Yehova angakuwatikya ati omughulu wamabunika mutima?

1-2. Ihakanabya endambi Paulo iniayowa ati, kandi netu tuli tuti nga ye? (Abanya Roma 7:21-24)

OMUGHULU ukalengekanaya oko mukwenda Paulo, niki kyo kikasa omo bwenge bwaghu? Omumisyonere mutubaha, omundu oyo wasi erikangirirya, kutse omuhandiki oyo wahandika esyobaruha nyingyi? Aho sighutayiteba, ko bine bitya. Aliwe naye iniakanabunika mutima n’erihangya-hangya. Ng’abangyi b’okw’itwe, Paulo naye iniakanahanga-hangaya n’eribunika mutima.

² Soma Abanya Roma 7:21-24. Omo baruha eyo ahandikira Abanya Roma, Paulo mwakania oko myatsi milebe eyabya ikaleka iniahangya-hangya. Netu emyatsi eyo ikanatuhikira. Paulo abya Mukristo mutaleghula kandi inianzire eryowa oMungu. Aliwe kundi abya isyahika-hikene, ikikanamukalako erikola ebyo Mungu anzire. Eritomeka okw’ekyo, Paulo iniakanayowa muhanda busana n’emyatsi eyo akola kera na busana n’obuligho obwabya ibwabirimughanirako.

3. Omo mwatsi ono tukendikania okuki? (Ulebaye n’akatswe “Erikania oko kinywa.”)

³ Ni kwenene Paulo iniakanabunika mutima, aliwe isyalihweraya obulengekania b’okw’ekyo.a Omo mwatsi ono tukendikania oko mabulyo ano: Niki kyo kyaleka Paulo iniayowa nga ni “muhanya”? Niki kyo kyaleka Paulo iniatahwerya obulekengania bwiwe bw’okw’ibunika mutima? Omughulu twamabunika mutima, litolere itwakolaki?

EKYALEKA PAULO INIABUNIKA MUTIMA NDAMBI SILEBE

4. Niki kyo kyaleka Paulo iniayowa muhanda?

⁴ Eryibuka emyatsi eyituwene eyo akola embere abye Mukristo. Embere Paulo abye Mukristo, iniakahulawa mo Sauli. Omughulu oyo mwakola emyatsi eyaleka iniayikubya bw’omo. Ng’eky’erileberyako, mwanza bakita omutaleghula Stefano y’omo mabwe. (Mib. 7:58; 8:1) Kandi, Saulo mwendererya Abakristo bo kutsibu.​—Mib. 8:3; 26:9-11.

5. Emyatsi eyo Paulo akola embere abye Mukristo iyikamutulako yiti?

⁵ Paulo abere abibya Mukristo, ihakanabya endambi emyatsi eyo akola kera iyamwaghalya omo mutima. Emyaka ikalaba inyakan’ibuka ngoko endereraya Abakristo. Ekyo ikikamwaghalaya omo mutima. Ng’eky’erileberyako, omo baruha yiwe y’erimbere eyo ahandikira Abanya Korinto omo mwaka 55 M.W., mwabugha ati: “Sinitolere erihulwamo mukwenda kundi munaghalya ab’omo ndeko y’oMungu.” (1 Kor. 15:9) Enyuma w’emyaka itano, omo baruha eyo ahandikira Abanya Efeso, mwabugha ati omo babuyirire bosi ‘iye yo muke omo bake.’ (Efe. 3:8) Nomo baruha eyo ahandikira Timoteo, Paulo mwayikaniako ati ‘kera abya mundu oyukatsuma oMungu n’eryaghalya abandu biwe’ kandi ati ‘abya n’erighundu.’ (1 Tim. 1:13) Ukalengekanaya Paulo abya akayowa ati akahika omo ndeko neryo inieyamo abandu abo endereraya kutse abatunga b’abandu abo?

6. Ni ghundi mwatsi wahi owaghalaya Paulo yo kutsibu? (Ulebaye n’ebinywa by’eyikwa.)

⁶ Erihwa ly’omo mubiri. Paulo mwasosekania omwatsi mulebe owabya akamwaghalya “n’erihwa ly’omo mubiri.” (2 Kor. 12:7) Omukwenda Paulo mwatabugha nga ni mwatsi wahi owabya akamwaghalya. Sitwasi nga bwabya bukoni kutse ng’abya akaghalwa omo mutima. Nomo bine, ebinywa ebyo akolesaya bikakanganaya ngoko omwatsi owabya akamwaghalya abya mulito.b

