“Sindinatabya ingyuwene”

EKY’ERILEBERYAKO KY’ABABUTI BAGHE

Baba na mama babya bakatoliki ghere-ghere. Babere babiminya ngoko erina ly’oMungu yo Yehova, mubabya Bimiri ba Yehova, ab’omuhwa munene. Baba mwaleka eribya akakokotya esyosanamu sya Yesu. Mwakolesya obufundi bwiwe b’obuseremala eribindula ekihande ky’eyikwa y’enyumba yetu ye etaje mo Kisenge ky’Obwami ky’erimbere kye San Juan del Monte, omo Malina, omuyi munene we Filipine.

Munabutwa oko 1952. Ababuti baghe mubatsuka eribya bakanikangirirya oko Yehova ngoko banabya bakakangirirya abakulu baghe: Abasika basatu n’abalwana bani. Ngakula, baba mwanihana ati nibye ngasoma esura nguma y’eBiblia obuli kiro, kandi mwigha naghe ebitsapo byetu mbiri-mbiri. Ihakanabya omughulu ababuti betu ibakokya abalebya b’emitimbo n’abaghala betu abakakolera oko Beteli erikala eka. Ekyo ikikaleka ekihanda kyetu ikyabya n’obutseme kandi ibakatukaniraya emyatsi mingyi eyatuhiramo muhwa w’eryanza omubiiri wa Yehova.

Munigha emyatsi mingyi erilua oko babuti baghe. Mama waghe mwanzwa mwahola omo bukoni, enyuma sy’aho, ingye na baba mutwatsuka obupainia oko 1971. Eky’obulighe, oko 1973, baba mwahola ininawite emyaka 20. Eriholerwa na babuti baghe bosi mukyanisighira embwera nene. Aliwe, amaha “w’ekwenene” kandi ‘awasikire’ awakabanika omo Biblia mwaniwatikya erisighala ininasikire kandi inine hakuhi na Yehova omo mwanya w’eribunika mutima. (Ebr. 6:19) Enyuma hake baba abihola, munaligha eriyabya mupainia omo kiharo ky’ehali omo kikira ekikahulawamo Coron, omo kiharo kye Palawan.

NAMAYEYA INGYUWENE OMO MIGAO EYIKALIRE

Omughulu nahika e Coron, nabya n’emyaka 21. Kundi munakulira omo muyi, munasweka kutsibu ngalangira ngoko omo manyumba mangyi we Coron isimuli omuliro n’amaghetse, n’emitoka n’esyopiki-piki inibike. Nomo yanabya abaghala n’abali betu balebe, isiniwite oghundi mupainia ow’eritulira naye, neryo ihakanabya omughulu inayahubirya ingyuwene. Omo mwisi w’erimbere, munakandira kutsibu ekihanda kyaghe n’abira baghe. Omo kiro, ingatungerera esyongununu emisonia iyinemutoghonga omo meso. Munalengekania okw’ileka omugao waghe n’erisuba eka.

Omo mughulu w’embwera oyo ingasaba Yehova n’erimubwira ebyosi ebiri oko mutima. Ing’ibuka emyatsi eyikahimba eyo nasoma omo Biblia n’omo bitsapo byetu. Kangyi-kangyi, ing’ibuka erisako ry’Esyonyimbo 19:14. Munalangira ngoko Yehova inyakabya “Lukuka lwaghe” kandi “Mulamya waghe” namabilengekania oko myatsi eyikamutsemesaya, ng’emibiiri yiwe n’emibere yiwe. Omwatsi “Sighuli ighuwene”a owakabanika omo Akaleberyo k’Omuteya mwaniwatikya kutsibu. Munasomagho kangyi-kangyi. Ingabya nabya ingyuwene, ingayowa nga niri haghuma na Yehova, neryo ako ikakabya kanya ak’erisaba, erigha, n’erilengekania buli.

Nabere nahika e Coron, muhatakya biro namayirwamo musyakulu. Iniri musyakulu ingyuwene neryo ingasondola obuli yenga Omuhindano w’Akalasi k’Ekiteokrasi, Omuhindano w’eritulira, Efunzo y’ekitabu n’Akaleberyo k’Omuteya Ak’erigha. Kandi omo buli Yenga, ingalabaya omukania w’abandu bosi. Oko kwenene munabya n’ebingyi by’erikola neryo isinangatasyayowa omo mbwera!

