Sleutels tot overleving

INDIEN u op het nieuws hoorde dat een moordenaar uw buurt onveilig maakte, zou u dan maatregelen nemen om uzelf en uw gezin te beschermen? Waarschijnlijk zou u uw deuren op slot doen en vergrendelen om hem niet de gelegenheid te geven zich gemakkelijk toegang te verschaffen. U zou ook blijven uitkijken naar verdacht uitziende vreemden en hen onmiddellijk aangeven.

Moeten vrouwen nonchalanter zijn als het gaat om een dodelijke ziekte, borstkanker? Welke maatregelen kunnen zij nemen om zich te beschermen en hun kansen op overleving te vergroten?

Preventie en voeding

Naar schatting wordt één op de drie gevallen van kanker in de Verenigde Staten veroorzaakt door voedingsfactoren. Goede voeding die bijdraagt tot de instandhouding van het immuunsysteem van uw lichaam kan uw eerste verdedigingslinie zijn. Hoewel er geen voedsel bekend is dat kanker kan genezen, kunnen het eten van bepaalde voedselsoorten en het minder gebruiken van andere, preventieve maatregelen zijn. „Het volgen van het juiste dieet zou uw kans op het krijgen van borstkanker met wel vijftig procent kunnen verminderen”, verklaarde dr. Leonard Cohen van de Amerikaanse Gezondheidsraad in Valhalla (New York).

Voedsel dat rijk is aan vezels, zoals volkorenbrood en -graanprodukten, kan de hoeveelheid prolactine en oestrogeen helpen verlagen, mogelijk door zich aan deze hormonen te hechten en ze het lichaam uit te werken. Volgens het blad Nutrition and Cancer „zouden deze effecten de promotiefase van carcinogenese kunnen tegenhouden”.

Minder verzadigde vetten gebruiken kan het risico verkleinen. Het blad Prevention stelde dat overschakelen van volle melk op magere melk, minder boter gebruiken, magerder vlees eten en het vel van kip afhalen, de consumptie van verzadigd vet tot een veiliger niveau kan verlagen.

Groenten rijk aan vitamine A, zoals wortelen, pompoenen, bataten en donkere bladgroenten als spinazie, boerenkool en amsoi, kunnen een hulp zijn. Men denkt dat vitamine A het ontstaan van kankerverwekkende mutaties tegengaat. En groenten als broccoli, spruitjes, bloemkool, sluitkool en lente-uitjes bevatten stoffen die beschermende enzymen activeren.

In het boek Breast Cancer — What Every Woman Should Know zegt dr. Paul Rodriguez dat het immuunsysteem, dat afwijkende cellen herkent en vernietigt, versterkt kan worden door de voeding. Hij raadt het eten van voedsel aan dat rijk is aan ijzer, zoals mager vlees, groene bladgroenten, schelp- en schaaldieren en vruchten en groenten die rijk aan vitamine C zijn. Groenten en vruchten met een hoog gehalte aan vitamine C verminderen de kans op borstkanker, bericht de Journal of the National Cancer Institute. Sojabonen en ongegiste sojaprodukten bevatten genistein, waarvan bekend is dat het in laboratoriumproeven tumorgroei tegengaat, maar de doeltreffendheid bij mensen moet nog worden vastgesteld.

Vroege ontdekking

„De vroege ontdekking van borstkanker blijft de belangrijkste stap bij het veranderen van het verloop van borstkanker”, aldus de publikatie Radiologic Clinics of North America. In dat verband zijn drie sleutelmaatregelen regelmatig borstzelfonderzoek, een jaarlijks onderzoek door een arts en mammografie.

Borstzelfonderzoek moet regelmatig elke maand gebeuren, daar een vrouw alert moet zijn op iets verdachts in het aanzien of het aanvoelen van haar borsten, zoals een verharding of een knobbel. Hoe klein het gevondene ook mag lijken, zij moet zich onmiddellijk met haar dokter in verbinding stellen. Hoe vroeger een knobbel wordt gediagnostiseerd, des te beter zij haar toekomst in de hand heeft. Uit een rapport uit Zweden bleek dat als een niet-uitgezaaid borstgezwel iets groter dan anderhalve centimeter of kleiner in omvang was en chirurgisch werd verwijderd, een levensverwachting van twaalf jaar voor 94 procent mogelijk was.

