’Bedankt dat je me naar huis hebt gehaald, Ma’

IK WAS altijd nerveus als Glen, mijn man, ging vliegen en hij kon me niet gauw genoeg thuiskomen. Meestal vloog hij voor zijn plezier. Deze keer was hij ingehuurd om wat luchtfoto’s te maken. Onze jongste zoon, Todd, was meegegaan. Glen was altijd voorzichtig als piloot en nam nooit onnodige risico’s.

Toen die zondagmiddag, 25 april 1982, de telefoon ging, nam ik hem met een akelig voorgevoel op. Het was mijn zwager. „Glen en Todd hebben een vliegtuigongeluk gehad”, zei hij. „We zien elkaar in het ziekenhuis.”

Mijn dertienjarige zoon Scott en ik zeiden een gebed op en haastten ons naar het ziekenhuis. Bij aankomst hoorden wij dat Glens vliegtuig zo’n 100 kilometer ten noorden van de stad New York was neergestort. (De exacte oorzaak van het ongeluk werd nooit vastgesteld.) Glen en Todd waren nog in leven maar hun toestand was kritiek.

Ik tekende de wettelijke formulieren om het ziekenhuis toestemming te geven voor de noodzakelijke behandelingen. Maar als een van Jehovah’s Getuigen wilde ik niet toestemmen in het toedienen van een bloedtransfusie. Dat zou in strijd zijn geweest met het bijbelse gebod ’zich van bloed te blijven onthouden’ (Handelingen 15:28, 29). Glen had een medisch document bij zich waarin zijn overtuiging op dat punt duidelijk uiteengezet stond. Wij gaven de artsen echter wel toestemming om bloedvrije plasmavervangingsmiddelen te gebruiken.a

Glen had zwaar hoofd- en borstletsel opgelopen. Hij stierf binnen enkele uren. Het moeilijkste wat ik ooit in mijn leven heb moeten doen, was de wachtkamer inlopen en mijn zoon Scott vertellen dat zijn vader gestorven was. Hij klampte zich gewoon aan me vast en zei: „Wat moet ik nu beginnen? Ik heb net mijn beste vriend verloren!” Ja, Glen was een beste vriend geweest voor allebei zijn zoons; hij had tijd met hen besteed aan ontspanning en aanbidding. Hij was ook mijn beste vriend en mijn man. Zijn dood was een verschrikkelijk verlies.

Trouw aan onze overtuiging

Todd had een gebroken been en vinger, verbrijzelde jukbeenderen en ernstig hersenletsel. Hij raakte in coma. Wat hard was het naar mijn negenjarige zoon te kijken, die een paar uur geleden nog vol levenslust was geweest! Todd was altijd een heerlijk actief joch geweest. Hij was spraakzaam en hield van zingen en spelen. Nu was hij zich niet eens van onze aanwezigheid bewust.

Vrezend dat Todd geopereerd zou moeten worden, eisten de artsen dat ik toestemde in een bloedtransfusie. Ik weigerde. Daar reageerden zij op met het indienen van een verzoek om een gerechtelijk bevel dat hen machtigde bloed te gebruiken. Een operatie bleek echter niet nodig en Todd had geen inwendige bloedingen gehad. Maar enkele dagen later werd mij door de artsen verteld dat zij hem toch bloed zouden geven. Wij waren verbijsterd! „Er zit niets anders op!”, was de enige verklaring die zijn arts ons gaf. Zij schoven onze godsdienstige overtuiging terzijde en gaven Todd drie eenheden bloed. Ik voelde me volkomen machteloos.

Na het ongeluk waren wij enkele dagen voorpaginanieuws. De plaatselijke krant wilde haar lezers doen geloven dat Glen gestorven was omdat hij bloed had geweigerd en citeerde zelfs een plaatselijke arts die dat gezegd had! Dat was niet waar. De patholoog-anatoom bevestigde later dat Glen gewoon niet had kunnen blijven leven door de zware verwondingen aan zijn hoofd en borst. Gelukkig werden verscheidene Getuigen door het plaatselijke radiostation uitgenodigd om ons op de bijbel gebaseerde standpunt uiteen te zetten. Dat resulteerde in wat uitstekende publiciteit en het standpunt van Jehovah’s Getuigen ten aanzien van bloed werd een algemeen onderwerp van gesprek bij onze van-huis-tot-huisbediening.