7. Ngoko kiri omo Abanya Roma 7:18, 19, obutahika-hikana bwa Pulo mubwamutulako buti?

⁷ Obutahika-hikana bw’iwe. Paulo iniakalwa n’obutahika-hikana bw’iwe. (Soma Abanya Roma 7:18, 19.) Iniakabya iniananzire erikola ebyuwene, aliwe omubiri owatahika-hikene iniakaleka iniataluka. Mwabugha ati omughulu akasonda erikola emyatsi eyuwene, ibwa akakola emyatsi eyituwene; ayo abya malwa awakalire okw’iye. Nomo bine, Paulo mwayikasa erilwa amalwa ayo. (1 Kor. 9:27) Alinga Paulo iniakabunika kutsibu omo mutima omughulu amabugha kutse erikola omo nzira eyo abya iniabiriyikasa erilekana nayo!

EKYO PAULO ABYA AKAKOLA OMUGHULU AMABUNIKA MUTIMA

8. Paulo iniakalwa ati n’eritendihika-hikana liwe?

⁸ Paulo iniakalengekanaya ngoko ekirimu ky’oMungu kyangamuwatikya iye n’Abakristo balikyabo erilwa n’esyongumbu nyimbi, n’erikulya emibere eyuwene. Tukaminya ekyo erilabira esyobaruha esyo ahandika. (Rom. 8:13; Gal. 5:16, 17) Omo syobaruha esyo, Paulo mwakania kangyi-kangyi oko syongumbu n’emibere eyo litolere Abakristo ibayihighulako. (Gal. 5:19-21, 26) Butsira eritika-tika, Paulo iniakalengekanaya kutsibu oko mibere yiwe, iniasondya amahano w’omo Masako abuyirire awalebirye aho atolere eryuwania kandi ngoko angakola ekyo. Twanganayiketera ngoko iniakakwama amahano awabya akaha abandi.

9-10. Niki kyo kyabya kikawatikya Paulo emyatsi eyikabuna mutima ikasa omo bwenge? (Abanya Efeso 1:7) (Ulebaye n’epitsa.)

⁹ Nomo ndambi silebe Paulo iniakabunika mutima, isyaliheraya obutseme bwiwe. Ng’eky’erileberyako, iniakatsema akowa esyongulu esikasubaya mutima esyo abalikyabo abo abya akalendera nabo babya bakamuletera. (2 Kor. 7:6, 7) Obwira n’abikirirya balikyabo, ibukaleka iniabya inianatsemire. (2 Tim. 1:4) Kandi Paulo abya atsemire kundi inianasi ngoko ali n’obwira obuwene haghuma na Yehova kandi ko anemumukolera “n’obunya-mutima obwerire.” (2 Tim. 1:3) Nibya n’omughulu Paulo abya omo muliki mwe Roma, mwahana Abakristo balikyabo ati “batseme mughulu wosi omo Mukama.” (Flp. 4:4) Ebinywa ebyo bikakanganaya ndeke-ndeke ngoko mwatahwerya obulengekania bwiwe bw’oko maligho wiwe n’okw’itendihika-hikana liwe. Kilangirikire ngoko alinga omughulu emyatsi eyikabuna mutima yabya ikasa omo bwenge, iniakalw’inialengekania oko myatsi eyikendileka iniabya inianatsemire.

¹⁰ Oghundi mwatsi owawatikaya Paulo eribya iniatsemire, ry’erilengekania oko mbanulo. Iniakibuka ngoko Yehova amwanzire kandi ngoko naye ali oko baleka Yesu iniahola. (Gal. 2:20; soma Abanya Efeso 1:7.) Ekyo ikikaleka iniayiketera ngoko Yehova abirimughanyira erilabira oluholo lwa Kristo. (Rom. 7:24, 25) Nomo kera Paulo abya imwanakola amakosa, kandi nomo anabya akalwa n’obutahika-hikana, mwatoka erikolera oMungu y’“omubiiri mubuyirire” kandi inianatsemire.​—Ebr. 9:12-14.

11. Eky’erileberyako kya Paulo kyangatusikya mutima kiti?

¹¹ Ng’omukwenda Paulo, twanganayowa nga kikatukalako erilengekaniana, eribugha, kutse erikola omo nzira eyikatsemesaya Yehova. Netu itwanganabugha tuti, ‘Ingye muhanya!’ Mwali wetu Elizac oyuwite hakuhi emyaka 20 mwabugha bino akakania oko bulema bwiwe: “Erilengakania oko ebyo Paulo abya akalabamo kikanisikaya mutima. Ngalw’inalangira ngoko s’inyge musa ngayowa nitya. Oyo ni ghundi mwatsi owakaleka inibuka ngoko Yehova anasi ebyo abandu biwe bakalabamo.” Nga Paulo, twangakolaki tutoke eribya n’obunya-mutima obwerire n’eritsema nomo oko sindi ndambi twanganabunika mutima?