Dr. Patricia Kelly merkt op: „Als u in twaalf en een half jaar niets meer van borstkanker gemerkt hebt, is het zeer onwaarschijnlijk dat de ziekte terugkomt. . . . En vrouwen kan geleerd worden borstgezwellen die kleiner dan een centimeter in omvang zijn te vinden, gewoon met hun vingers.”

Aanbevolen wordt jaarlijks gewoontegetrouw een lichamelijk onderzoek door een specialist of huisarts te laten verrichten, vooral als een vrouw de veertig heeft bereikt. Wordt een knobbel ontdekt, dan zou het goed zijn een second opinion aan te vragen bij een borstspecialist of chirurg.

Het Nationale Kankerinstituut in de Verenigde Staten zegt dat een goed wapen tegen borstkanker een geregeld mammogram is. Met deze vorm van röntgenstraling kan een tumor soms wel twee jaar voordat hij te voelen is, ontdekt worden. De procedure wordt aanbevolen voor vrouwen boven de veertig. Dr. Daniel Kopans vertelt ons echter: „Het is lang niet volmaakt.” Niet alle borstkanker kan ermee opgespoord worden.

Dr. Wende Logan-Young van een borstkliniek in de staat New York vertelt Ontwaakt! dat als een vrouw of haar arts iets abnormaals vindt maar er op een mammogram niets te zien is, de neiging kan bestaan de fysieke bevindingen te negeren en de röntgenfoto te geloven. Zij zegt dat dit „de grootste fout die wij tegenwoordig zien” is. Zij geeft vrouwen de raad zich niet zo maar totaal te verlaten op het vermogen van mammografie om kanker op te sporen maar ook terdege af te gaan op borstonderzoek.

Hoewel met mammografie tumoren opgespoord kunnen worden, kan daarmee niet echt vastgesteld worden of ze benigne (goedaardig) of maligne (kwaadaardig) zijn. Dat kan alleen gebeuren via een biopsie. Neem het geval eens van Irene, die een mammogram liet maken. Op basis van de röntgenfoto stelde haar dokter de diagnose dat haar knobbel een goedaardige borstaandoening was en zei: „Ik ben er absoluut zeker van dat u geen kanker hebt.” De verpleegkundige die het mammogram maakte, was bezorgd, maar Irene zei: „Ik dacht dat als de dokter het zeker wist, ik misschien paranoïde was.” Al gauw werd de knobbel groter, dus raadpleegde Irene een andere arts. Er werd een biopsie verricht, waaruit bleek dat zij een met ontsteking gepaard gaand carcinoom had, een snelgroeiende kanker. Om te bepalen of een tumor goedaardig is (wat in acht van de tien gevallen zo is) of kwaadaardig, moet een biopsie worden verricht. Als een knobbel er klinisch verdacht uitziet of bedenkelijk aanvoelt of als hij groeit, moet een biopsie gedaan worden.

Behandeling

Tegenwoordig zijn een operatie, bestraling en chemotherapie de gangbare therapieën bij borstkanker. Inlichtingen over de soort tumor, de omvang, de neiging tot infiltratie, of hij zich uitgebreid heeft naar lymfklieren, en uw menopauzestatus kunnen u en uw arts helpen de behandelingsmethode te bepalen.

Operatie. Tientallen jaren is alom radicale mastectomie toegepast, de verwijdering van de borst samen met de onderliggende spieren en lymfklieren. Maar de laatste jaren wordt ook wel volstaan met een borstsparende operatie, waarbij alleen de tumor en lymfklieren worden weggenomen, gevolgd door bestraling. De overlevingscijfers komen overeen met die bij mastectomie. Dit heeft sommige vrouwen meer geestesrust gegeven als zij besloten een kleine tumor te laten weghalen, omdat het minder verminkend is. Maar de British Journal of Surgery zegt dat jongere vrouwen, vrouwen met kanker op verscheidene plaatsen in dezelfde borst of met tumoren die groter zijn dan drie centimeter, bij een borstsparende behandeling een grotere kans lopen dat de ziekte terugkomt.

Op een belangrijke factor bij overleving zonder terugkeer van de kanker wordt gewezen in de Cleveland Clinic Journal of Medicine: „Bloedtransfusie heeft wel degelijk een nadelige invloed op het overlevingscijfer en het aantal recidieven . . . na gemodificeerde radicale mastectomie.” Volgens het rapport was het vijf-jaarsoverlevingscijfer 53 procent voor een groep die bloedtransfusie had gekregen, tegenover 93 procent voor de groep zonder bloedtransfusie.

