EKIRO 16-22 OMWISI 3, 2026
OLWIMBO 20 Muwaherera mughala waghu w’obughuli bunene
Tukabana endundi yahi omo luholo lwa Yesu?
“Nindi yukendisyanilusya omo mubiri owakanitwala oko luholo?”—ROM. 7:24.
ENZUMWA NGULU
Ngoko oluholo lwa Yesu lukaleka itwaghanyirwa amalolo wetu, itwalamibwa, n’eribya n’obwira obuwene na Yehova.
1-2. Tulaghire oko mundu w’eritulusya omuki, kandi busanaki? (Abanya Roma 7:22-24) (Ulebaye n’epitsa.)
LENGEKANAYA oko mwatsi ono. Enyumba yabiriterera oko mundu n’erimulibirya. Omundu oyo akineho aliwe syangatoka eriyilusya omo nyumba eyabiritera eyo. Anemuyilakira nga hanasungika omundu oyukasyamuwatikaya.
2 Itwe bosi tuli omo mibere ng’eyo. Busanaki tukabugha tutya? Omughulu Adamu ataluka eryowa oMungu, mwabya mundu w’erilolo. Neryo mwasighalirya abana biwe b’erilolo eryo. Neryo ng’omundu oyulyatererako enyumba, sihali n’omundu n’omughuma oyo wangatoka eriyilusya omo rilolo, tulaghire oko mundu oyo wangatulusya mulyo. Omo barua eyo omukwenda Paulo ahandikira Abanya Roma, mwabugha ati tuli bakobe b’erilolo. (Soma Abanya Roma 7:22-24.) Neryo mwayibulya ati: “Nindi yukendisyanilusya omo mubiri owakanitwala oko luholo?” Paulo mwayowa ini mukobe w’erilolo erikatwala oko luholo. (Rom. 6:23) Netu tuli omo mibere mighumerera nga Paulo. Tulaghire oko mundu oyukatulusaya omo bukobe bw’erilolo n’oluholo!
Ngoko omundu oyo wabiritererako enyumba akanalagha oko oyukamuwatikaya, netu tulaghire oko w’erituwatikya kundi twabirisighalya erilolo (Ulebaye enungu 1-2)
3. Oluholo lwa Yesu lukatuwatikaya luti?
3 Paulo abere abikania oko mibere eyikalire eyo tulimo, mwakania n’oko maha agho tuli nagho. Abere abibulya ati: “Nindi yukendisyanilusya omo mubiri owakanitwala oko luholo?” mwabugha ati: “Ngasima oMungu kundi akanisabula erilabira Yesu Kristo Omukama wetu!” (Rom. 7:25) Paulo abya akabugha ngoko oMungu abiritulamya erilabira oluholo lwa Yesu.a Oluholo lwa Yesu lukatuwatikaya kundi lukaleka (1) itwaghanyirwa amalolo wetu, (2) itwe bakoli b’amlolo itwalamibwa, (3) n’eritasyabya n’obwira obuwene haghuma n’oMungu. Omo mwatsi ono, tukendikania oko myatsi isatu eyi. Ekyo kikendileka itwatasyanza Yehova yo kutsibu, “oMungu oyukatuha amaha.” (Rom. 15:13) Kandi kikendileka itwatasyasima Yesu yo kutsibu kundi “erilabira iye twabirisabulwa erilabira embanulo.”—Kol. 1:14.
OLUHOLO LWA YESU LUKALEKA ITWAGHANYIRWA AMALOLO WETU
4-5. Busanaki mukyatolera Yesu atuholere itwe bosi? (Omughambuli 7:20)
4 Yehova akatughanyira amalolo wetu kundi Yesu mwatuholera. Itwe bosi tukakola amalolo omo ebyo tukabugha n’omo ebyo tukakola. (Soma Omughambuli 7:20.) Awandi malolo akalire oko wandi. Ng’eky’erileberyako, omo Mighambo ya Musa omwiti n’omusingiri ibakitawa. (Law. 20:10; Migh. 35:30, 31) Aliwe nomo erilolo lyangabya isilikalire, likabya ini rilolo. Ng’eky’erileberyako, omuhandiki w’Esyonyimbo ye Daudi mwabugha ati: “Ngenditeya ekisando kyaghe ngasyakola erilolo omo lulimi lwaghe.” (Esy. 39:1) Ekyo kikakanganaya ngoko twanganakola n’erilolo omo ebyo tukabugha.—Yak. 3:2.