Omo Coron, munabana ebighuma ebyuwene omo mubiiri w’eritulira, n’abaghuma b’oko abo nabya ngayifunza nabo mubahikira okw’ibatisibwa. Aliwe, muhabya n’amaligho! Ikikananisaba erighenda omo musibo wosi ngaya omo kiharo, isinasi n’aho ngendihikira. Kandi ekiharo ky’endeko yetu ikihiriremo n’ehindi hisanga hingyi hike-hike. Kangyi-kangyi, eriya omo biharo ebyo, ingaghenda omo bwato ekihunga kinene kikabughirira oko ngetse, nomo nabya isinasi eritsiha! Omo maligho wosi ayo, Yehova mwangwatikya n’eriniteya. Enyuma, munaminya ngoko abya akanibegherya oko maligho w’omo ghundi mugao ogho Yehova abya inyanemuniteghekanirya.

PAPOUASIE-NOUVELLE-GUINÉE

Oko 1978, munatumwa e Papouasie-Nouvelle-Guinée, omo luhande lw’endata olwe kihugho kye Otrishe. Papouasie-Nouvelle-Guinée ni kihugho ekiswiremo ebitwa. Munasweka erilangira abandu nga 3000000 abaliyo bakabugha emibughe minene oko 800. Kirunga, hakuhi abandu bosi ibanasi omubughe we Kimelanesian Pidgin, owasibwemo Tok Pisin.

Oko mughulu mulebe munatumwa omo ndeko ye Kingereza omo muyi munene owe Port Moresby. Aliwe, enyuma sy’aho munahumira omo ndeko y’omubughe we Kitok Pisin n’eritsuka akalasi ak’erigha omubughe oyo. Ingakolesaya ebyo nabya ngigha omo kalasi ngayatulira. Ekyo mukyangwatikya eriminya luba omubughe oyo. Muhatakya biro namatsuka erilabya emikania omo mubughe oyo. Munasweka kutsibu erilangira ngoko bamaniyiramo mulebya w’omutimbo w’esyondeko sye Kitok Pisin omo biharo bingyi kandi binene-binene, isindinabugha n’omwaka mughuma omo Papouasie-Nouvelle-Guinée.

Kundi erilua oko ndeko nguma erihika oko yindi ihali lughendo luli, ikikanisaba eriteghekania emihindano mingyi minene-minene ey’omutimbo n’eribalama kutsibu. Oko mwanzo, munatabeghera luba kundi abandu b’eyo ibakabugha oghundi mubughe kandi isinibeghere emibere yabo. Busana n’ebitwa n’ekitaka ekituwene, isinangabalama omo bisando ngayalenderera esyondeko. Neryo, obuli yenga ingabalama omo risu. Ihakanabya endambi inahekwa ingyuwene omo risu rike kandi erituwene. Ingahanga-hangaya ngoko nabya ngahangya-hangya omughulu nabya ngabalama omo bwato.

Abandu bake basa bo babya n’esyotelefone, neryo ingakanaya n’esyondeko erilabira esyobaruha. Kangyi-kangyi, ingahika esyobaruha esyo nahandikira esyondeko isisirisyahika, neryo ingabulaya abandu nga nangabana hayi Abimiri ba Yehova. Mughulu wosi, ingabana abaghala betu. Ingatsema ngalangira ngoko eriyikasa lyaghe ely’erirondyabo siritakwira busa. Munayilangirira obuwatikya bwa Yehova omo syonzira nyingyi n’ekyo mukyaleka obwira bwaghe haghuma naye ibwawata.

Oko muhindano waghe w’erimbere omo kisanga kye Bougainville, omulume mughuma n’omukali wiwe mubasa eyo niri ibanemuseka n’erinibulya bati, “Wanamatwibuka kwe?” Munibuka ngoko munahubiryabo omughulu nahika e Port Moresby engendo yaghe y’erimbere. Munatsuka erigha nabo eBiblia embere sy’erisighirabo oghundi mughala wetu omo ndeko eyo alole embere erigha nabo. Abosi babiri babya ibabiribatisibwa! Oyo abya mughuma w’oko miyisa eyo nabana omo myaka isatu eyo nalabaya e Papouasie-Nouvelle-Guinée.