Over nog een hulp tot overleving wordt bericht in The Lancet, waar dr. R. A. Badwe verklaarde: „De timing van de operatie met betrekking tot de fase van de menstruatiecyclus is van grote invloed op het lange-termijnresultaat voor premenopauzale patiëntes met borstkanker.” In het verslag stond dat het vrouwen die tumorexcisie ondergingen tijdens een fase van oestrogeenstimulatie, slechter verging dan vrouwen die in andere fasen van de menstruatiecyclus waren geopereerd — 54 procent bleef tien jaar in leven tegen 84 procent voor de tweede groep. De optimale operatietiming voor premenopauzale vrouwen met borstkanker was naar verluidt minstens twaalf dagen na de laatste menstruatieperiode.

Bestralingstherapie. Met de bestralingstherapie worden kankercellen gedood. In het geval van een borstsparende behandeling kunnen minuscule gezwellen aan het mes van de chirurg ontsnappen bij zijn poging de borst te behouden. Met de bestralingstherapie kunnen resterende cellen vernietigd worden. Maar de bestraling gaat gepaard met een kleine kans op het verwekken van secundaire kanker in de andere borst. Dr. Benedick Fraass doet de aanbeveling de blootstelling van de andere borst aan de bestraling tot een minimum te beperken. Hij verklaart: „Met enkele simpele manoeuvres is het mogelijk de dosis die de andere borst tijdens primaire borstbestraling ontvangt, significant te verminderen.” Hij raadt aan een 2,5 centimeter dik loden schild over de andere borst te plaatsen.

Chemotherapie. Ondanks pogingen om borstkanker operatief totaal weg te nemen, zal 25 tot 30 procent van de vrouwen met pas geconstateerde borstkanker verborgen uitzaaiingen hebben die nog te klein zijn om symptomen te geven. Chemotherapie is een behandeling waarbij chemische verbindingen worden gebruikt in een poging de cellen te doden die andere delen van het lichaam binnendringen.

Het effect van chemotherapie is beperkt omdat kankergezwellen uit verschillende soorten cellen bestaan die allemaal hun eigen gevoeligheid voor medicijnen hebben. De cellen die de behandeling overleven, kunnen een nieuwe generatie resistente tumoren doen ontstaan. Maar The Lancet van januari 1992 voerde bewijzen aan dat chemotherapie de kans van een vrouw om nog een extra decennium te blijven leven, met vijf tot tien procent vergrootte, afhankelijk van haar leeftijd.

Tot de bijwerkingen van chemotherapie kunnen misselijkheid, braken, haaruitval, bloedingen, hartbeschadiging, immunosuppressie, onvruchtbaarheid en leukemie behoren. John Cairns merkte daarover in Scientific American op: „Dit kunnen voor een patiënt die een vergevorderde en snelgroeiende kanker heeft betrekkelijk kleine gevaren lijken, maar het zouden ernstige overwegingen zijn voor een vrouw die een klein [1 cm] en kennelijk gelokaliseerd gezwel in haar borst heeft. Haar kans om binnen vijf jaar aan kanker te sterven bedraagt slechts zo’n tien procent, zelfs indien zij na de operatie geen aanvullende therapie krijgt.”

Hormonale therapie. Bij anti-oestrogeentherapie worden de groeistimulerende effecten van oestrogeen uitgeschakeld. Dit wordt bereikt door de oestrogeenniveaus bij premenopauzale vrouwen te verlagen door operatieve verwijdering van de eierstokken of door medicijnen, zoals tamoxifen. The Lancet berichtte een tien-jaarsoverleving voor acht tot twaalf vrouwen op de honderd die op een van beide manieren behandeld waren.

De nazorg voor elke vrouw met borstkanker is levenslang. Zij moet voortdurend onder nauwgezette controle blijven, want als één therapie faalt en zich een recidief voordoet, kunnen andere therapieën het benodigde wapen verschaffen.

Een ander type kankertherapie waarbij van een afwijkende benadering gebruik wordt gemaakt, draait om een syndroom dat cachexie heet. In het blad Cancer Research wordt uitgelegd dat twee derde van alle sterfgevallen door kanker wordt veroorzaakt door cachexie, een term die gebruikt wordt als aanduiding voor het verval van spierweefsel en andere weefsels. Dr. Joseph Gold van het Syracuse Cancer Research Institute in de Verenigde Staten vertelt Ontwaakt!: „Wij zijn van mening dat een gezwel zich niet door het lichaam kan uitbreiden tenzij de biochemische wegen voor cachexie openstaan.” Uit een klinisch onderzoek, waarbij het niet-toxische middel hydrazinesulfaat werd gebruikt, bleek dat sommige van deze wegen geblokkeerd kunnen worden. Stabilisatie werd bereikt bij vijftig procent van de betrokken patiëntes met een vergevorderd stadium van borstkanker.

