Waarom de scheuringen?

VOLGENS een religieuze encyclopedie is de fundamentele oorzaak van religieuze scheuringen of schisma’s drievoudig: leerstellig, organisatorisch en politiek. Laten wij eens kijken of deze analyse opgaat voor de situatie in de Katholieke Kerk.

Theologie of bijbelse waarheid?

In zijn eigen analyse van de reden voor de huidige scheuringen in de Katholieke Kerk schreef priester René Laurentin: „De bepalende oorzaak schijnt mij duidelijk toe. Het zijn verschillende ideologieën.” Hij spreekt van een progressieve ideologie. Die staat lijnrecht tegenover de traditie, dat wil zeggen het conservatisme gepersonifieerd in aartsbisschop Lefebvre. De dominicaner prior Jean-Pierre Lintanf verklaart: „Het geloof is één, de theologieën zijn verschillend.”

Verschillende ideologieën, verantwoordelijk voor scheuringen in de kerk, zouden te voorkomen zijn als de kerk zich hield aan de bijbel als bron van haar leer. Het Tweede Vaticaans Concilie verordende zelfs: „Het heilige Woord is een kostbaar instrument in de machtige hand Gods om tot die eenheid te geraken die de Verlosser alle mensen biedt.” Niettemin verklaarde datzelfde Vaticaans Concilie, daarmee de verenigende waarde van de bijbel ondermijnend: „De Kerk ontleent haar zekerheid over alle geopenbaarde waarheden niet aan de heilige Schrift alleen. Zowel de Schrift als de Overlevering moeten dus aanvaard en erkend worden, met gelijke gevoelens van devotie en verering.” En: „De heilige theologie verlaat zich op het geschreven Woord van God, in combinatie met de heilige Overlevering.”

Jezus’ woorden tot de Farizeeën zouden heel goed van toepassing gebracht kunnen worden op het hiërarchisch college van de Katholieke Kerk: „Gij hebt Gods woord krachteloos gemaakt door middel van uw overlevering” (Matthéüs 15:6, The New Jerusalem Bible). Een oprechte katholieke vrouw schreef aan een katholiek blad in Frankrijk: „Als de geestelijken niet langer gemotiveerd zijn om het Woord Gods te prediken, is het dan te verwonderen dat de gelovigen in aantal afnemen of het elders zoeken? (Wat Jehovah’s Getuigen en de traditionalisten betreft, hun geloof maakt hen anders.)”

Een verdeelde hiërarchie

Laten wij nu eens stilstaan bij de organisatorische oorzaak van de scheuringen binnen de kerk. Het schisma dat veroorzaakt is door aartsbisschop Lefebvre, hield rechtstreeks verband met het katholieke dogma der „Apostolische Successie” en dat van het primaatschap van de paus. Lefebvre beweert dat de „macht om te onderwijzen, te besturen en te heiligen die Christus Zijn Apostelen verleende, wordt . . . voortgezet in het college van bisschoppen van de Kerk”. Aan de andere kant wordt beweerd dat de bisschop van Rome, de paus, de „eerste van alle bisschoppen [is], niet alleen in rang of waardigheid, maar ook in pastoraal gezag”. — New Catholic Encyclopedia.

Zijn deze dogma’s echter op de bijbel gebaseerd? Dezelfde katholieke encyclopedie geeft toe dat „men in het Nieuwe Testament helemaal geen woorden van Christus aantreft die aangeven hoe het apostolisch mandaat doorgegeven moest worden”. En er wordt ook in toegegeven dat „het pauselijk primaatschap” pas in de vijfde eeuw G.T. „duidelijk begrepen of uitdrukkelijk beleden” werd in de „Westerse [Latijnse] Kerk”.

Thans wordt het hiërarchische stelsel van de Katholieke Kerk van boven tot onder aangevochten. Het is een factor bij de scheuringen, daar bisschoppen, theologen, priesters en leken openlijk te kennen geven het oneens te zijn met de paus over zaken van geloof, zeden en kerkbestuur. In de „Keulse Verklaring” stond: „Als de paus doet wat niet tot zijn ambt behoort, kan hij geen gehoorzaamheid verlangen in naam van de katholiciteit.”

Politiek verdeeld

De Britse Economist zette uiteen: „Zoals de Lefebvristen het zien, is hun kerk het slachtoffer geworden van een samenzwering waardoor ze in handen is gevallen van marxisten, modernisten en protestanten. Monseigneur Lefebvre gelooft dat met de Franse Revolutie een betreurenswaardig modernisme en liberalisme hun intrede hebben gedaan in de wereld, en dat met het Vaticanum II de Franse Revolutie haar intrede heeft gedaan . . . in de kerk.” Veel conservatieve katholieken delen die mening. Progressieve katholieken daarentegen zijn voor maatschappelijke hervormingen, en sommige gaan zo ver dat zij het beginsel der gewapende revolutie aanvaarden. De politiek is derhalve ook een verdeeldheid zaaiende factor onder katholieken.

Tot slot van zijn artikel „Waarom deze scheuringen onder christenen?” verklaarde priester Laurentin dat de geloofwaardigheid van de Katholieke Kerk zou afhangen van haar naleving van Jezus’ woorden: „Het is door uw liefde voor elkaar dat iedereen u zal herkennen als mijn discipelen.” — Johannes 13:35, NJB.

Veel oprechte katholieken overal ter wereld die deze toetssteen hebben aangelegd, zijn tot de conclusie gekomen dat de bewering van de Katholieke Kerk de ene ware kerk te zijn, niet geloofwaardig is. In het besef dat, zoals Jezus eveneens heeft gezegd, „geen huisgezin dat tegen zichzelf verdeeld is, stand kan houden”, zijn velen „stilletjes” uit de kerk gestapt. — Matthéüs 12:25, NJB.

Een flink aantal katholieken is nu op zoek naar een „huisgezin” dat bestaat uit ware christenen, verenigd door echte broederlijke liefde en niet verscheurd door onbijbelse dogma’s, een verdeelde hiërarchie of strijdige politieke meningen. Duizenden hebben gevonden wat zij zochten toen zij contact kregen met Jehovah’s Getuigen.

[Illustratie op blz. 9]

Jezus veroordeelde de Farizeeën omdat zij hun overleveringen boven Gods Woord stelden