5 Terilekengania oko ebyo wabiribugha n’erikola. Une watabwira omundu y’ekinywa neryo iwayikubya bw’omo enyuma syaho? Une watakola omwatsi owaleka iwayowa muhanda? Ahate eritika-tika ko bine bitya. EBiblia ikabugha yiti: “Twamabugha tuti, ‘Situlimo erilolo,’ aho itukayiteba, n’ekwenene isiyiri omw’itwe.”—1 Yoh. 1:8.
6-7. Ni mwatsi wahi owakaleka Yehova iniabya inianganaghanyira amalolo wetu? (Ulebaye n’epitsa.)
6 Oluholo lwa Yesu lukaleka Yehova iniaghanyira amalolo wetu. Aliwe ekyo si bugha ambu Yehova syalitsomana twamamukosera. (Efe. 1:7) Yehova aponire erilolo. (Isa. 59:2) Busana n’eritunganene liwe erihika-hikene, mwakola omwatsi owangaleka iniabya n’enzumwa y’erighanyira amalolo wetu.
7 Omo Mighambo ya Musa, Abaisraeli ibasabirwe eriteka amahere w’esyonyama erihanulira amalolo wabo. (Law. 4:27-31; 17:11) Amahere ayo abya akasosekania obuhere bukulu bwa Yesu n’emiyisa eyikaluiramo. Oluholo lwa Yesu lo lwangalekire Yehova iniabya n’ekyangaleka iniaghanyira amalolo wetu. Ebinywa ebyo Paulo ahandikira Abakristo be Korinto, bikakanganaya ngoko Paulo abya asi endundi y’oluholo lwa Yesu. Abere abikania oko mibere eyituwene eyo babya nayo kera, mwabugha ati: “Aliwe lino, mwabiryeribwa, mwabiriyirwamo babuyirire, mwabirighanzwamo batunganene omo rina ry’Omukama Yesu Kristo, n’ekirimu ky’oMungu wetu.”—1 Kor. 6:9-11.
Esyonyama esyo abandu babya bakaherera bakahanulira amalolo wabo, syakanganaya ngoko Yesu yutolere iniatuholera tutoke erighanyirwa amalolo wetu n’eribana emiyisa mingyi eyuwene (Ulebaye enungu 6-7)
8. Wangaghanirya oko mwatsi wahi ukayiteghekania erihindana oko muhindano w’Eryibuka ow’omwaka ono?
8 Ukayiteghekania erihindana okw’Ibuka ly’omwaka ono, ulengekanaye kutsibu oko ndundi eyo ukabana busana n’obughanyiri bwa Yehova. Ng’eky’erileberyako, kundi Yesu mwakuholera, busanaki sikitolere eriyihirako olubanza busana n’amakosa agho wakola kera kandi iwabiriyisubako? Kikanakukalako eriligha ngoko wabirighanyirwa amakosa ayo? Wanganabya ighukayibwira uti, ‘Ninasi ngoko Yehova akaghanyira, aliwe ingye sinangayighanyira.’ Byamabya iko biri bitya, wibuke omwatsi ono: Yehova yukaghanyira kandi abiriha Mughala wiwe y’ehamuli y’eritswera. Yehova syetakuha ehamuli eyo kutse erihayo oghundi mundu wosi-wosi w’omubiri n’omusasi. EBiblia ikabugha iti: “Twamalendera omo kyakakala ngoko naye [Yehova] ali omo kyakakala, . . . omusasi wa Yesu Mughala wiwe akatulusayako amalolo wetu wosi.” (1 Yoh. 1:6, 7) Litolere itwikirirya ndeke-ndeke omwatsi oyo ngoko tunikirirye awandi makangirirya w’eBiblia. Oluholo lwa Yesu lukaleka Yehova iniabya n’enzumwa y’eritughanyira kandi n’Ekinywa kiwe kikatubwira ngoko “ayiteghekire erighanyira.”—Esy. 86:5.