Sommige vrouwen hebben hun toevlucht genomen tot alternatieve therapieën omdat zij de voorkeur gaven aan een niet-chirurgische of niet-toxische behandeling van borstkanker. De therapieën variëren. Bij sommige wordt gebruik gemaakt van diëten en kruiden, zoals bij de Hoxsey-therapie. Maar gepubliceerde studies die iemand in staat stellen de doeltreffendheid van deze behandelmethoden te beoordelen, zijn zeldzaam.

Hoewel dit artikel bedoeld is om sleutels tot overleving aan te dragen, is het niet het beleid van Ontwaakt! een bepaalde therapie te onderschrijven. Wij moedigen iedereen aan deze verschillende benaderingen in de behandeling van deze ziekte behoedzaam te beschouwen. — Spreuken 14:15.

Stress en borstkanker

In het blad Acta neurologica legt dr. H. Baltrusch uit dat extreme of langdurige stress de anti-tumorverdediging in het immuunsysteem van het lichaam kan verzwakken. Bij vrouwen die vermoeid zijn, die last hebben van neerslachtigheid of die het aan emotionele steun ontbreekt, kan het immuunsysteem wel vijftig procent verzwakt zijn.

Dr. Basil Stoll benadrukte dan ook in een artikel in Mind and Cancer Prognosis: „Er moet al het mogelijke worden gedaan om het onvermijdelijke lichamelijke en psychische trauma dat kankerpatiënten tijdens en na de behandeling van hun ziekte te verwerken krijgen, tot een minimum te beperken.” Maar aan wat voor steun is behoefte?

[Inzet op blz. 7]

Hoewel er geen voedsel bekend is dat kanker kan genezen, kunnen het eten van bepaalde voedselsoorten en het minder gebruiken van andere, preventieve maatregelen zijn. „Het volgen van het juiste dieet zou uw kans op kanker met wel vijftig procent kunnen verminderen”, verklaarde dr. Leonard Cohen

[Inzet op blz. 8]

„De vroege ontdekking van borstkanker blijft de belangrijkste stap bij het veranderen van het verloop van borstkanker”, aldus de publikatie „Radiologic Clinics of North America”. In dat verband zijn drie sleutelmaatregelen: regelmatig borstzelfonderzoek, een jaarlijks onderzoek door een arts en mammografie

[Inzet op blz. 10]

Bij vrouwen die vermoeid zijn, die last hebben van neerslachtigheid of die het aan emotionele steun ontbreekt, kan het immuunsysteem verzwakt zijn

[Kader op blz. 9]

Zelfonderzoek — Een maandelijkse controle

BORSTZELFONDERZOEK moet vier tot zeven dagen na de menstruatieperiode plaatsvinden. Postmenopauzale vrouwen moeten zich ook elke maand op dezelfde dag controleren.

Dingen om elke maand op dezelfde dag op te letten

• Knobbel van enige omvang (klein of groot) of verdikking in de borst.

• Deukjes, kuiltjes of verkleuring van de huid van de borst.

• Retractie of intrekken van de tepel.

• Tepeleczeem of -schilfering of vochtafscheiding.

• Gezwollen klieren onder de arm.

• Veranderingen in moedervlekken of littekens op de borst.

• Opvallende asymmetrie van borsten, anders dan normaal.

Zelfonderzoek

Breng staande de linkerarm omhoog. Beschrijf met de rechterhand en beginnend aan de buitenkant van de borst, zacht drukkend met het vlakke deel van de vingers, langzaam de hele borst rond en naar de tepel toe, kleine kringetjes. Besteed ook aandacht aan het gebied tussen onderarm en borst.

Ga plat liggen, leg een kussen onder de linkerschouder en plaats de linkerarm boven of achter het hoofd. Maak dezelfde ronddraaiende bewegingen als boven beschreven. Doe vervolgens hetzelfde rechts.

Druk zachtjes op de tepel om die te controleren op vochtafscheiding. Herhaal dit bij de rechterborst.