NAMAYIRA EKIHANDA EKIKAKOLA KUTSIBU

Embere sy’erilua e Coron oko 1978, munaminyana na mwali wetu mubuya oyukahulawamo Adel. Inyakayiherera kutsibu. Ini mupainia oyuwite abana babiri, ye Samuel na Shirley. Kandi inyanemutsunga na mama wiwe oyukekeluhire. Omo Mwisi 5, 1981, munasuba e Filipine ngayatahya Adel. Twabere twalunga mutwabya bapainia n’eritsunga ekihanda kyo kughuma.

Nomo nanabya n’ekihanda mubatasyaniyiramo mupainia w’embaghane oko 1983, n’erinituma oko kikira kye Linapacan omo kiharo kye Palawan. Ekihanda kyosi mutwahumira omo kiharo ky’ehali ekyo ekitabyamo Abimiri ba Yehova. Habere habilaba hakuhi omwaka, mama wa Adel mwahola. Aliwe, mutwabya n’ebingyi by’erikola omo mubiiri, n’ekyo mukyatuwatikya eritendibya omo bulighe bunene. Mutwatsukisya esyofunzo nyingyi. Esyofunzo esyo musyalola embere, neryo mutwalagha oko Kisenge kike ky’Obwami. Mutwayihimbirakyo itwibene-bene. Enyuma sy’emyaka isatu, mutwatsema erilangira abandu 110 bakahika oko muhindano w’Eryibuka oluholo lwa Yesu. Abangyi ba kubo mubabatisibwa twabiluayo.

Oko 1986, munatumwa omo kikira kye Culion, ekyabyamo abahagha. Enyuma sy’aho, Adel naye mwayirwamo mupainia w’embaghane. Oko nzuko, itukatika-tika erihubirya abahagha kundi obukoni bwabo ibwabirisosyabo tiriri. Aliwe, abatuliri b’eyo mubatubwira ngoko abahagha abo babiribana edawa, neryo sibangatasyatusighira ebihagha. Abaghuma ba kubo ibakayakwamira emihindano omo nyumba ya mwali wetu mughuma. Mutwalw’itwaleka erisagha erihubirya abandu abo. Kundi ibakayowa nga si b’omughaso embere sy’oMungu n’embere sy’abandu, mutwatsema eribwirabo oko maha wetu w’eBiblia. Ikikatsemesaya erilangira abandu abalwere kutsibu abo bakatsema eryowa ngoko omo biro ebikasa bakendisyalama ndeke-ndeke.​—Luka 5:12, 13.

Ekyawatikaya abana betu eribeghera e Culion niki? Ingye na Adel mutwabirikira abali betu babiri bambesa erilua e Coron base babye netu e Culion. Ekyo mukyaleka abana betu ibabana abira balebe abuwene. Samuel, Shirley, na bali betu babiri bambesa abo mubatsemera erigha eBiblia n’abana b’ababuti abo Adel naghe twabyatukigha nabo eBiblia. Oko mughulu mulebe, mutwayifunza n’ebihanda 11. Muhatakya biro, twamabya n’esyofunzo nyingyi sy’eBiblia, n’ekyo mukyaleka itwatsukisya endeko nyihya!

Oko nzuko, nabya musyakulu ingyuwene omo ndeko eyo. Neryo, Ebeteli muyanisaba eribya ngasondola emihindano yosi y’obuli yenga oko batuliri 8 be Culion n’oko batuliri 9 b’omo ghundi mulongo owakahulawamo Marily. Itukabugha esyosaha isatu omo bwato erilua e Culion eriya e Marily. Emihindano iyikabya yabihwa, ingye n’ekihanda kyaghe kyosi itukabugha esyosaha nyingyi tukalenderera omo biharo ebiswiremo ebitwa tukayasondola esyofunzo sy’eBiblia omo kalongo kake akakahulawamo Halsey.

Oko ndulya, abandu bangyi be Marily n’abe Halsey mubasa omo kwenene, neryo mutwahimba Ebisenge by’Obwami omo biharo bibiri ebyo. Ngoko twanakola omo Linapacan, abaghala n’abali betu haghuma n’abigha b’eBiblia bo baleta ebyombo binene eby’erihimbamo, n’erisangira kutsibu oko buhimbe. Ekisenge ekye Marily kyabya ikyanganahikamo abandu 200, kandi ikyanganananulwa bweghu-bweghu. Neryo itukakoleramo emihindano minene-minene.

