Vreemdelingen — Waarom migreren zij?

„NIEMAND kan zich een voorstelling maken van de soort gevaren waarmee wij in Derde-Wereldlanden te kampen hebben . . . en van de moeilijkheden die wij hier ondervinden bij onze pogingen te slagen en onze familie thuis te onderhouden.” Dit schreef Elizabeth, een Afrikaanse immigrante, aan de redacteur van het blad National Geographic. Haar woorden onthullen de voornaamste reden waarom miljoenen mensen bereid zijn hun wortels los te maken om een nieuw leven in een vreemd land te beginnen.

Natuurlijk heeft elke immigrant zijn of haar eigen verhaal. Sommigen, zoals de bovengenoemde vrouw, zijn misschien weggetrokken om aan de zware levensomstandigheden in hun land van oorsprong te ontkomen. In zijn boek Population, Migration, and Urbanization in Africa legt William Hance uit dat factoren als ziekte, insektenplagen, uitputting van de bodem, droogte, overstromingen, hongersnood, oorlog en stamveten de voornaamste oorzaken zijn van de huidige massale uittocht uit Afrika. Ook uit andere delen van de wereld met dergelijke wanhopige toestanden migreren de mensen in grote aantallen.

Sociologen hebben de wens om aan ellendige levensomstandigheden te ontkomen echter geïdentificeerd als slechts een deel van de reden voor de hedendaagse migratietrends.

Aantrekkende en afstotende factoren

De aantrekkingskracht van landen die betere levenskansen bieden, is ook een krachtige drijfveer om te verhuizen. Dit, samen met de wens aan slechte omstandigheden te ontkomen, bewerkstelligt wat als het ’duw-trek-effect’ wordt gezien. Plaatselijke onaangename situaties zullen iemand licht in de richting van migratie duwen, en de gunstige omstandigheden in het buitenland zullen hem trekken. Neem het geval van Nguyen Van Tue eens, een Vietnamese vluchteling in Japan zoals er zo veel zijn. Hoewel het een hele worsteling was zijn weg als buitenlander te vinden, geeft Nguyen toe: „Ik ben tevreden. Ik heb mijn gezin bij me en wij wonen nu in een land waar vrijheid en vrede heersen.”

De economische aantrekkingskracht is een van de krachtigste factoren die tot migratie aanmoedigen. In een verhandeling over de Italiaanse gemeenschap in een Engelse stad schrijft de auteur John Brown in zijn boek The Un-melting Pot: „Geld verdienen is altijd hun voornaamste doel geweest.” Hij voegt eraan toe dat zij dit gedaan hebben door „hard en goed” te werken. Bekijkt men de extreme ongelijkheid van het loonpeil in verschillende landen, dan is het niet verwonderlijk dat mensen migreren. In een artikel over Mexicaanse arbeiders in de Verenigde Staten onthult National Geographic dat „een uur werken ten zuiden van de grens [met de VS] een vijfde tot een tiende van het loon oplevert dat men er in de Verenigde Staten voor krijgt”.

De invloed van familie en vrienden

Natuurlijk verhuizen velen eenvoudig om dichter bij familie en vrienden te zijn die hen zijn voorgegaan. Veel Sovjet-joden bijvoorbeeld zijn naar Israël getrokken omdat zij denken dat een grotere gemeenschap meer veiligheid biedt. Sommigen waren zelfs bereid zich op de door tweedracht verscheurde Westelijke Jordaanoever te vestigen, met alle risico’s van dien.

Aanmoediging van vrienden en familieleden brengt velen tot emigratie. Australië is bij veel toekomstige emigranten aanbevolen. Nu is bijna 22 procent van de bevolking van dit land in het buitenland geboren.

Op bezoek uit de Verenigde Staten zei een emigrant uit Barbados tegen zijn vriend: „Je denkt dat je het hier goed hebt”, waarna hij zijn vriend verzekerde dat hij „zijn tijd verdeed” door op het eiland te blijven. Vele jaren later geeft zijn vriend toe dat deze woorden het zaad van ontevredenheid zaaiden, zodat hij uiteindelijk emigreerde.

Helaas wordt de toekomstige emigrant vaak alleen het rooskleurige deel van het beeld voorgeschoteld. Zo vertelde Ron, een jonge man die naar Canada verhuisde om aan de groeiende onrust in Zuid-Afrika te ontsnappen: „Vrienden en familieleden hebben de neiging je alle geweldige dingen te vertellen . . . en laten begrijpelijkerwijs de negatieve dingen weg.”

Wat ook de drijfveer voor de migratie geweest mag zijn, in de meeste gevallen krijgt de vreemdeling het zwaar te verduren. Als de algehele draagwijdte van de stap tot hen begint door te dringen, willen sommigen niets liever dan naar huis terug te keren. De vraag is dus hoe een buitenlander zich met succes kan aanpassen aan zijn nieuwe omgeving, en zijn heimwee, verbroken familiebanden, cultuurschok, het taalverschil en een menigte verwante problemen kan verwerken.

[Inzet op blz. 6]

De economische aantrekkingskracht is een van de krachtigste factoren bij migratie

[Inzet op blz. 6]

„Ik ben tevreden. Ik heb mijn gezin bij me en wij wonen nu in een land waar vrijheid en vrede heersen.” — Een Vietnamees in Japan

[Inzet op blz. 7]

Bekijkt men de extreme ongelijkheid van het loonpeil in verschillende landen, dan is het niet verwonderlijk dat mensen migreren

[Illustratie op blz. 7]

De nieuwe immigrant lijkt alles vreemd en moeilijk toe