In liefde samenwonen

Lieve Oma en Opa,

Gaat het goed met u? Ik geloof dat ik verkouden word.

Dank u dat u een paar dagen geleden met me gespeeld hebt en me mee hebt genomen naar het park en naar het zwembad. Ik vond het heerlijk.

Op 11 februari volgend jaar hebben we ons schoolconcert. Kom dan alstublieft weer als u kunt.

We zijn erg blij als u komt, Oma en Opa.

Pas goed op uzelf en blijf altijd gezond. Het wordt koud, dus pas op dat u geen kou vat.

Ik zie uit naar de volgende keer dat u met me komt spelen. Doe alstublieft de groeten van me aan Yumi en Masaki.

Mika (Japanse)

HEEFT uw kleinkind u ooit zo’n brief geschreven? Zo ja, dan heeft die u bij ontvangst ongetwijfeld heel wat vreugde bezorgd. Zulke brieven zijn een blijk van een schitterende en liefdevolle familieband tussen grootouders en kleinkinderen. Maar wat is er nodig om een dergelijke band te bewerkstelligen, in stand te houden en sterker te maken? En hoe kunnen alle drie de generaties er wel bij varen?

Liefde — „Een volmaakte band van eenheid”

Roy en Jean, twee Britse grootouders, zeggen: „De voornaamste beginselen zijn naar onze mening, erkennen wie het hoofd is en in liefde met elkaar omgaan.” Deze twee getuigen van Jehovah citeerden specifiek de schriftplaats in Kolossenzen 3:14, waar christelijke liefde wordt beschreven als „een volmaakte band van eenheid”. Liefde leidt tot respect, zorgzame aandacht, genegenheid en eenheid in het gezin. Als papa van zijn werk thuiskomt, loopt het hele gezin hem tegemoet om hem hartelijk te verwelkomen. Als er liefde in de familie is, gebeurt hetzelfde wanneer de grootouders arriveren. „Oma en Opa zijn er!”, roept een opgewonden kind. Die avond gaat het uitgebreide gezin aan tafel en Opa gaat naar plaatselijk gebruik op de plaats zitten die aan het hoofd van de tafel voor hem gereserveerd is. Ziet u zichzelf en uw gezin in dit liefderijke tafereel? Is het een zegen die u ook geniet?

„Grijsheid is een luisterrijke kroon”

Het spreekt vanzelf dat liefde en respect voor grootouders voortdurend merkbaar moeten zijn, niet alleen bij speciale gelegenheden. Om die reden is het nodig kinderen constant te onderrichten. Binnen de gezinskring leren kinderen van familieleden en anderen te houden, in navolging van het voorbeeld van hun ouders. Hun voorbeeld is essentieel, dat is iets wat velen die over dit onderwerp geïnterviewd werden, uitdrukkelijk zeiden. Macaiah, een vader uit het Nigeriaanse Benin City, zegt: „Ik denk dat mijn voorbeeld in het respecteren van mijn schoonouders mijn kinderen ook heeft geholpen nederig en eerbiedig te zijn. Ik spreek mijn schoonouders aan met ’Pa’ en ’Ma’. Mijn kinderen horen en zien dat ik hen net zo respecteer als mijn eigen ouders.”

Als kleinkinderen geen respect tonen voor hun grootouders stoort dat hen misschien, niet zozeer vanwege de tekortkoming op zich als wel vanwege het feit dat de ouders hen niet terechtwijzen. Demetrio, een grootvader uit het Italiaanse Rome, zegt: „Ik proef de liefde die mijn dochter en schoonzoon voor ons hebben uit de manier waarop zij onze kleinkinderen leren ons te eren en te respecteren.” Soms zal het voorkomen dat kleinkinderen hun grootouders al te familiaar behandelen, alsof het niets meer dan speelmakkers van dezelfde leeftijd zijn, maar een air van superioriteit komt ook wel voor. Het is de verantwoordelijkheid van de ouders een dergelijke tendens te corrigeren. Paul, een Nigeriaanse Getuige, zegt: „Ongeveer een jaar geleden begonnen de kinderen op mijn moeder neer te zien. Toen ik dit opmerkte, las ik hun Spreuken 16:31 voor: ’Grijsheid is een luisterrijke kroon’, en ik herinnerde hen er ook aan dat Oma mijn moeder is. Net zoals zij mij respecteren, moeten zij ook haar respecteren. Ik heb ook hoofdstuk 10 van het boek Maak je jeugd tot een succesa, getiteld ’Hoe denk je over je ouders?’, met hen bestudeerd. Nu hebben zij helemaal geen problemen meer met het respecteren van hun grootmoeder.”

De voordelen van het werken aan familiebanden

Wederzijdse genegenheid kan zelfs worden aangekweekt wanneer familieleden ver van elkaar wonen. Stephen, een Nigeriaanse grootvader, zegt: „Wij schrijven aan al onze kleinkinderen persoonlijk. Dat is een hele opgave, maar het is zeer lonend geweest nauwe banden met de kleinkinderen te ontwikkelen en in stand te houden.” De inspanningen van ouders op dit punt zijn van essentieel belang. Anderen houden, naar gelang hun omstandigheden, contact per telefoon.