NAMATASYAKWA OBULIGHE, EMBWERA, N’ERITASYABANA OBUTSEME

Oko 1993, abana babere bakula, ingye na Adel mutwatsuka omubiiri w’omutimbo omo Filipine. Neryo oko 2000, munabirikirwa oko Kalasi k’Eribegheribwa oko Mubiiri w’Obwami (EFM), neryo mubanibegherya erikangirirya akalasi ako. Munayowa nga sinangatoka omubiiri oyo, aliwe biro byosi Adel inyakanisikaya mutima. Mwanibukya ngoko Yehova akendiniha akaghala ak’erikola omubiiri muhya oyo. (Filip. 4:13) Adel abya inyabiriyilangirira ekyo kundi abya akakola omubiiri wiwe inyanemulwa n’amalwere.

Omo 2006, omughulu nabya ngakangirirya akalasi, Adel mwabanika n’obukoni bwe Parkinson. Mutwabunika mutima! Nabere namubulya nga tuleke omugao wetu busana n’obukoni bwiwe, Adel mwanisubirya ati, “Kisi, uronde omunganga oyukendibya akaniwatikya, ninasi ngoko Yehova akendituwatikya erilola embere n’omubiiri wetu.” Adel mwabugha eyindi mwaka 6 akakolera Yehova butsir’iyilungumula. Abere abihika oko kika ky’eritaluka eribasula inyakahubiraya inyane omo kakinga kiwe ak’ebirema. Abere abitsuka eritaluka n’eribugha, inyakasubiraya omo kinywa kihuma kutse bibiri oko mihindano. Abaghala na bali betu bangyi mubatumira Adel esyobaruha nyingyi bakamusima busana n’eky’erileberyako kiwe ekyuwene eky’erihanda omutima erihika ekiro ahola oko 2013. Munabugha emyaka minene oko 30 haghuma na Adel, omukali waghe mutaleghula kandi ow’olwanzo lunene. Neryo abere abihola munabya n’obulighe kandi munatasyabya omo mbwera.

Adel abya anzire inalolya embere omubiiri waghe neryo munakola nitya. Munabya n’ebingyi by’erikola, n’ekyo mukyaniwatikya eritendiyowa omo mbwera. Eritsuka oko 2014 erihika oko 2017, munahabwa omugao w’eriyalenderera esyondeko esyomubughe we Tagalog omo bihugho eyo omubiiri wetu aghanisibwe. Enyuma w’aho, munalenderera esyondeko sy’omubughe we Tagalog esye Taiwan, e Amerika, ne Kanada. Omo 2019, munayasondola Akalasi k’abatuliri b’Obwami ake Kingereza e India n’omo Tailande. Munabana obutseme bunene omo migao yosi eyo. Ngatsema kutsibu omughulu ngakola bingyi omo mubiiri wa Yehova.

OBUWATIKYA SIBULILUA HALI

Ingayitunda hakuhi n’abaghala n’abali betu abo nabya ngahindana omo buli mugao waghe, neryo ikikakala erilekana nabo. Omo mibere eyiri ng’eyo, ingigha eriyitekera Yehova yo kutsibu. Ingayilangirira kangyi-kangyi obuwatikya bwiwe, n’ekyo mukyaniwatikya eriligha n’omutima wosi esyombinduka syosi esyanihikira. Lino niri mupainia w’embaghane omo Filipine. Nabiribeghera endeko yaghe nyihya, eyabiribya ng’ekihanda kyaghe ekikaniwatikaya n’erinitsomana kutsibu. Kandi nitsemire erilangira ngoko Samuel na Shirley banemukwama eky’eriberyako ky’obwikirirya bwa mama wabo.​—3 Yoh. 4.

Ni kwenene munalaba omo maligho mangyi omo ngebe yaghe, ng’erilangira ngoko omukali waghe mwanzwa akaghalibwa n’obukoni obukalire erihika okw’ihola. Kandi munayikasa eribeghera emibere yosi eyo nabya nga yeyamo. Omo byosi, munayilangirira ngoko Yehova “syali hali oko buli mughuma w’okw’itwe.” (Emib. 17:27) Ebyala bya Yehova “sibikuhi” eriwatikya abaghombe biwe n’erihabo akaghala nomo banganabya omo biharo eby’ehali. (Isa. 59:1) Yehova, Olukuka lwaghe, mwabya haghuma naghe omo ngebe yaghe yosi, ngasima kutsibu busana n’omwatsi oyo. Sindinatabya ingyuwene.