OLUHOLO LWA YESU LUKALEKA ITWABYA N’AMAHA W’ERILAMIBWA
9. Ngoko kiri omo Biblia, erilolo niki? (Esyonyimbo 51:5)
9 Omo Biblia ekinywa “erilolo,” kikakolesibawa okw’ikola omwatsi mulebe owatuwene, ikyakolesibwa n’oko butahika-hikana obo tukabutawa nabo. (Soma Esyonyimbo 51:5) Ekibi ekyo twabirisighalya kikaleka itwabya tukakola emyatsi eyituwene. Eritomeka okw’ekyo, emibiri yetu siyikalire ngoko oMungu anzire; n’ekyo kikaleka itwalwala, itwabya basyakulu kutse bakekulu, neryo itwahola. Kikaleka nibya n’esyomekeke isyalwala kutse nibya isyahola. Kandi ekyo kyo kikaleka abandu bosi, ababi n’ababuya ibaghalwa n’erihola. Itwe bosi tuli omo mibere eyikalire eyo busana n’erilolo lya Adamu.
10. Erilolo mulyatula liti oko Adamu na Eva?
10 Terilengekania erilolo nga mulyatula liti oko mulume n’omukali b’erimbere. Mulyabulunganiabo emwisi. Adamu na Eva babere babinakola ekosa, obunya-mutima bwabo “mubwabahandikirira” kundi omughambo w’oMungu abya omo mitima yabo. (Rom. 2:15) Mubowa ngoko emyatsi y’abiritsanda emwisi. Mubakwa esisoni neryo bamaswika ebitsuko bilebe by’oko mibiri yabo kandi bamabisama Omuhangyiki wabo. (Enz. 3:7, 8) Obunya-mutima bwabo mubwabahandikirira, bamahangya-hangya, bamakwa esisoni n’eryaghalwa; eyo yabya ngendo yabo y’erimbere. Emyatsi eyo muyalola embere erihika oko luholo lwabo.—Enz. 3:16-19.
11. Obutahika-hikana bukatutulako buti?
11 Erilolo rikatutulako ngoko lyanatula oko Adamu na Eva. Obutahika-hikana bukaleka itwaghalwa omo mubiri n’omo mutima. Nomo twangayikasa tuti eriyiteya oko myatsi mibi, emyatsi mibi ikabya iyinemutuhikira. Busanaki? Kundi eBiblia ikakanganaya ngoko busana n’erilolo lya Adamu na Eva, “abandu bosi bakanuba.” (Rom. 8:20) Obuli mughuma w’okw’itwe abiriyilangirira ekyo. Ng’eky’erileberyako, amatabali akayikasa kutsibu erisulubirira ekihugho, eribughaho obubi, obwera, n’amalwa. Kwenene bakanayikasa, aliwe sibalibatabughaho emyatsi eyo. Aliwe tunawite amaha, busana n’oluholo lwa Yesu. Ni maha wahi?
12. Oluholo lwa Yesu, lukaleka itwabya n’amaha wahi?
12 Oluholo lwa Yesu lukaleka itwabya n’amaha ngoko “ebihangyikwa bikendisyalusibwa omo bukobe bw’omubiri owakahonda.” (Rom. 8:21) Omo kihugho kihya-kihya, tukendisyayilangirira ndeke-ndeke endundi y’oluholo lwa Yesu. Kandi sitwendisyaghalwa omo mubiri, omo bulengekania, n’omo mutima; nibya sitwendisyabya n’obunya-mutima obukatuhandikirira, sitwendisyahangya-hangya, sitwendisyabula obuholo, sitwendisyaghalwa, kutse erihemuka. Kundi Yesu Kristo “Omunya Mwami w’obuholo,” oyo watusabula erilabira oluholo lwiwe, akendisyabya iyukatabala, akendisyawatikya abandu eryuwania ekihugho n’eribya omo buholo.—Isa. 9:6, 7.