Pogingen om Todd bij te brengen

Todd bleef in coma. Maar toen op 13 mei een verpleegster hem op zijn andere zij rolde, opende hij eindelijk zijn ogen! Ik knuffelde hem en probeerde tegen hem te praten, maar er kwam geen reactie. Hij kon niet eens met zijn ogen knipperen of in mijn hand knijpen. Maar vanaf dat moment begon hij gestadig vooruit te gaan. Als wij de kamer inwandelden, draaide zijn hoofd naar de deur. Als wij tegen hem praatten, keek hij ons aan. Wist Todd werkelijk dat wij er waren? Wij wisten het niet. Dus gingen wij aan de slag om hem mentaal en lichamelijk gestimuleerd te houden. Vanaf de eerste dag praatten wij tegen hem, lazen wij hem voor en draaiden wij muziek- en bijbelse cassettes voor hem af. Ik speelde zelfs op mijn gitaar voor hem; dat was therapie voor ons allebei.

Wij ontvingen veel hulp van de plaatselijke gemeente van Jehovah’s Getuigen. Mijn oudste zoon, Scott, zei onlangs nog: „Twee gezinnen adopteerden mij vrijwel als hun eigen zoon en namen mij mee op vakantie.” Daarnaast maaiden sommigen ons gazon, deden onze was en kookten voor ons. Vrienden en familieleden bleven ook om beurten de hele nacht bij Todd in het ziekenhuis.

Wekenlang kon Todd echter niet op die aandacht reageren — niet eens met een glimlach. Toen kreeg hij longontsteking. De dokter vroeg mij toestemming om Todd weer aan een beademingsapparaat te leggen. Het gevaar bestond dat hij er blijvend afhankelijk van zou worden. Denk u eens in: De beslissing in deze zaak van leven of dood werd aan mij overgelaten! Maar toen het om een bloedtransfusie ging, waren mijn wensen totaal genegeerd! Hoe dan ook, wij kozen voor het beademingsapparaat en hoopten er het beste van.

Die middag ging ik naar huis om me wat op te frissen. Op het grasveld voor mijn huis stond een overheidsfunctionaris. Hij deelde ons mee dat wij ons huis moesten verkopen om plaats te maken voor uitbreiding van het wegennet. Nu zagen wij ons voor nog een enorm probleem gesteld. Ik had altijd tegen anderen gezegd dat Jehovah ons nooit meer zou laten dragen dan wij aankonden. Ik citeerde dan de woorden uit 1 Petrus 5:6, 7: „Vernedert u daarom onder de machtige hand van God, opdat hij u te zijner tijd moge verhogen, terwijl gij al uw bezorgdheid op hem werpt, want hij zorgt voor u.” Nu werden mijn geloof en vertrouwen in God als nooit tevoren op de proef gesteld.

De weken kwamen en gingen, terwijl Todd de ene infectie na de andere kreeg. De dagen waren gevuld met bloedproeven, lumbaalpuncties, botscans, hersenscans, longpuncties en eindeloze röntgenfoto’s. Tegen augustus werd Todds temperatuur eindelijk weer normaal. In augustus konden de voedingssonde en het ademhalingsbuisje worden verwijderd! Nu stonden wij voor de allergrootste uitdaging.

Naar huis

Artsen hadden ons verteld dat een verpleeghuis het beste zou zijn voor Todd. Eén arts wees ons erop dat Scott en ik ook aan ons eigen leven moesten denken. Zelfs welmenende vrienden redeneerden in dezelfde geest. Wat zij evenwel niet beseften, was dat Todd een heel belangrijk deel van ons leven uitmaakte! En als het ons zou lukken hem thuis te verzorgen, zou hij omringd zijn door mensen die van hem hielden en zijn geloof deelden.

