengire kutsibu ebyo wasighanaya. Ng’eky’erileberyako, uli mwira wa Yehova, Omutabali w’obuhangwa bwosi. (Misyo 3:32) Uli omo kihanda ky’obunya-kirimu ekikwanzire, kandi eky’omo kihugho kyosi. (Soma Mariko 10:29, 30.) Kandi ibwa, Yehova abirikulagha ebibuya bingyi! (Isa. 65:21-23) Eribya ukalengekania oko miyisa y’erikolera Yehova kikendikuwatikya eritendibya ukakandira kutsibu emyatsi eyo walolayako omughongo.

11. Omwatsi wa Rosemary amakwighisyaki?

¹¹ Mwali wetu oyukahulawa mo Rosemary mwabatisibwa iniali omo myaka ya 50. Bino byo byabirimuwatikya eritendikandira ebyo alolayako omughongo. Akabugha ati: “Erimbere, enwili iyikabya ikahika, inabya omo buli nga bulighe kundi embere nibye Mwimiri, enwili ini mughulu ogho ngalabaya n’ekihanda kyaghe tukayitsemesya. Ini mughulu w’erihererya abandu baghe b’ebihembo. Kandi ingatsema ngalangira abana baghe n’abitsikulu baghe bakatimba oko muti w’amapambo w’enwili n’erilangira bakatsemera ebihembo ebyo niryahabo oko nwili.” Niki kyo kyabirimuwatikya? Akabugha ati: “Nabiribya ngalabya endambi n’ekihanda kyaghe oko bindi biro by’omwaka. Obuli mwaka, oko biro ebisighene ngahindanaya ab’omo kihanda kyaghe, inahereryabo ebihembo n’eribwira obuli mughuma ekikaleka inamwanza.” Hane n’oghundi mwatsi owakala-kala oko Rosemary. Akabugha ati: “Omughulu naminya ekwenene, abanwani baghe ba kera mubatwa obwira haghuma naghe. Neryo ihakanayira inabya omo mbwera kandi inakandirabo.”d Niki kyo kyamuwatikaya? Mwimya omupango w’eribya akatulira n’abali betu mbiriri-mbiriri. Akabugha ati: “Ekyo kyabiriniwatikya eriyira oko banwani bahya-bahya abo nyanzire kandi ab’obughuli.” Omwatsi wiwe angakwighisya somo yahi? Wanganatsuka erikandira omwatsi mulebe owabya akakutsemesya embere ubye Mwimiri wa Yehova. Aliwe litolere iwibuka ngoko hane eyindi myatsi mingyi eyilengire omwatsi oyo eyikaleka iwatsema kundu. (Flp. 4:8, 9) Kandi wibuke ngoko Yehova akakuha bingyi ebilengire ebyo wasighanaya.

ABANDI BAMASIGHANIA YEHOVA

12. Omo ndeko mwanganahuluka mwatsi wahi owangalenga oko bwikirirya bwetu?

¹² Omughulu wabya Mwimiri ahate eritika-tika muwatsema kundi iwamalua omo kihugho ekitsandire n’eribya w’oko kikuto kike ky’abandu abasi ekwenene n’abakayikasa erikola ebibuya. (Isa. 65:14) Nomo bine, omundu mulebe omo ndeko anganakola erilolo erikalire. Omundu ng’oyo nibya anganalusibwa omo ndeko. (1 Kor. 5:13) Ekiri ng’ekyo mukyatula oko mwali wetu mughuma ye Samar. Akabugha ati: “Imonamabibatisibwa, omusyakulu w’endeko mwakola erilolo erikalire, neryo amalusibwa omo ndeko. Habya hasiya hake inaleka obwikirirya, kundi mukyanikalako eriligha ngoko omusyakulu w’endeko anganahalya oko Yehova n’oko ndeko.” Ni kwenene litolere itwayiketera ngoko balikyetu banzire Yehova kandi ngoko sibanzire erimuleghulako. (1 Kor. 13:4, 7) Nomo bine, obuli mwaka abandu bakabya ibanemulusibwa omo ndeko. Kandi kyanganakala kutsibu oyo wamasighania Yehova amabya ini mundu waghu w’ahakuhi kutse ini mundu oyo usikirye kutsibu.