EKYO TWANGAKOLA OMUGHULU TWAMABUNIKA MUTIMA

12. Erikola emyatsi y’obunya-kirimu kyangatuwatikya kiti omughulu twamabunika mutima?

¹² Uyibegheraye eribya ukakola eby’obunya-kirimu. Twamabeghera erikola eby’obunya-kirimu, isitwendihwerya obulengekania b’oko myatsi eyikabuna mutima. Twanganasosekania emyatsi y’obunya-kirimu eyo, n’emyatsi eyo tukakola tutoke eribya n’omubiri owakalire. Omundu akabya n’omubiri oghuwene amabya akalya ndeke, amabya akakola amazoezi, n’eribya akaghotsera eritosire. Netu kutya, twabiriyilangirira ngoko tukayowa ndeke twamabya n’omubere w’erisoma Ekinywa ky’oMungu, eriteghekani emihindano, erihindana n’erisubirya, n’erisangira omo mubiiri w’eritulira. Emyatsi eyo ikatuwatikaya omughulu twamabunika mutima.​—Rom. 12:11, 12.

13-14. Abaghala n’abali betu balebe babiribana endundi yahi omw’ibeghera erikola emyatsi y’obunya-kirimu?

¹³ Tukanaye oko ky’erileberyako kya mughala wetu John. Inianawite emyaka 39, mwalwala akasere. Omughulu owa omwatsi oyo, mwakwa obuba, amahangya-hangya kutsibu. Mwayibulya ati: ‘Omo myaka yaghe eno, inakwa obukoni obuli ng’obu?’ Oko mughulu oyo, mughala wiwe abya n’emyaka isatu misa. Niki kyo kyasubaya John yo mutima? Akabugha ati: “Nomo nanabya inabiriluha, munayikasa ekihanda kyaghe kibye n’omubere w’erikola emyatsi eyikawataya obunya-kirimu. Itukaghenda oko mihindano yosi, itwatulira obuli yenga, kandi obuli yenga isitulibula erikola eriramya ly’eka nomo hangabya emyatsi eyangaleka ikyakala erikola emyatsi eyo.” John akasyatomekako ati: “Omughulu twamahikirwa n’omwatsi owakalire, oko nzuko twanganahangya-hangya n’eribunika mutima. Aliwe, enyuma syaho, Yehova anganatuwatikya, iniatuha akaghala ako tulaghireko neryo itwayilangirira ngoko atwanzire kutsibu. Naghu omughulu wamalaba omo myatsi eyikalire, Yehova anganakuwatikya ngoko anabiriniwatikya.”

¹⁴ Eliza oyo tulyakanayako embere akabugha ati: “Omughulu ngaghenda oko mihindamo n’omughulu ngayighisaya, ngalw’inibuka ngoko Yehova akanihulikirira kandi ngoko anyanzire kutsibu. Ekyo kikaleka inatsema.” Nolan, omulebya w’omutimbo omo Afrika, akabugha ebikabawatikaya, iye na mukali wiwe ye Diane: “Nibya omughulu twabiribunika mutima, situlibula erisaba, eryigha eBiblia, erihindana, n’eritulira. Mughulu wosi Yehova akatukanganaya ngoko anemutuwatikya eritendibunika mutima. Tukayikasa eryibuka ngoko Yehova akendituwatikya n’eritutsumula. Tukabya isitwasi Yehova ng’akendituwatikya ati, aliwe tukayiketera ngoko akendituwatikya.”

15. Twangakolaki omughulu twamabunika mutima? Teka eky’erileberyako.

¹⁵ Omughulu twamabunika mutima, hane n’eyindi myatsi eyo tutolere erikola. Tubughe tuti wabirikwa omughongo. Eribya ukayighendya-ghendya kyanganakuwatikya. Aliwe ekyo kisa sikyangakulamya. Litolere iwayikasa eriminya ekikakuletera omughongo oyo. Nibya kyanganasaba eriyasungana n’abanganga. Twamabibunika mutima omo biro bingyi, kyanganatusaba erikwesa-kwesa omo Biblia, omo bitsapo byetu, nibya n’erikania n’Omukristo oyukulire tukasonda amahano awangatuwatikya omo mibere eyo tulimo. Tukanaye oko myatsi milebe eyangatuwatikya.