Wij kochten een rolstoel en een ziekenhuisbed. Met de hulp van enkele vrienden braken wij de muur van mijn slaapkamer eruit, brachten glazen schuifdeuren aan en bouwden buiten een plankier met oprit zodat Todd rechtstreeks naar zijn slaapkamer gereden kon worden.

Op de ochtend van 19 augustus was de tijd aangebroken om mijn nog semi-comateuze zoon naar huis te halen. Todd kon zijn ogen opendoen en zijn rechterbeen en -arm enigszins bewegen, maar zijn arts voorspelde dat verdere vooruitgang uitgesloten was. Enkele weken later gingen wij met Todd naar een ons sterk aanbevolen neuroloog, die dezelfde mening toegedaan was. Toch was het een heerlijk gevoel hem naar huis te halen! Mijn moeder en een paar goede vrienden stonden ons thuis op te wachten. Die avond gingen wij zelfs met elkaar naar de Koninkrijkszaal. Dat gaf ons een voorproefje van de enorme inspanning die het zou vergen om voor Todd te zorgen.

De verzorging van Todd thuis

De verzorging van een invalide bleek onvoorstelbaar tijdrovend. Het kostte Todd ruim een uur om een maaltijd te gebruiken. Het kost me nog steeds bijna een uur om hem af te sponsen, hem aan te kleden en zijn haar te wassen. Een bubbelbad kan hem twee hele uren kosten. Reizen is een hele opgave, die aanzienlijke lichamelijke inspanning vergt. Hoewel Todd de laatste tijd sterk vooruitgegaan is, heeft hij veel moeite gehad met rechtop zitten, zelfs met behulp van een verstelbare rolstoel; meestal heeft hij languit op de vloer moeten liggen. Jarenlang heb ik achter in de Koninkrijkszaal bij hem op de grond gezeten. Niettemin hebben wij ons daardoor niet laten weerhouden van het bijwonen van christelijke vergaderingen, en over het algemeen waren wij ook nog op tijd aanwezig.

Onze geduldige inspanningen zijn beloond. Een poosje dachten de artsen dat Todd door het ongeluk doof en blind geworden was. Voor het ongeluk was ik echter begonnen mijn jongens gebarentaal te leren. Die eerste week thuis begon Todd ja of nee te gebaren op vragen die wij stelden. Later ontwikkelde hij het vermogen om te wijzen. Wij lieten hem foto’s van vrienden zien en vroegen hem bepaalde vrienden aan te wijzen en dat deed hij correct. Ook getallen en letters kon hij correct aanwijzen. Later gingen wij over op woorden. Zijn cognitieve vermogens waren intact! In november, precies zeven maanden na het ongeluk, gebeurde er iets waarop wij lang gewacht hadden.

Todd glimlachte. In januari ging zijn glimlach vergezeld van gelach.

Zoals u zich zult herinneren, waren wij gedwongen ons huis te verkopen. Maar dat pakte uit als een zegen, omdat ons huis van twee etages klein was, wat Todds mobiliteit zeer beperkte. Omdat wij weinig geld hadden, zou het moeilijk worden een huis te vinden dat aan onze behoeften voldeed. Maar een vriendelijke makelaar vond er een. Het huis was eigendom van een weduwnaar wiens vrouw in een rolstoel had gezeten; bij het ontwerpen was rekening gehouden met haar behoeften. Het was gewoon perfect voor Todd!

Natuurlijk moest het huis worden schoongemaakt en geschilderd. Maar toen wij zover waren dat het geschilderd kon worden, verschenen er meer dan 25 vrienden uit onze gemeente, voorzien van verfrollers en kwasten.

Hoe wij ons erdoor slaan

Glen had altijd de gezinsfinanciën behartigd, de rekeningen, enzovoort. Dat aspect van het leven kon ik zonder veel moeite overnemen. Maar Glen had het niet belangrijk gevonden een testament op te laten maken of een behoorlijke verzekering af te sluiten. Er zouden ons veel financiële problemen bespaard zijn gebleven — problemen die nog steeds spelen — als hij er de tijd voor genomen had die zaken te regelen. Na wat ons overkomen is, zijn veel van onze vrienden hun zaken in orde gaan brengen.

