De wereld sinds 1914

Deel 5: 1943-1945 De Tweede Wereldoorlog — Zijn heftige en vurige einde

RAY herinnert zich hoe hij als schooljongen in Californië in het begin van de jaren ’40 zich elke avond samen met zijn broer voor de radio installeerde om te luisteren naar het journaal van tien uur. Door het tijdsverschil tussen Californië en Europa konden zij te horen krijgen waar Duitsland die nacht gebombardeerd was. Voor deze twee jongens werd het een vast avondritueel om Essen, Berlijn, Stuttgart, Hamburg en andere Duitse steden te vinden op de grote kaart van Europa die zij voor zich op de vloer hadden uitgespreid.

Terzelfder tijd leerden Duitse jongeren veel directer wat oorlog was. Hun nachtelijke ritueel bestond in pogingen om wat slaap te krijgen in de bedompte beslotenheid van de schuilkelders. Voor de tweede keer in minder dan 30 jaar werd Duitsland systematisch op de knieën gedwongen. Een Duitse krant schreef later: „Wat tot op dat moment werd gevreesd, werd nu — op zijn laatst gedurende de winter van 1942-’43 — duidelijk: Duitsland kon niet langer een oorlog winnen die reeds lang verloren was.”

Vuur uit de hemel

De bommen van de Geallieerden die als vuur uit de hemel vielen, droegen ertoe bij de Duitsers te overtuigen dat een nederlaag onvermijdelijk was. Gedurende de oorlog werd naar schatting bijna één op elke vijf woningen in het land hetzij verwoest of zo ernstig beschadigd dat ze onbewoonbaar werd. Meer dan een miljoen burgers werden gedood of raakten ernstig gewond, en tussen de zeven en acht miljoen werden dakloos.

Zolang er goed nieuws van de oorlogsfronten kwam, en zolang de mensen niet gedwongen waren de nachten in schuilkelders door te brengen, waren de meesten bereid om met Hitler en zijn politiek mee te gaan. Maar, zoals de Süddeutsche Zeitung uitlegt, „toen het ene slechte bericht na het andere zich aandiende, kwam er een keerpunt”. Een rapport van de Duitse geheime dienst, gedateerd 9 augustus 1943, erkende dat de luchtoorlog consequenties had. Mensen die werden „geconfronteerd met het schijnbaar onoplosbare probleem van hun individuele bestaan”, zo zei het rapport, stelden nu de tot dan toe onuitgesproken „vraag Waarom?” Ondergrondse organisaties die ten doel hadden Hitler ten val te brengen of hem te dwingen om vrede te verzoeken, wonnen nieuwe aanhang. Er werden verscheidene onsuccesvolle pogingen ondernomen om hem te vermoorden, waaronder de bekende poging op 20 juli 1944.

Binnenskamers werden de uitingen van ontevredenheid steeds frequenter, vaak in de vorm van grapjes. Zo deed er bijvoorbeeld een verhaal de ronde dat een man uit Berlijn en een man uit Essen met elkaar aan het praten waren over de bomschade die in hun respectieve steden was aangericht. De Berlijner zei dat het bombardement op Berlijn zo zwaar was geweest dat tot vijf uur na het bombardement nog de ruiten uit de huizen vielen. Daarop antwoordde de Essenaar: „Dat stelt nog niets voor. In Essen vlogen nog twee weken na het bombardement foto’s van de Führer de ramen uit!”

Naarmate de verwachte invasie van Europa door de Geallieerden naderde, namen de bombardementsvluchten van Geallieerde zijde in hevigheid toe. Ze gingen zelfs door tot aan het einde van de oorlog, waarbij een van de meest controversiële bombardementen van de oorlog nog in februari 1945 plaatsvond. De Duitse Stuttgarter Zeitung bericht: „Eerst werd Berlijn overwogen als doel. Toen werd besloten een stad te kiezen die tot op dat moment praktisch onaangeroerd was gebleven . . ., de stad Dresden. . . . De omvang van de verwoesting, op de vooravond van Hirosjima, deed dit bombardement van alle andere verschillen.” De Illustrierte Wochenzeitung voegt eraan toe: „Dresden, een van de prachtigste steden in Europa, werd een dode stad. Geen andere stad in Duitsland werd zo systematisch platgebombardeerd.”