16. Niki kyo kyangakuwatikya eriminya ebikakuhanga-hangaya? (Esyonyimbo 139:1-4, 23, 24)

¹⁶ Ubye ukasaba Yehova akuwatikaye eriminya ebyo ulaghireko. Omwami Daudi abya inianasi ngoko Yehova amwasi ndeke. Daudi mwasaba Yehova ati amuwatikaye eriminya ebikaleka iniahangya-hangya. (Soma Esyonyimbo 139:1-4, 23, 24.) Naghu wanganasaba Yehova akuwatikaye eriminya ebikaleka iwahangya-hangya n’ekyo litolere iwakola. Wanganayibulya amabulyo ano: ‘Nabere ngahangya-hangya busanaki? Mbino hane omwatsi mulebe? Omughulu namahangya-hangya, ninemuyikasa erilusya omo malengekania mw’ebikabuna mutima?’

17. Omughulu wamabunika mutima, wanganayighisya oko myatsi yahi? (Ulebaye n’epitsa.)

¹⁷ Ubye ukayighisa emyatsi eyangakuwatikya omo mibere eyo unemulabamo. Ndambi silebe, kyanganuwana eriyighisya oko mibere ya Yehova eyikendikusubya mutima. Ng’eky’erileberyako, omukwenda Paulo mwalengekania oko mbanulo n’oko bughanyiri bwa Yehova, n’ekyo mukyamuwatikya kutsibu. Naghu wanganakola utya. Wanganakwesa-kwesa omo Musaada wa Kutafuta Habari kwa Ajili ya Mashahidi wa Yehova (Guide des recherches), Index des publications des Témoins de Jéhovah kutse omo bindi bitabu ebiri omo mubughe ogho wasi. Muli emyatsi eyilebirye omubere w’oMungu w’erikwira abandu b’obulighe n’olwanzo lw’iwe oluteleghula. Wamabisunga emyatsi eyangakuwatikya, uhandikeyo. Ebyo wamahandika ebyo, uhirebyo aho wangasungabyo luba, n’eriyighisya emyatsi eyo omughulu wamatsuka eribunika mutima. Ukasoma emyatsi eyo, uyikase erilebya nga wangakolesyayo uti omo mibere eyo ukalabamo utoke eritulera.​—Flp. 4:8.

18. Abakristo balebe babiriyighisya oko myatsi yahi eyabiribawatikya?

¹⁸ Eliza, oyo tulyakanayako, mwayighisya oko mwatsi wa Yobu. Akabugha ati: “Naghe niri nga Yobu. Yobu mwahikirwa n’amaligho awandi oko wandi. Nomo Yobu anabunika mutima, kandi nomo anabya isyasi amaligho wiwe ng’akasira hayi, mwataleka eriyiketera Yehova.” (Yobu 42:1-6) Diane, oyo tulyakanayako aho mbere, naye akabugha ati: “Ingye na mwira waghe tunemuyisya ekitabu Mkaribie Yehova. Tukasima Yehova akatuwatikaya eribya n’emibere eyiri ng’eyiwe. Omo mwanya w’eribunika mutima busana n’amakosa wetu, tukibuka ngoko Yehova anemutukangirirya n’erituwatikya eribya bandu abakamutsemesaya. Ekyo kikaleka itwayitunda hakuhi naye.”​—Isa. 64:8.

UYIKETERE NGOKO EMYATSI IKENDYUWANA

19. Ndambi silebe tukendibya itunemuyowa tuti, aliwe litolere twabya n’eriyiketera lyahi?

¹⁹ Nomo twangabya itunemukola emyatsi y’obunya-kirimu n’eriyighisya oko myatsi eyilebirye ebyo tukalabamo, hanganabya omughulu itwahangya-hangya n’eribunika mutima. Ebiro bilebe twanganayowa nga tuli bahanya! Aliwe, omo buwatikya bwa Yehova twanganatulera kandi itwahangya-hangya kuke. Twanganayiketera ngoko ndambi nyingyi tukendibya itunatsemire, n’eriyowa ndeke kundi tunawite obwira obuwene haghuma na Yehova kandi tunasi ngoko Yehova akatsemera ebyo tukamukolera.

20. Ukendiyikasa erikolaki?

²⁰ Tuyikase eritendilighira n’ahake amaligho wetu, amakosa agho twakola kera kutse agho tukakola lino, eriherya obutseme bwetu. Omughulu twamahangya-hangya, Yehova anganatuwatikya itwatulera. (Esy. 143:10) Tulindirire n’engumbu nene ekiro hakendisyabya isihakiri eribunika mutima. Oko mughulu oyo sihendisyasyabya ekindu kyosi-kyosi ekyangaleka itwabunika mutima kutse ekyangaleka itwahngya-hangya. Obuli kiro tukendisyabya tukabuka itunayiteghekire erikolera Yehova oMungu wetu oyutwanzire!