Nog een uitdaging was het voorzien in onze emotionele en geestelijke behoeften. Nadat Todd uit het ziekenhuis was gekomen, deden sommigen alsof de crisis voorbij was. Scott had echter nog steeds hulp en aanmoediging nodig. De kaarten, brieven en telefoontjes die wij kregen, zullen altijd dierbare herinneringen blijven. Ik herinner me een brief van iemand die ons financiële hulp verleende. In de brief stond: „Ik wil deze brief niet ondertekenen, omdat ik niet wil dat je mij bedankt maar dat je Jehovah bedankt, want hij is het die ons ertoe beweegt elkaar liefde te betonen.”

Niettemin hebben wij geleerd ons niet geheel en al op anderen te verlaten voor aanmoediging maar onszelf te helpen door positieve stappen te doen. Als ik in de put zit, probeer ik vaak aan anderen te denken. Ik houd van bakken en koken en zo af en toe nodig ik vrienden uit of bak ik gewoon het een en ander en geef het weg. Als ik werkelijk opgebrand ben of er hoognodig even uit moet, schijnt er altijd wel een uitnodiging te zijn om te komen eten of een weekend met vrienden weg te gaan. Soms biedt iemand zelfs aan een poosje bij Todd te blijven zodat ik wat dingen kan regelen of kan gaan winkelen.

Mijn oudste zoon, Scott, is ook een geweldige zegen geweest. Indien maar enigszins mogelijk nam Scott Todd mee op gezellige uitjes. Hij stond altijd klaar om op de een of andere manier bij de verzorging van Todd te helpen en hij klaagde nooit dat er te veel van hem werd verlangd. Scott zei eens: „Als ik soms de wens bij mezelf bespeurde een meer ’normaal’ leven te hebben, bracht ik me snel te binnen dat mijn belevenissen me dichter tot God hadden gebracht.” Ik dank Jehovah dagelijks dat ik zo’n liefdevolle, geestelijk gezinde zoon mag hebben. Hij is dienaar in de bediening in zijn gemeente en geniet samen met zijn vrouw van de volle-tijdprediking.

En Todd? Die is gestadig vooruit blijven gaan. Binnen enkele jaren begon hij weer te praten. Eerst waren het woordjes, toen zinnen. Nu kan hij zich zelfs uiten op christelijke vergaderingen. Hij spant zich in om vloeiender te praten en spraaktherapie heeft hem daarbij geholpen. Hij zingt nog steeds graag — vooral in de Koninkrijkszaal. Hij blijft ook altijd optimistisch. Hij kan nu staan met een looprek. Een poosje geleden mochten wij iets van ons verhaal vertellen op een congres van Jehovah’s Getuigen. Toen Todd werd gevraagd wat hij graag tegen alle aanwezige broeders en zusters wilde zeggen, zei hij: „Maak je geen zorgen. Ik word wel beter.”

Wij geven Jehovah alle eer dat hij ons door dit alles heen geholpen heeft. Ja, wij hebben geleerd ons als nooit tevoren op hem te verlaten. Al die slapeloze nachten, al het zware werk dat er bij het voorzien in Todds persoonlijke behoeften en comfort is komen kijken en alle offers die wij hebben gebracht — het is de moeite waard geweest. Toen wij een poosje geleden zaten te ontbijten, keek ik op en zag ik Todd met een brede glimlach op zijn gezicht naar mij zitten kijken. Hij zei: „Ik houd van je, Ma. Bedankt dat je me uit het ziekenhuis naar huis hebt gehaald.” — Verteld door Rose Marie Boddy.

[Voetnoot]

[Inzet op blz. 13]

Het moeilijkste was nog, mijn zoon Scott te vertellen dat zijn vader gestorven was

[Illustratie op blz. 15]

Met mijn zoons