Vreemdelingen — Hoe kunt u hen helpen?

DE JOURNALIST Günter Wallraff vermomde zich als Turkse arbeider en ging in een Duitse staalfabriek werken. Toen hij zijn bevindingen over de behandeling van buitenlandse werknemers of gastarbeiders publiceerde, was het publiek zowel geschokt als woedend. Hij beschreef het ene geval na het andere van klinkklare discriminatie en vernederend vooroordeel tegenover buitenlandse arbeiders. In één geval was hij er getuige van dat Turkse arbeiders bevel kregen in een gevaarlijke ruimte te werken ondanks loeiende sirenes en rode zwaailichten. Toen één man bang werd en de ruimte wilde verlaten, werd hij met ontslag bedreigd.

Wallraffs belevenissen brengen levendig het harde lot van immigranten aan het licht. Nu meelevende burgers zich meer bewust worden van de problemen waarmee buitenlanders te kampen hebben, vragen velen zich af wat zij kunnen doen om de immigrant en zijn gezin te helpen.

Neem ons zoals wij zijn

Vermijd vooroordeel. Niets werpt zo snel een muur van wantrouwen en onverdraagzaamheid tussen de inheemse burger en de vreemdeling op als ongenuanceerd vooroordeel. „[Cultuur] verdraait onze kijk op de manier waarop andere mensen dingen doen, vooral wanneer hun gewoonten verschillen . . . van onze aanvaarde normen”, zegt de schrijver Ben Levitas in zijn boek Tribal Life Today. Hij zegt dat deze verschillen „ons vaak kritisch doen staan tegenover de manier waarop anderen handelen”. Helen, een Koreaanse immigrante in Canada, herinnert zich nog levendig de dag waarop haar lerares boos tegen haar schreeuwde omdat zij een opgave niet had gemaakt die de klas was opgedragen. „Zij besefte niet dat ik haar niet kon verstaan”, zegt Helen, die zich destijds erg gekwetst voelde.

Misverstanden en vooropgezette ideeën over andere nationaliteiten zijn vaak veeleer op fictie dan op feiten gebaseerd. De schrijfsters Mildred Sikkema en Agnes Niyekawa-Howard vertellen in hun boek Cross-Cultural Learning & Self-Growth over een Amerikaanse leraar die zijn nieuwe buitenlandse leerlingen testte door hun een mop te vertellen. Dan lette hij goed op hun reactie. Als de leerlingen niet lachten, werden zij onmiddellijk weggestuurd om Engelse les te krijgen. „[De leraar] scheen niet te beseffen”, zeggen de schrijfsters, „dat het begrijpen van een Amerikaanse mop vertrouwdheid met niet alleen de taal maar ook de Amerikaanse cultuur vereist . . . Wat mensen van de ene cultuur misschien grappig vinden, kan door [anderen] als smakeloos worden opgevat.” Zulke goedbedoelde stappen van de kant van plaatselijke mensen verraden een gebrek aan inzicht bij de omgang met vreemdelingen.

Als u de vreemdeling gewoon aanvaardt zoals hij is, zonder vooroordeel, dan zal hij u daar dankbaar voor zijn. Een dergelijke handelwijze is in overeenstemming met een beginsel dat Jezus gaf: ’Gij moet uw naaste liefhebben als uzelf’ (Lukas 10:27). Jasoesji Higasjisawa, een advocaat in Tokio, die veel met vreemdelingen te maken krijgt, zegt bij wijze van raad dat „nauw contact met mensen van andere culturen de beste remedie tegen vooroordeel is”. Door dit soort contact kan de immigrant ook in veel andere opzichten geholpen worden.

Praktische hulp

Er is veel dat de buitenlander over zijn nieuwe land wil weten — hoe aan huisvesting te komen, de taal te leren, de kinderen op een school te krijgen en in aanmerking te komen voor medische en sociale voorzieningen. U kunt hem veel onnodige narigheid en moeite besparen door hem deelgenoot te maken van wat u weet.

Kunt u de buitenlander bijvoorbeeld helpen aan het adres van bureaus of organisaties die hem zullen helpen de taal en de cultuur onder de knie te krijgen? Of kunt u een immigrante misschien de eerste paar keer vergezellen bij het boodschappen doen om haar te helpen de gewenste levensmiddelen en huishoudelijke artikelen te vinden? Wat denkt u van het geven van advies aan een immigrantenfamilie bij het vervullen van de vaak gecompliceerde formaliteiten in verband met hun wettelijke status, het vinden van werk, het invullen van belastingformulieren, en dergelijke? — Zie de voetnoot in het kader.

Iemand die voor je klaarstaat

Het is altijd nuttig u af te vragen: ’Als ik in een ander land was, hoe zou ik dan behandeld willen worden?’ „Alle dingen dan die gij wilt dat de mensen voor u doen, moet ook gij insgelijks voor hen doen”, zei Jezus in de beroemde Gulden Regel (Mattheüs 7:12). Een vriend hebben die voor hen klaarstaat als zij het afmattende aanpassingsproces doormaken, is een hulp die veel vreemdelingen zouden waarderen. Een dergelijke gastvrijheid van de kant van de plaatselijke burger werpt wederzijds voordelen af. Een ander bijbels beginsel luidt: „Het is gelukkiger te geven dan te ontvangen.” — Handelingen 20:35.

Als u een van Jehovah’s Getuigen bent, is het beste geschenk dat u een vreemdeling kunt geven, het vooruitzicht op een verenigde broederschap. U zult bijna zeker enig opbouwend drukwerk in zijn inheemse taal kunnen vinden om aan hem te geven.

Het spreekt vanzelf dat de verantwoordelijkheid voor een geslaagde migratie in de eerste plaats bij de vreemdeling ligt. Maar met wat overleg is er veel dat u kunt doen om hem zich thuis te laten voelen, zodat de migratie-ervaring niet zo traumatisch hoeft te zijn en zelfs naar tevredenheid kan verlopen.

[Inzet op blz. 11]

„Wij gaan ervan uit dat mensen van een andere cultuur . . . zien, voelen en denken zoals wij. . . . Veel onbegrip wordt veroorzaakt door de veronderstelling dat onze eigen reacties universeel zijn.” — Cross-Cultural Learning & Self-Growth

[Inzet op blz. 12]

Na enige tijd op het eiland Guam doorgebracht te hebben, zei een student: ’Ik sta nu toleranter tegenover nieuwe of andere manieren om dingen te doen.’ — Cross-Cultural Learning & Self-Growth

[Kader op blz. 12]

U kunt de buitenlander helpen . . .

▶ ingeburgerd te raken door een gastvrije buur te zijn

▶ bij zijn contacten met functionarissen om zijn aanwezigheid te legaliserena

▶ bij het invullen van belastingformulierenb

▶ bij het contact leggen met organisaties die les geven in de plaatselijke cultuur en taal

▶ huisvesting te vinden

▶ gebruik te maken van medische en sociale voorzieningen

▶ de kinderen op een school te krijgen

▶ bij het kopen van noodzakelijke artikelen tegen de juiste prijs

▶ werk te vinden

[Voetnoten]