Stripverhalen — iets voor uw kind?
„WANNEER wijsheid haar intrede doet in uw hart en de kennis zelf aangenaam wordt voor uw ziel,” zei Salomo, „zal het denkvermogen zelf de wacht over u houden, het onderscheidingsvermogen zelf zal u beveiligen” (Spr. 2:10, 11). Een ouder met onderscheidingsvermogen heeft belangstelling voor wat zijn kind leest. Hoe staat het dus met stripboeken?
Het zou onredelijk zijn om een generaliserende veroordeling over alle strips uit te spreken. Ten eerste zijn er zo veel verschillende soorten strips. Sommige zijn nog steeds de comics die ze voorgeven te zijn: komische, amusante en onderhoudende verhalen. Strips kunnen ook de algemene ontwikkeling bevorderen en onderwijzend zijn. Sommige wekken bij het kind belangstelling voor de klassieke literatuur. De strip is ook wel gebruikt om bijbelverhalen uit te beelden. En nu de televisie zo veel kinderen wegtrekt van het lezen van boeken, zijn sommige opvoeders van mening dat de strips gebruikt kunnen worden om de belangstelling voor lezen weer aan te wakkeren.
Fantasie — goed of slecht
’Maar is het wel gezond om een kind aan allerlei vreemde fantasiewerelden bloot te stellen?’ vragen sommigen. Wel, een zekere mate van fantasie schijnt een normaal onderdeel van het opgroeien te zijn. Observeer kinderen in hun spel en u zult opmerken hoe gemakkelijk een grote kartonnen doos een ruimteschip wordt en hoe graag zij een met veel lawaai optrekkende auto imiteren. Enige blootstelling aan een alleen in de fantasie bestaande wereld hoeft dus niet noodzakelijkerwijs schadelijk te zijn.
U dient echter in aanmerking te nemen wàt er in bepaalde strips verschijnt. In welke fantasiewereld wordt uw kind binnengevoerd? Geniet hij van de avonturen van een stripfiguur die er redelijk gezonde waarden op na houdt of laat hij zich amuseren door gruwelijke en demonische personages? Ligt de nadruk op een constructieve benadering van problemen of wordt alles opgelost met het afvuren van een vernietigende ’verdwijnstraal’?
Sommige kinderen hebben er moeite mee verbeelding en realiteit uit elkaar te houden. Hoe jonger uw kind is, hoe minder ervaring hij hierin heeft. Als uw kind dus strips leest, zult u erop willen letten of hij hier een nadelige invloed van ondervindt. Kan uw kind de striphelden ook weer uit zijn geest zetten omdat ze voor hem louter amusement zijn, of praat hij of zij voortdurend over deze figuren?
Geweld in strips
Een ander punt van bezorgdheid is wellicht het geweld in de strips. Dr. Wertham, auteur van Seduction of the Innocent, beweerde dat ’strips verschillende uitwerkingen op kinderen kunnen hebben, van een vervorming van menselijke waarden tot nachtmerries en ruw, agressief spel’. In 1976 is een onderzoek uitgevoerd naar het effect van een kortstondige blootstelling aan strip-geweld en hierbij is geen samenhang tussen de strips en agressie bij kinderen aan het licht gekomen.
De ouders zullen dus moeten bepalen of de strips een slechte uitwerking op hun eigen kinderen hebben. Als een kind blijft fantaseren over ’doodschieten’ en ’vernietigen’, zou een ouder wijselijk kunnen besluiten dat een verandering van leesstof raadzaam is.
Het is waar dat sommigen beweren dat strips ’de lezer zowel een uitlaatklep verschaffen voor vijandige en agressieve neigingen alsook een manier om die te leren beheersen’. Maar dat is niet de weg die de bijbel met betrekking tot dergelijke emoties aanbeveelt. Daarin vinden wij de aanbeveling: „Tenslotte, broeders, al wat waar is, al wat van ernstig belang is, al wat rechtvaardig is, al wat eerbaar is, al wat liefelijk is . . . blijft deze dingen bedenken.” — Fil. 4:8; zie ook Kolossenzen 3:5-9.