Giuseppe, een grootvader uit Bari (Italië) die elf kleinkinderen heeft, legt uit hoe hij een warme vriendschap met zijn naaste familieleden bevordert. „Op het moment wonen drie van de zes gezinnen die mijn ’stam’ vormen ver weg. Maar dat is geen belemmering voor prettige contacten en ontmoetingen onder elkaar. Wij hebben de gewoonte minstens eenmaal per jaar bijeen te komen, alle 24.”

Als grootouders op zichzelf wonen en er geen geregelde uitwisseling van bezoeken, telefoontjes of brieven met de familieleden is, kunnen de relaties onpersoonlijk worden. Genegenheid moet voortdurend getoond worden. Sommige grootouders die van middelbare leeftijd zijn of een goede gezondheid genieten, willen zelfstandig wonen zolang zij nog sterk zijn en voor zichzelf kunnen zorgen. Indien zij zich echter totaal van de familie isoleren, komen zij misschien ook tot de ontdekking dat als hun behoefte aan genegenheid groter is, die enige tijd op zich laat wachten.

Een andere nuttige suggestie komt van Michael, een Nigeriaanse grootvader: „Ik pas Jezus’ Gulden Regel toe — anderen behandelen zoals je zelf door hen behandeld wilt worden. Om die reden houden mijn kinderen veel van me. Wij hebben een goede communicatie.” Hij voegt eraan toe: „Als mijn kleinkinderen iets doen wat mij niet bevalt, dan spreek ik hun er zo nodig over aan. Maar als het iets is wat ik door de vingers kan zien, dan zet ik het meestal gewoon van me af.”

Kleine cadeautjes en attenties van de kant van grootouders lokken een positieve reactie uit. Vriendelijke, aanmoedigende woorden in plaats van aanhoudende klachten maken het familieleven aangenaam. Tijd aan de kleinkinderen besteden, hun leuke spelletjes en nuttige karweitjes leren, hun bijbelse verhalen of familieanekdotes vertellen — het schept warme en blijvende herinneringen. Zulke kleine maar belangrijke dingen maken het leven prettiger.

De voordelen van wederzijds respect

„Grootouders”, zegt de arts Gaspare Vella, „moeten ervoor oppassen tegen het pedagogisch gezag van de ouders in te gaan of ermee te wedijveren.” „Anders”, zo voegt hij eraan toe, „gaan zij hun boekje als grootouders te buiten en worden grootouder-ouders.” Deze goede raad is in overeenstemming met wat de Schrift zegt, dat in de eerste plaats de ouders verantwoordelijk zijn voor het opvoeden van hun kinderen. — Spreuken 6:20; Kolossenzen 3:20.

Wegens hun levenservaring kunnen grootouders gemakkelijk raad geven. Zij moeten echter voorzichtig zijn dat zij geen ongewenste en soms onwelkome raad geven. Roy en Jean zeggen: „Het is belangrijk te beseffen dat in eerste instantie op ouders de verantwoordelijkheid rust hun kinderen op te voeden en streng te onderrichten. Soms kun je het gevoel hebben dat zij iets te streng zijn en in andere gevallen niet streng genoeg. Dan moet je echt vechten tegen de verleiding je ermee te bemoeien.” Michael en Sheena, twee andere Britse grootouders, bevestigen dit: „Als de kinderen ons om raad vragen, geven wij die, maar wij gaan er niet zonder meer van uit dat zij die aannemen en wij trekken het ons ook niet aan als zij dat niet doen.” Het is goed als bejaarde ouders vertrouwen hebben in hun getrouwde zoons en dochters. Dat vertrouwen komt de relaties tussen de drie generaties ten goede.

Vivian en Jane, die in het zuiden van Engeland wonen, doen moeite om het strenge onderricht dat hun kleinkinderen krijgen van hun zoon en schoondochter, bij wie zij inwonen, altijd hoog te houden: „Wij proberen niet hun onze ideeën op te dringen als wij misschien anders over iets denken. De kinderen beseffen dat wij hun mammie en pappie steunen en proberen nooit ’ons tegen elkaar uit te spelen’.” Zelfs wanneer de ouders afwezig zijn, moeten grootouders voorzichtig te werk gaan bij het streng onderrichten van kleinkinderen. Harold uit Engeland zegt: „Elk streng onderricht dat volgens de grootouder bij afwezigheid van de ouders nodig is, moet vooraf met de ouders besproken zijn.” Harold voegt eraan toe dat een vriendelijk maar streng woord tot de kleinkinderen of slechts een herinnering aan „wat de ouder zou verwachten” vaak al voldoende is.