13. Ni ghundi mwatsi wahi ogho wangalengekaniako ukayiteghekania erihindana okw’Ibuka ly’omwaka ono?
13 Talengekania engebe nga ikendisyabya yiti, twabihika-hikana! Obuli kiro ukendisyabya ukabuka ighunakalire, isighusaghire uti iwe kutse abandu baghu bakendibula akalyo, bakendilwala, kutse erihola. Na lino omwatsi oyo anganaleka iwatulera ukahamba “ndeke amaha . . . awali ng’enanga eyikasikaya engebe yetu. Amaha aya ni w’ekwenene, asikire.” (Ebr. 6:18, 19) Ngoko enanga ikanaleka obwato ibwasika, amaha wetu nagho akaleka obwikirirya bwetu ibwasika n’erileka itwayiyinia omo maligho wosi-wosi agho twangalabamo munabwire. Wanganayiketera ndeke-ndeke ngoko Yehova akendisyahemba “abakamusonda-sonda n’omutima wosi.” (Ebr. 11:6) Kundi Yesu mwakuholera, ukakiranibawa lino kandi uwite amaha w’ebiro ebikasa.
OLUHOLO LWA YESU LUKALEKA ITWATASYABYA BIRA B’OMUNGU
14. Erilolo lyabiritula liti oko bwira bwetu n’oMuhangyiki wetu, kandi busanaki?
14 Erilolo lya Adamu na Eva mulyaleka abandu ibabya isibangatasyabya bira b’oMungu. Nibya eBiblia ikabugha yiti abandu bosi babiribya hali oko Mungu. (Rom. 8:7, 8; Kol. 1:21) Busanaki? Yehova ahika-hikene, syalilibira ekibi ky’ameso. EBiblia ikabugha yiti: “Ameso waghu erire kutsibu, neryo syangasamalira ebibi, kandi siwangavumilia obubi.” (Hab. 1:13) Obutahika-hikana bw’abandu bwabiritsandya obwira bwabo n’oMungu. Obutahika-hikana bwabirihiraho omusya munene omo kati-kati k’oMungu n’abandu. Abandu balaghire oko kilalo ekyangabawatikya erisoka omusya oyo neryo ibatasyabya bira b’oMungu. Ekilalo ekyo, lw’oluholo lwa Yesu.
15. Oluholo lwa Yesu mulwaleka luti abandu ibatasyabya bira b’oMungu?
15 EBiblia ikabugha yiti Yesu ni “buhere bw’eribugha amalolo wetu.” (1 Yoh. 2:2) Ekinywa ky’Ekigiriki ekikabindulawa mo “buhere bw’eribugha” kikamaanisaya “erisubyaho obuholo.” Oluholo lwa Yesu lukasubayaho luti obuholo omo kati-kati k’abandu na Yehova? Oluholo lwa Yesu mulwaleka oMungu oyuhika-hikene, iniabya n’enzumwa eyangaleka iniatasyabya n’obwira n’abandu. (Rom. 3:23-26) Nibya n’abandu abamuramaya butaleghula embere Kristo ahole, mwabya inianganabahula mo batunganene. (Enz. 15:1, 6) Busanaki? Kusangwa Yehova abya inianasi ndeke-ndeke ngoko Mughala wiwe akendisyaholera abandu. (Isa. 46:10) Oluholo lwa Yesu mulwakingulira abandu b’enzira y’eritasyabya bira b’oMungu.
16. Ni ghundi mwatsi wahi ogho twangalengekaniako tukayiteghekania erihindana okw’Ibuka ly’omwaka ono? (Ulebaye n’epitsa.)