13. Twangayiteghekania tuti lino situsyetwikala omutunga kutse omwira wetu amasyasighania Yehova?

¹³ Kyanganasyahika omundu waghu w’ahakuhi iniasighania Yehova. Neryo wangayiteghekania uti lino okw’itendisyatwikala? Uyitsinge eriwatya obwira bwaghu na Yehova. (Yak. 4:8) Wibuke ngoko obwira bwaghu n’oMungu sibuseghemere oko butaleghula bw’oghundi mundu. Ng’eky’erileberyako, nomo tukanaramaya haghuma omo kihanda n’omo ndeko, litolere obuli mundu iniabya n’endambi yiwe-yiwe y’erisaba n’ey’erisoma eBiblia.​—Esy. 1:2; 62:8.

14. Eky’erileberyako ky’omukwenda Petro kikatwighisayaki? (Yohana 6:66-68)

¹⁴ Eky’erileberyako ky’omukwenda Petro kyanganatuwatikya. Oko mughulu mulebe abigha bangyi mubaleka erikwama Yesu kundi mwabugha ebinywa ebyo batowa ndeke. Petro naye angabya imwatowa ndeke ebinywa bya Yesu ebyo, aliwe mwataleka erikwama Yesu. (Soma Yohana 6:66-68.) Petro mwatayiwata ngoko abandi bayiwata. Omo mwanya w’ekyo, mwalengekania kutsibu oko myatsi mingyi eyo Yesu abya iniabirimukangirirya. Neryo mwatatwikala. Na munabwire abandi banganaleka erikolera Yehova. Aliwe ekyo sikiribindula ekwenene y’obughuli eyo endondeka y’oMungu yabirikukangirirya. Isiwanatibirirawa ekyo! Samar, akabugha ati, “Mughulu wosi ngayibukaya ngoko omundu mughuma amakola erilolo, endeko yosi ikabya isiyitakola erilolo kandi sikiribindula amakangirirya w’endondeka. Kandi Yehova ni Mungu mubuya, syangabinduka abandu nomo bangayiwata bati.”

15. Omwatsi wa Emily amakwighisyaki?

¹⁵ Talangira ebyahikira Emily. Imwamabugha eyenga nguma iniamabibatisibwa, mama wiwe mwasighania ekihanda n’erilusibwa omo ndeko. Emily akabugha ati: “Isindinatalengekania niti ekyo kyanganabya. Oyo w’omwatsi owakalire kutsibu owabirinihikira. Ngakandira mama yo kutsibu.” Niki kyo kyabiriwatikya Emily? Akabugha ati: “Siniri ingyuwene. Baba waghe anyanzire kutsibu kandi akanisulubirira ndeke. Kutya, balikyetu omo ndeko bakanikolera ng’omutunga wabo. Obuli mughombe wa Yehova anawite obuligho obo anemulabamo. Neryo busana n’ekyo ni kikulu eriyitunda hakuhi n’abalikyetu n’eribya tukasikania mutima.” (1 Pet. 5:9) Isiwalinda uti obuligho bukendisyabya bwakuhikira imowawatya obwira n’abaghala n’abali benyu. Eno y’endambi y’erikola ekyo buts’irileka. Neryo isiwendibya omo mbwera nene nomo wangahikirwa n’omwatsi wahi.

16. Litolere itwibuka mwatsi wahi? (Ulebaye n’epitsa.)

¹⁶ Kandi wibuke ngoko olwanzo lo lukakuna Yehova erikunga abaghombe biwe. (Ebr. 12:6) Anzire abosi abakalusibawa omo ndeko ibabindula emitima n’eritasyamukolera. (2 Pet. 3:9) Neryo omundu waghu amalusibwa omo ndeko litolere iwabya ighunasikire ngoko abasyakulu bakendimuwatikya ngoko bangatoka atoke erisubira Yehova.​—2 Tim. 2:24, 25.

17. Twanganabya n’eriyiketera lyahi?

¹⁷ Omo mwatsi ono twamabikania oko maligho make buyira awangakuhikira wabibatisibwa. Oko kwenene, amaghuma wa kugho akalire, aliwe isiwasagha. Ni bingyi ebyo wangakola lino utoke eriyiteghekania kugho. Kandi litolere iwibuka ngoko uwite omuwatikya oyulengire abawatikya bosi: Yehova Mungu. Abirikuwatikya, kandi akendilola embere erikuwatikya erihika kera na kera! (1 Pet. 5:10) Akendikuha akaghala n’erikuwatikya eriyiyinia omughulu wamahikirwa n’amaligho wosi-wosi. Wamabilola embere eriligha obuwatikya bwa Yehova, isiwendimusighania obuligho n’omo bwangakala buti!​—Esy. 119:165; Rom. 8:38, 39.