Wanneer Christopher, een Nigeriaanse grootvader, een tekortkoming bij zijn eigen kinderen opmerkt, vermijdt hij het daarover in het bijzijn van zijn kleinkinderen te praten: „Ik geef eventuele noodzakelijke raad wanneer ik met de ouders alleen ben.” De ouders moeten op hun beurt hun deel doen om ervoor te zorgen dat de rol van grootouders wordt gerespecteerd. „Het is van fundamenteel belang”, zegt Carlo, een vader die in Rome woont, „nooit in het bijzijn van de kinderen te klagen over de fouten van grootouders of andere familieleden.” Hiroko, een Japanse moeder, zegt: „Als zich een probleem met mijn schoonouders voordoet, bespreek ik het eerst met mijn man.”

De opvoedkundige rol van grootouders

Elke familie heeft haar eigen geschiedenis, gewoonten en ervaringen waardoor ze zich van alle andere onderscheidt. Over het algemeen zijn grootouders de geheugenschakel met de geschiedenis van de familie. Een Afrikaans gezegde luidt: „Elke oude man die sterft, is een bibliotheek die afbrandt.” Grootouders geven de herinneringen aan bloedverwanten en belangrijke familiegebeurtenissen door, evenals de fundamentele waarden die vaak de familie verenigen. De morele leiding die de bijbel geeft buiten beschouwing latend, zei een deskundige dat als „jonge mensen geen historisch geheugen hebben, zij opgroeien zonder het fundament van ervaring die hun vooraf is gegaan, verstoken van waarden, onzeker en onbeschermd”. — Gaetano Barletta, Nonni e nipoti (Grootouders en kleinkinderen).

Kleinkinderen horen graag vertellen over de tijd dat hun vader en moeder en andere familieleden jong waren. Een fotoalbum bekijken kan zeer leerzaam en onderhoudend zijn. Wat vertederend en verwarmend kan het werken als grootouders het verhaal vertellen van de gebeurtenissen uit het verleden die op de foto’s zijn vastgelegd.

Reg en Molly, twee Britse grootouders die Jehovah’s Getuigen zijn, zeggen: „Het maakt ons gelukkig bij de kleinkinderen te kunnen zijn en dingen met hen te doen, zonder inbreuk te maken op hun nauwe band met Mama en Papa, hun vele vragen te beantwoorden, spelletjes te doen, samen te lezen, hun te laten zien hoe je iets schrijft, hen te horen lezen en met liefdevolle belangstelling hun schoolprestaties te volgen.”

Een ernstige fout die veel grootouders en ouders maken, is zich alleen zorgen te maken over het fysieke welzijn van kinderen en kleinkinderen. De bovengenoemde Reg en Molly zeggen: „Het grootste erfgoed dat wij onze kinderen en kleinkinderen kunnen geven, is ervoor te zorgen dat zij in de ware kennis van het Woord van God worden grootgebracht.” — Deuteronomium 4:9; 32:7; Psalm 48:13; 78:3, 4, 6.

In harmonie met goddelijk onderwijs handelen

De bijbel, het Woord van God, „oefent kracht uit”. Het is bij machte mensen te helpen om eigenschappen die tweedracht teweegbrengen, zoals zelfzucht en trots, te beteugelen of te overwinnen (Hebreeën 4:12). Zij die de bijbelse leringen in praktijk brengen, genieten dan ook vrede en eenheid in het gezin. Een van de talrijke schriftplaatsen die de drie generaties helpen een eventueel tussen hen bestaande kloof te dichten, is Filippenzen 2:2-4, waar iedereen wordt aangemoedigd liefde en ootmoedigheid van geest tentoon te spreiden, de eenheid te bewaren, en daarbij ’uit persoonlijke belangstelling niet alleen het oog te houden op hun eigen zaken, maar ook uit persoonlijke belangstelling op die van de anderen’.

In harmonie met goddelijk onderwijs vatten zowel ouders als kleinkinderen de vermaning zeer ernstig op „een passende vergoeding aan hun ouders en grootouders te blijven betalen”, in materieel, in emotioneel en in geestelijk opzicht (1 Timotheüs 5:4). Met een gezonde vrees voor Jehovah geven zij van diep respect voor grootouders blijk, gedachtig aan zijn woorden: „Voor het grijze haar dient gij op te staan, en gij moet de persoon van een oud man consideratie betonen, en gij moet vrezen voor uw God” (Leviticus 19:32). Grootouders geven van goedheid blijk door zich in te zetten voor het welzijn van hun nakomelingen: „De goede zal een erfenis aan zoonszonen nalaten.” — Spreuken 13:22.

Grootouders, ouders en kleinkinderen kunnen, of zij nu samenwonen of niet, wederzijds baat hebben bij hartelijke relaties gebaseerd op liefde en respect, precies zoals Spreuken 17:6 het zegt: „De kroon der ouden zijn de kleinzonen, en de luister der zonen zijn hun vaders.”

[Voetnoot]

[Illustratie op blz. 8]

Een familiereünie kan tot de eenheid in de familie bijdragen

[Illustratie op blz. 9]

Het is aanmoedigend voor je grootouders als je aan hen schrijft

[Illustratie op blz. 10]

Een familiealbum doorbladeren met uw kleinkinderen kan een verrijkende ervaring zijn