16 Terilengakania oko ndundi eyo ukabana busana n’eribya mwira w’oMungu. Ng’eky’erileberyako, ngoko Yesu anatubwira, tukahula Yehova mo “Tata.” (Mat. 6:9) N’esindi ndambi wanganahula Yehova mo “mwira.” Omughulu tukahula Yehova mo “Tata” kutse “Mwira” litolere itwakolakyo omw’isikya n’omw’iyikehya linene. Busanaki? Kundi situhika-hikene, situtolere olusunzo olo n’ahake. Oluholo lwa Yesu lusa lo lukaleka ikyatokekana eribya n’obwira na Yehova. Erilabira Yesu, Yehova mwaleka ikyatokekana “erihiraho obuholo erilabira omusasi owutwika oko muti w’amaghali.” (Kol. 1:19, 20) Ekyo kikaleka itwatasyabya n’obwira obuwene na Yehova, nibya na lino nomo situhika-hikene.
Oluholo lwa Yesu lusa lo kukaleka Yehova iniabya n’enzumwa y’erisubya obwira n’abandu (Ulebaye enungu 16)
OLUHOLO LWA YESU LUKAKANGANAYA NGOKO YEHOVA ATWANZIRE
17. Oluholo lwa Yesu lukakanganaya luti olwanzo lunene lwa Yehova? (Abanya Efeso 2:4, 5)
17 Yehova eriligha ati Yesu atuholere, kikakanganaya “olukogho lwiwe lungyi . . . Mwatuha engebe nomo twanabya itwahirihola busana n’ebibi byetu.” (Soma Abanya Efeso 2:4, 5.) Abawite “omutima owanzire eryangirira ekwenene eyikaha omundu y’engebe kera na kera” banemuyilakira bakasaba omundu y’obuwatikya ng’omundu oyo oluhimbo lwabiritererako. Banzire omundu iniabawatikya erilua omo bukobe bw’ekibi. (Mib. 13:48) Yehova akawatikayabo erilabira engulu mbuya y’Obwami kundi erilabira engulu eyo bakamuminya, iye na Mughala wiwe Yesu. (Yoh. 17:3) Sitani mwayiteba akalengekania ati kundi Adamu na Eva bamabikosa Yehova syangasyaberererya emipango yiwe.
18. Tukaghanirya oko ndundi eyo tukabana busana n’oluholo lwa Yesu, isitwibirirawa mwatsi wahi mukulu?
18 Tukaghanirya oko ndundi eyo tukabana busana n’oluholo lwa Yesu, isitwabirirawa n’omwatsi mukulu. Ni kwenene oluholo lwa Yesu lukaleka itwalamibwa. Aliwe hane n’oghundi mwatsi mukulu: Ni nzira y’erisubirya oko mwatsi ogho Sitani ahulukaya omw’irima lye Edeni. (Enz. 3:1-5, 15) Erilabira oluholo lwa Yesu, Yehova akayira erina liwe mo libuyirire, inialusya kulyo kw’emyatsi yosi y’amabehi eyabiribuwa kulyo. Kandi akatulamaya oko kibi n’oluholo, erikangania ngoko ni Mungu oyutwanzire. Omo lukogho lwiwe, akatulighira erikangania ngoko Sitani ni mubehi nomo situhika-hikene. (Misyo 27:11) Wangakangania uti ko ukasima ekyo Yehova na Yesu babiritukolera? Tukendisyasubirya oko ribulyo eryo omo mwatsi owakwamire.
OLWIMBO 19 Akalyo k’Omukama ak’erigholo-gholo
a ERIKANIA OKO BINYWA: Oluholo lwa Yesu ni ndihi (kutse embanulo) kundi lukaleka abandu ibalua omo bukobe bw’ekibi n’erilolo. Endihi kyo kindu ekikalihawa erilusya omo mundu y’omo bukobe kutse omo bunyewa.