Vergelijk de twee ooggetuigenverslagen die u in het kader aantreft. Vraag uzelf dan af: Zou iets anders duidelijker de wreedheid en de waanzin van oorlog kunnen illustreren?

Dus lang voor de tijd van de „star wars” was het reeds duidelijk dat de hemelen andere gevaren inhielden dan slechts die van bar slecht weer. Dat doet ons beslist denken aan wat Christus Jezus betreffende de laatste dagen profeteerde: „En er zullen vreselijke schouwspelen en van de hemel grote tekenen zijn. Ook zullen er tekenen zijn in zon en maan en sterren.” — Lukas 21:11, 25; vergelijk Openbaring 13:13.

Een geheim wapen blijft in gebreke vrede te brengen

Na de As-mogendheden uit Noord-Afrika te hebben verdreven, landden de Geallieerden in juli 1943 op Sicilië. In september stootten zij door naar het vasteland van Italië. De Italiaanse regering, die intussen Mussolini had afgezet, capituleerde. In oktober verklaarde Italië Duitsland, zijn voormalige bondgenoot, zelfs de oorlog.

Tegen het einde van datzelfde jaar trok Hitler enige troepen uit het oosten terug omdat hij een invasie uit het westen verwachtte. Het was van het grootste belang dat hij de heerschappij zou behouden over Noord-Frankrijk en de Belgische kust. Van daar uit was hij van plan iets te lanceren dat, naar hij hoopte, de strijd weer in zijn voordeel zou keren — een geheim wapen!

Wat kon het zijn? Het was naar men veronderstelde in staat om een stad ter grootte van Londen in opmerkelijk korte tijd weg te vagen. Volgens een gerucht dat in december 1943 de ronde deed, had men de bevolking in het westelijke deel van Duitsland verteld voorbereidingen te treffen om 60 uur in hun schuilkelders te blijven. Als het geheime vergeldingswapen zijn doel dan had gediend, konden zij te voorschijn komen in een wereld waarin een door de nazi’s gedicteerde vrede zou heersen.

Maar in de vroege morgen van 6 juni 1944, voordat Hitlers geheime wapen operationeel was, bestormden Geallieerde landingstroepen de Franse kust bij Normandië. Hitlers legers werden nu vanuit het oosten, het westen en het zuiden bestreden. Een week later, op 13 juni, sloeg Hitler toe met zijn beloofde geheime wapen. In werkelijkheid waren het twee wapens. Het ene was een vliegende bom, de V-1 geheten, en het andere, de V-2-raket, was een voorloper van de moderne ballistische raketten voor de lange afstand. De „V” stond voor het Duitse Vergeltungswaffen, wat „vergeldingswapens” betekende. Vanaf dat moment tot maart van het volgende jaar werden ze op Engeland en België afgevuurd, wat leidde tot meer dan 23.000 slachtoffers, waaronder enkele duizenden doden. Maar het werd spoedig duidelijk dat Hitlers geheime wapen te weinig effect had en te laat kwam.

Het lag eveneens voor de hand dat Hitler anderen de schuld zou geven van zijn nederlaag. Enkele van de laatste woorden die hij heeft opgetekend, waren: „Velen hebben misbruik gemaakt van mijn vertrouwen. Ontrouw en verraad hebben voortdurend de weerstand ondermijnd.” Hij zette zijn overtuiging kracht bij door zijn voormalige kameraden Hermann Göring en Heinrich Himmler, die hij nu als verraders beschouwde, uit de partij en uit hun functie te stoten. In feite was het Hitler zelf die, zo zegt de Duitse journalist en bekroonde schrijver Sebastian Haffner, de „opzettelijke verrader” was. Zonder de omvang en de ernst van Hitlers gruweldaden tegen andere landen en groepen te willen bagatelliseren, zegt Haffner dat „objectief gezien”, „aan Duitsland door Hitler veruit de meeste schade werd toegebracht”.