Een stripfanaat vertelt
Danny, een christen van achter in de 20, vindt het nog steeds leuk om af en toe stripboeken te lezen. Maar hij kan zich ook de tijd herinneren dat hij er zo grondig aan verslaafd was dat hij er maandelijks zo’n 50 tot 60 dollar aan spendeerde! „Ik ben nogal een dromer en daarom hield ik van stripverhalen omdat ze mijn verbeelding prikkelden. Ik was geen liefhebber van de mijlenver buiten de werkelijkheid staande superhelden — ze waren niet geloofwaardig. Maar ik hield van figuren als Spiderman die gebruik maakte van acrobatische toeren. Ik kon mij voorstellen dat ik net zo was. Als je niet oppast, worden het je idolen en wil je net zo zijn, ze imiteren. Mijn vriendjes en ik deden bijvoorbeeld alsof wij Captain America waren. Captain America had altijd dat schild dat hij kon werpen. Wij deden alsof deksels van vuilnisbakken onze schilden waren en die smeten we dan naar elkaar toe.”
Maar hoe raakte hij zo verslingerd aan strips dat hij er zo veel geld aan uitgaf? „Het is net als met televisieseries”, legt hij uit. „De aflevering eindigt ermee dat je held in moeilijkheden zit en je kunt haast niet wachten op het vervolg dat je vertelt wat er met hem gebeurt. Voordat ik het wist, had ik een enorme stapel strips. En wanneer ik naar de kiosk ging, kocht ik niet één stripboek, maar wel voor acht of negen dollar.”
Heeft de consumptie van zoveel fantastische vertellingen hem beïnvloed? „Ik moet toegeven dat dat inderdaad het geval was”, zegt Danny. „Vaak genoeg ging ik op een koude winterdag een stuk wandelen en dan liet ik mijn gedachten de vrije loop, denkend aan de avonturen waarover ik in mijn stripboeken gelezen had. Voordat ik er erg in had, had ik dan zo’n vijf of zes kilometer gelopen — en ik had het niet eens koud!”
Leer kinderen selectief te zijn
Sommige ouders zullen nu wellicht geneigd zijn alle strips het huis uit te doen. Danny zegt echter dat ’het lezen van strips, als het maar binnen de perken wordt gehouden, heel genoeglijk kan zijn’. En strips zijn bij jongeren zo populair dat het bijna onmogelijk zal zijn om te verhinderen dat zij ze lezen. Sommige schoolvriendjes van uw kinderen hebben er misschien wel honderden in hun verzameling. Een jongen zei: „Ik heb meer dan 600 stripboeken in mijn verzameling. Maar sommige kinderen hebben er nog veel meer.”
In plaats van dus als ’censor’ eenvoudig te verbieden, zou u ook een positievere benadering kunnen proberen — uw kind leren selectief te zijn. Dr. Gary Stollack van de Michigan State University gaf ouders de raad: „Neem er de tijd voor de strips te lezen en er met [uw] kind over te praten. U kunt het kind dan geleidelijk helpen onnatuurlijk en immoreel materiaal te gaan zien zoals het is, zodat zijn inzicht zich verscherpt en zijn smaak verbetert.”
Kom te weten hoe uw kind over de strips denkt. Wat waardeert hij erin? Is er nog ander leesmateriaal in huis dat een kind van zijn leeftijd zou interesseren? U kunt alle strips veroordelen, maar is het niet veel beter uw kind aan te moedigen een bredere belangstelling te ontwikkelen en behalve strips ook andere boeken te gaan lezen? Als uw kind materiaal leest dat verwerpelijk is, kunt u uitleggen hoe u denkt over wat hij leest en waarom u die mening hebt. Uw kind helpen selectief te zijn in wat hij leest, vraagt veel meer dan eenvoudig voor hem te beslissen. Maar wellicht is ook dat nodig en moet u inderdaad voor hem of haar beslissen, omdat u een ouder bent die werkelijk geeft om het welzijn van uw zoon of dochter.
Natuurlijk vormen strips slechts een klein deel van de voortbrengselen van een immens populaire ’industrie’ die met haar fantasiewerelden tegemoet komt aan de behoeften van zowel kinderen als volwassenen. Is het verstandig te veel weg te dromen in fantasie? Bestaat het gevaar fantasie en werkelijkheid met elkaar te verwarren?
[Illustratie op blz. 9]
Maakt u zich zorgen als uw kinderen gewelddadige stripfiguren imiteren?