Stripverhalen — zoals ze nu zijn

STRIPS bestaan al lang niet meer uit de onbeholpen tekeningetjes en simpele teksten die de vroege uitgaven kenmerkten. Tegenwoordig laat men zich in bepaalde kringen zelfs heel lovend over het tekenwerk uit. En een veel intellectuelere schrijfstijl dwingt de lezer soms zelfs er een woordenboek bij te pakken.

De grootste verandering echter is het feit dat de superhelden niet alleen de strijd moeten aanbinden tegen hun stripvijanden maar ook tegen de enorme invloed van de televisie. Een onlangs gepubliceerde studie over „Televisie en gedrag” onthult dat de macht van de tv om een jong publiek te boeien inderdaad formidabel is. Hoe kunnen de strips dan wedijveren met zo’n krachtige concurrent?

Eén nieuwigheid was de verhalen in afleveringen uit te brengen — de lezer, die het vervolg van de geschiedenis wil weten, daarmee tot een getrouwe afnemer makend. Een recent verhaal van Rom bijvoorbeeld vertelt een spannend avontuur dat ermee eindigt dat de superheld Rom en een metgezel van het verloren continent Atlantis worden bedreigd door een afschuwelijk monster. Wat zal er nu gebeuren? U zult de volgende aflevering moeten lezen om dat te weten te komen!

Om de interesse van de tegenwoordige, door tv verwende jongeren vast te houden, hebben de strips al hun „codes” zowat overboord moeten gooien en zetten ze de lezers grote hoeveelheden geweld voor. Een nummer van Daredevil (over een blinde superheld — zijn naam betekent waaghals — die een duivelskostuum draagt) bleek in 53 procent van de plaatjes geweld uit te beelden. Wanneer Daredevil vecht, wordt dat heel realistisch klap na klap uitgetekend, het geheel doorspekt met geluidseffecten zoals „Whamm” en vele andere. En aangezien nauwsluitende maillots de standaardkledij vormen van de superhelden, kunnen de lezers zich vergapen aan imposante spierbundels. (Vrouwelijke superhelden zijn al even verleidelijk gekleed.) Het hoeft dan ook geen verbazing te wekken dat adverteerders voor spierontwikkeling en vechtsporten voor het aanprijzen van hun waren vaak hun keus laten vallen op de stripbladen.

Ook het religieuze en occulte zijn aantrekkelijke ingrediënten van stripverhalen. Zo begint een verhaal van Thor op pseudo-bijbelse toon: „In het begin was er de leegte. Mettertijd ontstond er materie in de leegte, en de materie vormde sterren, en de sterren vormden planeten . . . De lucht boven de aarde knetterde van energie en levenskracht . . . totdat de energie zelf zich bewust werd van haar eigen ontzagwekkende vermogen.” Vervolgens ontvouwt zich voor de lezer een verhaal over mythologische goden en godinnen.

De schrijvers hebben er ook een handje van om heel onopvallend religieuze ideeën zoals zielsverhuizing in hun teksten te verwerken. In een uitgave van Daredevil wordt een dode vrouw opgewekt door een mysterieuze man die met betrekking tot dat wonder nonchalant zegt: „Ja, het luistert nogal nauw.” Strips met namen zoals ’Spookrijder’ en ’Ik . . . vampier!’ onthullen dat sommige uitgevers duidelijk munt willen slaan uit het feit dat men tegenwoordig zo gefascineerd wordt door het occulte.

Zelfs de producenten van pornografie hebben het oog laten vallen op de strip als een handzaam medium voor naakt en erotiek. Vele van deze obscene „comics” komen in de handen van kinderen terecht.

Natuurlijk zijn niet alle strips ontaard. Ook is het niet zo dat ze alleen door kinderen worden gelezen. Honderden miljoenen volwassenen lezen de strips in hun krant. Op de Filippijnen betalen velen — ook volwassenen — een paar centen uitleengeld en staan dan een stripboek te lezen dat zij daarna weer bij de kiosk inleveren. In Spanje is het een heel normaal gezicht om in Madrid of Barcelona volwassenen in de metro strips te zien lezen.

Eén populaire Franse serie wordt als strip in ten minste 18 talen uitgegeven. Dit is Asterix, een kleine en onbevreesde Gallische strijder die in allerlei avonturen verwikkeld raakt bij zijn reizen door het oude Romeinse Rijk. De Encyclopaedia Britannica zegt: „’Asterix’ is niet alleen humoristisch en avontuurlijk maar leeft zich ook uit in subtiele woordspelingen, geestige anachronismen en stukjes satire die de strip bij miljoenen volwassen Europeanen geliefd hebben gemaakt.”

Het is echter ontwijfelbaar een feit dat vele strips in eerste instantie op kinderen zijn afgestemd en geen gezonde lectuur vormen, gevuld als ze zijn met occultisme, sadisme, allerlei griezeligs en nodeloos geweld. Betekent dit dat bezorgde ouders hun kinderen het lezen van alle strips zouden moeten verbieden?

[Illustraties op blz. 6]

Sommige stripboeken besteden meer dan de helft van hun inhoud aan geweld

[Illustraties op blz. 7]

Vele strips bevatten seks en elementen van het occulte