Hitler, die zich inmiddels in zijn Berlijnse bunker bevond, pleegde op 30 april 1945 zelfmoord terwijl om hem heen in alle hevigheid de strijd om Berlijn werd gestreden. In overeenstemming met zijn instructies werd hij in de tuin van de kanselarij gecremeerd. Zowel Hitler als zijn grootse illusies gingen daar in rook op.

Iets ergers dan Dresden

Intussen behaalden de Geallieerden in de oorlog tegen Japan aanzienlijke overwinningen. Hun strategie om van eiland naar eiland te springen in de richting van de Japanse eilanden, was eenvoudig genoeg. Maar het uitvoeren ervan was moeilijk, en ook ontzaglijk kostbaar. Bovendien zou een invasie van Japan zelf, naar men veronderstelde, op zijn minst een half miljoen slachtoffers aan Geallieerde zijde kosten en waarschijnlijk nog meer aan Japanse zijde. Was er maar een manier om de oorlog sneller te beëindigen! Zou het geheime wapen dat in de Verenigde Staten ontwikkeld werd, daartoe in staat zijn?

Net voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog had Albert Einstein de Amerikaanse president erover ingelicht dat Duitse geleerden experimenteerden met de mogelijkheid atoomenergie te temmen voor gebruik in wapens. Zouden zij hierin slagen, zo waarschuwde hij, dan zouden zij enorme macht kunnen uitoefenen die zij konden aanwenden om hun doeleinden te bereiken. Om dit gevaar te bezweren stelde het Amerikaanse Ministerie van Oorlog in 1942 een plan in werking, later bekend geworden als het Manhattan Project, dat ten doel had een atoombom te ontwikkelen.

Op 16 juli 1945 werd voor het eerst met succes een dergelijke bom tot ontploffing gebracht in New Mexico (VS). Het was te laat om dit geheime wapen in Europa te gebruiken, maar dat gold niet voor Azië.a Op 6 augustus werd daarom een bom geworpen op Hirosjima (Japan) en drie dagen later een op Nagasaki. Als de bomaanval op Dresden al controversieel was, hoeveel te meer dan deze twee bomaanvallen! Sommigen argumenteren dat ze gerechtvaardigd waren en waarschijnlijk op de lange duur honderdduizenden levens hebben gespaard. Anderen hebben echter aangevoerd dat een proefexplosie boven een onbewoond gebied voldoende was geweest om Japan tot de overgave te dwingen. Hoe dan ook, in het besef dat de situatie hopeloos was, capituleerde Japan. De oorlog was voorbij — werkelijk voorbij!

Een antwoord vinden op de vraag „Waarom?”

Degenen die de Geallieerden voornamelijk verantwoordelijk achtten voor het uitbreken van de oorlog en het voortduren ervan, werden berecht voor oorlogsmisdaden. Degenen die schuldig werden bevonden, werden gestraft.b Het nazisme had enkele van de verschrikkelijkste gruweldaden in de hele geschiedenis bedreven. Maar welke factoren zouden daartoe geleid kunnen hebben? Sprekend over de opkomst van het nazisme betoogt professor Walther Hofer, een Zwitserse historicus, dat „de al te simpele verklaringen voor historische vragen gewoonlijk bezijden de waarheid liggen; en dat is vooral in deze kwestie het geval”. Hij verklaart verder: „Zonder de intense nawerkingen van de totale oorlog en de militaire omstandigheden die men van 1914 tot 1918 ervoer, zouden de ideologie en de heerschappij van het nationaal-socialisme ondenkbaar zijn geweest.”

Dit ondersteunt de bewering dat de catastrofale wereldtoestanden die gedurende het grootste deel van deze eeuw hebben bestaan, teruggevoerd kunnen worden tot wat er tussen 1914 en 1918 is gebeurd. Volgens de bijbelse chronologie was dit de tijd waarop degene „die Duivel en Satan wordt genoemd, die de gehele bewoonde aarde misleidt”, werd neergeslingerd uit zijn hemelse positie van ongehinderde heerschappij over de natiën. „Neergeslingerd werd hij naar de aarde”, zegt de bijbelschrijver, die vervolgens waarschuwt: „Wee de aarde . . . , want de Duivel is tot u neergedaald, en hij heeft grote toorn, daar hij weet dat hij slechts een korte tijdsperiode heeft.” — Openbaring 12:9, 12; vergelijk 11:18.

De Eerste Wereldoorlog was evenals de Tweede Wereldoorlog een uiting van toorn van de Duivel. Hij is derhalve de grondoorzaak van beide oorlogen en van alle ellende die ze hebben teweeggebracht. Het is begrijpelijk dat sommige mensen het moeilijk vinden om geen wrok te koesteren jegens de Duitsers vanwege Auschwitz, of jegens de Japanners vanwege Pearl Harbor. Anderzijds zijn sommigen verontwaardigd op de Britten vanwege Dresden of op de Amerikanen vanwege Hirosjima. Nationale alsook persoonlijke haatgevoelens zijn moeilijk uit te roeien. Maar ze mogen niet het denken van christenen beheersen, die, veel passender, hun gevoelens van verontwaardiging zullen richten op Satan de Duivel.

Spoedig zal Gods koninkrijk de Duivel tenietdoen en alle problemen van de mensheid oplossen. Dit is het goede nieuws dat Jehovah’s Getuigen, wier gelederen groeiden van 71.509 in 1939 tot 141.606 in 1945, na de Tweede Wereldoorlog op nog uitgebreidere schaal wilden prediken. Een „Bedrieglijke welvaart te midden van een onechte vrede” belette hen niet dat te doen. Lees hierover in onze volgende uitgave.

[Voetnoten]

[Kader op blz. 17]

Eén grote vlammenzee

„Heel Dresden trilde. Brandbommen sproeiden een regen van benzine en fosfor rond. Vlammen sprongen van de gebouwen over op de straten, en zetten het asfalt in brand waardoor de tramrails roodgloeiend werden. De stad was één grote vlammenzee, vier kilometer breed en zeven kilometer lang. Zeventigduizend mensen werden levend verbrand, uiteengerukt door bommen, bedolven onder instortende muren, verstikt door rook. De geweldige vuurstorm die volgde, slingerde alles de lucht in — meubels, ja, zelfs mensen wervelden in vuurspiralen rond. Op de oude marktplaats stond een watertank van drie meter in het vierkant. Mensen sprongen half krankzinnig het water in om zich te beschermen, waar zij verdronken of stikten; weinigen kwamen er levend uit. Er werden slechts verkoolde lijken te voorschijn gehaald. De doden konden onmogelijk allemaal begraven worden; ze werden eenvoudig op hopen gelegd, met benzine overgoten en in brand gestoken; de stapels brandden dagenlang. Ons huis was volkomen uitgebrand. Wij verloren ook onze geliefde Josie en haar vijfjarige zoontje.” — Inwoners van Dresden H. en S. M.

„Vanuit de lucht zag de stad er prachtig mooi uit, verlicht . . . in het centrum door verschillend gekleurde vuren. . . . Het scheen mij in feite helemaal niet zo gruwelijk toe, door de griezelige schoonheid ervan.” — Onbekende bommenwerperpiloot van de Royal Air Force

[Kader op blz. 20]

Andere gebeurtenissen die het nieuws haalden

Vrouwenkiesrecht wordt wet in Frankrijk

[Illustraties op blz. 18]

Duitse V-1 (rechts) en V-2 (onder) zoals ze in de Tweede Wereldoorlog zijn gebruikt

[Verantwoording]

Imperial War Museum, London

[Illustratieverantwoording op blz. 19]

U.S. Air Force photo